I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG

I H C NÔNG LÂM

HÀ TH NGA

NGHIÊN C U NH H
VÀ SÂU B NH H I

NG C A H N H P RU T B U
N SINH TR

NG CÂY PHAY

(Duabanga granhis flora Roxb.ex DC) GIAI O N V
T I TR

NG

M

I H C NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHOÁ LU N T T NGHI P

H

N


NGHIÊN C U NH H
VÀ SÂU B NH H I

NG C A H N H P RU T B U
N SINH TR

NG CÂY PHAY

(Duabanga granhis flora Roxb.ex DC) GIAI O N V
T I TR

NG

N

M

I H C NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHOÁ LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên ngành
L p
Khoa
Khoá
Gi ng viên HD

IH C


ng Th Anh

Ng

i vi t cam oan
(Ký, h và tên)

Hà Th Nga

XÁC NH N C A GV CH M PH N BI N
xác nh n ã s a ch a sai sót sau khi H i ng ánh giá ch m
(Ký, h và tên)


ii

L IC M

N

Khóa lu n t t nghi p là b c cu i cùng ánh d u s tr ng thành c a
m t sinh viên gi ng
ng
i h c.
tr thành m t c nhân hay k s
óng góp m t ph n s c l c nh bé c a mình vào xây d ng t n c.
ng
th i c ng là c h i cho sinh viên v n d ng lý thuy t và ti p xúc v i th c ti n,
nâng cao chuyên môn nghi p v , xây d ng phong cách làm vi c khoa h c và

b n khóa lu n t t
nghi p c a tôi
c y và hoàn thi n thêm.
Tôi xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, ngày tháng n m 2015
Sinh viên
Hà Th Nga


iii

DANH M C CÁC B NG
Trang
B ng 2.1: K t qu phân tích m u

t ............................................................................... 14

M u b ng 3.1: K t qu

i u tra, ánh giá m c

b nh h i lá Phay.................................. 20

M u b ng 3.2: K t qu

i u tra, ánh giá m c

h i r cây Phay.................................... 21

M u b ng 3.3: K t qu

B ng 4.6: B ng phân tích ph

ng sai 1 nhân t

i

iv i

ng kính c r D 00........... 32

B ng 4.7: B ng sai d t ng c p xi xj cho D 00 ............................................................. 33
B ng 4.8: B ng phân tích ph ng sai 1 nhân t

i

iv i

ng kính c r D 00 ....................... 34

B ng 4.9: B ng sai d t ng c p xi xj cho D 00 ............................................................. 35
B ng 4.10: Sâu b nh h i cây Phay

giai o n v

n

m ................................................ 36

B ng 4.11: K t qu t l cây t t, trung bình, x u và cây


ng v

ng kính c r c a cây Phay

các

CTTN .............................................................................................................. 31
Hình 4.3: B nh h i lá cây Phay

v

n

m. ................................................................... 36

Hình 4.4: Sâu non n lá Phay ........................................................................................... 37
Hình 4.5: Lá Phay b sâu n lá h i ................................................................................... 37
Hình 4.6: Bi u

bi u di n t l cây

tiêu chu n xu t v

n c a cây Phay

các công

th c thí nghi m ................................................................................................ 39



D 00

:

ng kính c r trung bình

Di

: Giá tr

g

: Gam

Hi

: Giá tr chi u cao vút ng n m t cây

mm

: Milimet

PTPSMNT

: Phân tích ph

SL

:S l


L I C M N ................................................................................................ ii
DANH M C CÁC B NG ............................................................................ iii
DANH M C CÁC HÌNH ............................................................................. iv
DANH M C VI T T T................................................................................ v
M C L C .................................................................................................... vi
U ......................................................................................... 1

Ph n 1: M
1.1.

tv n

............................................................................................... 1

1.2. M c ích nghiên c u ............................................................................... 3
1.3. Ý ngh a nghiên c u ................................................................................. 3
Ph n 2: T NG QUAN V N

NGHIÊN C U ....................................... 5

2.1. C s khoa h c ........................................................................................ 5
2.2. Tình hình nghiên c u trong và ngoài n

c .............................................. 9

2.2.1. Tình hình nghiên c u trên th gi i ........................................................ 9
2.2.2. Tình hình nghiên c u trong n

c ........................................................ 10




vii

3.4.1. Ph

ng pháp ngo i nghi p ................................................................. 17

3.4.2. Ph

ng pháp n i nghi p ..................................................................... 21

PH N 4: K T QU VÀ PHÂN TÍCH K T QU ................................... 24
4.1. K t qu nghiên c u sinh tr

ng c a Phay d

i nh h

ng c a các công

th c h n h p ru t b u................................................................................... 24
4.1.1. Sinh tr

ng v chi u cao ( H vn) .......................................................... 25

4.1.2. Sinh tr

ng v


Ph n 1

M
1.1.

U

tv n
V n

c m nh danh là “lá ph i” c a trái

t, r ng có vai trò r t quan

tr ng trong vi c duy trì cân b ng sinh thái và s

a d ng sinh h c trên hành

tinh c a chúng ta.
Trong nh ng n m qua c a th k XX, do nhi u nguyên nhân r ng n
ta v n trong tình tr ng suy gi m v ch t l

c

ng, di n tích r ng ngày càng b

thu h p. Theo s li u i u tra c a vi n quy ho ch r ng n m 1945 di n tích
r ng t nhiên n

c ta là 14 tri u ha t


ph m, duy trì s phát tri n c a

ng th c v t có giá tr kinh t cao.

r ng còn là m t th m nh c a khu v c mi n núi trung du.
t
c k t qu nh trên, chính ph ã có quy t
d ng

i nhi u s n
ng th i

nh giao quy n s

t r ng cho các t ch c, các cá nhân và các h gia ình tr ng r ng,

ch m sóc, qu n lý và b o v r ng. Ch th s 286/TTg v vi c t ng c
bi n pháp c p bách

b o v và phát tri n r ng, quy t

ng các

nh s 960/TTg ngày

24/12/1996 v phát tri n kinh t - xã h i các t nh mi n núi phía B c, Thông
T Liên T ch B Nông Nghi p và Phát Tri n Nông Thôn - B Tài Chính s
80/2003/ TTLT/ BNN-BTC ngày 3/9/2003 c a Th T



t hi u qu , mang l i l i nhu n kinh t cao, m t trong
ng quy t

nh

n công tác tr ng r ng là s n xu t cây

m b o phát tri n nhanh. Không sâu b nh h i, rút ng n

c chu k

s n xu t, công ch m sóc r ng. Cùng v i t p oàn cây Lâm nghi p nh Keo
Lai, Keo lá Tràm, B ch àn, Lát, Thông mã v , M , Mu ng, T ch… Theo
Thông t 35/2010/BNN&PTNT ban hành danh m c b sung m t s loài cây
tr ng r ng và lâm s n ngoài g t i 63 huy n nghèo thu c 21 t nh, theo Ngh
quy t 30A/2008/NQ-CP c a Th t
sinh thái c n

ng Chính Ph tr ng r ng trên 6 vùng

c thì cây Phay c ng là m t trong nh ng loài cây Lâm nghi p

có giá tr kinh t cao.
Cây Phay có tên khoa h c: Duabanga granhis flora Roxb.ex DC, loài
cây g r n, n ng thu c nhóm VI, không m i m t. Cây sinh tr
thân g th ng, th
sâu mát ho c

ng m c

ng, gi m chi phí s n xu t và rút ng n th i gian

m.
Trong s n xu t cây con t h t có nhi u y u t

c a cây con trong giai o n v

n

nh h

ng

v

ru t b u khác nhau.

n

ng

ng cho cây trong giai

m, tuy nhiên m i loài cây phù h p v i thành ph n

c tính ch ng ch u sâu b nh c a m i loài cây c ng khác

nhau. Th c t có nh ng k t qu nghiên c u
và sâu b nh h i nh


m. Xu t phát t nh ng v n

c nghiên c u,

nói trên, tôi ã th c hi n

tài:
“Nghiên c u nh h
sinh tr
v

n

ng c a h n h p ru t b u và sâu b nh h i

n

ng cây Phay (Duabanga granhis flora Roxb.ex DC) giai o n
m t i tr

ng

i H c Nông Lâm Thái Nguyên”. T

công th c h n h p ru t b u có t l thích h p nh t cho sinh tr
tri n c a cây Phay trong giai o n v

n

ó tìm ra


n

ng t t nh t

m.

- ánh giá kh n ng ch ng ch u sâu b nh h i c a cây phay

các công

th c h n h p ru t b u.
1.3. Ý ngh a nghiên c u
- Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c:
+ Giúp cho sinh viên làm quen v i th c t s n xu t bi t áp d ng lý
thuy t vào th c t , tích l y kinh nghi m cho b n thân

áp d ng vào công

vi c sau này.
+ K t qu nghiên c u là c s khoa h c cho các nghiên c u ti p theo và
xây d ng quy trình k thu t gieo

m cây Phay.


4

- Ý ngh a trong th c ti n:
+ K t qu nghiên c u v n d ng vào s n xu t

Ph n 2

T NG QUAN V N

NGHIÊN C U

2.1. C s khoa h c
Theo b lâm nghi p [1] cây con

c t o ra t các v

n

m ph i

m

b o cây gi ng

c l a ch n có nh ng ph m ch t t t phù h p v i i u ki n t

nhiên, khí h u,

t ai

gi m b t s c nh tranh c a các loài cây khác v i

chúng. Vi c ch m sóc cây con s
t


s n xu t nông nghi p v i m c ích chính là cung c p ch t dinh d
cây tr ng nh m giúp chúng sinh tr

ng cho

ng phát tri n t t cho n ng su t cao.

Theo Lê V n Tri (2004) [12] có hai cách bón phân cho cây tr ng: Bón
phân qua r và bón phân qua lá.
+ Bón phân qua r : L ng phân bón tr c ti p vào
ng m vào

t. B r c a cây hút ch t dinh d

lên trên m t

ng t

t, ch t dinh d ng

t chuy n lên các b ph n

t c a cây (thân, lá, hoa qu ) cây tr ng phát tri n bình th

+ Bón phân qua lá: Lá, thân, cành, qu , cây, l
n

c

d

t ho c t r a trôi. Còn bón phân qua lá n ng

ng nh . N u bón n ng

cao thì cây t xót và ch t. N u bón n ng

quá th p thì hi u qu không rõ. Vì v y trong m t
nh ng n ng

bón phân qua lá

thích h p. Trong v

n

i cây ph i bón nhi u l n

m h u h t phân bón

t trong h n h p ru t b u, tùy theo tính ch t

t,

c tr n v i

c tính sinh thái h c c a

cây con mà t l pha tr n h n h p ru t b u cho phù h p.
Theo Nguy n V n S (2004) [11] thành ph n h n h p ru t b u là m t
trong nh ng y u t quan tr ng nh h


ng x u

t n ng, khó th m n

c và thoát n

c c ng nh

n cây con.

Thành ph n h n h p ru t b u bao g m:
và ch t ph gia
làm ru t b u là
c gi i t cát pha

t, phân bón (h u c , vô c )

m b o i u ki n lý hóa tính c a ru t b u.
t t t, có kh n ng gi

m và thoát n

t

c ch n

c t t, thành ph n

n th t nh , pH trung tính, không mang m m m ng sâu


c, ch t dinh d

ng t t ra hoa k t qu s m, s n l

ng - ch t l

ng s ng tr c ti p

ng cho cây.

t t t cây

ng qu h t cao, chu kì


7

sai qu ng n và ng

c l i.

t t t là

các nguyên t vi l

ng c n thi t

t giàu dinh d



c và không khí trong

t có

y

ng, n

hay không ch y u là do: Thành ph n c gi i,
c a

t quy t

phì,

t:

tv

n

m nên ch n thành ph n c gi i

cát pha có k t c u t i x p, thoáng khí, kh n ng th m n
t này thu n l i cho h t gi ng n y m m, sinh tr

t và ch m sóc cây con h n… Tuy nhiên ch n

c và gi n

t có

phì t t là

t có hàm l

ng cao các ch t

ng khoáng ch y u cho cây nh : N, P, K, Mg, Ca và các ch t vi

ng khác,

ng th i các ch t khác ph i cân

t t t cây con sinh tr
lá phát tri n cân

i và thích h p. Gieo

i. M t khác cây con em tr ng r ng có t l s ng và s c

phòng tr sâu b nh h i… Vì v y ch n
m

m trên

ng càng nhanh, kh e m p, các b ph n r , thân, cành,

kháng cao v i hoàn c nh kh c nghi t n i tr ng, gi m


t: Có nh h

gi a các b ph n d

im t

tv

ng r t l n

t và trên m t

n

c công ch m sóc và

m c n có

n sinh tr

phì cao [5].

ng, phát tri n cân

t c a cây con.

i

t quá khô ho c



n

m không nên ch d a vào

ng m cao hay th p mà còn tùy thu c vào
m. (Ví d : Gieo
pH c a

+
sinh tr

t th

ng t i t c

c).

n y m m c a h t gi ng và

ng c a cây con, a s các loài cây thích h p v i

bi t có loài cây a

t chua nh cây Thông, a

Ru t b u: Là môi tr
t và phân bón.

c


t có thành ph n c
hoai (phân chu ng.

phân xanh), phân vi sinh và phân vô c . Tùy theo tính ch t

t,

c tính sinh

thái h c c a cây mà t l pha tr n h n h p ru t b u cho phù h p [14].
N

c ta n m trong vùng khí h u nhi t

h t các v
ch t l
d n

m

u có nhi u sâu b nh h i làm nh h

ng

ns nl

ng và

ng cây con, t ng giá thành s n xu t cây con, th m chí còn có n i còn

n ng [4].
Khoa h c b nh cây có các nhi m v chính:
Nghiên c u b nh h i cây trên c s
làm cho n ng su t cây tr ng

ó xác

m c cao nh t và n

nh các bi n pháp b o v
nh.

Góp ph n phát huy tác d ng c a gi ng cây có n ng su t cao và các bi n
pháp k thu t tr ng tr t tiên ti n: Bón phân, ch
s n xu t không

n

c, m t

b nh h i phát tri n và gây thành d ch.

cao… Trong


9

B nh cây r ng là m t lo i tác h i t nhiên vô cùng ph bi n. B nh h i
th ng làm cho cây r ng sinh tr ng kém, l ng sinh tr ng h ng n m c a
cây g gi m xu ng, m t s b nh h i có th làm cho cây ch t, th m chí có th


ng và phát tri n c a cây con. Tình tr ng dinh d

ng c a cây con

th hi n rõ qua màu s c c a lá. Phân tích thành ph n hóa h c c a mô là m t
cách duy nh t

ol

ng m c

thi u h t c a dinh d

ng cây con.

Khi nghiên c u v sinh thái c a h t gi ng và sinh tr ng c a cây g non, Ekta
và Singh (2000) [15] ã nh n th y r ng, c ng
ánh sáng, h n h p ru t b u có
nh h ng rõ r t t i s n y m m, s s ng sót và quá trình sinh tr ng c a cây con.


10

Có th ví phân bón là “ th c n” c a cây tr ng. Vi c bón phân thích
h p s góp ph n t ng n ng su t cây tr ng, ch t l
kinh t , ít ho c không tác

ng x u



c bi t là bi n

m cái làm b y, nó có tác
i ta còn dùng côn trùng có

a vào r ng tr ng và r ng t nhiên

h n ch s

phát d ch c a sâu h i (Tr n Công Loanh và cs, 2001) [6].
2.2.2. Tình hình nghiên c u trong n
N

c

c ta, r ng tr ng tr i dài trên di n tích r ng l n, cây r ng s ng lâu

n m, trình

c gi i hoá trong s n xu t, nhân l c, v n

u t có h n. R ng

sau khi tr ng ít có i u ki n ch m sóc, do ó công tác gi ng có t m quan
tr ng

c bi t. Có th nói gi ng là m t nh ng khâu quan tr ng nh t, có ý

ngh a quy t

n nh ng n m

n khâu s n xu t gi ng n ng

ng r ng ã t ng lên 30-70m3/ha/n m. N m 1998 B Lâm

nghi p (c ) ã cho quy t
và v

ng

ng gi ng. S d ng

t 5-10m3/ha/n m.

u chú tr ng

s l

n gi ng.

nh ban hành quy ph m xây d ng r ng gi ng


11

T nh ng n m 2000 tr v

ây n


nàng (Dipterrocarpus dyerii), Nguy n Tu n Bình (2002) [2] c ng nh n th y h n
h p ru t b u có nh h

ng r t nhi u

n sinh tr

ng cây con.

Theo Nguy n Th C m Nhung (2006) [9] khi gieo

m cây Hu nh liên

(Tecoma stans (L.) H.B.K), h n h p ru t b u thích h p bao g m

t, phân

chu ng hoai, x d a, tro, tr u theo t l 90:5:2:2,1 và 0,3% kali clorua, 0,5%
super lân và 0,1% vôi.
M i loài cây

u có các

xu t cây tr ng, c ng nh gieo

c tính sinh thái khác nhau, nên trong s n
m òi h i

t ai, h n h p ru t b u không


t t ng A ( t th t) + 20%


12

Thành ph n ru t b u gieo

m Trám Tr ng: 90%

chu ng hoai và 1% supe lân (tính theo tr ng l
Thành ph n ru t b u gieo

t t ng A + 9% phân

ng b u).

m B ng L ng: 94%

t + 5% phân chu ng

hoai + 1% supe lân [3].
Cu n sách “Gi ng cây r ng”, “Lâm sinh 1”, “Lâm sinh 2”, “H
k thu t tr ng cây nông lâm nghi p cho
m cây b n
v n, luân án,

ng d n

ng bào mi n núi”, “T ch c gieo


t hi u qu t t c v ch t l

ng, s l

m thích h p nh t
ng và thu

cl i

nhu n cao l i nhanh nh t. Ngoài ra còn áp ng cho nhu c u nghiên c u, th
nghi m cho công tác nghiên c u áp d ng khoa h c tiên ti n.
Khí h u Vi t Nam c ng

a

n không ít khó kh n, làm c n tr ho c

phá ho i c s v t ch t và thành qu c a s n xu t lâm nghi p nh : Nh ng
thu n l i
tr

phát tri n s n xu t nông - lâm nghi p, thu n l i cho s sinh

ng và phát tri n c a cây r ng, c ng nh nh ng thu n l i cho s phát sinh,

phát tri n, lan tràn sâu b nh h i th c v t. N n d ch sâu n lá, sâu
n m c r … phát sinh h u h t

c thân,



ng Kim Tuy n, 2005) [13].

Ngày nay khoa h c b nh cây r ng ngày càng phát tri n b ng vi c hoàn
thi n c s lý lu n và
Nh

a ra nh ng ph

ng pháp phòng tr b nh h u hi u.

ó ã làm gi m b t nh ng thi t h i gây ra

i v i tài nguyên r ng.

Nh ng bên c nh ó v n còn r t nhi u b nh nghiêm tr ng mà chúng ta ch a có
bi n pháp gi i quy t tri t

. C ng có nhi u b nh có lúc có l i

cd pt t

nh ng trong i u ki n m i l gây ra d ch tr l i. Cho nên v n

b nh cây

r ng hôm nay v n ph i

c ây trên


kh p các t nh mi n B c, th

ven các khe m, a
anh, V , Dâu da

t sâu mát ho c

ng m c

ven núi, ven khe su i,

t có l n á. M c l n v i các lo i: Vàng

t…

Sinh thái: Sinh tr

ng nhanh, tái sinh h t t t, hoa tháng 5-6.


14

2.3. T ng quan khu v c nghiên c u
2.3.1. i u ki n t nhiên c a khu v c nghiên c u
2.3.1.1.V trí

a lý

* V trí
tài

- Phía Nam v

m giáp v i ph

n

- Phía ông v

ng Quán Tri u

m giáp v i ph

ng Th nh án

n

m giáp v i khu dân c tr

n

m giáp v i xã Phúc Hà

ng

i H c Nông Lâm

Thái Nguyên.
- Phía Tây v
*



B ng 2.1: K t qu phân tích m u
sâu
t ng

Ch tiêu

t

Ch tiêu d tiêu/100g

t

Mùn

N

P2O 5

K2O

N

P2O 5

K2O

PH

1 - 10


0,12

3,9

30 - 60

0,711

0,034

0,131

0,107

0,107

3,04

3,04

3,7

t c a tr

ng HNL Thái Nguyên)

t(cm)

(Ngu n: Theo s li u phân tích

nên c ng là m t xã n m trong vùng khí h u nhi t
ki n khí h u r t thu n l i
Do

c i mc a

có l quét, l

i v i s phát tri n c a s n xu t nông lâm nghi p.

a hình và s phân b l

ng hay l

Hi n tr ng v
Thành ph n s l

t, và nh h
n

i gió mùa. Do v y i u

ng m a h ng n m nên th

ng ít

ng c a gió bão là r t ít.

m:
ng cây a d ng phong phú. C cây lâm nghi p và cây


NG, N I DUNG VÀ PH

ng và ph m vi nghiên c u là cây Phay
n

c gieo

mt h t

m.

a i m và th i gian nghiên c u

3.2.1.

a i m nghiên c u
Tôi ti n hành th c hi n

mi n núi phía B c t i Tr

tài t i v

n

m Vi n Lâm nghi p phát tri n

ng H Nông Lâm Thái Nguyên.

3.2.2. Th i gian nghiên c u


ng cây

ng kính (D00).

sâu b nh h i c a cây Phay con giai o n v

- ánh giá t l xu t v
3.4. Ph

n sinh tr

ã nghiên c u tr
- Ph

ng pháp nghiên c u k th a có ch n l c các tài li u, k t
c có liên quan.

ng pháp nghiên c u th c nghi m - b trí thí nghi m.

- S d ng ph

ng pháp t ng h p và phân tích s li u i u tra: T

nh ng s li u thu th p qua các m u bi u i u tra ngo i nghi p, t ng h p và
phân tích k t qu thí nghi m b ng các ph
lâm nghi p.

ng pháp th ng kê trong toán h c