TR

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

N NH TH TRANG

ÁNH GIÁ NH H

NG C A

D CT IM C

B B NH DO

N M CERATOCYSTIS GÂY H I TRÊN KEO LAI(Acacia hybrid) T I
HUY N VÕ NHAI - T NH THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên nghành
Khoa
Khóa h c

IH C

: Chính quy
: Qu n lí tài nguyên r ng
: Lâm nghi p

Gi ng viên h ng d n

IH C

: Chính quy
: Qu n lí tài nguyên r ng
: Lâm nghi p
: 2011 – 2015
: 1. ThS. ào H ng Thu n
2. ThS. Tr n Th Thanh Tâm

Thái Nguyên, n m 2015


i

L IC M

N

Vi c làm quen v i th c ti n ngh nghi p cùng v i vi c c ng c , h
th ng l i các ki n th c ã h c s
c các sinh viên n m cu i th hi n trong
quá trình th c t p t t nghi p c a mình. ây là giai o n cu i cùng c a quá
trình h c t p c a m t sinh viên và i v i em nó là quá trình k t thúc khóa
h c 2011 - 2015 t i tr ng
i H c Nông Lâm Thái Nguyên và b c u
hình thành và rèn luy n k n ng, ph m ch t chuyên môn nghi p v c n thi t
ph c v cho công vi c c a em sau này.
c s nh t trí c a Ban ch nhi m



ii

DANH M C CÁC B NG
B ng 2.1: Quy ho ch s d ng

t lâm nghi p. ............................................... 14

B ng 4.1: T l b b nh (P%) và M c
B ng 4.2. T l b b nh và m c

b b nh (R%) c a t ng OTC ......... 27

b b nh trung bình các OTC trong.......... 28

B ng 4.3. So sánh t l b b nh do n m ceratorystis ...................................... 28
B ng 4.4. So sánh t l b b nh c a cây keo theo
B ng 4.5. B ng k t qu phân tích ph
B ng 4.6: b ng m c

d c ............................... 29

ng sai gi a các

d c ...................... 31

b b nh chung do n m............................................... 32

B ng 4.7. So sánh m c



iii

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 4.1: Cây b b nh ch t héo ....................................................................... 25
Hình 4.2: V t en trên thân ............................................................................. 25
Hình 4.3. N m b nh th

ng xâm nh p vào cây qua v t c t t a cành.............. 26

Hình 4.4. N m phát tri n trong thân cây làm g bi n màu ............................. 26
Hình 4.5. Bi u

bi u di n t l b b nh chung do n m................................ 29

Hình 4.6. Bi u

bi u di n t l b b nh c a cây keo lai theo

Hình 4.7. Bi u

bi u di n m c

b b nh do n m ..................................... 32

Hình 4.8. Bi u

bi u di n m c

PH N 1: M
1.1.

tv n

U.......................................................................................... 1
................................................................................................... 1

1.2. M c tiêu và yêu c u c a
1.3. Ý ngh a c a

tài ................................................................... 2

tài ....................................................................................... 2

PH N 2: T NG QUAN TÀI LI U............................................................... 3
2.1. C s khoa h c ........................................................................................... 3
2.1.1.

c i m hình thái c a cây Keo lai ........................................................ 3

2.1.2.

c tính sinh thái c a cây Keo lai........................................................... 4

2.2. Tình hình nghiên c u trong và ngoài n

c ................................................ 5

2.2.1. Tình hình nghiên c u trên th gi i .......................................................... 5

3.2.

a i m và th i gian ti n hành ............................................................... 17

3.2.1.

ng và ph m vi nghiên c u............................................................ 17

a i m nghiên c u ............................................................................. 17

3.2.2. Th i gian ti n hành ............................................................................... 17
3.3. N i dung nghiên c u ................................................................................ 17
3.3.1. Xác

nh nguyên nhân gây b nh ch t héo Keo lai ................................ 17

3.3.2. Mô t tri u ch ng nh n bi t c a n m b nh ........................................... 17
3.3.3. Xác

nh t l b b nh (P%) và M c

b b nh (R%) trung bình c a

b nh h i n m ceratocystis trên cây Keo lai ..................................................... 18
3.3.4. ánh giá thi t h i c a b nh

i v i cây Keo lai theo

3.3.4.1. ánh giá t l b b nh (P%) do n m gi a các
3.3.4.2. ánh giá m c


3.4.1.3. Ph

ng pháp giám

3.4.2. Ph

c i m hình thái c a b nh........... 20

nh n m gây b nh b ng

ng pháp ánh giá thi t h i c a b nh

c i m hình thái ...... 20

i v i r ng tr ng Keo lai .. 20

3.4.2.1. ánh giá t l b b nh và m c

b b nh theo

d c...................... 20

3.4.2.2. ánh giá t l b b nh và m c

b b nh theo

a i m gây tr ng .. 22

3.4.3. Ph

b b nh (R%) ........................................................... 32

4.1.2.4: So sánh m c

b b nh theo

4.3.2. ánh giá thi t h i c a b nh

d c ................................................. 32

i v i keo lai

các

a i m i u tra ..... 35

4.3.2.1. So sánh t l b b nh theo khu v c .................................................... 35
PH N 5: K T LU N VÀ

NGH .......................................................... 39

5.1. K t lu n .................................................................................................... 39
5.2.

ngh ..................................................................................................... 40

TÀI LI U THAM KH O
I. Ti ng Vi t
II. Ti ng Anh



Nam,

c bi t là

iv i

i s ng c a ng

i dân các t nh mi n núi. H n n a,

ây c ng là các loài cây có giá tr kinh t cao, có th tr
gi y, d m và
óng

g xu t kh u.

c bi t là các loài keo r t

ng v nguyên li u
c a chu ng

gia d ng.
Công tác ch n, t o gi ng keo ã

hàng lo t các gi ng m i ã

c nh ng thành công nh t

nh,

c ánh giá v m t b nh h i ngo i tr m t s

dòng keo lai nh AH7, AH1 và m t s dòng Keo lá tràm nh AA9, AA15 và
AA1 ã

c ánh giá v tính kháng b nh. K thu t tr ng r ng thâm canh ch

c ti n hành

m t s vùng sinh thái. Vì v y ti n hành kh o nghi m các

gi ng trên n m vùng sinh thái và th nghi m các bi n pháp k thu t thâm
canh
ti n.Tr

các vùng sinh thái là c n thi t và có ý ngh a khoa h c và th c
c nhu c u th c ti n ó em ã ti n hành i u tra th c t p khóa lu n:


2

“ ánh giá nh h

ng c a

d ct im c

b b nh do n m ceratocystis

gây h i trên cây Keo lai t i Huy n Võ Nhai - T nh Thái Nguyên”.


Nguyên, trong t ng OTC.
+

xu t m t s bi n pháp phòng ch ng gi m thi u b nh gây h i

1.3. Ý ngh a c a
+ Xác

tài

nh

+ Nghiên c u
+

c nguyên nhân gây b nh ch t héo

keo lai.

c i m sinh thái c a n m b nh.

ánh giá thi t h i c a b nh

i v i Keo lai theo

d c và

a i m



b b nh do n m Ceratorystis gây h i trên Keo lai t i các
tra, t
làm rõ

ó xác

nh

d ct im c
a i m i u

c nguyên nhân gây b nh do n m Ceratocystis gây ra,

c i u ki n sinh thái c a n m b nh. Qua ó có th

a ra

nh ng ánh giá c th và thi t th c v lo i b nh n m Ceratorystis.

c


3

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U

2.1. C s khoa h c
Keo (Acacia) là m t chi th c v t thu c h

c u tiên l a ch n b i nhi u

ng nhanh, biên

sinh thái r ng, c i thi n

n

c
c
c

c bi t g Keo r t phù h p cho s n xu t nguyên li u

gi y, ván nhân t o, s d ng trong xây d ng, óng
xu t kh u….

Vi t Nam. Di n

c ta Keo

Trung, Tây Nguyên và

c tr ng

m c m ngh , hàng hóa

h u h t các t nh t Mi n B c, Mi n

ông Nam B v i m c ích ch y u làm nguyên li u



4

T khi h t n y m m t i h n 1 tháng hình thái lá c ng bi n

i theo 3

giai o n lá m m, lá th t và lá gi . Lá gi m c cách t n t i mãi. Chi u r ng lá
h p h n chi u r ng lá keo tai t

ng nh ng l n h n chi u r ng lá keo lá tràm.

Hoa t bông 5-6 hoa/1 hoa t vàng nh t m c t ng ôi

nách lá. Qu

u d t, khi non th ng khi già cu n hình xo n c. Mùa hoa tháng 3-4, qu
chín tháng 7-8. V qu c ng, khi chín màu xám và n t. M i qu có 5-7 h t
màu nâu en, bóng. M t kg h t có 45.000-50.000 h t, thu
2.1.2.

c t 3-4kg qu .

c tính sinh thái c a cây Keo lai
Keo lai t nhiên

keo tai t

c phát hi n l n


ông Nam B h t gi ng l y t

Mossman và cây b Keo lá tràm c ng

Ôxtrâylia nh ng không rõ xu t x . V c b n các gi ng keo lai ã phát
hi n

n

c ta

16o20’ B c, kinh

u có cây m cùng vùng sinh thái gi ng nhau: V
132o16’-145o,30’ ông, l

Keo lai có s c sinh tr

ng m a 800-1900mm.

ng nhanh h n rõ r t so v i loài keo b m . V i

m t s dòng Keo lai ã ch n l c tr ng thâm canh 3 tu i
9,8m v chi u cao, 9,8-11,4cm v
sinh tr

12o20’-

ng và 50-77m3/ha v s n l

2.2.1.1. Nh ng nghiên c u v cây Keo lai
Cây Keo lai(Acacia hybrids) là tên g i t t c a gi ng lai t nhiên gi a
Keo tai t

ng (Acacia mangium) và Keo lá tràm (Acacia auriculiformis).

Gi ng Keo lai t nhiên này

c phát hi n

Shim vào n m 1972 trong s các cây Keo tai t

u tiên b i Messir Herbern và
ng tr ng ven

ng

Sook

Telupid thu c bang Sabah, Malaysia. N m 1976, M.Tham ã k t lu n thông
qua vi c th ph n chéo gi a Keo Tai t
có s c sinh tr
trên c ng ã

ng và Keo lá tràm t o ra cây Keo lai

ng nhanh h n gi ng b m .

n tháng 7 n m 1978, k t lu n



tr c v i o n thân d
k

u có m t s

ng nhanh, cành nhánh nh , thân

n

i cành l n.Nghiên c u v hình thái cây Keo lai có th

n các công trình nghiên c u c a Rufelds (1988) ;Gan.E và Sim Boom

Liang (1991) các tác gi
s m h n Keo tai t

lá th 8-9 còn

ã ch ra r ng: Keo lai xu t hi n lá gi (Phyllode)

ng nh ng mu n h n Keo lá tràm.

tiên c a Keo lá tràm th
hi n

c r ng t nhiên l n r ng tr ng và

ng v i Keo lá


t

ng v

tròn

u c a thân, có

cành t nhiên khá h n Keo tai t
chi u cao d

ã ch ra r ng Keo lai h n Keo tai

ng kính cành nh h n và kh n ng t a

ng, song

th ng thân, hình d ng tán lá và

i cành l i kém h n Keo tai t

ng. Tuy nhiên, theo k t qu

nghiên c u c a Pinso Cyril và Robert Nasi, (1991) thì trong nhi u tr
cây Keo lai có xu t x

Sabah v n gi

c hình dáng


u và tr s trung bình còn kém h n c Keo

ng. Khi ánh giá v các ch tiêu ch t l

Nasi (1991) th y r ng

nh

ng c a cây Keo lai, Pinso và

th ng c a thân, o n thân d

i cành,

tròn

u

c a thân,… u t t h n gi ng b m và cho r ng Keo lai r t phù h p v i các
ch ng trình tr ng r ng th ng m i.
2.2.1.2. Nghiên c u v b nh h i Keo
N m 1961 - 1968 John Boyce, nhà b nh cây r ng ng

iM

ã mô t

m t s b nh cây r ng, trong ó có b nh h i keo (John Boyce, 1961). [9]
N m 1953 Roger ã nghiên c u m t s b nh h i trên cây b ch àn và
keo. GF. Brown (ng

7

2.2.1.3. Nghiên c u v n m Ceratocystis
Indonexia Ceratocystis spp. l n

u tiên

c ghi nh n v i tên là

Ceratocystis fimbriata (còn có tên là Rostrella cofeae Zimm)
b n m 1900 trên cây Cà phê (Coffea arabica L.)
1900). N m Ceratocystis
tr ng keo

c xác

c công

o Java (Zimmerman,

nh là m t m i e d a m i cho r ng

Châu Á và Úc (Wingield et al. 2009). G n ây nh t, Tarigan

và c ng s (2011) ã phát hi n ba loài n m Ceratocystis m i gây h i trên
Keo tai t

ng

Indonexia

th

n m ho c n

c ngay v t c t

tránh nhi m b nh ngay v t

ng. L u ý: N u v t c t v n còn a ra l p nh a en có ch a bào t n m thì

ti p t c c t sâu vào và ti p t c quan sát cho

n khi v t c t khô h n. D i vôi

xung quanh tán cây, 2 l n/n m ( u mùa m a và

u mùa n ng); Không

c

chi t cành ho c s d ng m t ghép (bó) trên cây nhi m b nh làm v t li u ghép
vì có n m có kh n ng lây nhi m qua cách nhân gi ng b ng ph ng pháp vô tính.
Bi n pháp sinh h c: Bón phân h u c , phân chu ng ã
v in m

i kháng Trichoderma

c i thi n h vi sinh v t

ph n làm gi m m m b nh l u t n trong

Ba Vì thu c B c B , nh ng cây lai
ng v i các t l khác nhau.

Ba Vì 4- 5%, riêng gi ng lai t nhiên

các t nh

ba Vì

c

nh là gi a A.mangium (xu t x Daitree thu c Bang Queenland) v i

A.auriculiformis(xu t x Darwin thu c Bang Northern territoria) c a Austrlia.
Lê
ch n
85cm

ình Kh và c ng s n m 1997 các cây tr i c a keo lai F1

r ng tr ng keo tai t

ng 2,5 tu i, nh ng cây lai này

cc t

c
tu i

l y ch i giâm hom vào tháng 4/1993. Các dòng cây hom c a cây lai

u l n h n Keo b , m

ng cao h n các dòng b m

ng

i ch ng.

n


9

2.2.2.2. Nghiên c u v b nh h i Keo
a) Tình hình nghiên c u chung
Vào cu i nh ng nh ng n m 1980 và

u nh ng n m 1990 b nh d ch

cháy lá ch t ng n b ch àn ã xu t hi n r ng và là m i e d a l n cho các
nhà tr ng r ng trên kh p c n

c

c bi t là vùng

ông Nam B và mi n

Trung (Qu ng Nam, à N ng, Hu )
Theo Nguy n Hoàng Ngh a (1997) cho th y di n tích r ng b ch àn ã

móng cho

nh h

ng nghiên c u v b nh và m

gi ng b ch àn kháng b nh n
h i i u tra ánh giá m c

c ta. B

c

u các nghiên c u v ch n

u ã tìm hi u

nhi m b nh và nh h

c các loài n m

ng c a loài c ng nh

xu t x c ng nh h gia ình có n m b h i. Các k t qu
c báo cáo t i h i th o d án b nh b ch àn

tn n

u t c a d án


n

ng và Keo lá chàm gieo t i

m Chèm, T Liêm, Hà N i ã b b nh ph n tr ng v i các m c

khác nhau. Nhìn b ngoài lá Keo nh b r c m t l p ph n tr ng hay vôi b t.
M c

b nh ã

c ánh giá quan sát b ng m t th

ng và

th t n ng hay nh . Nhìn chung b nh ch a gây ra nh h
tr

ng c a cây con t i v

n

c x p theo

ng l n t i sinh

m và khi ó c ng không có i u ki n

hi u sâu h n v ngu n g c b nh và các v n


2.2.2.3. Nghiên c u v n m Ceratocystis
n

c ta v i i u ki n khí h u nóng m t o i u ki n cho nhi u

loài n m phát tri n

c bi t là Ceratocystis ã b t

Keo t i m t s n i nh
Hu , Lâm

ng Nai, Bình D

u xu t hi n trên cây

ng, Bình Ph

c, Th a Thiên

ng, Tuyên Quang và Qu ng Ninh. Nh ng cây b b nh, g b

bi n màu, xì nh a m

v , toàn b nh ng cây b nhi m b nh ch sau m t

th i gian ng n là ch t nh h
Keo. Theo k t qu

ng


nh là m t loài n m thu c chi Ceratocystis. Các loài n m thu c chi

này không ph i m i xu t hi n

Vi t Nam, các k t qu nghiên c u tr

c ây

ã ghi nh n loài n m Ceratocystis fimbriata gây b nh th i m c m t -c o cây
Cao su (H i Nông dân Vi t Nam, 2011).
2.2.2.4. Nghiên c u v bi n pháp phòng tr b nh
+ Bi n pháp canh tác: Ch m sóc cây
lý cho v

y

, cung c p dinh d

ng h p

n cây; Sau khi thu ho ch, ti n hành c t t a và tiêu hu nh ng cành

sâu b nh, cành vô hi u bên trong tán, v sinh v

n s ch s .; B nh có th lây

lan qua d ng c c t t a, do ó sau m i l n c t t a c ng nh khi s d ng d ng
c t cây b b nh sang cây kho nên kh trùng d ng c b ng cách ngâm d ng
c trong dung d ch c n 900 trong 10 phút nh m tiêu di t m m b nh c ng nh


i kháng Trichoderma

làm gi m m m b nh l u t n trong

c i thi n h vi sinh v t

t

hoai k t h p
ng góp ph n

t.

+ Bi n pháp hoá h c: Phun thu c di t tr ki n en, m i và b cánh
c ng trên cây,

i v i vi c khoanh v x lý ra hoa: Không nên m v t khoanh


12

quá l n và n u

c có th dùng thu c tr n m (Coc 85, Mancozeb) quét

quanh v t khoanh

h n ch s t n công cu b nh.



Khu v c ti p giáp:
-Phía ông giáp huy n B c S n (t nh L ng S n)
- Phía tây giáp huy n
- Phía nam giáp huy n

ng H và huy n Phú L ng (t nh Thái Nguyên)
ng H (t nh Thái Nguyên) và huy n Yên Th

(t nh B c Giang)
- Phía B c giáp huy n Na Rì (t nh B c C n).
Th tr n ình C , trung tâm huy n cách thành ph Thái Nguyên 37 km
và cách th tr n

ng

ng - L ng S n 80km

Huy n g m 14 xã và 1 th tr n, trong ó có 6 xã vùng I, 3 xã vùng II,
còn l i là 5 xã vùng III
Di n tích t nhiên c a Võ Nhai là 845,1 km2.
b) a hình,
+)

a hình

t ai, th nh

ng



cao trung bình t

c bi n.

C n c vào a hình huy n Võ Nhai

c chia thành 3 vùng rõ r t bao g m:

- Ti u vùng 1(Vùng núi cao), g m 6 xã: Nghinh T
ng Nung, Cúc

núi á vôi (72%),

ng, Th n Sa, V Ch n,

nông nghi p, lâm nghi p theo h

t 500

ng, S ng M c,

a hình cao d c, ph n l n là

d c l n ( a ph n t 250 tr lên). M t s vùng d c theo

các khe su i và thung l ng có

á vôi Th


Th

ng và th tr n

ình C , có

a hình t

ng

i b ng ph ng,

ng, Phú
c t o nên

b i nh ng thung l ng ch y d c theo Qu c l 1B, hai bên là hai dãy núi cao có
d c l n.

t ai vùng II ch y u s d ng h t vào nông nghi p.

- Ti u vùng III (Vùng gò
Ti n, Bình Long và Ph

i), g m 5 xã : Tràng Xá, Liên Minh, Dân

ng Giao, có nhi u

i

t hình bát úp, b chia c t b i


t phi nông nghi p và 182,92 km2

t nuôi tr ng thu s n, 22,13

t ch a s d ng. Có th th y dù là

m t huy n có di n tích r ng l n nh t t nh Thái Nguyên nh ng ti m n ng
ai

Võ Nhai không l n, l i b chia c t m nh.

và giao thông tr nên khan hi m.

nghi p

Võ Nhai nhìn chung không có

m nh. Dù di n tích

t dành cho pháttri n ô th

i u này nh h

b l i dân c , khu c m công nghi p trong t

t

ng tr c ti p


Trong ó :

T ng di n
tích

t lâm

nghi p (ha)

t r ng

t r ng

c d ng phòng h
(ha)

(ha)

t r ng
s n xu t
(ha)

T ng s

134 xã

179.914,28

36.211,12 45.971,63 97.731,53



t phù sa: 1.816 ha chi m 2,15% di n tích

-

t en: 935 ha chi m 1,11% di n tích

-

t xám b c màu: 63.917,7 ha chi m 75,63% di n tích

- Các lo i

1.264,99

t sau:

t khác: có 11.070,4 ha chi m 16,65% di n tích.

Nhìn chung Võ Nhai có nhi u lo i

t canh tác phù h p v i nhi u lo i

cây tr ng, nh t là cây công nghi p, cây n qu và tr ng r ng, song ch y u là


15

t


n tang 10, nhi t

- Mùa l nh t tháng 11

n tháng 3, nhi t

Ch

nhi t,

m, l

ng m a, l

trung bình t 23,2 - 28,60C
trung bình t t 14 - 20,10C.

ng b c h i, s gi n ng

c th

hi n qua b ng 2.2
Qua b ng cho th y:
Ch

nhi t: nhi t

trung bình n m kho ng 22,90C, T ng tích ôn

trung bình n m kho ng 8.0000C, nhi t

n tang

ng m a trong n m,
ng m a ít nh t trong

ng m a nhi u nh t trong

c c a các lo i cây tr ng.

ng b c h i:
ng b c h i trung bình n m c a huy n

t 985mm. tháng 5 có l

b c h i trung bình n m cao nh t t i 100mm, các tháng mùa khô có l

ng

ng b c


16

h il nl

ng m a nhi u, ch s

gay g t, r t c n có các bi n pháp t
n sinh tr



Sông Nghinh T

c phân b

hai vùng phía B c và phía Nam c a huy n

ng có chi u dài 46 km, b t ngu n t nh ng dãy núi c a

vòng cung B c S n (L ng S n), ch y qua các xã Nghinh T
Th

ng Nung, Th n Sa, r i

ng, S ng M c,

ra sông C u.

+ T ng di n tích l u v c: 397km2
+ T ng dòng ch y bình quân: 5,7 x 108m/s
+L ul

ng bình quân n m: 3,9m/s

+L ul

ng mùa ki t: 1,1 - 3,5 m/s

- Sông Rong: b t ngu n t xã Phú Th
C , Tràng Xá, Dân Ti n, Bình Long, sang


Nh m áp ng cho s n xu t nông lâm nghi p.


17

PH N 3
IT
3.1.

it
-

NG, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U

ng và ph m vi nghiên c u
it

ng: B nh ch t héo do n m ceratocystis gây h i trên cây Keo

lai(Acacia hybrid)
- Ph m vi nghiên c u: T i Huy n võ Nhai - T nh Thái Nguyên
3.2.

a i m và th i gian ti n hành

3.2.1.


ng c t t a cành, ho t

c xác

nh th

ng có th t o ra

ng
iv i

ng làm c ch m sóc gây t n th

ng

n thân và r cây vào mùa m a, m là i u ki n t i u cho s phát sinh phát
tri n c a n m b nh. N m c ng có th xâm nh p t v t t a cành t nhiên ho c
v t tr y x
th

c do côn trùng gây h i. Vì v y, trong khi ch m sóc tránh làm t n

ng cây và ho t

ng t a cành nên th c hi n vào mùa khô và v t c t nên

c bôi các thu c ch ng n m.
3.3.2. Mô t tri u ch ng nh n bi t c a n m b nh
Quan sát trên thân cây ho c cành cây có nh ng v t loét, v và g xung
quanh v trí loét b