Chủ đề không khí - Sự cháy - Hóa học 8

KẾ HOẠCH DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC HỌC SINH

CHỦ ĐỀ: KHÔNG KHÍ - SỰ CHÁY
(2 Tiết: Tiết 41+ 42)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
Kiến thức
- Không khí là hỗn hợp nhiều chất khí, thành phần của không khí theo thể tích là: 78% N 2,
21% O2 và 1% các chất khí khác (CO, HO, khí hiếm, khói, bụi, ...) .
- Sự cháy là sự oxi hóa có toả nhiệt và phát sáng, còn sự oxi hóa chậm là sự oxi hóa có toả
nhiệt nhưng không phát sáng.
- Nêu điều kiện phát sinh sự cháy và biết cách dập tắt sự cháy.
Kĩ năng
Rèn cho học sinh:
- Kĩ năng quan sát, giải thích, vận dụng vào thực tế.
- Hoạt động nhóm.
Thái độ
- HS hiểu và có ý thức giữ gìn bầu không khí tránh ô nhiễm và phòng chống cháy.
- Nghiêm túc, tích cực trong học tập.
2. Năng lực cần đạt
- NL sử dụng ngôn ngữ hóa học, thuật ngữ hóa học, hợp tác nhóm
- NL quan sát, thực hành, giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.
- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào trong cuộc sống.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên
- Hóa chất: P đỏ.
- Dụng cụ:
+ Chậu nước pha màu đỏ, diêm, đèn cồn, que đóm.

Không khí có vai trò rất quan Tiếp nhận thông tin
trọng đối với sự sống của các loại sinh
vật trên Trái Đất, nhưng bằng cách nào
có thể xác định được thành phần của
không khí? Để bảo vệ không khí trong
lành, tránh ô nhiễm, ta phải làm gì? Để
hiểu rõ hơn tiết học này các em sẽ tìm
hiểu những nội dung đó.
Nội dung 1: Nghiên cứu thành phần không khí qua thí nghiệm
? Trong không khí có những chất khí
nào? → Theo em khí nào chiếm nhiều
nhất? Các khí này có thành phần như
thế nào?
(?) Em hãy nêu hiện tượng xảy ra khi
đốt cháy P đỏ ngoài không khí và
trong oxi? Chất gì sinh ra sau phản
ứng? Chất này có đặc điểm gì?
- Giới thiệu dụng cụ và hóa chất để
tiến hành thí nghiệm.
- Chia nhóm làm TN.
- Phát dụng cụ, hóa chất.
2

- Dự đoán (có thể đúng hoặc - NL sử dụng
sai): Trong không khí có ngôn ngữ hóa
những chất khí : O2 , N2 , …
học, thuật ngữ
hóa học, hợp
tác nhóm
- HS nêu lại các hiện tượng đã - NL giải quyết

? Đặt ống đong vào chậu nước, đến - Đặt ống đong vào chậu nước,
vạch thứ nhất (số 1), đậy nút kín → đến vạch thứ nhất (số 1), đậy
không khí trong ống đong lúc này nút kín → không khí trong
chiếm bao nhiêu phần?
ống đong lúc này chiếm 5
phần
- GV hướng dẫn các bước tiến hành - Lắng nghe, quan sát:
TN bằng bộ dụng cụ của mình:
+ Đốt cháy 1 lượng P đỏ bằng hạt đậu - HS làm thí nghiệm và ghi lại
xanh ngoài không khí.
hiện tượng.
+ Đưa nhanh muôi P đang cháy vào
ống hình trụ, đậy kín miệng ống bằng
nút cao su cỡ lớn.
Lưu ý: + Không di chuyển vị trí ống
hình trụ.
+ Nút cao su phải gắn thật chặt
Chú ý: Quan sát mực nước trong ống
hình trụ.
- GV theo dõi và giúp đỡ các nhóm
làm thí nghiệm.
- Yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả - HS báo cáo kết quả:
và trả lời câu hỏi:
+ Trong khi P cháy, mực nước trong + Khi P cháy mực nước trong
ống đong thay đổi như thế nào?
ống đong dâng lên đến vạch số
(?) Tại sao mực nước trong ống đong 2.
lại dâng lên?
- Do P đã tác dụng với oxi
+ Chất gì ở trong ống đong đã tác trong không khí.


Từ sự thay đổi mực nước trong ống
đong, hãy:
+ Rút ra tỉ lệ về thể tích của khí oxi
trong không khí là bao nhiêu?
- Chất khí còn lại trong ống đong
chiếm mấy phần?
- Chất khí còn lại trong ống đong là
khí gì? Tại sao?
Bằng thực nghiệm người ta xác định
được khí O2 chiếm 21% thể tích của
không khí.
? Vậy chất khí còn lại trong ống đong
chiếm mấy phần?
- Phần lớn khí còn lại trong ống đong
không duy trì sự sống, sự cháy, không
làm đục nước vôi trong → Đó là khí
N2 chiếm khoảng 78% thành phần của
không khí.
Vậy không khí là chất tinh khiết hay
hỗn hợp?Cho biết về thành phần của
không khí?
I. Thành phần của không khí
1. Thí nghiệm
- Không khí là 1 hỗn hợp có thành phần:
+ 21% khí O2.
+ 78% khí N2.
4

không duy trì sự sống, sự

hơi nước và khí CO2

- NL quan sát,
sử dụng ngôn
ngữ hóa học,
thuật ngữ hóa
học, hợp tác
nhóm
- NL giải quyết
vấn đề một
-HS : Hơi nước gặp lạnh cách sáng tạo.
ngưng tụ lại thành những giọt
trên thành ly

Cốc nước đá có hơi nước ngưng tụ
phía ngoài.

Ví dụ có hơi nước: Đọng
sương vào buổi sáng.
Hiện tượng sương đêm, sương mù…
- Các nhóm nêu ý kiến của mình. Các
nhóm khác bổ sung nếu có.
? Tìm các dẫn chứng để chứng minh
trong không khí có khí CO2

Ví dụ có khí CO2: Hiện tượng
tạo màng trắng với nước vôi
tôi ở hố vôi.)
- Giới thiệu kiến thức hóa học về phản
ứng CO2 với Ca(OH)2: Trong không


Kết luận
2. Thành phần không khí
- Không khí là hỗn hợp nhiều chất khí.
- Thành phần theo thể tích của không khí là:
+ 21% khí O2.
+ 78% khí N2.
+ 1% các khí khác như: hơi nước, CO2, Ne, Ar, khói bụi, ...
Hoạt động 3: Tìm hiểu cách bảo vệ không khí trong lành tránh ô nhiễm
GV : Đặt vấn đề
? Nêu các nguyên nhân gây ô nhiễm
Không khí .

6

- Khí thải của các nhà máy, - NL giải quyết
phương tiện giao thông, các lò vấn đề một
đốt…
cách sáng tạo.
Nl vận dụng
kiến thức vào
trong
cuộc
sống


Chủ đề không khí - Sự cháy - Hóa học 8

Hoạt động của Giáo viên




Chủ đề không khí - Sự cháy - Hóa học 8

Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học sinh

NL cần đạt

+ Sử dụng các nguồn năng
lượng sạch: Năng lượng Mặt
trời, gió, thủy điện, sinh học,
khí đốt, .... Nâng cao hiệu suất
sử dụng năng lượng.
? Liên hệ ở địa phương em đã làm gì HS: Ở địa phương em:
NL liên hệ thực
để bảo vệ môi trường?
- Phong trào thanh niên tình tế.
nguyện.
- Làm nhà vệ sinh hợp chuẩn
- Phong trào em yêu rừng
- GV: Kết luận.
xanh...
- Xây bể biogaz xử lý chất thải
chăn nuôi.
Kết luận:
3. Bảo vệ không khí trong lành, tránh ô nhiễm
* Không khí bị ô nhiễm do:
Khí thải của các nhà máy, phương tiện giao thông, các lò đốt chất thải, cháy rừng, núi lửa,

Câu 3. Những hành động nào sau đây là tác nhân chính làm cho không khí bị ô
nhiễm?
A. Sử dụng năng lượng ánh sáng mặt trời.
B. Tuyên truyền cho người dân sống định canh, định cư, không chặt phá rừng.
C. Vứt rác, xác động vật xuống ao, hồ.
D. Đổi mới công nghệ, hoàn thiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường không khí.

9


Chủ đề không khí - Sự cháy - Hóa học 8

Tiết 2
Hoạt động 2: Tìm hiểu sự cháy và sự oxi hóa chậm.
Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học sinh

NL cần đạt

Nội dung 1: Tìm hiểu sự cháy
? Khi đốt cháy P, S, Fe Khi đốt cháy P, S, Fe trong oxi (trong không
trong oxi (trong không khí), khí), ta thấy có hiện tượng:
ta thấy có hiện tượng gì?
+ Toả nhiệt.
+ Phát sáng.
- Những hiện tượng như
vậy, người ta gọi đó là sự
cháy.
? Vậy sự cháy là gì?

tin,
hoạt
+ Khác nhau: Sự cháy trong oxi tạo ra nhiệt động nhóm,
độ cao hơn, cháy sáng hơn.
vận
dụng
- Các chất cháy trong oxi tạo ra nhiệt độ cao kiến thức vào
hơn khi cháy trong không khí vì trong trong cuộc
không khí có lẫn 1 số chất khí khác đặc biệt sống
là khí N2 nên tốn nhiệt độ để đốt nóng các
khí này. Trong khí oxi số lượng các phản
ứng xảy ra nhiều hơn, nhiệt sinh ra nhiều
hơn.

II. Sự cháy và sự oxi hóa.
1. Sự cháy
- Là sự oxi hóa có toả nhiệt và phát sáng.
Ví dụ: Đốt cháy than, đốt ga, củi, … đều là sự cháy.
- Sự cháy trong không khí và trong oxi:
+ Giống nhau: đều là sự oxi hóa.
+ Khác nhau: Sự cháy trong oxi tạo ra nhiệt độ cao hơn, cháy sáng hơn, cháy nhanh hơn.
- Các chất cháy trong oxi tạo ra nhiệt độ cao hơn khi cháy trong không khí vì trong không
khí có lẫn 1 số chất khí khác đặc biệt là khí N 2 nên tốn nhiệt độ để đốt nóng các khí này.
10


Chủ đề không khí - Sự cháy - Hóa học 8

Hoạt động của Giáo viên


thành đống để đề phòng sự
tự bốc cháy.
? Hãy so sánh sự cháy và sự
oxi hóa chậm?

- Các đồ vật bằng gang, sắt, … dùng lâu Nl
nghiên
ngày trong không khí thường bị gỉ.
cứu
thông
tin, vận dụng
kiến thức vào
- HS nghe và ghi nhớ: sự oxi hóa chậm là sự trong cuộc
oxi hóa có toả nhiệt nhưng không phát sáng. sống.
NL tổng hợp.

- Quá trình hô hấp của con người gọi là sự
oxi hóa chậm vì oxi qua đường hô hấp →
máu → chất dinh dưỡng cho cơ thể.
- Tiếp nhận thông tin.

- Sự cháy và sự oxi hóa chậm
+ Giống nhau: đều là sự oxi hóa, có toả
nhiệt.
+ Khác nhau:
Sự cháy
- Phát sáng

Sự oxi hóa chậm
- Không phát sáng

- Xảy ra chậm

Nội dung 3: Tìm hiểu điều kiện phát sinh sự cháy và dập tắt sự cháy
? S, P, Fe muốn cháy được
cần phải có điều kiện nào?
? Vậy điều kiện phát sinh sự
cháy là gì?

-S, P, Fe muốn cháy được cần phải được đốt
nóng và có đủ oxi.
- Điều kiện phát sinh sự cháy:
+ Chất phải nóng đến nhiệt độ cháy.
+ Phải có đủ oxi cho sự cháy.
? Theo em muốn dập tắt sự - Muốn dập tắt sự cháy ta phải:
cháy ta phải làm gì?
+ Hạ thấp nhiệt độ cháy.
+ Cách li chất cháy với khí O2.
? Ta phải hạ thấp nhiệt độ
cháy bằng cách nào?
? Em hãy tìm 1 số biện pháp
để cách li chất cháy với
oxi?

- Phải hạ thấp nhiệt độ cháy bằng cách phun
nước.
- Để cách ly chất cháy với oxi ta có thể:
+ Dùng bao dày đã tẩm nước.
+ Dùng cát, đất, bùn.
+ Phun bọt khí CO2.
- Muốn dập tắt ngọn lửa do xăng dầu cháy ta

pháp đó không?

trên làm đám cháy lan rộng hơn.
Trong thực tế khi muốn dập tắt sự cháy ta có
thể áp dụng đồng thời hoặc áp dụng 1 trong
2 biện pháp trên là đủ để dập tắt sự cháy.

NL cần đạt

Kết luận:
III. Điều kiện để có sự cháy và dập tắt sự cháy
1. Các điều kiện phát sinh sự cháy
- Chất cháy phải nóng đến nhiệt độ cháy.
- Phải có đủ oxi cho sự cháy.
2. Các biện pháp để dập tắt sự cháy
Thực hiện một hoặc đồng thời cả hai biện pháp sau:
- Hạ nhiệt độ của chất cháy xuống dưới nhiệt độ cháy. VD: Tưới nước, hơi lạnh, bùn, ...
- Cách li chất cháy với oxi. VD: Tưới nước lên bề mặt chất cháy, phủ cát, đất, bùn, bọt lên
chất cháy.
C. LUYỆN TẬP.
GV đặt câu hỏi để cũng cố bài học cho HS:
? Sự cháy là gì? Sự oxi hóa chậm là gì? So sánh 2 hiện tượng này?
Tiêu lệnh phòng cháy chữa cháy?
? Khi một người nào đó đang bị cháy theo em thì phải cứu người đó như thế nào?
D. VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI MỞ RỘNG.
Một bình chứa hỗn hợp khí gồm 78% N2; 21%O2; và 1% CO2 tính theo thể tích.
Hãy cho biết:
a. Hỗn hợp khí này nặng hơn không khí?
b. Hỗn hợp khí này nhẹ hơn không khí?
c. Hỗn hợp khí này nặng bằng không khí?

cao

- Không khí là hỗn hợp- Nêu điều kiện phátGiải thích được
nhiều chất khí, thành phầnsinh sự cháy và biếtmột số, hiện
của không khí theo thểcách dập tắt sựtượng, việc làm
tích là: 78% N2, 21% O2cháy.
trong cuộc sống
và 1% các chất khí khác. - HS nêu tác hại ô
- Sự cháy là sự oxi hóa cónhiễm không khí và
toả nhiệt và phát sáng,có ý thức giữ gìn
còn sự oxi hóa chậm là sựbầu không khí tránh
oxi hóa có toả nhiệtô nhiễm và phòng
nhưng không phát sáng. chống cháy, nổ.

Câu hỏi/ bài Mô tả được TN, nhận biết- Biết chọn hóa- Chỉ ra các giaiGiải
thích
tập gắn với được các hiện tượng trongchất, dụng cụ tiếnđoạn có hiệnđược vì sao
thực hành thí nghiệm
hành TN minh họatượng vật lý,trong
viên
thí nghiệm/
có hiện tượng vậthóa học.
than tổ ong có
hiện tượng
lý, hóa học.
- Xác định đượcnhiều lỗ?
gắn
với
- HS giải thích đượccó PƯ HH xảyCủi phải chẻ
thực tiễn.

a. Cấm hút thuốc hay bật lửa trong hầm lò
b. Cấm dùng lửa trong rừng; cấm đốt nương rẫy vào mùa khô
c. Trồng rừng và bảo vệ cây xanh
* Mức độ vận dụng cao
Câu 1: Giải thích được vì sao trong viên than tổ ong có nhiều lỗ? Nếu xếp than cám (than
đã nghiền nhỏ) hoặc các viên than đã đập nhỏ vừa phải vào lò thì trường hợp nào dễ cháy
hơn?
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1. Trong dãy chất sau đây, dãy chất nào toàn là oxit?
A. H2O, MgO, SO3, FeSO4
C. CO2, K2O, Ca(OH)2, NO

B. CaO, SO2, N2O5, P2O5
D. CaO, SO2, Na2CO3, H2SO4.

Câu 2. Có các chất sau đây: SO3, P2O5, CuO, SiO2, Fe2O3, CO2.
Dãy các chất nào sau đây đều gồm các chất là oxit axit?
15


Chủ đề không khí - Sự cháy - Hóa học 8

A. SO3, P2O5, SiO2, CO2
B. SO3, P2O5, Fe2O3, CO2
C. SO3, P2O5, SiO2, Fe2O3
D. SO3, P2O5, CuO, CO2.
Câu 3. Nguyên liệu dùng để điều chế khí O2 trong PTN là:
a) H2O
b) MnO2
c) KMnO4

....................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................................

KÍ DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
....................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................................

16