I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

TR

HOÀNG V N L P

ÁNH GIÁ TH C TR NG VÀ
NGH S N XU T

A RA GI I PHÁP PHÁT TRI N LÀNG

M C M NGH TRONG QUÁ TRÌNH XÂY D NG

NÔNG THÔN M I

HUY N PHÚ BÌNH, T NH THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Chính Quy

Chuyên ngành


HUY N PHÚ BÌNH, T NH THÁI NGUYÊN

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Chính Quy

Chuyên ngành

: Qu n lý tài nguyên r ng

Khoa

: Lâm nghi p

Khóa h c

: 2011 – 2015

Gi ng viên h

ng d n : Th.S D

ng V n oàn


Giáo viên ch m ph n bi n xác nh n sinh viên
ã s a ch a sai sót sau khi h i ng ch m yêu c u!
(Ký, h và tên)


ii

L IC M
hoàn thành ch

N

ng trình ào t o, ngoài nh ng ki n th c ã h c v

lý thuy t m i sinh viên r t c n có c h i ti p c n và làm quen v i th c t ,
th c hi n t t vi c “h c i ôi v i hành”. Qua ó, giúp sinh viên hoàn thi n v
ki n th c, ph

ng pháp làm vi c, nghiên c u khoa h c.

cs

ng ý c a ban giám hi u nhà tr

Lâm Nghi p, em th c hi n

tài: “ ánh giá th c tr ng và

phát tri n làng ngh s n xu t
nông thôn m i

ck t

qu nh mong mu n.
n nay b n khóa lu n ã hoàn thành, nhân d p này em xin chân thành
c m n s t t c giúp

quý báu ó.

Do ki n th c c a b n thân còn h n ch nên không tránh kh i nh ng
thi u sót và các v n
c a th y cô giáo

còn t n t i. V y em r t mong nh n

khóa lu n c a em

c hoàn thi n và

c s giúp

t k t qu cao h n.

Em xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, ngày 16 tháng 06 n m 2015
Sinh viên

Hoàng V n L p


iii


iv

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 4.1: X

ng m c t i An Châu ................................................................. 31

Hình 4.2: Máy a N ng .................................................................................. 31
Hình 4.3: Máy
Hình 4.4: Máy X

c ........................................................................................ 31
...................................................................................... 31

Hình 4.5: Bàn th t i An Châu........................................................................ 32
Hình 4.6: T i Xuân Ph

ng ............................................................................ 32

Hình 4.7: T i An Châu .................................................................................... 33
Hình 4.8: T i Phú Lâm .................................................................................... 33


v

DANH M C CÁC T , C M T

BQL:


UBND:

y ban nhân dân

VI T T T

i hóa


vi

M CL C
PH N 1. M

1.1.

U ....................................................................................................1

tv n

................................................................................................... 1

1.2. M c tiêu nghiên c u................................................................................... 2
1.3. Ý ngh a c a

tài ....................................................................................... 3

PH N 2. T NG QUAN TÀI LI U NGHIÊN C U ..............................................4


NG, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U ....22

ng và ph m vi nghiên c u............................................................ 22

3.1.1.

it

ng nghiên c u ....................................................................... 22

3.1.2. Ph m vi nghiên c u .......................................................................... 22

3.2.

a i m và th i gian nghiên c u ............................................................ 22

3.3. N i dung nghiên c u ................................................................................ 22
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u.......................................................................... 22

3.4.1. Ph

ng pháp k th a tài li u ............................................................. 22


vii


Bình - t nh Thái Nguyên hi n nay .................................................. 27
4.2.1 Th c tr ng lao

ng t i các làng ngh ................................................. 27

4.2.2. Th c tr ng s d ng ngu n v n .......................................................... 29
4.2.3. Nh ng công ngh k thu t hi n nay ................................................... 29
4.2.4.Th c tr ng v s n ph m ..................................................................... 32
4.2.5. Th c tr ng ngu n nguyên li u s d ng t i làng ngh .......................... 33
4.2.6. Th c tr ng v th tr

ng tiêu th ....................................................... 34

4.2.7. Nh ng chính sách hi n nay ............................................................... 35
4.2.8. Thu nh pc a lao

ng t i làng ngh ................................................... 37

4.2.9. Hi u qu s n xu t m c m ngh ........................................................ 37

4.3. Nh ng thu n l i khó kh n c a ng

i dân trong s n xu t m c m ngh và

làng ngh ......................................................................................... 39
4.3.1. Thu n l i

...................................................................................... 39

4.3.2. Khó kh n

TÀI LI U THAM KH O ......................................................................................54


1

PH N 1
M
1.1.

U

tv n
Phát tri n công nghi p nông thôn là m t nhi m v tr ng tâm trong quá

trình công nghi p hóa, hi n
Vi t Nam. Có hai ph

i hóa nông nghi p và phát tri n nông thôn m i

ng th c c b n

th c hi n ch tr

ng này: m t là

xây d ng các c m công nghi p ho c c m công nghi p – ti u th công nghi p;
hai là phát tri n các làng ngh và ngành ngh

nông thôn. Phát tri n các làng


u t phát tri n s n xu t kinh doanh

nh ng các làng ngh v n g p nhi u khó kh n: Thi t b và công ngh ch a
t

úng m c; n ng su t lao

ng ch a

u

ng th p; ch t l ng và m u mã c a s n ph m áp

ng ch a cao th hi u ngày càng kh t khe c a ng i tiêu dùng; trình
ng i lao

c

tay ngh

c chú tr ng ào t o và nuôi d ng; thu nh p trong các làng

ngh và các c s s n xu t ch a

s c thu hút ng i lao

ng

c bi t



ngày càng nhanh, hi n t

ng ng

i lao

ng t các làng quê huy n

Phú Bình d ch chuy n ra các thành ph l n là r t l n. Vì v y, vi c phát tri n các
ngh và làng ngh nông thôn c ng nh các làng ngh m i có ý ngh a quan tr ng
không ch v m t kinh t mà còn góp ph n n nh chính tr xã h i.
Vì v y,
h

cs

ng ý c a ban ch nhi m khoa Lâm nghi p, d

ng d n c a th y giáo Th.s D

và

tài “ ánh giá th c tr ng

ng V n oàn

a ra gi i pháp phát tri n làng ngh s n xu t

quá trình xây d ng nông thôn m i


c th c tr ng s n xu t hi n nay c a các làng ngh s n

m c m ngh t i huy n Phú Bình - t nh Thái Nguyên.
- Nh ng thu n l i, khó kh n c a ng

i dân trong s n xu t m c m

ngh và làng ngh .
xu t

a ra

c các gi i gi i pháp góp ph n phát tri n các làng ngh s n

m c m ngh c a

a ph

qu c gia xây d ng nông thôn m i.

ng nh m th c hi n m c tiêu ch

ng trình


3

1.3. Ý ngh a c a



4

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U NGHIÊN C U

2.1. c s khoa h c
2.1.1. Ngành ngh nông thôn
Theo Ngh

nh s 66/2006/N -CP ngày 07 tháng 7 n m 2006 c a

Chính ph thì ngành ngh nông thôn bao g m:
- Ch bi n, b o qu n nông, lâm, thu s n.
- S n xu t v t li u xây d ng,

m c, mây tre an, g m s , th y tinh,

d t may, c khí nh .
- X lý, ch bi n nguyên v t li u ph c v s n xu t ngành ngh nông thôn.
- S n xu t hàng th công m ngh .
- Gây tr ng và kinh doanh sinh v t c nh.
- Xây d ng, v n t i trong n i b xã, liên xã và các d ch v khác ph c v
s n xu t,

i s ng dân c nông thôn.

- T ch c ào t o ngh , truy n ngh ; t v n s n xu t, kinh doanh trong
l nh v c ngành ngh nông thôn.
Ho t



5

- S n xu t ch y u d a vào kinh nghi m, th công k t h p v i n a c
khí có s th ng nh t và hoà
TTCN

ng gi a công nghi p phát tri n thành th v i

nông thôn.

- Lao

ng nông nghi p và ngành ngh TTCN g n k t ch t ch v i

nhau: nông dân v a làm nông nghi p v a tranh th làm TTCN và ngành ngh
TTCN m c dù tách kh i nông nghi p nh ng không tách kh i nông thôn.
- Công c và k thu t s n xu t th
xu t ra mang tính

ng th công và s n ph m

cs n

n chi c.

- S n ph m có tính hàng hoá cao.
Tóm l i, ngành ngh TTCN nông thôn
quá trình phân công lao


c bi u hi n

hình th c

nh truy n th ng h c t p, l h i truy n th ng, truy n th ng dòng h , ngành
ngh truy n th ng.
Theo Thông t

116/2006/TT-BNN ngày 18/12/2006 c a B

nghi p và Phát tri n nông thôn thì: “Ngh truy n th ng là ngh
thành t lâu

i, t o ra nh ng s n ph m

truy n và phát tri n

ã

c áo, có tính riêng bi t,

Nông
c hình
cl u

n ngày nay ho c có nguy c b mai m t, th t truy n.”

c tr ng c b n nh t c a m i ngh truy n th ng là: ph i có k thu t
và công ngh truy n th ng,


c nghiên c u và m r ng h n.

2.1.2.2. Phân lo i ngh truy n th ng
Hi n nay

n

c ta t n t i nhi u ngh truy n th ng khác nhau, phân b

kh p n i trong c n

c,

c t p trung nhi u nh t

Vi c phân lo i các nhóm ngh t
t

ng

i, b i vì m t s ng

ng

ng b ng sông H ng.

i khó kh n, nó ch mang ý ngh a

i có th v a thu c nhóm này song c ng có th

Ph Phong (

Ph , s n xu t g ch ngói

c Nhu n (M

ánh s i, an võng xã

c Chánh

c Ph ), s n xu t bánh tráng Thi

c)… s n ph m c a nh ng ngh này

có tính ch t thông d ng, ph c v nhu c u h ng ngày c a dân c nông thôn.
- Lo i ngh có k thu t ph c t p nh g m Ch u
Khánh (

c Ph ), úc

ng xã

c Hi p (M

(Bình S n), g m Ph

c).v.v.. các ngh này không

ch có k thu t công ngh ph c t p mà còn òi h i nhi u


c l p v i quá trình s n xu t nông

c phát tri n b i s ti n b c a trình

tay ngh c a ng

sáng t o và s khéo léo c a ng

i th ,

hóa, em l i thu nh p cao cho ng

k thu t

i th , s n ph m th hi n tài n ng
c bi t s n ph m t o ra tr thành hàng

i s n xu t, tiêu bi u là: ngh d t, g m s ,

kim hoàn...
Tuy nhiên, cách phân lo i trên ch ph thu c trong i u ki n tr
ngày nay trong n n kinh t th tr

ng, nhi u ngh

c ây,

ã phát tri n m nh. D a

vào giá tr s d ng c a các s n ph m, có th phân lo i các ngành ngh truy n


t 03


8

ã xu t hi n t i

- Ngh

a ph

ng t trên 50 n m tính

n th i i m

ngh công nh n.
- Ngh t o ra nh ng s n ph m mang b n s c v n hoá dân t c.
- Ngh g n v i tên tu i c a m t hay nhi u ngh nhân ho c tên tu i c a
làng ngh .
2.1.3. Làng ngh
2.1.3.1. Khái ni m và

c tr ng

Thôn, làng là m t thu t ng dùng
thôn bao hàm là m t t p h p c ng
nh, có kh n ng

hóa g n li n v i bi u t

i quây

nh trong nông thôn. Làng là m t t bào c a xã h i c a

i Vi t, là m t t p h p dân c ch y u theo quan h láng gi ng. ó là m t

không gian lãnh th nh t

nh,

ó t p h p nh ng ng

i dân qu n t l i cùng

sinh s ng và s n xu t. Trong quá trình ô th hóa, khái ni m làng
m t cách t

ng

i. M t s

a ph

ng hi n nay không còn

c hi u

c g i là làng

mà thay vào ó là nh ng tên g i khác nh ph , kh i ph . Tuy nhiên, dù tên


9

- Làng chài, là làng c a các c dân làm ngh chài l

i, ánh cá s ng

ven sông, ven bi n.
S xu t hi n c a các ngh th công
ngh ph , ch y u

các làng quê lúc

u ch là ngành

c nông dân ti n hành trong lúc nông nhàn. V sau, do

quá trình phân công lao

ng, các ngành ngh th công tách d n kh i nông

nghi p nh ng l i ph c v tr c ti p cho nông nghi p, khi ó ng

i th th

công có th không còn s n xu t nông nghi p nh ng h v n g n ch t v i làng
quê mình. Khi ngh th công phát tri n, s ng
và s ng

i chuyên làm ngh th công

ngh nông thôn, s n xu t ra m t ho c nhi u lo i s n ph m khác nhau”.
Th c t cho th y “Làng ngh ” là m t t p h p t th hi n m t không
gian vùng quê nông thôn,

ó có nh ng h thu c m t s dòng t c nh t

nh

sinh s ng. Ngoài s n xu t nông nghi p, h còn có m t s ngh s n xu t phi
nông nghi p. Trong các làng ngh này t n t i an xen nhi u m i quan h kinh
t , xã h i phong phú và ph c t p. Làng ngh là nh ng làng
nh ng ngh phi nông nghi p chi m u th v s h , s lao

nông thôn có
ng và thu nh p

so v i ngh nông.
Nh v y khái ni m làng ngh có th bao g m nh ng n i dung chính
sau: “Làng ngh là m t thi t ch kinh t - xã h i

nông thôn,

b i hai y u t làng và ngh , t n t i trong m t không gian

c c u thành
a lí nh t

nh

trong ó bao g m nhi u h gia ình sinh s ng b ng ngh th công là chính,

ó có s ng

nh l

c và n n
ng, làng

i chuyên làm ngh th công

nghi p và s ng ch y u b ng ngu n thu nh p t ngh

ó chi m m t t l khá

l n trong t ng s dân s c a làng.
Ngày nay, làng ngh

c hi u theo ngh a r ng, không bó h p trong

ph m vi hành chính c a m t làng mà g m m t ho c m t s làng cùng m t
ti u vùng, cùng

a lí kinh t , cùng s n xu t m t ch ng lo i hàng hóa truy n

th ng ho c cùng kinh doanh liên quan

n m t ngh phi nông nghi p và có

quan h m t thi t v i nhau v kinh t - xã h i.
M t khác, có nh ng
ngh , trong tr

- Làng ngh truy n th ng;
- Làng ngh m i.


11

b) Theo ngành ngh s n xu t kinh doanh:
- Làng ngh TTCN nh : d t, g m s , mây tre

an,

m c m

ngh .v.v..
- Làng ngh công nghi p c khí, ch tác nh : ch tác vàng b c, dát
vàng, gia công tái ch s t thép.v.v..
- Làng ngh xây d ng.
- Làng ngh d ch v .
c) Theo quy mô làng ngh :
- Làng ngh quy mô l n, lan t a, liên k t nhi u làng làm cùng m t ngh
ho c cùng m t không gian

a lí lãnh th , t o thành vùng ngh ho c xã ngh

ó các làng ngh , có quy mô lao
v il cl

ng lao

ng phi nông nghi p r t là l n, không ch

e) Theo tính ch t ho t

ng s n xu t kinh doanh c a các làng ngh :

- Các làng ngh v a s n xu t nông nghi p v a kinh doanh các ngành
ngh phi nông nghi p;
- Các làng ngh th công chuyên nghi p.


12

- Các làng ngh s n xu t các m t hàng xu t kh u.
2.1.3.3. Các tiêu chí
Làng ngh

xác

nh làng ngh

c công nh n (theo Thông t 116/2006/TT-BNN c a B

Nông nghi p và Phát tri n nông thôn) ph i
(1) Có t i thi u 30% t ng s h trên

t 03 tiêu chí sau:
a bàn tham gia các ho t

ng

ngành ngh nông thôn;


c h t nó

ct n

i trong l ch s , trong ó g m có m t ho c nhi u ngh

th công truy n th ng, là n i h i t các ngh nhân và

i ng th lành ngh ,

là n i có nhi u h gia ình chuyên làm các ngh truy n th ng lâu

i, gi a h

có s liên k t, h tr nhau trong s n xu t và tiêu th s n ph m. H có cùng t
ngh và

c bi t các thành viên luôn ý th c tuân th nh ng

c ch xã h i và

gia t c.
Nh v y làng ngh truy n th ng

c hình thành t lâu

th thách c a th i gian v n duy trì và phát tri n,
qua



i v i nh ng làng ch a

t tiêu chu n (1), (2) c a tiêu chí công nh n

làng ngh nêu trên nh ng có ít nh t m t ngh truy n th ng
theo quy

nh thì c ng

c công nh n

c công nh n là Làng ngh truy n th ng.

2.1.4.3. Tiêu chu n công nh n ngh nhân
Thông t liên t ch s 41/2002/TTLT/BNN-BL TBXH-BVHTT ngày
30/5/5002 gi a B Nông nghi p và phát tri n nông thôn, B Lao

ng –

TBXH và B V n hoá-Thông tin (nay là B V n hoá, Th thao và Du l ch)
h

ng d n v tiêu chu n, th t c xét công nh n danh hi u và m t s chính

sách

i v i ngh nhân. Trong ó, công dân Vi t Nam làm vi c trong các

ngành ngh ti u, th công nghi p, th công m ngh truy n th ng c a Vi t

c

ngh thu t

c.

ng, chính sách c a
o

t trình

c nh ng ng

ng, và pháp lu t, c a
i trong ngh , trong

ng tôn vinh, công nh n.
t trình

ngh thu t cao, o t huy ch

ng vàng, huy

ng b c trong các cu c thi, các tri n lãm qu c gia ho c qu c t .
i v i nh ng ng

lãm thì ph i có tác ph m
Trung

i không có i u ki n tham gia các cu c thi, tri n

ng

c

ngh xét t ng danh hi u Ngh nhân u tú ph i

i

t các tiêu

chu n sau:
+ Trung thành v i T qu c xã h i ch ngh a Vi t Nam; có ph m ch t
o
ng

c t t, t n t y v i ngh , g
i và

ng m u, th c s là t m g

ng sáng cho m i

ng nghi p noi theo;

+ Là ng

i th gi i tiêu bi u

c


c các ngu n v n t i ngân hàng m t


47

ph n là do không có tài s n th ch p vì v y c n có
t ch c, hi p h i h tr làng ngh
có th vay

uy tín

c v n nh m duy trì ho t

i di n nhà n

c ho c các

ng ra b o tr cho làng ngh

ng s n xu t kinh doanh.

- Lâu nay các h t i làng ngh s d ng ngu n v n ch y u là v n t có,

m t ph n nh v n vay ngân hàng ph i ch u lãi su t cao, th i h n thanh toán
ng n chính vì th v phía ngân hàng óng trên

a bàn huy n nên linh ho t

th i gian cho vay h n không nên ch tính cho m t chu k s n xu t mà ph i
tính

ng

ng kêu g i xúc ti n

ut

a d ng hóa các ngu n v n s n xu t

nh ng r i ro v v v n mà th tr
4.4.4. Gi i pháp th tr

c khó kh n này òi h i các làng

u t có s c h p d n ngày càng cao. a d ng

ng qu ng bá, ho t

c v n, c ng nh

c ngu n v n vay xóa ói giàm nghèo

kh c ph c

ngh c n xây d ng môi tr

òi h i ngu n

huy
h n ch