BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ
LUẬT ÁP DỤNG TRONG GIẢI QUYẾT TRANH
CHẤP THƯOOVG M ẠI QUỐC TẾ TẠI TRUNG TÂM
TRỌNG TÀI THƯOOVG MẠI QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM
N G U Y ỄN T H Ị T H U H Ư Ơ N G

H À N Ộ I - 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ
LUẬT ÁP DỤNG TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
THƯƠNG MẠI QUỐC TÉ TẠI TRƯNG TÂM TRỌNG TÀI
THƯƠNG MẠI Q ư ò c TÉ Ở VIỆT NAM
NGUYỄN THỊ THƯ HƯƠNG
NGÀNH: LUẬT KINH TẾ
MÃ SỐ: 60380107

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS.TRẦN MINH NGỌC

H À N Ộ I - 2016


LỜI CAM ĐOAN

London Court of International Arbitration
Toà án Trọng tài Quốc tế Luân Đôn

SIAC

Singapore International Arbitration Centre
Trung tâm Trọng tài Quốc tế Singapore

UNCITRAL

United Nations Commission on International Trade Law
Uỷ ban về Luật Thương mại Quốc tế của Liên Họp Quốc

UNIDROIT

International Institute for the Unification of Private Law
Viện Quốc tế về thống nhất Luật tư

VIAC

Vietnam International Arbitration Centre
Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam

WIPO

The World Intellectual Property Organization
Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới

WTO


Danh mục từ viết tắt
M Ở ĐẦU........................................................................................................................ 1
Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VÈ LUẬT ÁP DỤNG TRONG TRỌNG TÀI
THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

6

1.1.Khái quát chung về trọng tài thương mại quốc tế ........................................... 6
1.1. ỉ.Khái niệm trọng tài thương mại quốc tế............................................................6
1.1.2.Đặc điểm của Trọng tài thương mại quốc tế................................................... 12
1.1.3. Các hình thức trọng tài thương mại quốc tế..................................................... 14
1.2.L uật áp dụng trong trọng tài thương mại quốc tế ..........................................18
1.2. ỉ.Nội dung của luật áp dụng trong trọng tài thương mại quốc tế......................18
1.2.2. Vai trò của luật áp dụng trong trọng tài thương mại quốc tế.......................... 23
Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÈ LUẬT ÁP DỤNG TRONG
GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI TRUNG TÂM
TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM

26

2.1.L uật áp dụng cho tố tụng trọng tà i....................................................................26
2.2.L uật áp dụng cho nội dung tranh chấp............................................................ 34
2.3.VỒ luật áp dụng cho thỏa thuận trọng tà i.........................................................47
Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÈ LUẬT
ÁP DỤNG TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
TẠI TRUNG TÂM TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM 57
3.1.Thực trạng giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại các trung tâm
trọng tài thương mại ở Việt N am ............................................................................. 57





M Ở ĐẦU
l.T ính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Ở bất kỳ nền kinh tế thị trường nào, tranh chấp thưong mại nói chung, tranh
chấp thưong mại quốc tế nói riêng được xem là một thuộc tính tất yếu. Để giải
quyết các tranh chấp đó, các bên tranh chấp có thể sử dụng nhiều phưong pháp như:
thưong lượng, trung gian, hòa giải, trọng tài, tòa án v.v. và ở hầu hết các quốc gia
trên thế giới, việc giải quyết các tranh chấp thưong mại quốc tế dưới hình thức trọng
tài đã trở nên hết sức phổ biến do các ưu điểm vượt trội của phương thức giải quyết
tranh chấp này. Trọng tài thưong mại quốc tế là phương thức tối ưu để giải quyết
các tranh chấp thương mại quốc tế mà các bên tranh chấp không thể tự giải quyết
được.
Trọng tài thương mại quốc tế là một phương thức giải quyết tranh chấp xuất
hiện từ lâu trên thế giới. Kể từ khi xuất hiện, phương thức này không ngừng được
hoàn thiện, khắc phục những hạn chế của chính nó nhằm tạo dựng một phương thức
giải quyết tranh chấp có hiệu quả trong thương mại quốc tế. Tại Việt Nam, trọng tài
thương mại quốc tế đã xuất hiện khá sớm với hình thức đầu tiên là Hội đồng Trọng
tài ngoại thương vào năm 1963. Các quy định pháp luật về trọng tài thương mại
quốc tế cũng được xây dựng và hoàn thiện qua từng thời kỳ, mà gần đây nhất là
Luật Trọng tài thương mại 2010. Luật Trọng tài thương mại 2010 ra đời chứa đựng
nhiều nội dung tiến bộ, khắc phục được những lỗ hổng từ trước tới nay trong pháp
luật Việt Nam về trọng tài nói chung cũng như luật áp dụng trong trọng tài thương
mại quốc tế nói riêng, đồng thời đảm bảo sự tương thích giữa pháp luật trọng tài
Việt Nam với pháp luật trọng tài của một số quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, việc
bổ sung nhiều quy định mới tiên tiến cũng không đồng nghĩa với việc Luật Trọng
tài thương mại đã thực sự cụ thể, chi tiết và đầy đủ. Luật áp dụng trong trọng tài
thương mại quốc tế là một vấn đề có ảnh hưởng lớn tới quá trình trọng tài cũng như
hiệu lực của phán quyết trọng tài nhưng nó vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Các
quy định liên quan đến vấn đề này còn mang tính chất chung chung, chưa rõ ràng,


2


2.Tình hình nghiên cứu đề tài
Luật áp dụng trong trọng tài thương mại quốc tế là vấn đề pháp lý đã được
nghiên cứu trong một thời gian dài và được đề cập trong một số công trình nghiên
cứu khoa học. Trước khi Pháp lệnh Trọng tài thương mại 2003 ra đời, đã có bài viết
“Luật áp dụng trong xét xử của trọng tài thương mại quốc tế” của Nông Quốc Bình
đăng trên Tạp chí Luật học số 4 năm 1999 nghiên cứu về vấn đề này. Sau khi Pháp
lệnh Trọng tài Thương mại 2003 ra đời, nhiều công trình nghiên cứu khoa học liên
quan đến Luật áp dụng trong trọng tài Thương mại quốc tế được công bố như: Bài
viết: “Những vấn đề cơ bản của Luật Trọng tà r của Đào Trí ú c đăng trong tài liệu
hội thảo “Góp ỷ dự thảo Luật Trọng tài” do Hội Luật gia Việt Nam phối họp với
Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức tháng 11/2008 tại Hà Nội;
Luận án Tiến sỹ Luật học “Hoàn thiện pháp luật về trọng tài thương mại của Việt
Nam trong điều kiện hội nhập quốc tể” của Nguyễn Đình Thơ năm 2007; Luận án
Tiến sỹ Luật học “Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế bằng trọng tài ở Việt
Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tể” của Trần Minh Ngọc năm 2009; Bài
viết “Luật áp dụng đối với nội dung tranh chấp từ hợp đồng trong Trọng tài
Thương mại quốc tế” của TS.Trần Minh Ngọc trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật
số 1 năm 2009; Bài viết “Luật áp dụng đối với thỏa thuận trọng tài trong trọng tài
thương mại quốc tế” của TS.Trần Minh Ngọc trên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số
1 năm 2009; Luận văn thạc sỹ Luật học “Luật trọng tài thương mại Việt Nam 2010 bước phát triển mới của pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam” của Nguyễn Thị
Hồng Hạnh năm 2010; Khóa luận tốt nghiệp “Luật áp dụng trong trọng tài thương
mại quốc tế theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành” của Vương Thị Ngọc
Bích năm 2011 v.v.
Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu của các tác giả nêu trên hoặc là đề
cập tới từng khía cạnh riêng lẻ của trọng tài thương mại quốc tế, trong đó có khía
cạnh luật áp dụng trong trọng tài thương mại quốc tế hoặc là đề cập tới toàn bộ trình

thống pháp luật đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Các phuơng pháp nghiên
cứu cụ thể bao gồm: Phuơng pháp thu thập, tổng họp tài liệu; phuong pháp diễn
giải, quy nạp; phuơng pháp so sánh; phuơng pháp phân tích, tổng họp.
5. Mục đích của việc nghiên cứu đề tài
Việc nghiên cứu đề tài huớng tới những mục đích sau:
- Thứ nhất, nghiên cứu vấn đề lý luận về luật áp dụng trong trọng tài thuong
mại quốc tế.
- Thứ hai, phân tích và làm rõ hon những quy định của pháp luật Việt Nam
về luật áp dụng trong giải quyết tranh chấp thuong mại quốc tế tại trung tâm trọng

4


tài thương mại quốc tế ở Việt Nam được thể hiện chủ yếu ở các văn bản: Luật
Trọng tài thương mại 2010, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, Bộ Luật Tố tụng Dân sự
2015.
- Thứ ba, chỉ ra những bất cập, hạn chế trong các quy định của pháp luật Việt
Nam cũng như thực tiễn áp dụng về luật áp dụng trong giải quyết tranh chấp thương
mại quốc tế tại trung tâm trọng tài thương mại quốc tế ở Việt Nam.
- Thứ tư, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam về
luật áp dụng trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại trung tâm trọng tài
thương mại quốc tế ở Việt Nam.
ó.Những kết quả nghiên cứu mói của luận văn
- Thứ nhất, luận văn đã góp phần làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận về
luật áp dụng trong trọng tài thương mại quốc tế.
- Thứ hai, phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật Việt Nam hiện
hành về luật áp dụng trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại trung tâm
trọng tài thương mại quốc tế ở Việt Nam và có sự so sánh, đối chiếu với các quy
định pháp luật tương tự của một số quốc gia trên thế giới. Từ đó rút ra những hạn
chế, bất cập của pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này.

bên”[8 , tr.5]. Hiệp hội Trọng tài Hoa Kỳ lại cho rằng: “Trọng tài là cách thức giải
quyết tranh chấp bằng cách đệ trình vụ tranh chấp cho một hoặc một sổ người xem
xét, giải quyết và họ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng có giá trị bắt buộc các bên tranh
chấp thỉ hành”[8 , tr.5]. Còn theo OKEZIE CHUKWUMERIJE: “Trọng tài là một
cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên với nhau, được thực hiện thông qua một
cá nhãn do các bên lựa chọn hoặc bởi việc dựa trên những thủ tục hay những tổ
chức nhất định được lựa chọn bởi chính các bên ”[9, tr.2]. Với một quan điểm
tương tự như vậy, JAMES và NICHOLAS cho rằng, trọng tài được coi như một tiến
trình tư được mở ra theo sự thỏa thuận của các bên nhằm giải quyết một tranh chấp
đang tồn tại hoặc có thể sẽ phát sinh bởi một Hội đồng trọng tài gồm một hoặc

6


nhiều Trọng tài viên. Hội đồng trọng tài này là kết quả của sự lựa chọn của chính
các bên tranh chấp hoặc thông qua những đại diện của họ, và chính các bên cũng sẽ
là những người thiết lập nên các thủ tục mà Hội đồng Trọng tài phải áp dụng để giải
quyết tranh chấp [9, tr.3].
Mặc dù các học giả nhìn nhận trọng tài theo quan điểm riêng của mình, tuy
nhiên có thể hiểu rằng trọng tài là một phương thức giải quyết tranh chấp với sự
tham gia của một bên thứ ba trung lập do các bên thỏa thuận chọn ra để giải quyết
tranh chấp giữa họ và quyết định của bên thứ ba này có giá trị bắt buộc thi hành.
Trọng tài có một số đặc điểm cơ bản như: quá trình trọng tài diễn ra trên cơ sở thỏa
thuận trọng tài được các bên tranh chấp xây dựng; thành phần hội đồng trọng tài và
thủ tục trọng tài được xác định bởi các bên; quyết định của trọng tài về vụ tranh
chấp buộc các bên phải thực hiện.
Vậy với tư cách là một hình thức trọng tài thì trọng tài thưong mại quốc tế là
gì?
Trước tiên, Trọng tài thương mại quốc tế với vai trò là một phương thức giải
quyết tranh chấp thì chắc chắn phải là một trọng tài, nó luôn mang những đặc điểm

động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu
tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác ” (khoản 1
Điều 3). Nhìn chung, dưới góc độ lý luận, các học giả có thể đưa ra những khái
niệm thưong mại khá toàn diện và được giải thích chi tiết mà điểm chung của nó là
những giao dịch kinh doanh giữa các thương nhân với nhau và mục đích chính của
họ là lợi nhuận. Khái niệm này dùng để phân biệt các vụ trọng tài quốc tế hên quan
đến tranh chấp kinh doanh hoặc thương mại với các vụ trọng tài quốc tế giữa các
quốc gia về các vấn đề tranh chấp biên giới và vấn đề chính trị khác. Nó cũng dùng
để phân biệt các vụ trọng tài quốc tế liên quan đến tranh chấp kinh doanh hoặc
thưong mại với các vụ trọng tài liên quan đến các vấn đề như chiếm hữu tài sản, lao
động và vấn đề tài sản trong quan hệ hôn nhân gia đình [1, ừ.8],
Hiện nay, ngày càng có nhiều quốc gia mở rộng phạm vi giải quyết của trọng
tài không chỉ đối với các tranh chấp thương mại mà còn đối với các quan hệ có tính
chất dân sự. Một số quốc gia như Anh, Mỹ, Đức, Nhật, Thụy Điển, Trung Quốc...
khi ban hành đạo luật trọng tài mới đã mở rộng thẩm quyền của trọng tài, theo đó
trọng tài không chỉ giải quyết các tranh chấp thương mại truyền thống mà còn có
thể giải quyết các tranh chấp về lao động và dân sự khác trừ các tranh chấp bắt
nguồn từ những quan hệ liên quan tới lợi ích công và trật tự công hoặc đối với các

8


tranh chấp thuộc các lĩnh vực khác như: hôn nhân gia đình (chẳng hạn chia tài sản
vợ chồng), sở hữu trí tuệ (không liên quan tới tài sản), tranh chấp trong lĩnh vực
cạnh tranh, tranh chấp lao động thì nhà nước thường can thiệp trực tiếp bằng việc
bắt buộc giải quyết tại Tòa án hoặc một cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhất định
vì chúng được coi là vấn đề thuộc chính sách công [9, tr.28].
•

Tính quốc tế

được ký kết giữa các chủ thể có cùng quốc tịch nhưng việc thực hiện họp đồng lại ở
một nước khác, hoặc trong trường họp họp đồng được ký kết giữa một nhà nước và
một chi nhánh của một công ty nước ngoài kinh doanh trên lãnh thổ đó [9, tr 19],
Như vậy, có thể hiểu rằng ICC quan niệm một tranh chấp thưong mại sẽ được coi là
có tính quốc tế nếu nó có liên quan tới bất kỳ yếu tố nước ngoài nào như: nơi giao
kết họp đồng ở nước ngoài, nơi thực hiện họp đồng ở nước ngoài, các bên tham gia
họp đồng ở các nước khác nhau...
Sự giải thích rộng rãi như vậy cũng được tìm thấy trong Bộ luật Tố tụng dân sự
Cộng hòa Pháp 1981. Điều 1492 Bộ Luật này quy dinh: “Một trọng tài sẽ được coi là
trọng tài quốc tế nếu nó giải quyết các tranh chấp quyền lợi trong thương mại quốc
tế \ Tuy nhiên, điều khoản này đã không định nghĩa “tranh chấp quyền lợi trong
thương mại quốc tế ’ là gì. Việc giải thích cụm từ này lại được thực hiện bởi Tòa án
thượng thẩm Pháp trong những phán quyết của mình. Theo đó, tính chất quốc tế của
một tranh chấp được quy định rất rộng rãi với nhiều căn cứ khác nhau như nơi giao kết
họp đồng ở nước ngoài, noi thực hiện họp đồng ở nước ngoài, hàng hóa di chuyển
quan biên giới, các bên tham gia họp đồng không cùng quốc tịch, việc thanh toán họp
đồng hên quan tới hon một quốc gia...

• về đăc điểm của chủ thể tham gia tranh chấp
Cách tiếp cận này xem xét đến quốc tịch, nơi thường trú hay trụ sở thưong
mại của các bên trong thỏa thuận trọng tài. Trong trường họp tranh chấp phát sinh
từ thương mại quốc tế giữa các cá nhân hoặc pháp nhân có nơi cư trú thường xuyên
hoặc trụ sở ở các nước kí kết khác nhau nếu có thỏa thuận trọng tài thì sẽ được
trọng tài thương mại quốc tế thụ lý giải quyết.
Với vai trò là văn bản được xây dựng chuyên áp dụng đối với Trọng tài
thưong mại quốc tế, việc định nghĩa về thuật ngữ “quốc tế” có ý nghĩa quan trọng

10



của tranh chấp có mối quan hệ gần gũi nhất có thể là nước ngoài đối với các bên.
Đây là một sự giải thích khá rộng về tính “quốc tế” của trọng tài thương mại quốc
tế.
Bên cạnh đó, Một số các Công ước quốc tế về trọng tài thương mại quốc tế
hay tư pháp quốc tế của một số quốc gia cũng thừa nhận điều này. Điều 1.1(a) Công
ước Châu Âu 1961 về Trọng tài thưong mại quốc tế quy định: “Cổng ước này sẽ
được áp dụng với: Thỏa thuận trọng tài được kỷ kết với mục đích giải quyết tranh
chấp phát sinh từ thương mại quốc tế giữa các cá nhân hoặc pháp nhân có nơi cư
trú thường xuyên hoặc trụ sở ở các nước ký kết khác n h a ứ \.. Tương tự, Điều 176
(1) Đạo Luật Tư pháp Quốc tế của Liên bang Thụy Sĩ giới hạn việc áp dụng
Chưong 12 của Đạo Luật (Chương về trọng tài quốc tế) đối với những vụ việc mà

11


địa điểm trọng tài ở Thụy Sỹ vào thời điểm ký kết thỏa thuận trọng tài, ít nhất một
bên chủ thể không cư trú ở Thụy Sỹ.
Tất nhiên, trên đây chỉ là sự tìm hiểu những góc độ tiếp cận khác nhau của
thuật ngữ “quốc tế”. Còn, để xác định một vụ trọng tài cụ thể nào đó có phải là “quốc
tế” hay không lại phụ thuộc vào pháp luật của quốc gia liên quan.
Tóm lại, Trọng tài thưong mại quốc tế là một phương thức giải quyết tranh
chấp mà sự bắt đầu của nó dựa trên sự thỏa thuận của các bên tham gia tranh chấp
nhằm giải quyết các tranh chấp thưong mại có yếu tố quốc tế (hay yếu tố nước
ngoài) bởi một Hội đồng Trọng tài (gồm một hay nhiều Trọng tài viên) trên cơ sở
trình tự thủ tục do các bên tranh chấp thỏa thuận chọn ra và nó kết thúc với một
phán quyết có hiệu lực pháp lí bắt buộc đối với các bên. Tính quốc tế của trọng tài
được quyết định dựa trên hai yếu tố, hoặc được sử dụng riêng rẽ hoặc được kết họp
với nhau, đó là: tính chất quốc tế của tranh chấp và đặc điểm của chủ thể tham gia
tranh chấp.
1.1.2.Đặc điểm của Trọng tài thương mại quốc tế

nghiêm khắc, cứng nhắc và các thẩm phán - những người có thể sẽ có những định
kiến hoặc bị chi phối bởi tình cảm dân tộc khi đưa ra phán quyết. Và như thế, sẽ chỉ
làm lợi cho một bên là những người có cùng quốc tịch với thẩm phán. Trong bối
cảnh đó, trọng tài có thể giúp cho các bên tranh chấp tự do và bình đẳng để lựa chọn
địa điểm xét xử trọng tài, ngôn ngữ sử dụng trong quá trình trọng tài, các quy tắc tố
tụng, quốc tịch của các Trọng tài viên và người đại diện,

về điểm này không thể

phủ nhận vị trí ưu thế của trọng tài so với tòa án.
•

Tỉnh bỉ mật

Các nhà kinh doanh tham gia vào tranh chấp luôn e ngại rằng, h anh chấp liên
quan tới bí mật thưong mại cũng như công việc kinh doanh của họ nếu bị xét xử
dưới sự theo dõi của công luận sẽ ảnh hưởng tới công việc trong tưong lai. Với yêu
cầu công việc như vậy, lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp là một lựa chọn
phù họp bởi hội đồng trọng tài được thành lập theo yêu cầu của các bên và thực
hiện theo phưong thức xét xử kín tách rời khỏi sự chú ý của công luận. Phiên tòa
xét xử chỉ tiến hành với sự có mặt của các bên, thậm chí việc xét xử phải dựa trên
những tài liệu, chứng cứ được cung cấp bởi các bên mà không nhất thiết phải mở
một phiên tòa trọng tài. Phán quyết trọng tài cũng sẽ chỉ được trao cho các bên nếu
họ không có thỏa thuận khác,

về điểm này, tòa án không phải là phưong án tối ưu

bởi tòa án sẽ chỉ dựa vào trình tự tố tụng đã được quy định trong pháp luật quốc gia,
xét xử và đưa phán quyết về vụ việc một cách công khai. Do vậy, khi lựa chọn
phương thức giải quyết tranh chấp là trọng tài, các vụ tranh chấp hên quan tới bí mật

của trọng tài mà chỉ có thể hủy phán quyết của trọng tài trên cơ sở xem xét các thủ
tục tố tụng trọng tài có được chấp hành đầy đủ hay không. Trong khi đó, các quyết
định của tòa án thường bị kháng cáo lên nhiều cấp xét xử và hậu quả có thể là, phán
quyết mới của tòa án cấp cao hơn khác với nội dung phán quyết ban đầu được đưa
ra.
1.1.3.Các hình thức trọng tài thương mại quốc tế

14


Hiện nay, pháp luật nhiều nước trên thế giới công nhận Trọng tài thương mại
quốc tế có hai loại chủ yếu: trọng tài thường trực (trọng tài quy chế) và trọng tài vụ
việc (trọng tài Ad-hoc)[16, tr.54]. Mỗi hình thức trọng tài đều có những ưu điểm và
hạn chế của nó, vì vậy các bên tranh chấp phải tự cân nhắc, lựa chọn cho phù họp.
•

Trọng tài thường trực (Institutional Arbitration)

Trọng tài thường trực là một giải pháp trọng tài được quản lý bởi một tổ chức
trọng tài nhất định và tuân theo những quy tắc trọng tài của tổ chức trọng tài đó [10,
tr.44]. Tùy theo phạm vi hoạt động và năng lực chuyên môn cũng như khả năng thu
hút khách hàng mà mỗi tổ chức trọng tài được cơ cấu bởi nhiều hay ít cơ quan nhưng
thông thường bao gồm, cơ quan phụ trách về tài chính có nhiệm vụ thu chi tài chính
cho tổ chức trọng tài, ban thư ký có nhiệm vụ giúp việc trực tiếp cho Hội đồng trọng
tài trong suốt quá trình trọng tài như chuẩn bị hồ sơ vụ tranh chấp, tống đạt giấy tờ,
thuê địa điểm xét xử khi cần thiết...
Mỗi tổ chức trọng tài đề đưa ra một bản quy tắc tố tụng riêng cũng như danh
sách trọng tài viên của riêng mình và đây là nguồn quan trọng để các bên tranh chấp
lựa chọn trọng tài viên khi thành lập Hội đồng trọng tài. Các trọng tài viên tham gia
các tổ chức này là các luật sư, các chuyên gia giỏi giàu kinh nghiệm trong các lĩnh

Thứ nhất, chi phí cho các quá trình trọng tài này thường khá cao. Thông
thường, các bên phải trả trước một khoản chi phí cho tổ chức và hội đồng trọng tài được ấn định trên cơ sở giá trị vụ việc. Mỗi tổ chức trọng tài có mức phí riêng
nhưng thường tương đương mức phí do ICC thu (không kể những tổ chức trọng tài
kém chất lượng và không có tiếng tăm). Một vụ kiện trị giá 50.000 USD được giải
quyết bởi Trọng tài viên duy nhất của ICC, phí trọng tài ứng trước khoảng 12.800
USD (tức 25% giá trị tranh chấp). Đối với các vụ kiện trị giá 1.000.000$ được giải
quyết bởi ba Trọng tài viên, phí trọng tài trả trước cho ICC là 128.400$ (tương
đương 13% giá trị tranh chấp và mỗi bên trả 6.5%). Bên cạnh đó, tổng chi phí cho
mỗi bên còn phải tính thêm chi phí thuê luật sự, đi lại cho mình và nhân chứng...
Trong phán quyết cuối cùng của mình, trọng tài sẽ ấn định mức chi phí mỗi bên
tranh chấp phải trả, và không loại trừ trường họp một bên phải trả toàn bộ chi phí
trọng tài. Với những mức chi phí đưa ra như vậy, hẳn các bên sẽ phải suy nghĩ rất
kỹ càng khi muốn lựa chọn giải quyết tranh chấp theo hình thức trọng tài này.
Thứ hai, các thủ tục hành chính đôi khi tiêu tốn một khoảng thời gian đáng
kể và điều này là không phù họp với những vụ việc yêu cầu xét xử nhanh. Hội đồng

16


Trọng tài phải tiến hành các thủ tục xét xử một cách tuần tự mà không thể tự ý cắt
đứt những công đoạn kéo dài thời gian xét xử dù đôi khi những thủ tục này có thể
không thật sự cần thiết trong một giai đoạn xét xử nào đó. Sự cứng nhắc này có thể
làm ảnh hưởng tới tốc độ trọng tài (nếu so với Trọng tài vụ việc), tuy nhiên, các bên
tranh chấp vẫn phải tuân theo nếu đã chọn tổ chức trọng tài đó và áp dụng quy tắc tố
tụng của nó.
•

Trong tài vu viẽc (trong tài ad-hoc)

Trọng tài vụ việc là một phương thức trọng tài được thành lập để giải quyết

Bên cạnh đó, trong quá trình xét xử, nếu các bên không thể họp tác với nhau hoặc
một bên thiếu thiện chí có thể khiến thủ tục trọng tài bị trì hoãn, bởi các bên không
bắt buộc phải tuân theo một bộ quy tắc tố tụng trọng tài nào.
Thứ hai, vì không có biểu phí cố định như Trọng tài thường trực, các bên
phải thỏa thuận trực tiếp vấn đề phí với Trọng tài viên, các bên có thể thỏa thuận trả
thù lao theo giờ, hay theo ngày làm việc, và kết quả là tổng chi phí cuối cùng có thể
cao hcm chi phí mà các bên phải trả nếu đưa tranh chấp tới một tổ chức trọng tài.
Thứ ba, do tự thiết lập thủ tục tố tụng trọng tài và không có cơ quan nào
giám sát quá trình trọng tài cũng như các Trọng tài viên, nên kết quả giải quyết
tranh chấp phụ thuộc hoàn toàn vào trình độ và sự điều khiển của Hội đồng Trọng
tài. Vì vậy, bất kỳ sơ suất nào liên quan tới thủ tục trọng tài đều có thể dẫn tới nguy
cơ vô hiệu của phán quyết trọng tài.
Tóm lại, Trọng tài vụ việc và Trọng tài thường trực là hai hình thức trọng tài
cơ bản được sử dụng rộng rãi bởi các bên tham gia tranh chấp thương mại quốc tế
có thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Mỗi loại trọng tài đều có những
ưu điểm và nhược điểm riêng vốn bắt nguồn từ bản chất của nó. Tùy từng vụ việc
cụ thể, các bên tham gia tranh chấp sẽ quyết định hình thức trọng tài nào là phù họp
hcm với tranh chấp thực tế đang tồn tại. Điều đáng lưu ý hơn là, dù chọn hình thức
trọng tài nào thì các bên cũng phải lập một thỏa thuận trọng tài rõ ràng và đầy đủ,
bởi nếu không, nguy cơ thỏa thuận trọng tài vô hiệu là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
1.2.Luật áp dụng trong trọng tài thưong mại quốc tế

18