DƯƠNG ĐÌNH THI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ
LUẬT KINH TẾ

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ

THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ BỒI
THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC
THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ
NỘI

2014 - 2016

DƯƠNG ĐÌNH THI

HÀ NỘI – 2016

0


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ

THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT
VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC

2.1.1. Quy định về phạm vi và đối tượng được bồi thường, hỗ trợ tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất .............................................................................. 39
2.1.2. Quy định về nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất .................................................................................................... 42
2.1.3. Quy định về điều kiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất .......................................................................................................... 46
2.1.4. Quy định về trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất............................................................................................ 51
2.1.5. Quy định về giá đất làm căn cứ để bồi thường, hỗ trợ tái định cư ....... 55
2.1.6. Các quy định giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất .................................... 57
2.2. Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định trên địa bàn
thành phố Hà Nội............................................................................................ 58
2


2.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Hà Nội và sự tác
động đến quá trình thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất .................................................................................... 59
2.2.2. Đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội .............................. 65
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2......................................................................

76

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN, NÂNG CAO
HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI
ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT..........................................

77


LỜI CẢM ƠN
Được sự phân công của Khoa sau đại học Viện Đại học Mở Hà Nội, và
được sự đồng ý của cô giáo hướng dẫn TS. Nguyễn Thị Dung tôi đã thực hiện
đề tài “Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định cư
khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội”
Để hoàn thành được luận văn này tôi đã nhận được rất nhiều sự động
viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Thị Dung
đã hướng dẫn tôi thực hiện nghiên cứu của mình.
Xin cùng bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo, người đã
đem lại cho tôi những kiến thức bổ trợ, vô cùng có ích trong những năm học
vừa qua.
Cũng xin gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, khoa sau đại học
Viện Đại học Mở Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập.
Cuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã
luôn bên tôi, động viên và khuyến khích tôi trong quá trình thực hiện đề tài
nghiên cứu của mình.
Mặc dù tôi đã có cố gắng trong quá trình làm luận văn, song không thể
tránh khỏi những hạn chế nhất định, rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý và
giúp đỡ quý báu của các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Dương Đình Thi

5


DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT



PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời gian gần đây, để phục vụ công cuộc phát triển kinh tế, xã hội
và an ninh quốc phòng, Nhà nước đã tiến hành thu hồi đất của người đang sử
dụng đất để giao đất cho các nhà đầu tư đã gây nhiều bức xúc trong thực tế triển
khai, nhất là khi người bị thu hồi đất về thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
trái pháp luật. Để thực hiện tốt vấn đề này, các quy định của pháp luật về bồi
thường, hỗ trợ tái định cư đã từng bước được hoàn thiện, quy định ngày càng rõ
ràng, cụ thể về nguyên tắc, điều kiện, đơn giá thực hiện bồi thường, hỗ trợ về đất
đai và tài sản khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, về lý thuyết đất đai, việc bồi
thường một giá trị lớn hơn giá trị mà họ nhận được từ đất có thể được coi là đã
phù hợp, nhưng đất đai có những đặc trưng riêng, ngày càng khan hiếm, điều
này tương ứng với giá đất luôn luôn có xu hướng tăng ngay cả khi nó không
được sử dụng, vì vậy người sử dụng đất luôn có xu hướng yêu cầu giá bồi
thường về đất cao hơn nhiều lần so với thực tế (Đặng Thái Sơn, 2002). Do vây,
trong quá trình thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất đã làm nảy sinh nhiều vướng mắc trong việc thực hiện các thủ tục khi
thu hồi đất.
Thành phố Hà Nội là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội với
những lợi thế về dân cư, giao thông và kinh tế, thành phố Hà Nội đang diễn ra
quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa mạnh mẽ. Hàng ngàn dự án đã và đang
được triển khai trên địa bàn thành phố Hà Nội với kế hoạch dự kiến thu hồi hàng
vạn héc ta đất canh tác và đất ở ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của hàng
chục nghìn người. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, đào tạo
chuyển đổi nghề, bố trí công ăn việc làm mới cho người nông dân bị mất đất sản
xuất, công tác bố trí chỗ ở cho các hộ gia đình trong khu vực nội thành đang là
những thách thức không nhỏ cho các cấp uỷ Đảng và chính quyền từ thành phố
1



sự tăng trưởng bền vững trong quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang
diễn ra nhanh chóng và sôi động. Báo cáo gồm 3 ấn phẩm: (1) Báo cáo 1:
Nghiên cứu về hoàn thiện chính sách Nhà nước về thu hồi đất và cơ chế chuyển
dịch đất đai tự nguyện ở Việt Nam; (2) Báo cáo 2: Nghiên cứu về cơ chế xác
định giá đất phục vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở Việt Nam; và (3) Báo
cáo 3: Nghiên cứu và hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại về bồi thường, hỗ
trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam. Các nghiên cứu này đã
được Ngân hàng thế giới công bố và phát hành năm 2011. “Đánh giá thực tiễn
triển khai công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư theo quy định của
pháp luật” tác giả Đào Trung Chính, Đặng Hùng Võ, và Nguyễn Thanh Trà.
Nghiên cứu này dựa trên số liệu điều tra trên địa bàn 3 thành phố: Hà Nội, Đà
Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh và 4 tỉnh: Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Long An,
Bình Dương với 3 đối tượng là: 1.445 hộ gia đình, 70 doanh nghiệp sử dụng đất
và 224 cán bộ địa phương; nhằm đánh giá việc thực hiện các quy định về:
chuyển đổi đất đai, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Về thu hồi đất: cơ
bản các hộ dân đánh giá đã thực hiện theo đúng trình tự, hợp lý và đảm bảo tính
minh bạch; các doanh nghiệp cho rằng còn khó khăn trong tiếp cận đất đai do
nhiều quy định chồng chéo. Về bồi thường: nhiều ý kiến đề nghị khung giá đất
được ban hành định kỳ 1-3 năm một lần; phải xác định giá đất cụ thể để bồi
thường. Về hỗ trợ: cần giao đất sản xuất mới, tăng mức hỗ trợ ổn định đời sống,
việc làm. Về tái định cư: cần tăng diện tích các căn hộ tái định cư, đất dịch vụ
hoặc ưu tiên được mua nhà, đất thuộc các dự án phát triển đô thị với giá ưu đãi
và được miễn thuế. Các đề xuất trên là cơ sở để hoàn thiện pháp luật về thu hồi,
bồi thường, hỗ trợ tái định cư (xem Tạp chí Khoa học và Phát triển 2013, tập 11,
số 3: 328-336; www.hua.edu.vn).
Luận văn tiến sĩ luật học về “Địa vị pháp lý của người sử dụng đất trong
các giao dịch dân sự và thương mại” của Nguyễn Quang Tuyến;




Đinh Thị Huê, Thực hiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
nhà nước thu hồi đất ở tỉnh Hà Nam hiện nay, luận văn thạc sĩ Luật học do TS.
Nguyễn Quốc Hoàn hướng dẫn, Hà Nội, 2011 .
Trần Cao Hải Yến, Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về bồi
thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất, khoá luận tốt nghiệp do ThS. Phạm Thu
Thuỷ hướng dẫn năm 2012
Nguyễn Thị Dương, Tìm hiểu pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi nhà nước thu hồi đất, khoá luận tốt nghiệp do TS. Nguyễn Thị Dung hướng
dẫn Hà Nội, 2012
Đỗ Phương Linh, Pháp luật về hỗ trợ, tái định cư người có đất bị thu hồi
trong giải phóng mặt bằng - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện, luận văn thạc
sĩ luật học, TS. Trần Quang Huy hướng dẫn, Hà Nội, 2012
Nguyễn Thị Tâm, Pháp luật về thu hồi đất trong việc giải quyết mối quan
hệ giữa nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi, luận văn thạc sĩ luật
học, do TS. Trần Quang Huy hướng dẫn, Hà Nội, 2014
Phạm Thu Thuỷ, Pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông
nghiệp ở Việt Nam: luận án tiến sĩ luật học, do PGS. TS. Nguyễn Quang Tuyến,
PGS. TS. Phạm Hữu Nghị hướng dẫn, năm 2014
Nguyễn Thị Thảo My, Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường khi
Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lâm Bình tỉnh Tuyên Quang, luận văn
thạc sỹ luật học, PGS. TS. Nguyễn Quang Tuyến hướng dẫn, Hà Nội, năm 2014
Trần Thị Ngà, Pháp luật về hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp
qua thực tiễn thi hành tại thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam, luận văn thạc sĩ luật
học, PGS. TS. Nguyễn Quang Tuyến hướng dẫn, năm 2014

5



khi Nhà nước thu hồi đất giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất
của Luật đất đai năm 2013 trên địa bàn thành phố Hà Nội.
3. Mục đích nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu nhằm đạt được những mục đích cơ bản sau đây:
- Tập hợp, hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng các
quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Tìm hiểu những đặc điểm và nội dung cơ bản của mảng pháp luật về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất trong điều kiện, hoàn cảnh đặc thù của thủ đô Hà Nội;
- Chỉ ra những thành công và những tồn tại, khiếm khuyết và nguyên nhân
của những hạn chế của việc áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội;
- Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; cũng như đưa ra những kiến nghị
nhằm nâng cao hiệu quả công tác thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội;
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đây là một đề tài có nội dung nghiên cứu rộng, phức tạp và giải quyết
nhiều yêu cầu trên các khía cạnh chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tâm lý, tập
quán truyền thống v.v. Tuy nhiên trong khuôn khổ của một bản luận văn tốt
nghiệp thạc sỹ, tác giả giới hạn đối tượng và phạm vi nghiên cứu ở những nội
dung cụ thể sau đây:
Về đối tượng nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu, đánh giá

7


- Nghiên cứu các quy định hiện hành về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
(ii) Phương pháp phân tích, phương pháp so sánh luật học, phương pháp
đối chiếu v.v được sử dụng trong Chương 2 khi nghiên cứu pháp luật về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và thực trạng áp dụng trên
địa bàn thành phố Hà Nội;
(iii) Phương pháp bình luận, phương pháp tổng hợp, phương pháp quy
nạp v.v v được sử dụng trong Chương 3 khi nghiên cứu một số giải pháp hoàn
thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và
kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội.
6. Nội dung của Luận văn
Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khóa
luận kết cấu gồm các chương sau:
- Chương 1. Một số vấn đề lý luận về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất và pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất;
- Chương 2. Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất và thực tiễn áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội;
- Chương 3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả thực
thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Hà Nội.

9


CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ
VÀ PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ
NƯỚC THU HỒI ĐẤT
1.1. Tổng quan về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu

- Bồi thường được thực hiện trong mối quan hệ song phương giữa một bên
là Nhà nước (chủ thể có hành vi thu hồi đất) với bên kia là người chịu tổn hại về
quyền và lợi ích hợp pháp do hành vi thu hồi đất của Nhà nước gây ra;
- Căn cứ để xác định bồi thường là diện tích thực tế bị thu hồi; thiệt hại
thực tế về tài sản, cây cối, hoa màu trên đất và khung giá đất do Nhà nước quy
định tại thời điểm thu hồi đất;
- Người sử dụng đất khi bị Nhà nước thu hồi đất muốn được bồi thường về
đất phải thỏa mãn các điều kiện do pháp luật quy định;
- Người bị Nhà nước thu hồi đất không chỉ được bồi thường về đất mà còn
được bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất và được hưởng các chính sách hỗ
trợ, tái định cư của Nhà nước nhằm nhanh chóng ổn định đời sống và sản xuất;
1.1.1.2. Khái niệm và đặc điểm hỗ trợ tái định cư
Hỗ trợ là một biện pháp được Nhà nước thực hiện đối với người có đất bị
thu hồi, nhằm chia sẻ những khó khăn mà họ phải gánh chịu do việc thu hồi đất
gây ra, giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống và sản xuất.
Theo Khoản 14 Điều 3 Luật đất đai năm 2013: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu
hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống,
sản xuất và phát triển.” [tr. 2]
Đối với hoạt động tái định cư, Luật đất đai năm 2013 và các văn bản hướng
dẫn thi hành chưa đưa ra được một khái niệm cụ thể về vấn đề này mà chỉ đề

11


cập đến thuật ngữ tái định cư và không giải thích cụ thể nội hàm của khái niệm
“tái định cư” là gì?
Theo Đại từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên cũng không định
nghĩa về thuật ngữ “tái định cư”. Tuy nhiên tác giả lại nói rõ “tái” là hai lần hoặc
lần thứ hai, lại một lần nữa” [tr. 641] còn “định cư” là một nơi để sinh sống và
làm ăn” [tr. 641]

phát triển kinh tế;
Thứ ba, Nhà nước chỉ thực hiện tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở mà
mục đích của việc thu hồi là sử dụng cho mục đích quốc phòng an ninh, phát
triển kinh tế xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng và người có đất bị thu hồi phải
đủ điều kiện theo quy định của pháp luật;
Thứ tư, mục đích của tái định cư là nhằm giải quyết chỗ ở mới cho người
bị thu hồi đất và phải di chuyển chỗ ở để giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc
sống và sinh hoạt.
1.1.2. Mục đích, ý nghĩa của việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất
Thu hồi đất không chỉ làm chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai (làm chấm
dứt quyền sử dụng đất của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất) mà
còn trực tiếp quyết định đến lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan: lợi ích
của người bị thu hồi đất; lợi ích của Nhà nước, của xã hội; lợi ích của người
hưởng lợi từ việc thu hồi đất (các nhà đầu tư, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cá
nhân …). Do vậy trên thực tế việc giải quyết hậu quả của việc thu hồi đất (thực
chất là xử lý hài hòa lợi ích kinh tế giữa các bên) gặp rất khó khăn, phức tạp.
Việc giải quyết tốt vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất sẽ mang lại ý nghĩa to lớn trên nhiều phương diện.

13


1.2.1.1. Về phương diện chính trị
Là một nước nông nghiệp với khoảng 70% dân số là nông dân, vấn đề đất
đai ở Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và nhạy cảm. Các chính sách,
pháp luật về đất đai có ảnh hưởng rất lớn đến sự ổn định về chính trị. Điều này
có nghĩa là nếu chủ trương, chính sách pháp luật đất đai đúng đắn, phù hợp với
thực tiễn và được thực thi nghiêm túc sẽ góp phần vào việc duy trì và củng cố sự
ổn định chính trị. Ngược lại, sẽ làm phát sinh những điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ

tốt công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là điều
kiện để doanh nghiệp sớm có mặt bằng triển khai các dự án đầu tư góp phần vào
việc thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế và nâng cao tính hấp dẫn của môi
trường đầu tư, kinh doanh ở nước ta. Hơn nữa, duy trì được tốc độ tăng trưởng
cao và bền vững sẽ có điều kiện để thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, góp
phần vào công cuộc “xóa đói, giảm nghèo” và tạo tiền đề cho các bước phát
triển tiếp theo;
Về phía người sử dụng đất, thực hiện tốt bồi thường, tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất sẽ giúp cho họ và các thành viên khác trong gia đình nhanh
chóng ổn định cuộc sống để tập trung sản xuất góp phần cải thiện và nâng cao
mức sống. Hơn nữa điều này còn giúp củng cố niềm tin của người bị thu hồi đất
vào đường lối, chủ trương, chính sách; pháp luật của Đảng và Nhà nước; đồng
thời loại trừ cơ hội để kẻ xấu lợi dụng, tuyên truyền, kích động quần chúng nhân
dân khiếu kiện, đối đầu với chính quyền nhằm gây mất ổn định tình hình trật tự
an toàn xã hội và làm đình trệ sản xuất;
1.2. Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
1.2.1. Sự cần thiết của việc điều chỉnh pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định
cư
Vấn để bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất là một
trong những nội dung quan trọng trong thời gian qua của các cấp các ngành tập
trung thực hiện. Nhà nước đã ban hành khung pháp lý hay chính sách bồi
15


thường, hỗ trợ tái định cư dành cho người bị thu hồi đất, từng bước hoàn thiện
theo hướng tao điều kiện ngày càng tốt hơn cho người có đất bị thu hồi ổn định
đời sống, sản xuất và phát triển. Tuy nhiên, do đặc điểm của bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư, cũng như thực tế trong quá trình thực hiện; các khiếu nại của người
có đất bị thu hồi vẫn thường xuyên xảy ra. ảnh hưởng đến các mặt kinh tế, chính
trị, anh ninh xã hội. Do vậy, việc điều chỉnh pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái

chỗ ở, Nhà nước thực hiện chính sách tái định cư cho các đối tượng này.
Thứ hai, xét về bản chất, Nhà nước ta do nhân dân lao động thiết lập nên,
đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân. Nhà nước theo đuổi sứ
mạng cao cả và mang đầy tính nhân văn là phục vụ và chăm lo cho lợi ích, sự
phồn vinh của nhân dân. Đặt trong ý nghĩa đó, khi Nhà nước thu hồi đất ở của
người dân để sử dụng bất kì vào mục đích gì (cho dù sử dụng vào mục đích quốc
phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế) mà họ
phải di chuyển chỗ ở thì Nhà nước phải có bổn phận và nghĩa vụ bồi thường và
thực hiện việc tái định cư nhằm làm cho người sử dụng đất sớm ổn định cuộc
sống;
Thứ ba, xét về phương diện lý luận, thiệt hại về lợi ích của người sử dụng
đất là hậu quả phát sinh trực tiếp từ hành vi thu hồi đất của Nhà nước gây ra.
Hơn nữa trong điều kiện Nhà nước pháp quyền, mọi chủ thể trong xã hội bao
gồm Nhà nước, công dân, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội… đều bình
đẳng với nhau trước pháp luật. Nước ta đang từng bước xây dựng một xã hội
văn minh và hiện đại nơi mà ở đó quyền lợi hợp pháp của mọi thành viên trong
xã hội phải được luật pháp tôn trọng và bảo vệ. Với cách hiểu như vậy, khi Nhà
nước thu hồi đất ở mà làm phương hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng
đất thì Nhà nước không những có trách nhiệm bồi thường thiệt hại mà còn phải
thực hiện việc tái định cư cho họ;
Thứ tư, nước ta đã và đang xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần vận
hành theo cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa hướng tới mục

17


tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh” trong điều
kiện chịu rất nhiều thách thức do quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đem lại. Để
tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức của xu thế toàn cầu hóa về kinh tế, chúng
ta phải biết phát huy nội lực, tinh thần đoàn kết dân tộc và khơi dậy lòng yêu