BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

ĐINH THỊ MINH CẦM

PHÒN G N GỪA TỘI PHẠM V Ề M A TÚY
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀ O C AI
Chuyên ngành: Tội phạm học và điều tra tội phạm
M ã số: 60 38 70

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƢ ỜI HƢ ỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS LÊ THỊ SƠN

HÀ NỘI - 2012


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả
nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bấ t kỳ một
công trình nào khác.

TÁC GIẢ

ĐINH THỊ M INH CẦM



1.3.3. Cơ cấu theo địa bàn phạm tội ................................................................... 17
1.3.4. Cơ cấu theo hình thức thực hiện tội phạm ................................................ 19
1.3.5. Cơ cấu theo hình phạt chính được áp dụng .............................................. 21
1.3.6. Cơ cấu theo chất ma túy bị thu giữ ........................................................... 22
1.3.7. Cơ cấu theo mục đích phạm tội ................................................................ 24
1.3.8. Cơ cấu theo đặc điểm tái phạm ................................................................ 25
1.3.9. Cơ cấu theo đặc điểm về giới tính của người phạm tội ............................. 26
1.3.10. Cơ cấu theo đặc điểm dân tộc của người phạm tội ................................. 27
1.3.11. Cơ cấu theo độ tuổi của người phạm tội ................................................. 28
1.3.12. Cơ cấu theo nghề nghiệp của người phạm tội ......................................... 29
1.3.13. Cơ cấu theo trình độ văn hóa của ngườ i phạm tội .................................. 30
1.3.14. Cơ cấu theo đặc điểm người phạm tội nghiện ma túy ............................. 31
CHƢƠNG II: NG UYÊN NHÂN CỦA TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒ NG NGỪ A ............ 35
2.1. NGUYÊN NHÂN CỦA TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
LÀO CAI ............................................................................................................................ 35


2.1.1. Nguyên nhân về kinh tế - xã hội ................................................................ 35
2.1.2. Nguyên nhân liên quan đến giáo dục và tuyên truyền, phổ biến pháp luật. 38
2.1.3. Nguyên nhân liên quan đến đặc điểm tâm lý của người phạm tội ............. 41
2.1.4. Nguyên nhân liên quan đến hạn chế của cơ quan tiến hành tố tụng .......... 43
2.1.5. Nguyên nhân từ những hạn chế trong quản lý nhà nước ........................... 49
2.2. CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA T ỘI PHẠM VỀ M A TUÝ TRÊN ĐỊA
BÀN TỈNH LÀO CAI .................................................................................................... 52
2.2.1. Dự báo tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai ............... 52
2.2.2. Các biện pháp phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai 54
KẾT LUẬN ....................................................................................................... 66
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 67




- Luận văn thạc sĩ “Phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh
Sơn La” của tác giả Cầm Xuân Thủy nghiên cứu tội phạm về ma túy trên địa
bàn tỉnh Sơn La từ năm 2006 đến năm 2010;
- Luận văn thạc sĩ “Phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh
Lạng Sơn” của tác giả Nguyễn Hải Ninh nghiên cứu tội phạm về ma túy trên địa
bàn tỉnh Lạng Sơn từ năm 2004 đến năm 2009;
- Luận văn thạc sĩ: “ Phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh
Lai Châu” của tác giả Đỗ Tiến Dũng nghiên cứu tội phạm về ma túy trên địa bàn
tỉnh Lai Châu từ năm 2005 đến năm 2009.
- Nghiên cứu về tội phạm về ma túy ở Lào Cai giai đoạn 2001 - 2007 có
công trình luận văn thạc sĩ của tác giả Thân Công Thanh: “ Đấu tranh phòng
chống tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai”. Tuy nhiên, do tình hình tội
phạm về ma túy trong những năm gần đây có nhiều điểm khác biệt, như mức độ
nghiêm trọng hơn, diễn biến của tội phạm có xu hướng tăng … nên vẫn cần thiết
nghiên cứu tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong giai
đoạn tiếp theo, từ năm 2006 đến năm 2010 và làm rõ nguyên nhân của tội phạm
này để trên cơ sở đó tiếp tục đưa ra các biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa
tội phạm này trên địa bàn tỉnh.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉn h Lào Cai
giai đoạn 2006 – 2010, nguyên nhân của tội phạm và các biện pháp phòng ngừa
tội phạm này.
Số liệu sử dụng để nghiên cứu trong đề tài này là số liệu thống kê tội
phạm của Viện kiểm sát nhân dân.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
M ục đích của luận văn là nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả
phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Để thực hiện được
mục đích trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau:

3


CHƢƠNG 1:
TÌNH HÌNH TỘI PH ẠM VỀ M A TUÝ
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI

1.1 THỰC TRẠNG CỦA TỘI PH ẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
LÀO CAI
Theo thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai, trong thời gian
năm năm từ năm 2006 đến năm 2010, Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai và tòa án
nhân dân các huyện thuộc tỉnh đã xét xử sơ thẩm 775 vụ phạm tội về ma túy với
917 người bị kết án. Trung bình mỗi năm xét xử 155 vụ và 183 người bị kết án .
Trong đó, năm 2010 xét xử sơ thẩm nhiều nhất là 164 vụ với 198 bị kết án . Năm
2006 xét xử sơ thẩm thấp nhất là 148 vụ, 183 người bị kết án;
Bảng 1: Thống kê số vụ và số người phạm tội về ma túy trên địa bàn
tỉnh Lào Cai từ năm 2006 đến 2010.
Năm

Số vụ

Số ngƣời bị kết án

2006

148

183

2007


115

183

Nguồn: Văn phòng VKSND tỉnh Lào Cai.
Để đánh giá chính xác và đầy đủ thực trạng của tội phạm về ma túy ở tỉnh
Lào Cai, tác giả nghiên cứu và phân tích thực trạng của tội phạm về ma túy trên
địa bàn tỉnh Lào Cai trong mối liên hệ với thực trạng của tội phạm nói chung ở
tỉnh Lào Cai và thực trạng của tội phạm về ma túy trên toàn quốc. Cụ thể như sau:
Thứ nhất: So sánh thực trạng của tội phạm về ma túy với thực trạng của
tội phạm nói chung ở Lào Cai để thấy rõ mức độ phổ biến của tội phạm về ma
túy trên địa bàn này.
4


Bảng 2: So sánh số vụ và số người phạm tội về ma túy với số vụ và số
người phạm tội nói chung.
Tội phạm nói chung
Tội phạm về ma túy
Số vụ
Số người
Số vụ
Tỷ lệ (3/1) Số người
phạm tội
phạm tội
(1)
(2)
(3)
(4)

Tội xâm

Tội xâm phạm tính

Tội phạm

về ma túy

phạm

mạng, sức khỏe,

khác

sở hữu

nhân phẩm, danh
dự của con ngƣời

Số vụ
Tỷ lệ % so với số vụ
phạm tội nói chung
Số người phạm tội
Tỷ lệ % so với số người
phạm tội nói chung

775

714




Biểu đồ 1: Biểu đồ so sánh số vụ phạm tội ma túy với số vụ của một số
tội phạm khác trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

40%

37%
34%

35%
30%
25%

19%

20%
15%

10%
10%
5%
0%
Tội phạm về ma Tội xâm phạm sở
túy
hữu

Tội xâm phạm
tính mạng, sức
khỏe, nhân phẩm,

6

Tội xâm phạm
tính mạng, sức
khỏe, nhân phẩm,
danh dự của con
người

Tội phạm khác


Từ n ăm 2005 đến năm 2010, toàn tỉnh L ào C ai có 775 vụ và 917 người
phạm tội về m a túy; 714 vụ, 1076 người phạm tội về các tội xâm ph ạm sở
hữu; 398 vụ , 597 ng ười phạm tội về các tội xâm phạm tính m ạng, sức khỏe,
nhân phẩm , danh dự củ a con ng ười.. Số vụ phạm tội v ề ma túy chiếm tỷ lệ là
37% tổng số vụ phạm tội nói chung, cao nh ất trong nhó m các tội có mức độ
phổ biến cao trên địa bàn tỉnh Lào Cai . Số liệu trên cho thấy tội phạm về ma
túy đang là loại tội phạm diễn ra phổ biến nhất trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong
giai đoạn 2006 – 2010.
Thứ ba: So sánh số vụ, số người phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào
Cai với số vụ, số người phạm tội về ma túy trên toàn quốc
Bảng 4: So sánh số vụ, số người phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh
Lào Cai với số vụ, số người phạm tội về ma túy trên toàn quốc
Năm

Số vụ
Lào Cai
Toàn
quốc
148

13306

2006
1,58
2007
1,69
2008
1,43
2009
1,27
2010
1,47
Trung
1,49
bình
Nguồn: - Văn phòng VKSND tỉnh Lào Cai.

Tỷ lệ
%
1,45
1,58
1,35
1,29
1,40
1,41

- Cục thống kê – VKSNDTC.
So với số vụ và số người phạm tội về ma túy trên toàn quốc từ năm 2006
đến năm 2010, số vụ và số người phạm tội về ma túy ở Lào Cai chiếm tỷ lệ
không lớn, trung bình 1,49% về số vụ và 1, 41% về số người phạm tội. Tuy

25,57
31,76
2008
12,35
16,06
24,73
30,34
2009
12,80
16,45
22,77
29,60
2010
12,83
16,22
26,19
31,62
Trung bình
11,99
15,62
24,87
30,86
Nguồn: Văn phòng VKSND tỉnh Lào Cai.
Cục thống kê – VKSNDTC
Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình
Tuy số vụ và số người phạm tội về ma túy ở Lào C ai chiếm tỷ lệ không
lớn so với số vụ và số người phạm tội về ma túy của cả nước, nhưng chỉ số tội
phạm và chỉ số người phạm tội về ma túy ở Lào Cai lại cao gấp đôi so với chỉ số
tội phạm và chỉ số người phạm tội ma túy trên toàn quốc. Ngoài ra, chỉ số tội
phạm về ma túy ở tỉnh Lào Cai cũng cao hơn các tỉnh giáp ranh như Yên Bái


Lai Châu

187

342 630

55

Sơn La

884

1 065 320

83

Nguồn: Cục thống kê – VKSNDTC
Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình
8

Chỉ số tội phạm


Thứ năm: So sánh chỉ số người phạm tội về ma túy và chỉ số người
nghiện ma túy có hồ sơ quản lý trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Giữa thực trạng tội phạm về ma túy và thực t rạng nghiện ma túy có mối
liên hệ mật thiết với nhau, trong đó tệ nạn nghiện ma túy tạo nguồn cầu còn tội
phạm về ma túy tạo nguồn cung . Vì vậy, cần xem xét thực trạng người phạm tội
về ma túy trong mối liên hệ với thực trạng người nghiện ma túy để đánh gi á toàn

túy

nghiện ma

túy

nghiện ma

về ma túy

túy

túy

2006

31,01

3368

570,65

160226

192,32

2007

31,76


170,57

2010

31,62

3005

479,88

143196

164,73

30,86
Nguồn:

530,12
-

188,66

Văn phòng thường trực phòng, chống tội phạm và
ma túy – Bộ công an;

-

Ban chỉ đạo phòng chống tội phạm và phòng
chống ma túy tỉnh Lào Cai.


Số vụ

Số ngƣời phạm tội

Số vụ

Số ngƣời phạm tội

2006

148

183

100%

100%

2007

153

190

103%

104%

2008


10


Biểu đồ 3: Diễn biến của số vụ và số người phạm tội về ma túy trên địa
bàn tỉnh Lào Cai qua các năm 2006 – 2010
115
111
108

110
105
100

104
103

101

100

99

95

95

90
85
2006



148
153
150
140
164

Số vụ
so với
năm
2006

100%
103%
101%
95%
111%
102%

Số
ngƣời
phạm
tội

183
190
184
182
198


2006

Số
ngƣời
phạm
tội

Số ngƣời
phạm tội
so với
năm 2006

100%
111%
116%
112%
139%
115,6%

515
619
622
601
629

100%
120%
121%
117%
122%

0
2006

2007

2008

2009

2010

Số vụ phạm tội về ma túy
Số vụ phạm tội nói chung

Biểu đồ 5: Diễn biến của số người phạm tội về ma túy và số người
phạm tội nói chung trên địa bàn tỉnh Lào Cai
140
120
100

100

120
104

121

117

101



chung trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Bình quân mỗi năm tội phạm về ma túy tăng
102% số vụ và 102,4% số người phạm tội, trong khi mức tăng trung bình của tội
phạm nói chung là 115,6% số vụ và 116% số người phạm tội.
Bảng 10: M ức độ tăng, giảm số vụ, số người phạm tội về ma tuý trên
địa bàn tỉnh Lào Cai và toàn quốc
Tỉnh Lào Cai
Số vụ
Năm

Số vụ

so với
năm
2006

Số
ngƣời
phạm
tội

Toàn quốc
Số ngƣời
phạm tội
so với năm

Số vụ

Số vụ


183

100%

9354

100%

12609

100%

2007

153

103%

190

104%

9051

97%

12007

95%


118%

14149

112%

2010

164

111%

198

108%

11157

119%

14102

112%

Nguồn: Văn phòng VKSND tỉnh Lào Cai.
Cục thống kê – VKSND tối cao.
Biểu đồ 6: Diễn biến của số vụ phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào
Cai và toàn quốc
140


2010

Số vụ phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai
Số vụ phạm tội về ma túy toàn quốc

13


Biểu đồ 7: Diễn biến của số người phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh
Lào Cai và toàn quốc
115
112

112

110
108
105
100

108

104
101

100

95


danh (từ điều 192 đến điều 201). Trong những tội danh đó có tội danh được áp
dụng rất phổ biến, ngược lại có tội danh lại được áp dụng rất hạn chế trong số
các tội phạm về ma túy thuộc phạm vi nghiên cứu.

14


Bảng 11: Cơ cấu của tội phạm về ma túy theo tội danh
Tên tội danh

STT
1

Tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép

Số bị cáo

Tỷ lệ %

916

99,49%

1

0,51%

917

100%

đoạt chất ma túy hoặc tội danh chứa đựng nhiều hành vi, như tội tàng trữ, vận
chuyển trái phép chất ma túy. Chủ thể thực hiện một, hoặc một số hành vi trong
cấu thành tội phạm là có thể bị kết án về tội phạm quy định tại điều 194 BLHS.
15


Ở Lào Cai, hành vi phạm tội được thực hiện nhiều nhất là hành v i mua bán trái
phép chất ma túy, tiếp đến là hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy. Số liệu cụ
thể được thể hiện qua bảng sau:
Bảng 12: Cơ cấu của tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc
chiếm đoạt chất ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai theo tội danh
Tội danh

STT

Ngƣời phạm tội

Tỷ lệ %

1

M ua bán trái phép

65

54%

2

Tàng trữ trái phép

Tàng trữ trái phép

39%

Vận chuyển trái phép

54%

Tội danh có nhiều hành vi

1.3.2. Cơ cấu theo loại tội phạm
Theo quy định tại điều 8 BLHS và chương XVIII BL HS, tội phạm về ma
túy gồm 4 loại: Tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất
nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

16


Bảng 13: Cơ cấu của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai
theo loại tội phạm
Loại tội phạm

Nghiêm

Rất nghiêm

Đặc biệt

trọng


53%

Nghiêm trọng
Rất nghiêm trọng
Đặc biệt nghiêm
trọng

14%

Trong tổng số 122 bị cáo phạm tội về ma túy được nghiên cứu thì có tới
65 bị cáo (tương đương 53%) phạm tội thuộc loại tội phạm nghiêm trọng, 17 bị
cáo (tương đương 14 %) phạm tội thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng, 38 bị
cáo (tương đương 33%) phạm tội thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Như vậy, tội phạm về ma túy đã được thực hiện trên địa bàn tỉnh Lào Cai chủ
yếu là loại tội phạm nghiêm trọng. Việc nghiên cứu cơ cấu theo loại tội phạm
giúp tìm ra đặc điểm về tính chất nghiêm trọng của tội phạm về ma túy trên địa
bàn tỉnh Lào Cai.
1.3.3. Cơ cấu theo địa bàn phạm tội
Nếu trong khoảng thời gian 2000 - 2005, hầu hết tội phạm về ma túy diễn
ra ở các vùng kinh tế khó khăn, vùng dân tộc ít người do tập quán sử dụng ma
túy của những người dân tộc, thì giai đoạn 2006 – 2010, tội phạm về ma túy lại
chủ yếu diễn ra ở khu vực thị xã, thị trấn, và đặc biệt là ở Thành phố Lào Cai.
Từ năm 2006 đến năm 2010 có 917 người phạm tội về ma túy bị xét xử thì có
17


tới 439 người phạm tội trên địa bàn thành phố Lào Cai. Số liệu cụ thể được thể
hiện qua bảng sau:
Bảng 14: Cơ cấu tội phạm về ma túy theo địa bàn phạm tội
Địa bàn


73

8%

Bát Xát

72

7,8%

Bảo Yên

32

3,5%

Bắc Hà

11

1,2%

M ường Khương

3

0,3%

Si M a Cai

Bảo Thắng
Bát Xát

9.2

Bảo Yên
Bắc Hà
Mường Khương

10.4

Si Ma Cai

17.1

Khi xem xét theo địa bàn hành chính thì tội phạm về ma tuý diễn ra n hiều
nhất ở thành phố Lào Cai, tiếp đó đến các huyện Văn Bàn, Sa Pa, Bảo Thắng,
Bát Xát..và ít nhất là huyện Si Ma Cai. Tại các địa phương thì tội phạm về ma
18


tuý xảy ra cả ở khu vực đô thị và nông thôn, từ nơi kinh tế phát triển đến nơi
kinh tế kém pháp triển, tuy nhiên tội phạm về ma tuý hầu hết tập trung vào khu
vực trung tâm của các huyện, nơi có sự phát triển mạnh về kinh tế, các dịch vụ
khách sạn, nhà trọ, nhà hàng, vũ trường, karaoke, quầy bar...
1.3.4. Cơ cấu theo hình thức thực hiện tội phạm
Theo Luật hình sự Việt Nam, hiện nay có hai hình thức thực hiện tội
phạm: phạm tội riêng lẻ và đồng phạm. Lý luận và thực tiễn đều chỉ ra rằng v iệc
thực hiện tội phạm bằng h ình thức đồng phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm
cao hơn so với phạm tội riêng lẻ. Tỷ lệ đồng phạm cao trong cơ cấu tội phạm

Phạm tội riêng lẻ

84

84%

84

69%

Tổng số

100

100%

122

100%

Nguồn: Số liệu thống kê từ 100 vụ án
Biểu đồ 12: Biểu đồ cơ cấu số vụ phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh
Lào Cai theo hình thức thực hiện tội phạm

16%

84%

Đồng phạm
Phạm tội riêng lẻ

túy đầy tiềm năng và rộng lớn ; Đường biên giới giữa Lào Cai (Việt Nam) và
Vân Nam (Trung Quốc) trải dài 203 km trong đó 59 km đường đất liền và 144
km đường sông suối với địa hình hiểm trở, nhiều đồ i núi, dân cư thưa thớt. Phía
Tây Nam của Việt Nam lại gần với khu vực Tam giác vàng là một trong những
khu vực sản xuất ma túy lớn nhất thế giới, là nơi cung cấp ma túy cho toàn bộ
Đông Nam Á và phần lớn ở châu Á . Với vị trí địa lý như trên, Lào Cai tiền ẩn
nhiều nguy cơ trở thành điểm trung chuyển ma túy ở M iền Bắc Việt Nam .
20