MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...................................................................................................Tr.2
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ............................................................................Tr.2
I - Lý luận chung về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm
của cá nhân bị xâm phạm trong Luật Dân sự............................................Tr.2
1. Khái niệm, bản chất và cơ sở pháp lý của trách nhiệm bồi thường thiệt hại
do danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị xâm phạm....................................Tr.2
2. Những quy định của pháp luật Dân sự hiện hành về trách nhiệm bồi thường
thiệt hại do danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị xâm phạm......................Tr.4
II - Đánh giá những qui định của pháp luật Dân sự hiện hành về trách nhiệm
bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị xâm phạm.. .Tr.9
1. Về xác định hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm...........................Tr.9
2. Về xác định mức bồi thường.................................................................Tr.11
KẾT LUẬN...............................................................................................Tr.13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................Tr.14

1


MỞ ĐẦU
Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm là một quyền con người cơ
bản được hầu khắp mọi quốc gia tôn trọng và bảo hộ. Việt Nam cũng không
nằm ngoài số đó. Pháp luật nước ta đã quy định nhiều biện pháp khác nhau để
đảm bảo quyền này cho mỗi cá nhân, trong đó có những quy định của luật
Dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm bị xâm
phạm. Đây là một biện pháp có ý nghĩa thiết thực và vai trò quan trọng giúp ý
thức bảo vệ danh dự, nhân phẩm cho cá nhân lan tỏa sâu rộng trong xã hội.
Dưới đây, em xin trình bày những hiểu biết, đánh giá của mình về quy định
của pháp luật Dân sự trong vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hại do danh
dự, nhân phẩm của cá nhân bị xâm phạm.
Bài viết không tránh khỏi thiếu sót, mong thầy cô thông cảm và góp ý,

cá nhân, Điều 20 Hiến pháp 2013 quy định: “Mọi người có quyền bất khả
xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân
phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối
xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm…”
Trên cơ sở quy định của Hiến pháp, quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm
của cá nhân được quy định cụ thể hơn trong các văn bản pháp luật của nhiều
ngành luật khác nhau tạo thành một hệ thống các quy định về quyền được bảo
vệ danh dự, nhân phẩm; trong đó có thể nói pháp luật Dân sự quy định đầy
đủ, chi tiết hơn cả. Bộ luật Dân sự đã dành hẳn một điều luật riêng biệt để ghi
nhận “Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp
luật bảo vệ.” (Điều 37).
Cũng như những ngành luật khác, Luật Dân sự sử dụng những biện
pháp riêng của mình góp phần bảo vệ danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Vì
quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín cũng là quyền nhân thân nên
biện pháp dân sự được dùng để bảo vệ cũng được áp dụng theo Điều 25 Bộ
luật Dân sự. Cụ thể như sau:
“1. Tự mình cải chính;

3


2. Yêu cầu người vi phạm hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền buộc
người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai;
3. Yêu cầu người vi phạm hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền buộc
người vi phạm bồi thường thiệt hại.”
Bồi thường thiệt hại là một biện pháp quan trọng và thiết thực trong những
biện pháp pháp luật Dân sự sử dụng để đảm bảo quyền bất khả xâm phạm về
danh dự, nhân phẩm cho cá nhân.
2. Những quy định của pháp luật Dân sự hiện hành về trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị xâm phạm.

phải bồi thường là trường hợp người chưa thành niên, người mất năng lực
hành vi dân sự gây thiệt hại thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải có trách
nhiệm bồi thường. Với quy định này pháp luật đã dự liệu các trường hợp gây
ra thiệt hại dù không có lỗi vẫn phải bồi thường nhằm đảm bảo quyền, lợi ích
hợp pháp của cá nhân.
* Nguyên tắc bồi thường thiệt hại:
Điều 605 Bộ luật Dân sự quy định ba nguyên tắc bồi thường thiệt hại:
- Thứ nhất: “Thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Các bên
có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng tiền, bằng
hiện vật hoặc thực hiện một công việc, phương thức bồi thường một lần hoặc
nhiều lần, trừ trường hợp pháp luật có quy đinh khác”.
Bồi thường “toàn bộ” và “kịp thời” là nguyên tắc được thể hiện đầu tiên
trong các nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Nguyên tắc này
đảm bảo người có hành vi gây thiệt hại phải bồi thường tương xứng với toàn

5


bộ thiệt hại đã gây ra và bồi thường kịp thời, càng nhanh càng tốt để khắc
phục hậu quả. Pháp luật khuyến khích các bên đương sự tự thỏa thuận về mức
bồi thường, hình thức bồi thường, phương thức bồi thường. Tuy nhiên sự thỏa
thuận không trái pháp luật và đạo đức xã hội.
- Thứ hai: “Người gây thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường, nếu do
lỗi vô ý mà gây thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế trước mắt và lâu dài
của mình”.
Đây là nguyên tắc thể hiện tính nhân văn của pháp luật Việt Nam. Tuy
nhiên, để giảm mức bồi thường thiệt hại thì người gây ra thiệt hại phải thỏa
mãn đủ hai điều kiện là có lỗi vô ý và thiệt hại gây ra quá lớn so với khả năng
kinh tế của mình.
- Thứ ba: “Khi mức bồi thường không còn phù hợp với thực tế thì người bị

- Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự gây thiệt hại mà
có người giám hộ thì người giám hộ đó được dùng tài sản của người được
giám hộ để bồi thường; nếu người được giám hội không có tài sản hoặc không
đủ tài sản để bồi thường thì người giám hộ phải bồi thường bằng tài sản của
mình; nếu người giám hộ chứng minh được mình không có lỗi trong việc
giám hộ thì không phải lấy tài sản của mình để bồi thường.
Việc quy định người chưa thành niên dưới mười lăm tuổi gây thiệt hại mà
còn cha mẹ thì cha mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại đã dựa trên nguyên
tắc quy định rằng các chủ thể này phải bồi thường ngay cả khi không có lỗi.
Bởi người dưới mười lăm tuổi thì trình độ nhận thức và khả năng điều khiển
hành vi còn nhiều hạn chế nên cha, mẹ phải có trách nhiệm bồi thường toàn
bộ thiệt hại do con mình đã gây ra trừ trường hợp tài sản của cha mẹ không đủ
để bồi thường mà con có tài sản riêng thì lấy tài sản riêng đó để bồi thường

7


phần còn thiếu.
* Xác định thiệt hại:
Điều 611 xác định thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm
phạm:
“1. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân bị xâm phạm, thiệt
hại do danh dự, uy tín của pháp nhân, chủ thể khác bị xâm phạm bao gồm:
a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;
b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.
2. Người xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác phải bồi
thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác
để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù
đắp tổn thất về tinh thần do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được
thì mức tối đa không quá mười tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định.”

chuyên ngành, văn bản hướng dẫn thi hành khác, Tuy nhiên, đây là một vấn
đề không đơn giản khi liên quan đến một phạm trù trừu tượng và có ý nghĩa
tinh thần cao như danh dự, nhân phẩm. Bởi vậy, quy định của pháp luật còn
không ít những thiếu sót, hạn chế, gây khó khăn cho việc áp dụng. Dưới đây
là một số điểm pháp luật cần hoàn thiện hơn nữa.
1. Về xác định hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm.
Hiện nay, pháp luật chưa có quy định chung, cụ thể về căn cứ xác định
hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm. Điều này gây khó khăn rất lớn cho
việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến vấn đề bồi thường thiệt hại do
danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm. Có thể dẫn ra một ví dụ như sau: Vụ việc
ca sỹ Phương Thanh kiện blogger Cogaidolong (Lê Nguyễn Hương Trà) vì
hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của Phương Thanh. Ngày
16/10/2007, ca sỹ Phương Thanh đã khởi kiện blogger Cogaidolong (Lê
Nguyễn Hương Trà) trước Tòa án nhân dân quận Tân Bình (TP HCM) vì
blogger đã xúc phạm danh dự của Phương Thanh. Theo Phương Thanh, bài
viết về liveshow “Mưa” vầ bài viết “Chuyện của … Cờ” trên blog của Hương
9


Trà viết về cô với nội dung “sai sự thật, xúc phạm tới danh dự, hạ uy tín” Ca
sỹ Phương Thanh cho rằng trong bài viết “Mưa”, Hương Trà viết “bảo vệ mở
rộng cửa cho khán giả nhào vào. Ghế trống đày..” là không đúng sự thật, hơn
nữa hạ uy tín của một ca sỹ tên tuổi như cô. Blogger Hương Trà lại cho rằng
bài viết là đúng sự thật, vì tối đó trời mưa rất lớn, nơi biểu diễn không có mái
che nên khán giả bị ướt, bảo vệ phải mở cửa cho khán giả vào tránh mưa chứ
không phải để miễn mua vé. Còn bài viết “Chuyện của …Cờ” không phải viết
về Phương Thanh mà viết theo lối phóng tác. Về vụ việc này, có những quan
điểm khác nhau xoay quanhvaans đề mấu chốt: blogger Hương Trà có xâm
phạm quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tíncuar ca sỹ Phương
Thanh hay không. Đây cũng chính là khó khăn dẫn đến vụ việc kéo dài.

hoặc hình dung sai về người đó. Sự đánh giá sai sự thật không phụ thuộc vào
việc người đưa ra những tin tức đó vô tình hay cố ý. Tiêu chuẩn để đánh giá
những sự việc nêu ra là xấu xa hay không xấu xa là những nguyên tắc đạo đức
xã hội chủ nghĩa. Có thể thấy danh dự, nhân phẩm và hành vi xâm phạm danh
dự, nhân phẩm không dễ gì xác định được cụ thể, rõ ràng và cũng không thể
xác định một cách cứng nhắc nhưng nếu pháp luật vẫn bỏ ngỏ vấn đề này thì
các quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do danh dự,
nhân phẩm bị xâm hại sẽ khó mà đi được vào đời sống thực tiễn.
2. Về xác định mức bồi thường.
* Vấn đề tính toán thu nhập bị mất hoặc bị giảm sút của người bị hại:
Khó khăn chủ yếu khi tính toán khoản tiền bồi thường do thu nhập bị
mất hoặc bị giảm sút hiện nay là cách tính thu nhập. Trong giai đoạn nền kinh
tế thị trường thì thu nhập của mỗi cá nhân phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
ngành nghế, độ tuổi, khu vực,… Đồng thời, các thu nhập cũng xuất phát từ rất
nhiều nguồn phong phú. Vì vậy, nếu theo nguyên tắc: thiệt hại phải được bồi
thường toàn bộ và kịp thời” thì liệu đối với những người làm nghề đặc biệt
hoặc làm trong các doanh nghiệp nước ngoài có thu nhập so với mặt bằng
chung là rất cao thì liệu buộc người gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ
khoản thu nhập này thì có hợp lý không?

11


Thực tế hiện nay, mỗi nơi áp dụng một cách tính khác nhau, có nơi tính
thu nhập của người bị hại theo mặt bằng chung của lao động cùng loại của địa
phương sau đó cộng thêm một khoản thu nhập phụ bằng 50% thu nhập chính
để người bị thiệt hại đỡ thiệt thòi; song có nơi lại tính toàn bộ thu nhập thực tế
bị mất hoặc giảm sút của người bị thiệt hại, sau đó áp dụng Khoản 2 Điều 605
BLDS để giảm mức bồi thường cho người gây thiệt hại vì xác định thiệt hại
xảy ra quá lớn so với khả năng kinh tế trước mắt và lâu dài của người gây

hợp lý chưa?
Đặc biệt, trong lĩnh vực bồi thường tổn thất về tinh thần còn là một vấn
đề nổi cộm, hết sức bức xúc, hiện nay được rất nhiều người quan tâm; đó là
việc bồi thường những tổn thất về tinh thần trong các trường hợp bị báo đài
đưa tin sai sự thật và trường hợp những người bị bắt giam, xét xử oan. Đây
đều là những trường hợp danh dự, nhân phẩm bị xâm hại nghiêm trọng, gây ra
tổn thất tinh thần lớn. Khoản bồi thường thiệt hại tinh thần trong trường hợp
này không thể chỉ mang tính hình thức được. Bên cạnh đó, có thể thấy rằng
những tổn thất tinh thần này không chỉ ở chính những người bị thiệt hại mà
ngay cả gia đình, những người thân thích của họ đều phải gánh chịu. Đó là nỗi
xấu hổ, bị xã hội khinh thường, mất cơ hội việc làm, mất đi cuộc sống bình
yên thường ngày, …
KẾT LUẬN
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung, bồi thường thiệt hại do
danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị xâm phạm nói riêng là một trong những
loại trách nhiệm pháp lý gây nhiều tranh cãi về căn cứ phát sinh, mức bồi
thường… Hiện nay, quy định của pháp luật về vấn đề này chủ yếu dừng lại ở
các quy định mang tính “định tính” mà không “định lượng” nên gây khó khăn
rất nhiều cho các cá nhân, cơ quan áp dụng pháp luật. Bởi vậy, các vấn đề này
cần được pháp luật quan tâm hoàn thiện hơn nữa!
Danh mục từ viết tắt:
BLDS: Bộ luật Dân sự 2005.
13


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.