TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
Khóa 35 (2009-2013)

NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH
NHIỆM CỦA THANH TRA TÀI NGUYÊN MÔI
TRƯỜNG VÀ VIỆC XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện

ThS. Kim Oanh Na

Lê Quốc Thắng
MSSV: 5095656
Lớp: Hành Chính K35

Cần Thơ, tháng 10/2012


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

LỜI CẢM ƠN
Luận văn này là kết quả của quá trình học tập và nghiên cứu tại Khoa Luật, trường
Đại học Cần Thơ trong các năm học vừa qua.
Với tình cảm chân thành, người viết xin bày tỏ lòng biết ơn đến quý thầy, cô đã tham

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
Cần thơ, Ngày…tháng…năm 2012.
GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 3

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
Cần thơ, Ngày…tháng…năm 2012.

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 4

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
MỤC LỤC
Lời nói đầu ........................................................................................................................ 01
CHƯƠNG 1: Khái quát chung về môi trường và thanh tra tài nguyên môi trường ..... 04
1.1 Một số vấn đề về môi trường......................................................................................... 04
1.1.1 Một số khái niệm........................................................................................................ 04
1.1.1.1 Khái niệm về môi trường......................................................................................... 04
1.1.1.2 Khái niệm về hoạt động bảo vệ môi trường ............................................................. 05
1.1.1.3 Khái niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường .................................. 06
1.1.1.4 Khái niệm về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường ......................... 09
1.1.2 Khái quát tình hình môi trường hiện nay .................................................................... 10

2.2 Những quy định chung về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
............................................................................................................................................ 34
2.2.1 Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường .............................. 34
2.2.2 Hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường............................................. 35
2.2.3 Đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường ............................ 37
2.2.4 Hình thức xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường................................. 39
2.2.5 Thời hạn, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường…
............................................................................................................................................ 42
2.2.6 Thủ tục xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường .................................... 43
2.2.7 Thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường............................. 46
2.3 Thực tiển áp dụng pháp luật bảo vệ môi trường của Thanh tra tài nguyên môi trường ở
địa bàn tỉnh Kiên Giang ...................................................................................................... 49
2.3.1 Thực trạng môi trường tại địa bàn tỉnh Kiên Giang.................................................... 49
2.3.2 Tình hình vi phạm và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường tại địa bàn
tỉnh Kiên Giang .................................................................................................................. 51
2.3.3 Những thách thức tồn tại và ý kiến đề xuất nhằm góp phần nâng hiệu quả trong công
tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ......................................... 53
2.3.3.1 Những thách thức, tồn tại........................................................................................ 53
2.3.3.2 Ý kiến đề xuất nhằm góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác xử lý vi phạm hành
chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường .............................................................................. 55
Kết luận ............................................................................................................................. 57
Danh mục tài liệu tham khảo

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 6

SVTT: Lê Quốc Thắng



vệ môi trường để làm đề tài luận văn tốt nghiệp.
2. mục đích nghiên cứu
Qua đề tài, trước tiên người viết muốn nói lên tình trạng ô nhiễm môi trường hiện
nay của nước ta hiện nay. Và bằng các quy định của pháp luật về thanh tra tài nguyên và môi
trường và xử lý vi phạm hành chính người viết muốn làm rõ các trách nhiệm của cơ quan
GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 7

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
thanh tra môi trường cũng như những cơ quan chuyên môn nhằm góp phần tạo cơ sở và điều
kiện để việc thực hiện pháp luật của thanh tra tài nguyên môi trường có thể được áp dụng dể
dàng và rộng rãi. Bên cạnh đó, là các vấn đề trong việc bảo vệ môi trường và việc xử lý các
vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường. Và mục đích cuối cùng và cũng là mong
muốn của người viết là có thể đóng góp một phần nhỏ trong việc hoàn thiện pháp luật để
việc thực thi pháp luật thanh tra và việc xử lý vi phạm được dễ dàng hơn.
3. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi luận văn này, người viết tập trung nghiên cứu về trách nhiệm của
thanh tra tài nguyên môi trường và các vấn đề về xử lý vi phạm hành chính theo pháp luật
của Việt Nam. Đồng thời, người viết cũng nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật về xử lý
vi phạm hành chính ở Việt Nam. Từ đó, đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc
áp dụng pháp luật vào thực tiễn.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, người viết tập trung phân tích trách nhiệm của
thanh tra tài nguyên môi trường và xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực môi trường, chủ
yếu tập trung vào các quy định hiện hành được quy định tại Nghị định 35/2009/NĐ-CP và
Nghị định 117/2009/NĐ-CP.


GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 9

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
CHƯƠNG 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ MÔI TRƯỜNG
VÀ THANH TRA TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG
1.1. Một số vấn đề về môi trường
1.1.1. Một số khái niệm
1.1.1.1. Khái niệm về môi trường
Môi trường là một khái niệm có nội hàm rất rộng và được sử dụng trong nhiều lĩnh
vực khác nhau.
Thuật ngữ “môi trường” có nguồn gốc từ tiếng Pháp “environer” có nghĩa là “bao
quanh hoặc chu trình khép kín”. Thuật ngữ này cũng được các quốc gia sử dụng khá phổ
biến trong những năm đầu thập niên 60 của thế kỷ XX, cụ thể như; “Umwelt” (GermanĐức); “Mileu” (Dutch- Hà Lan); “Medio ambiente” (Spanish- Tây Ban Nha); “Meio
ambiente” (Portuguese- Thổ Nhĩ Kỳ); “Al’bial” (Arabic- Ả rập); “Okruzhayuchaia sreda”
(Russian- Nga); và “Kankyo” ( Japanese- Nhật).
“Môi trường” là một phạm trù rất rộng có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau, cụ thể
như sau:
“Môi trường” là toàn bộ nói chung những điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con
người hay một sinh vật tồn tại, phát triển trong mối quan hệ con người hay sinh vật ấy;
“Môi trường” là toàn bộ hoàn cảnh, vật thể hoặc điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng
tới sự tồn tại, phát triển của một thực thể hữu cơ;
“Môi trường” là sự kết hợp toàn bộ hoàn cảnh, vật thể hoặc điều kiện bên ngoài vây

“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo bao quanh con
người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh
vật”(3)
Ta thấy, môi trường là một tổ hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội nó tác động trực tiếp
lên con người, các yếu tố tự nhiên ở đây là gió, đất, nước, không khí… và các yếu tố nhân
tạo bao gồm tất cả các nhân tố do con người tạo nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc
sống như máy bay, công viên, các khu đô thị… Các yếu tố trên tác động mạnh mẽ vào cuộc
sống con người chúng ta, nó ảnh hưởng hầu hết mọi mặt của đời sống của con người và sinh
vật. Vì thế, môi trường có một sức ảnh hưởng vô cùng lớn tới sự tồn tại và phát triển của con
người.
1.1.1.2 Khái niệm về hoạt động bảo vệ môi trường
Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp;
phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường, ứng phó sự cố môi trường, khắc phục
ô nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường; khai thác sử dụng hợp lý và tiết kiệm
tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học.(4)
Ta thấy hoạt động bảo vệ môi trường gồm rất nhiều việc làm và có rất nhiều cách để
thực hiện hoạt động môi trường, từ những hoạt động đơn giản như giữ cho môi trường trong
lành sạch đẹp cũng là một cách có thể thực hiện hoạt động bảo vệ môi trường, nhưng cũng
có các công việc đòi hỏi sự chung tay của nhiều người, nhiều cơ quan chức năng như ứng
phó sự cố môi trường, khắc phục ô nhiễm…

(2)

Điều 1, Luật bảo vệ môi trường 1993
Điều 1, Luật bảo vệ môi trường 2005
(4)
Khoản 3, Điều 3, Luật bảo vệ môi trường 2005
(3)

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Vì vậy, để thực hiện tốt hoạt động bảo vệ môi trường, mỗi người trong chúng ta cần
có ý thức hơn để có thể giữ cho môi trường tốt hơn và trước hết là thực hiện các hoạt động
bảo vệ môi trường với cách của mình một cách phù hợp.
1.1.1.3 Khái niệm về vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
Vi phạm hành chính là một loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời
sống xã hội. Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội của nó thấp hơn so với tình hình tội phạm
hình sự, nhưng vi phạm hành chính là loại vi phạm xảy ra rất nhiều và nó đều là những hành
(5)

Điều 6, Luật bảo vệ môi trường 2005

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 12

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
vi gây thiệt hại hoặc đe dọa làm ảnh hưởng đến lợi ích của nhà nước, tập thể, lợi ích của cá
nhân cũng như lợi ích chung của toàn thể cộng đồng; đó là các loại vi phạm: vi phạm nguyên
tắc an toàn giao thông, vi phạm trong đăng ký kinh doanh…
Ngoài các loại vi phạm hành chính nói trên, vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi
trường hiện nay cũng là một loại vi phạm hành chính rất phổ biến.
Vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là một trong các loại vi phạm
pháp luật hành chính nhưng nó liên quan tới những hành vi mà Luật bảo vệ môi trường cấm
và nó cũng gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước, cá nhân và cộng đồng, nếu không ngăn
chặn kịp thời có thể dẩn đến tình hình phạm tội trong lĩnh vực môi trường.
Nhận thấy được điều đó định nghĩa vi phạm hành chính đã được đưa vào hệ thống

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
 Mẫu biên bản số 05: Biên bản khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện.
 Mẫu quyết định số 06: Quyết định tạm giữ người theo thủ tục hành chính.
 Mẫu quyết định số 07: Quyết định tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
 Mẫu quyết định số 08: Quyết định khám người theo thủ tục hành chính.
 Mẫu quyết định số 09: Quyết định khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện.
 Mẫu quyết định số 10: Quyết định xử phạt cảnh cáo theo thủ tục đơn giản.
 Mẫu quyết định số 11: Quyết định phạt tiền theo thủ tục đơn giản.
 Mẫu quyết định số 12: Quyết định xử phạt vi phạm hành chính
 Mẫu quyết định số 13: Quyết định cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.
 Mẫu quyết định số 14: Quyết định áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả do vi
phạm hành chính trong trường hợp không áp dụng xử phạt hành chính.
 Mẫu quyết định số 15: Quyết định áp dụng hình thức tạm đình chỉ hoạt động đối với
cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ gây ô nhiễm môi trường, gây ô nhiễm môi
trường nghiêm trọng.
 Mẫu quyết định số 16: Quyết định áp dụng hình thức cấm hoạt động đối với cơ sở sản
xuất, kinh doanh và dịch vụ gây ô nhiễm môi trường kéo dài hoặc nghiêm trọng.
 Mẫu quyết định số 17: Quyết định áp dụng hình thức buộc di dời đối với cơ sở sản
xuất, kinh doanh và dịch vụ vi phạm khoảng cách an toàn về môi trường đối với khu
dân cư, khu bảo tồn thiên nhiên và cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
 Mẫu quyết định số 18: Quyết định cưỡng chế thi hành quyết định áp dụng hình thức
cấm hoạt động, tạm thời đình chỉ hoạt động, buộc di dời.
 Mẫu quyết định số 19: Quyết định Xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế buộc di
dời.
1.1.1.4 Khái niệm về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường
Xử lý vi phạm hành chính bao gồm xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử

chính năm 2002, sửa đổi bổ sung 2007, 2008 bao gồm:
 Giáo dục tại xã, phường, thị trấn.
 Đưa vào trường giáo dưỡng.
 Đưa vào cơ sở giáo dục.
 Đưa vào cơ sở chữa bệnh.
 Quản chế hành chính.
1.1.2 Khái quát tình hình môi trường hiện nay
1.1.2.1 Tình hình môi trường hiện nay
Hiện trạng môi trường đất

(8)

Khoản 2, Điều 1, Luật xử lý vi phạm hành chính 2012
Khoản 1, Điều 2, Nghị định 117/2009/NĐ-CP, 31/12/2009, Về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi
trường
(10)
Khoản 2, Điều 1, Luật xử lý vi phạm hành chính 2012
(9)

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 15

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
Tục ngữ Việt Nam có câu “tấc đất tấc vàng” quả đúng như vậy, đất đai không chỉ là
tài sản rất quý giá đối với con người, và có vai trò quan trọng đặt biệt đối với chủ quyền

(12)

Trang 26 - Tài liệu hướng dẩn ôn tập - Luật môi trường - Ths. Kim Oanh Na- Đại học Cần Thơ.
Trang 32 - Tài liệu hướng dẩn ôn tập - Luật môi trường -Ths. Kim Oanh Na - Đại học Cần Thơ

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 16

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
Nông nghiệp là ngành sử dụng nhiều nước nhất, dùng tưới lúa và hoa màu, chủ yếu
là ở đồng bằng sông Cửu long và đồng bằng sông Hồng. Việc sử dụng nông dược và phân
bón hóa học càng góp thêm phần ô nhiễm môi trường.
Công nghiệp là ngành làm ô nhiễm nước nghiêm trọng, mỗi ngành có một loại nước
thải khác nhau, và điển hình là khu công nghiệp Thái Nguyên thải nước biến sông Cầu thành
màu đen, mặt nước sủi bọt trên chiều dài hàng chục cây số; khu công nghiệp Việt Trì xả mỗi
ngày hàng ngàn mét khối nước thải của nhà máy hóa chất, thuốc trừ sâu, giấy, dệt…xuống
sông Hồng làm nước bị nhiễm bẩn đáng kể; khu công nghiệp Biên Hòa và thành phố Hồ Chí
Minh tạo ra nguồn nước thải công nghiệp và sinh hoạt rất lớn, làm nhiễm bẩn tất cả các sông
rạch ở đây và cả vùng lân cận.
Nước dùng trong sinh hoạt của dân cư ngày càng tăng do quá trình tăng dân số và
các đô thị hóa. Nước cống từ nước thải sinh hoạt cộng với nước thải của các cơ sở tiểu thủ
công nghiệp trong khu dân cư là đặc trưng ô nhiễm của các đô thị ở nước ta.
Điều đáng nói là các loại nước thải đều được trực tiếp thải ra môi trường, điều chưa
qua xử lý bởi nước ta chưa có hệ thống hoàn chỉnh để xử lý nước thải nào đúng nghĩa như
tên gọi, điều đó có thể gây thiệt hại về người, tài sản của nhà nước, tập thể và cá nhân, đồng

nằm trong số 10 quốc gia có chất lượng không khí thấp và ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe.
Hai trung tâm nghiên cứu môi trường thuộc đại học Yale và Columbia của Mỹ thực hiện báo
cáo thường niên mang tên The Enviromental Performance Index (EPI), khảo sát 132 quốc
gia. Họ sử dụng các số liệu vệ tinh để đo đếm nồng độ ô nhiễm và từ đó tính toán ra mức độ
“bẩn” ảnh hưởng đến sức khỏe con người như thế nào. EPI xếp hạng các nước dựa trên việc
chỉ số đánh giá việc thực hiện các chính sách liên quan đến môi trường-y tế và chất lượng hệ
sinh thái. Các chỉ số này là một trong các thước đo đánh giá ở cấp độ quốc gia, xem mỗi
quốc gia tiến gần đến mục tiêu đặt ra về môi trường hay chưa. Kết quả nghiên cứu được
công bố cho từng quốc gia, gồm nhiều chỉ số như chất lượng không khí, nước, ảnh hưởng
của môi trường đến sức khỏe, nông nghiệp, biến đổi khí hậu, rừng… Về ảnh hưởng của chất
lượng không khí, Việt Nam đứng thứ 123 trong bảng xếp hạng 132 quốc gia được khảo sát.
Về ảnh hưởng của môi trường đến sức khỏe, Việt Nam đứng thứ 77. Về chất lượng nước
Việt Nam đứng thứ 80. Tính theo chỉ số chung của EPI Việt Nam xếp hạng 79.(14)
Từ những thực trạng trên chúng ta có thể nhận thấy tình trạng ô nhiễm không khí
đang diễn ra hết sức trầm trọng, đòi hỏi cấp bách hiện nay là có những chính sách phát triển
hợp lý, những biện pháp cũng như công cụ phù hợp để bảo vệ và khắc phục tình trạng ô
nhiễm hiện nay.

(13)
(14)

http://vea.gov.vn/vn/khoahoccongnghe/congnghemt/xulykhithai/
http://vnexpress.net/gl/khoa-hoc/moi-truong/2012/02/khong-khi-o-viet-nam-ban-thu-10-the-gioi/

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 18

SVTT: Lê Quốc Thắng


nó cũng vướng phải một số trở ngại không nhỏ làm ảnh hưởng tới môi trường, khoảng 70%
trong số hơn 1 triệu m 3 nước thải/ ngày từ các khu công nghiệp được xả thẳng vào các nguồn
(15)
(16)

Trang 55- Giáo trình luật môi trường- Trường Đại học luật Hà Nội, 2004.
http://vn.answers.yahoo.com/question/index?qid=20080402003326AAY3B8l

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 19

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
tiếp nhận mà không qua xử lý gây ô nhiễm môi trường nước mặt. 57% số khu công nghiệp
đang hoạt động chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Chất lượng nước mặt tại các
vùng chịu tác động của nguồn thải từ các khu công nghiệp đã suy thoái. Không khí tại các
khu công nghiệp đang bị ô nhiễm, một số nơi xuất hiện khí CO, CO2, NO2 và các chất độc
hại khác. Lượng thải rắn tại các khu công nghiệp ngày càng tăng, trong đó chất thải nguy hại
chiếm khoảng hơn 20%, tỷ lệ chất thải rắn có thể tái chế hoặc sử dụng lại là khá cao.(17)
Ở các khu dân cư và các chợ tình hình ô nhiễm cũng là những vấn đề đáng báo động.
Trong khi các nhà máy xí nghiệp đã được quy hoạch vào các khu công nghiệp thì các cơ sở
sản xuất thủ công nhỏ lẻ của các hộ gia đình vẫn còn tồn tại không ít nơi trong các khu dân
cư. Tình hình này đã dẫn đến một hệ lụy ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe nhiều
người: “cơ sở nhỏ, gây ô nhiễm lớn”.(18)
1.1.2.2 Tình hình vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường
Tình hình vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường của Việt nam hiện nay đang ở


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
chủ động ngăn chặn ngay từ đầu như nguy cơ bùn đỏ trong khai thác bôxit ở Tây Nguyên,
vụ tràn bùn gây lũ bùn ở Cao Bằng... Việc phát triển thủy điện vừa và nhỏ một cách ồ ạt
thiếu quy hoạch khoa học, tình trạng vi phạm pháp luật về môi trường trong các dự án này
đã và đang diễn ra hết sức nghiêm trọng, nhất là tại khu vực miền Trung, Tây Nguyên. Tình
hình vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm là vấn đề bức xúc trong nhân dân. Một số doanh
nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này đã đưa ra thị trường nhiều loại thực phẩm kém chất
lượng, có chứa hóa chất độc hại, có dư lượng thuốc bảo vệ thực phẩm, quá hạn sử dụng.
Song nhờ sự vào cuộc quyết liệt của công an và các cơ quan chức năng nên tình trạng này
thời gian qua có dấu hiệu lắng xuống. Việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc
kích thích tăng trưởng chưa tuân thủ đúng kỹ thuật, tình trạng phát triển nuôi trồng thủy sản
tự phát, thiếu quy hoạch dẫn tới ô nhiễm môi trường xảy ra nghiêm trọng ở một số nơi.
Nhiều loại dịch bệnh nguy hiểm như lợn tai xanh, H5N1, dịch tả bùng phát trở lại do vi
phạm của một bộ phận người dân, đáng lo ngại tại một số địa phương thuộc Hà Nội, Hải
Dương, Bắc Giang, Hà Tĩnh... Không xử lý gia súc chết do tai xanh, gây ô nhiễm, thậm chí
có nơi còn bán ra thị trường, làm phát tán dịch bệnh và mất an toàn vệ sinh thực phẩm.
Thiên tai, dịch bệnh xảy ra trên diện rộng có nguyên nhân sâu xa do môi trường bị suy
thoái, hủy hoại.(19)
Tổng hợp kết quả phát hiện, xử lý các vi phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền thực hiện cho thấy, các vi phạm pháp luật về môi trường chủ yếu ở một số lĩnh
vực với một số vi phạm điển hình sau đây:
Vi phạm các quy định về báo cáo đánh giá tác động môi trường
Theo kết quả điều tra, khảo sát cho thấy, các tổ chức, cá nhân thường thực hiện không
đúng hoặc không đầy đủ cam kết của báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê
duyệt và bản cam kết bảo vệ môi trường hoặc đề án bảo vệ môi trường đã được xác nhận;
chưa đầu tư xây dựng hệ thống xử lý chất thải rắn, lỏng, khí như đã cam kết đăng ký, có
nhiều tổ chức, doanh nghiệp đã xây dựng trạm xử lý những hệ thống xử lý không đạt yêu
cầu về kỹ thuật hoặc không vận hành thường xuyên.

phạm môi trường hiện nay, nhưng cũng là những con số đáng báo động về tình hình vi
phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.
1.1.3 Sơ lược các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và xử lý vi phạm pháp
luật trong lĩnh vực môi trường
1.1.3.1 Sơ lược các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường
Ở Việt Nam, pháp luật về bảo vệ môi trường là một lĩnh vực mới, Chính phủ đã có
những cố gắng nhất định cho việc soạn thảo và ban hành.
Từ sau năm 1980, Chính phủ đã có những cố gắng nhất định, từ đó hàng loạt văn
bản pháp luật được soạn thảo, ban hành, có hiệu lực thi hành đã có tác dụng trực tiếp hoặc có
những phần liên quan đến bảo vệ môi trường, cụ thể như Luật đất đai 1987, Luật bảo vệ sức
khỏe nhân dân 1989, pháp lệnh về thuế tài nguyên 1990… Tuy nhiên, các văn bản còn bộc
lộ những đặc điểm cơ bản, quy định chưa chặt, có chổ chưa phù hợp, có điểm lạc hậu, không
nhất quán, có sự khiếm khuyết và đặc biệt là sự tồn tại của hàng loạt các quan hệ không có
luật nào điều chỉnh.
Từ thực tế pháp luật như vậy, để thực thi điều 17 và 29 của Hiến pháp 1992, cũng
như phù hợp với xu thế phát triển của pháp luật bảo vệ môi trường của các nước đến lúc phải
đòi hỏi soạn thảo và ban hành Luật bảo vệ môi trường ở nước ta, công việc đó được bắt đầu
từ cuối những năm 80 của thế kỷ XX do các nhà khoa học thuộc chương trình nghiên cứu
(20)
(21)

http://vea.gov.vn/vn/truyenthong/tapchimt
http://www.tienphong.vn/xa-hoi/tin-tuc/585589/Xu-ly-gan-800-vu-vi-pham-luat-moi-truong-moi-thang-tpp.html

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 22

SVTT: Lê Quốc Thắng


chính thức có hiệu lực thì cùng các các Nghị định trước đây Luật xử lý vi phạm hành chính
sẽ tạo nên một khung pháp lý hết sức vững chắc cho việc áp dụng và xử lý các vụ việc vi
phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
(22)

Trang 5, Tài liệu hướng dẩn ôn tập- Luật môi trường-2010, Th.s Kim Oanh Na, Đại học Cần Thơ

GVHD: ThS Kim Oanh Na

Trang 23

SVTT: Lê Quốc Thắng


Những quy định của pháp luật về trách nhiệm của thanh tra tài nguyên môi trường và
việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
1.2 Những vấn đề chung về Thanh tra Tài nguyên môi trường
1.2.1 Lịch sử hình thành Thanh tra Tài nguyên môi trường
Pháp luật về thanh tra của nước ta được đánh dấu từ sắc lệnh 64 ngày 23 tháng 11
năm 1945, Pháp luật về thanh tra tài nguyên môi trường được hình thành và phát triển song
song với lịch sử hình thành của thanh tra nhà nước. Sau khi đất nước ta hoàn thành được
công tác giải phóng dân tộc 1975 -1990 Chính phủ đã có những cố gắng nhất định để hoàn
thiện hệ thống thanh tra nói chung và thanh tra tài nguyên môi trường nói riêng. Giai đoạn
1990-2005 hệ thống thanh tra nước ta có những chuyển biến tích cực hơn, được đánh dấu
bằng pháp lệnh thanh tra ngày 01/04/1990- một văn bản mang tính chất pháp lý cao được
ban hành, Năm 2003, cơ cấu tổ chức của cơ quan Thanh tra cũng như chức năng, nhiệm vụ
và quyền hạn của nó lại một lần nữa được kiện toàn và bổ sung trên cơ sở Nghị định số
46/2003/NĐ-CP ngày 09/5/2003 của Chính phủ. Trước đòi hỏi ngày càng tăng của công
cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, trong xu thế toàn cầu hóa, vai trò và vị trí của ngành
Thanh tra được Đảng và Nhà nước coi trọng. Ngày 16/6/2004, Quốc hội thông qua Luật

kèm với một chủ thể nhất định “người làm nhiệm vụ thanh tra”, “đoàn thanh tra của Bộ” và
đặt trong phạm vi quyền hành của một chủ thể nhất định.(25)
Thanh tra là khái niệm chung để chỉ hoạt động của các cơ quan thanh tra và các tổ
chức thanh tra nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật, phát hiện những
sơ hở trong cơ chế quản lý chính sách pháp luật để kiến nghị với các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền các biện pháp khắc phục, phát huy nhân tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực,
hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp
của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật
chuyên ngành, quy định về chuyên môn – kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực
đó.(26)
Hoạt động thanh tra tài nguyên môi trường là một bộ phận của công tác Thanh tra,
Thanh tra tài nguyên môi trường thuộc về nhóm Thanh tra chuyên ngành và chịu sự điều
chỉnh của Luật thanh tra, nhằm đảm bảo những chức năng nhiệm vụ đặc biệt về lĩnh vực tài
nguyên môi trường.
Điều 1, Nghị định 35/2009/NĐ-CP, Về tổ chức hoạt động của thanh tra tài nguyên
môi trường có quy định: “Thanh tra tài nguyên môi trường là cơ quan thanh tra theo nghành,
lĩnh vực, được tổ chức theo quy định; thực hiện chức năng thanh tra hành chính và thanh tra
chuyên ngành về đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, địa chất, môi trường, khí
tượng, thủy văn, đo đạc, bản đồ, quản lý tổng hợp và thống nhất về biển và hải đảo theo quy
định của pháp luật”.(27)
Vai trò của thanh tra tài nguyên môi trường
Thanh tra có một vai trò hết sức quan trong đối với sự phát triển của đất nước, nên
công tác thanh tra hết sức được chú trong phát triển và hoàn thiện pháp luật để cho thanh tra
thật sự là một công cụ hữu ích của Đảng và Nhà Nước ta, nên vai trò của các cơ quan thanh
tra được thể hiện ngay từ Sắc lệnh số 64/SL ngày 23 tháng 11 năm 1945 thành lập Ban
Thanh tra đặc biệt. Tại Sắc lệnh này quy định Ban Thanh tra đặc biệt có toàn quyền “nhận
các đơn khiếu nại của nhân dân; điều tra, hỏi chứng, xem xét các tài liệu giấy tờ của Uỷ ban
hành chính hoặc các cơ quan của Chính phủ cần thiết cho công việc giám sát; đình chức, bắt