Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT KINH DOANH - THƯƠNG MẠI

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA 2007 - 2011

Đề tài:
PHÁP LUẬT VỀ ƯU ĐÃI ĐẦU TƯ Ở VIỆT NAM
HIỆN NAY-THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN
THIỆN

Giảng viên hướng dẫn:
Đoàn Nguyễn Phú Cường

Sinh viên thực hiện:
Huỳnh Minh Nhựt
Lớp: LK0764A3
MSSV: 5075291

Cần Thơ, tháng 4/ 2011

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

1

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt



................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

2

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
................................................................................................................................................
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN
................................................................................................................................................

................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

3

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện

Thư cảm ơn!
Tri ân quý Thầy, Cô!
Lời đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý Thầy, Cô khoa Luật đại
học Cần thơ đã tận tâm truyền dạy kiến thức pháp luật cho em trong suốt thời
gian theo học tập tại trường.
Em xin được gửi lời cảm ơn đến thầy Đoàn Nguyễn Phú Cường – Giảng viên

1.1.3.3 Tạo sự đồng bộ của hệ thống pháp luật đầu tư, phù hợp với thông lệ quốc tế............... 6
1.2 Chính sách ưu đãi đầu tư ở Việt Nam trước năm 2005 ................................................. 6
1.2.1 Ưu đãi đầu tư trong Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.............................................. 6
1.2.1.1 Tính tất yếu khách quan về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ........................................ 6
1.2.1.2 Tác động của đầu tư có vốn nước ngoài....................................................................... 8
1.2.1.3 Pháp luật về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và chính sách ưu đãi đầu tư.................... 10
1.2.2 Ưu đãi đầu tư trong Luật Khuyến khích đầu tư trong nước ............................................. 18
1.2.2.1 Khái quát về Luật Khuyến khích đầu tư trong nước..................................................... 18
1.2.2.2 Chính sách ưu đãi đầu tư ............................................................................................. 19
CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH ƯU ĐÃI ĐẦU TƯ TRONG LUẬT ĐẦU TƯ NĂM
2005 ........................................................................................................................................ 25
2.1 Đối tượng và điều kiện ưu đãi đầu tư ............................................................................. 25
2.1.1 Lĩnh vực ưu đãi đầu tư.................................................................................................... 25
2.1.2 Địa bàn ưu đãi đầu tư ..................................................................................................... 26
2.2 Quy định về ưu đãi đầu tư trong luật đầu tư năm 2005 ................................................ 26
2.2.1 Ưu đãi về thuế ................................................................................................................ 26
2.2.1.1 Thuế thu nhập doanh nghiệp........................................................................................ 26
2.2.1.2 Thuế xuất nhập khẩu.................................................................................................... 29
2.2.1.3 Ưu đãi về thuế trong một số trường hợp đặc biệt ....................................................... 35
2.2.2 Ưu đãi về thuế sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền thuê mặt nước ......................................... 37
2.2.2.1 Nguyên tắc thực hiện miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước .................................... 38
2.2.2.2 Miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước................................................................................ 38
2.2.2.3 Giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước ............................................................................... 41
2.2.2.4 Thẩm quyền quyết định miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước................................. 41
GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

5

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt



SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đầu tư là một trong những yếu tố quan trọng phát triển kinh tế của một quốc gia. Từ
sau khi đất nước thực hiện đổi mới, nền kinh tế nước ta dần hồi phục, thoát khỏi khủng
hoảng kinh tế và có những bước phát triển tiến bộ vượt bật. Nguyên nhân chính là do
đường lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nước chú trọng việc mở cửa giao thương với các
nước trên thế giới, kêu gọi nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư vào Việt Nam. Thúc
đẩy mối quan hệ hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực và thế giới. Thông qua việc
ban hành nhiều văn bản pháp luật về đầu tư, hoàn thiện cơ sở hạ tầng trong nước mở
đường cho những làn sóng đầu tư vào Việt Nam. Bên cạnh chú trọng phát triển kinh tế
trong nước bằng nguồn “nội lực” tự có, Nhà nước ta còn xây dựng hệ thống pháp luật
về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam nhằm tranh thủ các nguồn vốn đầu tư nước ngoài
vào thị trường Việt Nam.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, đặc biệt là sau khi Việt Nam trở thành
thành viên chính thức của Tổ chức thương mại thế giới (WTO-2007) thì việc kêu gọi
đầu tư ngày càng khó khăn hơn bởi sự cạnh tranh khốc liệt giữa quốc gia trong khu vực.
Mặc dù, Nhà nước ban hành Luật Đầu tư năm 2005 thống nhất giữa đầu tư nước trong
nước và đầu tư nước ngoài tại Việt Nam tạo ra sân chơi bình đẳng giữa các nhà đầu tư.
Và mặc dù Việt Nam đã có những thay đổi về chính sách phát triển kinh tế và có những
thành công bước đầu tích cực nhưng sự yếu kém trong khâu quản lý, hệ thống pháp luật
còn phức tạp, chồng chéo, chính sách ưu đãi chưa rỏ ràng làm cho môi trường đầu tư
nước ta dần kém hấp dẫn so với các nước trong khu vực.
Chính vì vậy, vấn đề đặt ra là cần phải xây dựng một hệ thống pháp luật đầu tư hoàn
thiện, chính sách ưu đãi đầu tư thuận lợi, hấp dẫn mới có thể cạnh tranh với các quốc
gia khác trong việc thu hút vốn đầu tư.

hành Luật Đầu tư năm 2005. Nêu lên những khái niệm cơ bản về đầu tư, ưu đãi đầu
tư… Nghiên cứu đối tượng, điều kiện ưu đãi đầu tư và nội dung ưu đãi đầu tư.
Cụ thể là ưu đãi về thuế; ưu đãi về sử dụng đất, mặt nước; ưu đãi doanh nghiệp thực
hiện dự án đầu tư vào khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế
và những ưu đãi khác mà Nhà nước ta thực hiện.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu đựơc sử dụng trong luận văn là phương pháp liệt kê,
phương pháp thu thập tài liệu, phương pháp phân tích xử lý tài liệu và so sánh…
5. Kết cấu của Luận văn
Kết cấu của đề tài luận văn tốt nghiệp “Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam –
Thực trạng và giải pháp hoàn thiện” ngoài lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham
khảo, nội dung chính gồm ba chương sau đây:
Chương 1: Khái quát chung về pháp luật ưu đãi đầu tư ở Việt Nam.
Chương 2: Quy định pháp về ưu đãi đầu tư trong luật đầu tư năm 2005.
Chương 3: Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật ưu đãi đầu tư tại
Việt Nam.
Mặc dù, Người viết đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu, tiếp cận các nguồn tài
liệu về pháp luật đầu tư ở Việt Nam. Nhưng đây là một đề tài rộng, hệ thống pháp luật
có liên quan tương đối lớn và thường xuyên thay đổi nên trong quá trình thực hiện còn
nhiều thiếu sót, cộng thêm thời gian thực hiện có giới hạn nên nhất định không tránh
khỏi những thiếu sót. Em hy vọng nhận được sự thông cảm của quý Thầy Cô cùng các
bạn đọc.
Đồng thời, chân thành đóng góp ý kiến để đề tài của em được hoàn thiện thêm. Em
xin cam đoan rằng luận văn là công trình nghiên cứu do chính em thực hiện, trên cơ sở
kiến thức được học tập tại trường và được hướng dẫn tận tình của Giảng viên hướng
dẫn.
GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

8


xác định. Những lợi ích đạt được của đầu tư có thể là sự tăng thêm tài sản vật chất, tài
sản trí tuệ hay nguồn nhân lực cho xã hội. Kết quả đầu tư không chỉ là lợi ích trực tiếp
cho nhà đầu tư mà còn mang lại lợi ích cho nền kinh tế và toàn xã hội. Đầu tư có ý
nghĩa kinh tế rất quan trọng, đặc biệt trong thời đại ngày nay.
Dưới góc độ pháp lí, đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn, tài sản theo các hình thức và
cách thức do pháp luật quy định để thực hiện hoạt động đầu tư nhằm mục đích lợi

1
2
3

Viện ngôn ngữ học, Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng năm 2003, tr.301.
Trường Đại học kinh tế quốc dân, Giáo trình kinh tế đầu tư, Nxb Thống kê Hà Nội năm 2003. tr.16-17.
Trường Đại học luật Hà Nội, Giáo trình luật đầu tư, Nxb. Công an nhân dân. Hà Nội. 2009. tr.5-6.

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

9

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
nhuận hoặc lợi ích kinh tế, xã hội khác4. Hoạt động đầu tư có thể có tính chất kinh
doanh (thương mại) hoặc phi thương mại. Trong khoa học pháp lí cũng như thực tiễn
xây dựng chính sách, pháp luật về đầu tư, hoạt động đầu tư chủ yếu được đề cập là hoạt
động đầu tư kinh doanh nhằm mục đích tăng giá trị tài sản hay một lợi ích kinh tế xã
hội nào đó.
Tóm lại, đầu tư là một hoạt động nhằm tìm kiếm lợi nhuận bằng việc bỏ vốn bằng
các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để thực hiện các dự án mà nhà đầu tư muốn thực


Khoản 1 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005.

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

10

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
biện pháp ưu đãi đầu tư và môi trường đầu tư có mối quan hệ bền chặt. Mối quan hệ đó
được thể hiện cụ thể qua một số mặt sau:
Thứ nhất, các biện pháp ưu đãi đầu tư và môi trường đầu tư không thể tách rời
nhau khi đánh giá khả năng thu hút vốn trong và ngoài nước của một quốc gia nhất
định. Ưu đãi đầu tư chính là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên môi trường đầu
tư.
Thứ hai, các biện pháp ưu đãi đầu tư là cơ sở để tạo ra môi trường đầu tư tốt. Sự ổn
định nhất quán và mở rộng những ưu đãi đối với nhà đầu tư luôn luôn tỉ lệ thuận với
sức mạnh cạnh tranh đáng kể cho môi trường đầu tư khi môi trường này đã ổn định và
có những cam kết bảo đảm đầu tư.
Thứ ba, môi trường đầu tư tốt, đến lượt nó quay lại giúp cho Nhà Nước có nhiều
điều kiện để cải thiện các biện pháp ưu đãi đầu tư. Sở dĩ có thể khẳng định như vậy là
vì bản thân môi trường đầu tư tốt sẽ đón nhận được ngày càng nhiều nguồn vốn đầu tư
trong nước cũng như nước ngoài. Trong quá trình quản lý, việc thực hiện các dự án đầu
tư này, Nhà nước sẽ nắm bắt được những nhu cầu phát sinh từ thực tế của nhà đầu tư
hoặc các nhà đầu tư sẽ tự bộc lộ những mong muốn của mình, từ đó Nhà nước có thể bổ
sung và hoàn thiện hơn nữa hệ thống những biện pháp ưu đãi đầu tư. Những biện pháp
mới này sẽ có ý nghĩa vô cùng quan trọng bởi nó sát với thực tế và có khả năng lớn
trong việc giúp các nhà đầu tư thực hiện tốt dự án tại môi trường đầu tư với những đặc

ưu đãi sẽ khuyến khích các doanh nghiệp cảm thấy hấp dẫn và đầu tư vào những danh
mục trên. Mặc khác, sẽ giúp Nhà nước chuyển dịch được cơ cấu nền kinh tế một cách
hợp lý và phát triển được các nghành nghề, lĩnh vực, địa bàn luôn trong tình trạng thiếu
vốn kinh doanh nhằm phát triển đồng đều đối với toàn bộ nền kinh tế nói chung, tạo đà
tăng trưởng bền vững, ổn định, có khả năng đối chọi được với các biến động khách
quan của nền kinh tế - xã hội.
1.1.3.3 Tạo sự đồng bộ của hệ thống pháp luật đầu tư, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Ưu đãi đầu tư là một trong những biện pháp khuyến khích thu hút vốn đầu tư hiệu
quả nhất. Việc hoàn thiện pháp luật đầu tư là một việc làm bắt buộc của mỗi quốc gia
muốn tham gia vào cuộc chơi thương mại của quốc tế. Xây dựng một hệ thống pháp
luật đầu tư hoàn thiện sao cho vừa đáp ứng được yêu cầu quản lý của mỗi quốc gia, vừa
phù hợp với thông lệ quốc tế để các nước có thể thực hiện những hoạt động đầu tư dễ
dàng mà không có sự khác biệt về pháp luật giữa các nước. Từ đó những chính sách về
ưu đãi đầu tư sẽ được quan tâm hơn, làm tăng sức mạnh cạnh tranh thu hút đầu tư của
Việt Nam.
1.2 Chính sách ưu đãi đầu tư ở Việt Nam trước năm 2005
1.2.1 Ưu đãi đầu tư trong Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
1.2.1.1 Tính tất yếu khách quan về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
Sau năm 1975, nhu cầu khôi phục và xây dựng nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá
nghiêm trọng đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Học thuyết của V.I. Lênin
về chính sách kinh tế mới, về việc sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước vào xây dựng
chủ nghĩa xã hội và kết hợp với quan điểm phát triển kinh tế của Samuelon là phải có
“cú huých từ bên ngoài nhằm phá vỡ cái vòng luẩn quẩn”, đó là phải có đầu tư nước
ngoài vào các nước đang phát triển, đã được Đảng và Nhà nước ta vận dụng một cách
sáng tạo cho phù hợp hoàn cảnh thực tiễn của Việt Nam5.
Về chính sách hợp tác đầu tư nước ngoài, các văn kiện Đại hội Đảng lần thứ IV và
Nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 24 nhấn mạnh chủ trương thiết lập và mở rộng
quan hệ giữa nước ta đối với các nước khác trên thế giới trên cơ sở tôn trọng độc lập,
chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi, tích cực tranh thủ điều kiện thụân lợi quốc tế để
5

chủ trương đúng đắn. Một trong những hoạt động kinh tế đối ngoại đang được xem là
trọng điểm đó là đầu tư trực tiếp nước ngoài. Trong điều kiện tích luỹ từ nền kinh tế còn
hạn chế, khả năng tạo ra nguồn hàng xuất khẩu bằng nguồn lực trong nước còn hạn chế,
không thông thạo thị trường thế giới thì việc mở rộng hợp tác kinh doanh với nước
ngoài, thu hút vốn đầu tư nước ngoài để khai thác có hiệu quả các nguồn lực trong
nước, góp phần công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước dưới các hình thức đầu tư trực
tiếp nước ngoài là một yêu cầu bức thiết đối với công cuộc xây dựng đất nước và cũng
là vấn đề có tính quy luật đối với tất cả các nước kinh tế chậm phát triển muốn tăng
trưởng kinh tế với tốc độ cao.
Trong điều kiện nước ta, bên cạnh việc khai thác khả năng của các thành phần kinh
tế tham gia kinh doanh theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa thì việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct
Investment-FDI) có ý nghĩa và tầm quan trọng chiến lược và là mũi nhọn của kinh tế
đối ngoại trong một thời kỳ dài. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã khẳng định nền
kinh tế nước ta, về cơ bản, đã thoát ra khỏi khủng hoảng và bước vào thời kỳ phát triển
mới: thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Con đường để thực hiện
thành công chủ trương này là khai thác tối đa các nguồn lực ở trong và nước ngoài.
GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

13

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
Đảng và Nhà nước ta đều khẳng định coi vốn trong nước là quyết định, vốn nước
ngoài là quan trọng.
Là bộ phận cấu thành đầu tư nói chung và đầu tư nước ngoài nói riêng, FDI có tầm
quan trọng thiết yếu đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá là vì:
Thứ nhất, về bản chất, FDI là sự triển khai mạng lưới sản xuất quốc tế, là quá trình

lượng kỹ thuật cao và các cây, con giống mới.

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

14

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
Đầu tư có vốn nước ngoài đã kích thích lĩnh vực dịch vụ Việt Nam nâng cao chất
lượng và phát triển nhanh hơn, nhất là trong các ngành viễn thông, du lịch, kinh doanh
bất động sản, giao thông vận tải, tài chính, ngân hàng…
Góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Đầu tư có vốn nước ngoài góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ tiên tiến vào
Việt Nam, phát triển một số ngành kinh tế quan trọng của đất nước như viễn thông,
thăm dò và khai thác dầu khí, hoá chất, cơ khí chế tạo điện tử, tin học, ô tô, xe máy…
Nhìn chung, trình độ công nghệ của khu vực FDI cao hơn hoặc bằng các thiết bị tiên
tiến đã có trong nước và tương đương các nước trong khu vực. Hầu hết các doanh
nghiệp có vốn FDI áp dụng phương thức quản lý tiên tiến, được kết nối và chịu ảnh
hưởng của hệ thống quản lý hiện đại của công ty mẹ.
Đầu tư có vốn nước ngoài có tác động lan toả đến các thành phần kinh tế khác
trong nền kinh tế.
Thông qua sự liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với các doanh
nghiệp trong nước, công nghệ và năng lực kinh doanh được chuyển giao từ doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đến các thành phần khác của nền kinh tế. Sự lan tỏa
này có thể theo hàng dọc giữa các doanh nghiệp trong ngành dọc hoặc theo hàng ngang
giữa các doanh nghiệp hoạt động cùng ngành.
Đầu tư nước ngoài đóng góp đáng kể vào Ngân sách Nhà nước và các cân đối vĩ
mô.

Đến nay, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đã tạo ra việc làm cho hàng triệu lao
động trực tiếp và hàng triệu lao động gián tiếp khác. Thông qua sự tham gia trực tiếp
vào hoạt động của các doanh nghiệp có FDI, Việt Nam đã từng bước hình thành đội
ngũ cán bộ quản lý, công nhân kỹ thuật có trình độ cao và có tác phong công nghiệp
hiện đại, có kỷ luật lao động tốt, học hỏi được các phương thức lao động tiên tiến.
Hoạt động của các doanh nghiệp có FDI tại Việt Nam cũng đã thúc đẩy các doanh
nghiệp trong nước không ngừng đổi mới công nghệ, phương thức quản lý để nâng cao
hơn chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ trên thị trường trong nước và
quốc tế. Đặc biệt, một số chuyên gia Việt Nam làm việc tại các doanh nghiệp có vốn
FDI đã dần thay thế các chuyên gia nước ngoài trong đảm nhiệm các vị trí quản lý
doanh nghiệp cũng như điều khiển các quy trình công nghệ hiện đại.
Đầu tư nước ngoài góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động hội nhập kinh tế
với khu vực và thế giới
Đầu tư nước ngoài đã góp phần quan trọng trong việc xóa bỏ cấm vận của Hoa Kỳ
đối với Việt Nam, tạo điều kiện mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế theo hướng đa phương
hóa và đa dạng hóa, thúc đẩy Việt Nam chủ động hội nhập kinh tế khu vực và thế giới,
đẩy nhanh tiến trình tự do hoá thương mại và đầu tư. Thông qua tiếng nói và sự ủng hộ
của các nhà đầu tư nước ngoài, hình ảnh và vị thế của Việt Nam không ngừng được cải
thiện.
Về mặt môi trường:
Nhìn chung các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tuân thủ các tiêu chuẩn môi
trường Việt Nam và có kết quả tốt hơn so với số đông các doanh nghiệp trong nước vì
có khả năng tài chính và khả năng tiếp cận với các kỹ năng quản lý môi trường. Đầu tư
nước ngoài đã tác động tích cực tới kết quả môi trường của bạn hàng cung cấp đầu vào
và các công ty vệ tinh thông qua việc hỗ trợ, tư vấn về hệ thống quản lý môi trường
hoặc các giải pháp xử lý môi trường. Thông qua các đối tác liên doanh, các đối tác Việt
Nam có thể học hỏi, được hỗ trợ và tư vấn để cải thiện kết quả môi trường. Đầu tư nước
ngoài tạo điều kiện làm cho nguồn lực trong nước như lao động, đất đai, tài nguyên…
được khai thác và sử dụng có hiệu quả hơn.
1.2.1.3 Pháp luật về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và chính sách ưu đãi đầu tư

đắn và kịp thời, góp phần quan trọng vào việc thực hiện những mục tiêu kinh tế - xã
hội, vào thắng lợi của công cuộc đổi mới, đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế,
tăng thêm thế và lực của nước ta trên trường quốc tế. Luật đầu tư nước ngoài năm 1996
được xây dựng trên cơ sở kế thừa, phát triển Luật đầu tư nước ngoài năm 1987 và các
luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nước ngoài năm 1990, 1992. Luật này cùng hệ thống
văn bản pháp lý cơ bản điều chỉnh hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam
phù hợp với đường lối, quan điểm của Đảng về phát triển và mở cửa kinh tế, phù hợp
với thực tiễn nước ta, đồng thời thích ứng với thông lệ quốc tế và có sức hấp dẫn đối
với các nhà đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, tình hình trong nước cũng như khu vực và thế giới đã có nhiều thay đổi,
đồng thời yêu cầu mới của sự nghiệp tiếp tục đổi mới sâu rộng nền kinh tế, đẩy mạnh
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, chủ động hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới
đã và đang đặt ra những đòi hỏi khách quan đối với việc cần thiết phải sửa đổi, bổ sung
Luật Đầu tư nước ngoài năm 1996. Luật Đầu tư nước ngoài năm 1996 và Luật sửa đổi,
bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài được Quốc hội thông qua ngày 9-62000 với nhiều ưu đãi khuyến khích phát triển đầu tư một lần nửa khẳng định chủ

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

17

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
trương mở rộng hợp tác kinh tế với nước ngoài để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước của Đảng và Nhà nước ta đang hướng tới.
Tính đến cuối năm 1999, sau 12 năm thực hiện Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt
Nam, trên địa bàn cả nước đã có gần 3.000 dự án đầu tư được cấp giấy phép đầu tư,
trong đó trên 2.300 dự án còn hiệu lực với tổng số vốn đăng ký trên 36,7 tỷ USD và vốn
thực hiện đạt trên 15,7 tỷ USD. Khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài hiện nay chiếm


Tờ trình Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1996, Bộ kế hoạch và Đầu tư,
Hà Nội, 2000, tr.1-2.

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

18

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư về nước theo Luật Đầu tư nước
ngoài được giảm 20% thuế thu nhập doanh nghiệp so với các dự án cùng loại, trừ
trường hợp được hưởng mức thuế là 10%. Thời hạn áp dụng thuế suất thu nhập doanh
nghiệp ưu đãi và thời gian được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp được quy định
như sau:
+ Trường hợp thứ nhất: Thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi được áp dụng trong
suốt thời hạn thực hiện dự án đầu tư đối với dự án đáp ứng trong các tiêu chuẩn sau:
thuộc danh mục dự án đặc biệt khuyến khích đầu tư; thuộc địa bàn có điều kiện kinh tếxã hội đặc biệt khó khăn trong danh mục địa bàn khuyến khích đầu tư; phát triển hạ
tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao; đầu tư vào khu công nghiệp,
khu chế xuất, khu công nghệ cao; thuộc lĩnh vực khám chữa bệnh, giáo dục – đào tạo,
nghiên cứu khoa học.
+ Trường hợp thứ hai: Mức thuế xuất thu nhập doanh nghiệp 10% được áp dụng
trong 15 năm kể từ khi dự án bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh, trừ các dự án nêu
tại trường hợp thứ nhất được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm kể từ khi
kinh doanh có lãi và giãm 50% trong 4 năm tiếp theo, trừ những dự án được miễn thuế
thu nhập doanh nghiệp trong 8 năm như các doanh nghiệp BOT, BTO, BT đầu tư vào
địa bàn thuộc danh mục khuyến khích đầu tư; doanh nghiệp công nghiệp kỹ thuật cao;
doanh nghiệp dịch vụ công nghệ cao trong khu công nghiệp; các dự án có quy mô lớn

+ Đối với doanh nghiệp công nghiệp kỹ thuật cao, doanh nghiệp dịch vụ công nghệ
cao trong khu công nghệ cao: 10% lợi nhuận thu được và được miễn thuế thu nhập
doanh nghiệp 8 năm kể từ khi kinh doanh có lãi.
+ Đối với doanh nghiệp chế xuất: 10% lợi nhuận thu được và được miễn thuế thu
nhập doanh nghiệp 4 năm kể từ khi kinh doanh có lãi đối với doanh nghiệp sản xuất;
15% lợi nhuận thu được và được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 2 năm kể từ khi kinh
doanh có lãi đối với doanh nghiệp dịch vụ.
+ Đối với doanh nghiệp khu công nghiệp: 15% lợi nhuận thu được đối với doanh
nghiệp có hoạt động xuất khẩu dưới 50% sản phẩm và được miễn thuế thu nhập doanh
nghiệp kể từ khi kinh doanh có lãi; trường hợp xuất khẩu từ 50% đến 80% sản phẩm thì
được giảm thêm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm tiếp theo; 10% lợi
nhuận thu được đối với doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu trên 80% sản phẩm và
được miễn thuế thu nhập 2 năm và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo kể từ khi kinh
doanh có lãi; 20% lợi nhuận thu được đối với doanh nghiệp dịch vụ và được miễn thuế
thu nhập doanh nghiệp 1 năm kể từ khi kinh doanh có lãi.
+ Đối với công trình phát triển hạ tầng khu công nghiệp: 10% lợi nhuận thu được và
được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 4 năm kể từ khi kinh doanh có lãi và giảm 50%
trong 4 năm tiếp theo.
Nếu trong quá trình kinh doanh, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các
bên hợp doanh không đạt được các tiêu chuẩn để được hưởng thuế suất thuế thu nhập
doanh nghiệp ưu đãi và thời hạn miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, cơ quan cấp
giấy phép đầu tư có quyền điều chỉnh mức thuế suất và thời hạn miễn, giảm thuế. Tuy
nhiên, nếu gặp khó khăn trong quá trình kinh doanh do thiên tai, hỏa hoạn và các
trường hợp bất khả kháng thì Bộ Tài chính sẽ xem xét và quyết định việc miễn, giảm
thuế cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các bên hợp doanh.
Thuế thu nhập doanh nghiệp có thể được hoàn lại khi doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài hoặc các bên hợp doanh dùng lợi nhuận và các thu nhập hợp pháp khác từ
hoạt động đầu tư tại Việt Nam để tái đầu tư vào các dự án đang hoạt động hoặc dự án
mới nếu tái đầu tư vào các dự án được hưởng các ưu đãi về thuế thu nhập và vốn tái đầu
tư được sử dụng từ 3 năm trở lên.

+ Mức 7% lợi nhuận chuyển ra nước ngoài đối với nhà đầu tư nước ngoài góp vốn
pháp định hoặc vốn để thực hiện hợp đồng hợp tác kinh doanh không thuộc một trong
hai trường hợp trên.
- Thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng: Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước
ngoài và các bên hợp doanh được miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa để tạo tài sản
cố định khi thành lập doanh nghiệp hoặc bắt đầu tiến hành thay thế, đổi mới công nghệ,
bao gồm: (1) Thiết bị, máy móc, linh kiện, chi tiết, bộ phận rời, phụ tùng, gá lắp, khuôn
mẫu, phụ kiện đi kèm thiết bị, máy móc, phương tiện vận chuyển và vận tải chuyên
dùng; (2) Phương vận tải chuyên dùng để đưa đón công nhân (ôtô từ 24 chỗ ngồi trở
lên, phương tiện thủy); (3) Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để chế tạo linh kiện, chi tiết,
bộ phận rời, phụ tùng, gá lắp, khuôn mẫu, phụ kiện đi kèm với thiết bị, máy móc; (4)
Vật tư xây dựng mà trong nước chưa sản xuất được; (5) Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu
để thực hiện dự án BOT, BTO, BT; giống cây trồng, vật nuôi, nông dược đặc chủng
được phép nhập khẩu để thực hiện dự án nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp.
7

. Điểu 1, khoản 9 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2000.
. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đầu tư nước ngoài năm 2000 cho phép: “Người Việt Nam định
cư ở nước ngoài đầu tư về nước theo quy định của Luật này được giảm 20% thuế thu nhập doanh nghiệp
so với các dự án cùng loại, trừ trường hợp áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 10%;
được áp dụng mức thuế suất chuyển lợi nhuận ra nước ngoài là 3% số lợi nhuận chuyển ra nước ngoài”.
(Điều 1, khoản 12).
8

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

21

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


nhập khẩu để tạo tài sản cố định (kể cả thiết bị, máy móc, phụ tùng sử dụng cho việc
khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng công trình) và các linh kiện, chi tiết, phụ tùng đi
kèm theo; phương tiện vận tải chuyên dùng nằm trong dây chuyền công nghệ nhập
khẩu để tạo tài sản cố định và phương tiện vận chuyển dùng để đưa đón công nhân;
9

Xem: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2000: “Nguyên
liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất của các dự án thuôc dự án thuộc lĩnh vực đặc biệt khuyến
khích đầu tư hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được miễn thuế nhập khẩu trong
thời hạn 5 năm, kể từ khi bắt đầu sản xuất: (Điều 1, khoản 14). “ Chính phủ quy định việc miễn, giảm
thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với các hàng hóa đặc biệt cần khuyến khích đầu tư khác”. (Điều 1,
khoản 14).
10
Khoản 17 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005.

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

22

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
nhiên liệu, nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để thực hiện dự án và phục vụ sản xuất, vận
hành công trình. Doanh nghiệp BOT được miễn thuế thu nhập bản quyền liên quan đến
chuyển giao công nghệ. Doanh nghiệp BOT được miễn tiền thuê đất trong thời hạn thực
hiện dự án.
Ngoài ra, doanh nghiệp BOT được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bảo đảm cho
việc chuyển đổi các khoản thu nhập hợp pháp bằng tiền Việt Nam từ việc thực hiện dự
án ra tiền nước ngoài để đáp ứng các giao dịch vãng lai bằng ngoài tệ, thanh toán các


Điều 13 Luật Đầu tư năm 2005.

GVHD: Đoàn Nguyễn Phú Cường

23

SVTH: Huỳnh Minh Nhựt


Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện
- Miễn tiền thuê đất 11 năm đối với dự án đầu tư vào địa bàn kinh tế đặc biệt khó
khăn;
- Dự án gặp khó khăn phải ngừng xây dựng cơ bản được miễn tiền thuê đất trong
thời gian tạm ngừng đó;
- Dự án sản xuất kinh doanh gặp khó khăn phải tạm ngừng sản xuất kinh doanh
được miễn tiền thuê đất trong thời gian tạm ngừng đó;
Trong thời gian tạm ngừng xây dựng cơ bản hoặc tạm ngừng sản xuất kinh doanh nếu
doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sử dụng một phần diện tích được thuê vào sản
xuất kinh doanh thì được giảm 50% tiền thuê đất phải nộp đối với diện tích đất sử dụng.
Một lần nộp cho 5 năm được giảm 5% tổng số tiền thuê đất trong 5 năm đó; nộp
một lần cho hơn 5 năm, mỗi năm tăng thêm được giảm thêm 1% tiền thuê phải trả
nhưng tổng mức không vượt quá 25% tiền thuê đất phải trả; nộp một lần cho thời gian
cho thuê đất trên 30 năm thì được giảm 30% tổng số tiền thuê đất của thời gian đó.
Đối với việc sử dụng mặt nước, mặt biển, Chính phủ Việt Nam cũng ban hành
khung giá tương đối ổn định và có những ưu đãi cụ thể, đặc biệt là với những dự án
thuộc đối tượng đặc biệt khuyến khích đầu tư hoặc khuyến khích đầu tư. Đồng thời
Chính phủ cũng có chế độ ưu đãi theo hướng miễn giảm tiền thuê mặt nước, mặt biển
đối với những dự án gặp khó khăn trong xây dựng cơ bản để đưa dự án vào hoạt động
hoặc những dự án gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh.12

động nội lực cho phát triển kinh tế đang là một vấn đề có tính chất thời sự. Nhận định
được vai trò và tầm quan trọng của việc khuyến khích đầu tư bằng nguồn vốn trong
nước là một những yếu tố góp phần phát triển nền kinh tế một cách ổn định vì thế Nhà
nuớc đã ban hành Luật Khuyến khích đầu tư trong nước được Quốc hội nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá IX, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 22 tháng 6 năm 1994.
Và Nghị định của Chính phủ số 29/1995/NĐ-CP ngày 12 tháng 5 năm 1995 (hết hiệu
lực) quy định chi tiết thi hành Luật Khuyến khích đầu tư trong nước điều chỉnh các mối
quan hệ trong lĩnh vực đầu tư trong nước. Đây là cơ sở pháp lý cho việc quản lý nhà
nước đối với vấn đề đầu tư trong nước trong giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên để phù
hợp với xu hướng thời đại mới Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 07/1998/NĐCP ngày 15 tháng 1 năm 1998 quy định chi tiết thi hành Luật Khuyến khích đầu tư
trong nước (sửa đổi) thay thế cho Nghị định 29/1995/NĐ-CP. Và Luật Khuyến khích
đầu tư trong nước (sửa đổi) ngày 20 tháng 5 năm 1998, kèm theo đó là Nghị định số
51/1999/NĐ-CP ngày 8 tháng 7 năm 1999 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành
Luật Khuyến khích đầu tư trong nước (sửa đổi). Theo đó doanh nghiệp để được hưởng
ưu đãi về thuế hay ưu đãi về việc sử dụng đất, mặt nước, mặt biển thì phải có dự án đầu
tư vào các nghành nghề, lĩnh vực và địa bàn ưu đãi do Chính phủ ban hành.
1.2.2.2 Chính sách ưu đãi đầu tư
 Ưu đãi về sử dụng đất:
Theo Nghị định 51/1999/NĐ-CP ngày 8 tháng 7 năm 1999 và Nghị định số
35/2002/NĐ-CP ngày 29 tháng 3 năm 2002 về việc sửa đổi, bổ sung danh mục A, B và
C ban hành tại phụ lục kèm theo Nghị định số 51/1999/NĐ-CP ngày 8 tháng 7 năm
1999 của chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Khuyến khích đầu tư trong nước
(sửa đổi) thì Nhà đầu tư được Nhà nước giao đất trả tiền sử dụng đất để hoạt động sản
xuất, kinh doanh được hưởng ưu đãi về tiền sử dụng đất như sau :
Được giảm 50% tiền sử dụng đất nếu dự án đầu tư thuộc ngành, nghề, lĩnh vực quy
định được hưởng ưu đãi.
Được giảm 75% tiền sử dụng đất nếu dự án đầu tư được thực hiện tại địa bàn có
điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Được miễn nộp tiền sử dụng đất trong các trường hợp :
Dự án đầu tư thuộc ngành, nghề, lĩnh vực khuyến khích đầu tư và được thực hiện tại