Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước

TRƯỜNG ðẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA LUẬT
BỘ MÔN THƯƠNG MẠI

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
NIÊN KHÓA (2004 - 2008)
ðề tài:

TÌM HIỂU PHÁP LUẬT VỀ CHI NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Giáo viên hướng dẫn:
LÊ HUỲNH PHƯƠNG CHINH

Sinh viên thực hiên:
Nguyễn Mỹ Phương
MSSV: 5044127
MSL: LK0465A1

Cần Thơ, 5/2008

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

i


.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

ii


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước

MỞ ðẦU
Ngân sách nhà nước là công cụ tài chính ñặc biệt quan trọng, Nó có thể quyết
ñịnh ñến sự phát triển về mọi mặt của một quốc gia. Nhà nước phải sử dụng quỹ
ngân sách nhà nước ñể thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình. Hiện nay, nền kinh
tế Việt nam ñang hòa nhập vào sự phát triển kinh tế chung của khu vực và thế giới.
Nên việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước ñể ñiều hành ñất nước là
vấn ñề trở nên bức thiết cần ñược Nhà nước quan tâm hơn nữa. Nhà nước cần phải
ñề ra các biện pháp ñể quản lý và phát triển nguồn ngân sách Nhà nước, nghĩa là
phải phân loại và ñưa ra các ñịnh mức các khoản thu chi hợp lý, tránh ñược tình
trạng ngân sách bị thiếu hụt, hoặc ngân sách Nhà nước bị thất thoát lãng phí. Tuy
nhiên hoạt ñộng chia ngân sách Nhà nước là một hoạt ñộng phức tạp, khó khăn
trong việc thực hiện do có sự ña dạng của từng loại chi. Vậy ñể quản lý nguồn ngân
sách của mình ñược ổn ñịnh và phát triển thì tất yếu Nhà nước phải ban hành các
văn bản quy phạm pháp luật về ngân sách nhà nước làm tiền ñề cho quá trình thực
hiện nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước của các chủ thể có liên quan. Do vậy, pháp

ổn ñịnh kinh tế theo ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa. Tóm lại pháp luật về chi ngân
sách Nhà nước có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phân phối, sử dụng ngân sách
Nhà nước. ðó cũng chính là lý do mà Người viết thực hiện ñề tài “tìm hiểu pháp
luật về chi ngân sách Nhà nước” ñể nghiên cứu, ñể tự trang bị cho mình những kiến
thức cơ bản về chi ngân sách Nhà nước. Từ ñó có cái nhìn toàn diện hơn về nguồn
ngân sách Nhà nước từ lĩnh vực thu ñến lĩnh vực chi ngân sách Nhà nước trong nền
kinh tế phát triển sôi nổi năng ñộng ở Việt nam hiện nay.
SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

1


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
Trong phạm vi ñề tài này Người viết chỉ nghiên cứu pháp luật về chi ngân
sách nhà nước. Qua việc phân tích những qui ñịnh của pháp luật về chi ngân sách
nhà nước ñể có sở cho việc ñánh giá kết quả ñạt ñược cũng như những hạn chế còn
tồn tại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước. Từ ñó sẽ ñưa ra
những phương hướng hoàn thiện ñể hoạt ñộng chi ngân sách nhà nước ngày càng
ñạt nhiều hiệu quả hơn.
Trong quá trình nghiên cứu ñề tài “tìm hiểu pháp luật về chi ngân sách nhà
nước” Người viết ñã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phươngpháp phân
tích luật viết, phương pháp phân tích câu chữ, phương pháp thu thập tài liệu,
phương pháp so sánh kết hợp với một số phương pháp khác.
ðề tài ñược thực hiện bởi: Phần mở ñầu, phần nội dung và phần kết luận.
Trong dó phần nội dung bao gồm:
Chương 1: Những vấn ñề chung về chi ngân sách Nhà nước
Chương 2: Nội dung pháp lý của chi ngân sách Nhà nước
Chương 3: Nhận xét về việc thực hiện quy ñịnh của pháp luật về chi ngân
sách Nhà nước và một số phương hướng hoàn thiện hoạt ñộng chi ngân sách Nhà

về các khoản thu và các khoản chi tiền tệ của một quốc gia, ñược cơ quan nhà nước
quyết ñịnh thực hiện trong một thời hạn nhất ñịnh, thường là một năm. ðịnh nghĩa
này có hai yếu tố cơ bản:
Ngân sách Nhà nước là bản dự toán thu và chi tiền tệ của quốc gia. Do ñó
phải ñược Quốc hội, với tư cách là Người ñại diện của toàn thể nhân dân
trong quốc gia ñó quyết ñịnh trước khi Chính phủ ñem ra thi hành trong
thực tế. Ngoài ra Quốc hội còn là Người giám sát Chính phủ trong quá trình
thi hành ngân sách và có quyền phê chuẩn quyết toán ngân sách hàng năm
do Chính phủ ñệ trình khi năm ngân sách ñã kết thúc.
Trung tâm Ngân
Họcsách
liệuNhàĐH
Cần
tập
nghiên
nước
chỉ cóThơ
giá trị@
thựcTài
hiệnliệu
trong học
thời hạn
mộtvà
năm,
tính từ cứu
ngày 01 tháng 01 cho ñến ngày 31 tháng 12 hàng năm. Khoản thời gian này
ñược pháp luật qui ñịnh nhằm giới hạn về thời gian thực hiện bản dự toán
ngân sách Nhà nước và ñược gọi là “năm ngân sách” hay “tài chính khóa”
thực chất là niên ñộ ngân sách. Tùy theo tập quán của từng nước mà khoản
thời gian này có thể trùng hoặc không trùng vời năm dương lịch.

bản ñịnh nghĩa này cũng không khác biệt ñáng kể so với khái niệm về ngân sách
Nhà nước dưới góc ñộ kinh tế. Bởi vì nhiệm vụ của nhà làm Luật trong lĩnh vực
ngân sách Nhà nước là phải tìm cách thể chế hóa các nội dung kinh tế của ngân
sách Nhà nước thành luật pháp ñể cho ngân sách nhà nước có thể dể dàng thực
hiện trong thực tế mà lại không quá xa rời bản chất kinh tế của ngân sách.
Qua việc phân tích trên, ñịnh nghĩa về ngân sách Nhà nước ñược hiểu như
sau:
Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nước nằm trong
dự toán, ñã ñược cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết ñịnh và sẽ ñược thực hiện
trong một năm ñể ñảm bảo các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước.
Ngân sách Nhà nước là công cụ ñể Nhà nước thực hiện và ñiều tiết các hoạt
ñộng kinh tế – xã hội. Hoạt ñộng ñiều tiết này ñược thực hiện thông qua việc huy
ñộng các nguồn thu nhập của Nhà nước từ thuế khóa, hoa lợi hành chính và hoa lợi
thương mại hay các khoản vay nợ của Nhà nước từ công chúng hoặc vay viện trợ
nước
ngoài
ñể tài
trợCần
cho các
nhu @
cầu Tài
chi tiêu
thiết
yếu tập
và lớn
của Nhà cứu
Trung của
tâm
Học
liệu

nguyên tắc, các khoản chi ngân sách Nhà nước cũng phải ñược sắp xếp, thiết kế một
cách hợp lý, khoa học nhằm ñảm bảo việc thực hiện chúng một cách hiệu quả và tiết
kiệm. Nhờ việc phân phối và sử dụng bộ phận tiền tệ ñược tập trung ở quỹ ngân
sách Nhà nước mà Nhà nước thực hiện ñược các chức năng và nhiệm vụ của mình.
ðiều này thể hiện ở ý nghĩa kinh tế - xã hội và tác dụng của các khoản chi ngân
sách Nhà nước ñối với nền kinh tế và ñời sống - xã hội.
Vậy chi ngân sách Nhà nước là hoạt ñộng của Nhà nước nhằm mục ñích phân
phối và sử dụng quỹ ngân sách Nhà nước theo dự toán ngân sách Nhà nước ñã ñược
cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết ñịnh.
Do ñó, chi ngân sách Nhà nước là hoạt ñộng sử dụng quỹ ngân sách Nhà
nước ñể tài trợ cho việc thực hiện chức năng nhiệm vụ của Nhà nước trong một thời
hạn nhất ñịnh. Và chi ngân sách Nhà nước ñược thực hiện hoàn toàn là vì mục tiêu
lợi ích chung cho toàn xã hội, không phân biệt người thụ hưởng các lợi ích ñó là ai,
thuộc thành phần kinh tế nào hay ñẳng cấp nào của xã hội. Vậy các khoản chi ngân
sách Nhà nước ñược coi là mục tiêu hướng tới và ñồng thời cũng là giới hạn của
dựng liệu
kế hoạch
ngân sách
của tập
quốc và
gia. nghiên cứu
Trung việc
tâmxâyHọc
ĐHthuCần
ThơNhà
@nước
Tàitrong
liệunăm
học
Hoạt ñộng chi ngân sách Nhà nước gắn liền trực tiếp ñối với lợi ích vật chất

từng năm lại có hạn và ñiều ñó làm hạn chế hoạt ñộng của Nhà nước và buộc Nhà
nước phải xác ñịnh xem chi theo mục ñích nào là quan trọng nhất, xác thực nhất
chứ không thể chi tràn lan dẫn tới thâm hụt ngân sách Nhà nước. Thường thì Nhà
nước sẽ chi ñể giải quyết những vấn ñề quan trọng của ñất nước.
Chi ngân sách Nhà nước gắn liền với quyền lực Nhà nước. Quốc hội là cơ
quan quyền lực cao nhất sẽ quyết ñịnh ngân sách Nhà nước, trong ñó có nội dung về
hoạt ñộng, cơ cấu chi ngân sách Nhà nước. ðiều này xuất phát từ vai trò của Quốc
hội, là cơ quan quyết ñịnh các nhiệm vụ quan trọng như: kinh tế, chính trị, xã hội
của quốc gia, có nhiệm vụ quản lý, ñiều hành các khoản chi ngân sách Nhà nước.
ngân
sáchliệu
Nhà nước
ñặc Thơ
ñiểm gắn
quyềnhọc
lực Nhà
làm cho cứu
Trung Chi
tâm
Học
ĐH với
Cần
@liền
Tàivớiliệu
tậpnước
và sẽ
nghiên
hoạt ñộng chi ngân sách Nhà nước mang tính pháp lý cao, khắc phục tình trạng tùy
tiện, phân tán quyền lực trong quá trình ñiều hành quản lý Nhà nước. Nhờ vậy, ngân
sách Nhà nước trở thành công cụ có hiệu lực trong quá trình ñiều hành và quản lý vĩ

cung tổng cầu về tài chính và do ñó tổng cung, tổng cầu về hàng hóa, dịch vụ của xã
hội sẽ ổn ñịnh.
Những ñặc tính của chi ngân sách Nhà nước cần ñược nhận thức ñầy ñủ trong
quản lý và tổ chức thực hiện các khoản chi ngân sách Nhà nước.
1.1.3 Sự cần thiết phải tìm hiểu pháp luật về chi ngân sách Nhà nước
Nếu không có các khoản chi của ngân sách Nhà nước, Nhà nước không thể
tồn tại và phát triển, cũng như việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình.
Trung Vậy
tâmchiHọc
liệuNhà
ĐHnước
Cần
Thơ
@sức
Tài
liệu
học
ngân sách
có vai
trò hết
quan
trọng
ñối tập
với sựvà
phátnghiên
triển của cứu
một ñất nước.
Hiện nay, Việt nam ñang trong quá trình xây dựng và tiến tới nền kinh tế thị
trường. Mặc dù, nền kinh tế thị trường có những cơ chế tự ñiều chỉnh riêng, song
những phương pháp tự ñiều chỉnh này lại không có khả năng khắc phục những hạn

ñoạn chu kỳ kinh doanh.
ðưa ra những dự án công cộng về việc giải quyết công ăn việc làm thích
ứng từng giai ñoạn của chu kỳ kinh doanh.
Lập ra chương trình chuyển khoản chi tiêu.

Trung tâm Tóm
Họclại,liệu
ĐHsách
Cần
Tàitròliệu
tậpvớivàsựnghiên
chi ngân
NhàThơ
nước @
có vai
quan học
trọng ñối
phát triển cứu
của ñất nước. ðể phát huy vai trò tích cực của chi ngân sách Nhà nước trong thực
tiễn, một trong những vấn ñề quan trọng là phải chi ñủ, chi ñúng, chi kịp thời. ðể
ñạt ñược yêu cầu này Nhà nước phải có các chính sách ñúng ñắn trong việc chi tiêu
ngân sách Nhà nước, ñể chi tiêu ngân sách Nhà nước ñạt hiệu quả cao nhất, ñem lại
lợi ích nhiều nhất trong sự phát triển của ñất nước.
1.2 Các nguyên tắc và ñiều kiện chi ngân sách Nhà nước
1.2.1. Nguyên tắc chi ngân sách Nhà nước
Hoạt ñộng chi ngân sách Nhà nước ñược thực hiện dựa trên những nguyên
tắc nhất ñịnh. Nguyên tắc trong chi ngân sách Nhà nước sẽ là tiền ñề là cơ sở ñầu
tiên trong quá trình thực hiện chi ngân sách Nhà nước. Nó sẽ giúp cho các chủ thể
có ñược sự thuận lợi và vận dụng linh hoạt hơn những quy ñịnh của pháp luật về
ngân sách Nhà nước. Từ ñó các chủ thể có ñược cơ sở trong việc xác ñịnh phương

nước, Thơ
hạn chế@
ñược
dụng học
tiêu cực
củavà
chi nghiên
ngân sách cứu
Trung cụtâm
liệucủaĐH
Tàiáp liệu
tập
ñối với chu kỳ kinh doanh.
Những yêu cầu cụ thể của nguyên tắc cân bằng thu, chi ñược quy ñịnh cụ thể
như sau:
Ngân sách Nhà nước ñược cân ñối theo nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí,
lệ phí phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên và góp phần tích lũy ngày càng cao
vào chi ñầu tư phát triển, trường hợp còn bội chi, thì số bội chi phải nhỏ hơn số chi
ñầu tư phát triển, tiến tới cân bằng thu, chi ngân sách.
Bội chi ngân sách Nhà nước ñược bù ñắp bằng nguồn vai trong nước và
ngoài nước. Vay bù ñắp bội chi ngân sách Nhà nước phải bảo ñảm nguyên tắc
không sử dụng cho tiêu dùng, chỉ ñược sử dụng cho mục ñích phát triển và bố trí
ngân sách ñể chủ ñộng trả hết nợ khi ñến hạn.
Về nguyên tắc, ngân sách ñịa phương ñược cân ñối với tổng số chi không
vượt quá tổng số thu; trường hợp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có nhu cầu
ñầu tư xây dựng công trình kết cấu hạ tầng thuộc phạm vi ngân sách cấp tỉnh bảo
ñảm, thuộc danh mục ñầu tư trong kế hoạch năm năm ñã ñược hội ñồng nhân dân
cấp tỉnh quyết ñịnh, nhưng vượt quá khả năng cân ñối của ngân sách cấp tỉnh năm
SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

nguyên
tắc tiết cứu
Trung ñối
tâm
Học
ĐHtriển
Cần
@hộiTài
liệu
học
nghiên
kiệm trong việc cấp phát và sử dụng vốn ngân sách. Nguyên tắc này ñòi hỏi hoạt
ñộng chi ngân sách Nhà nước phải dựa trên cơ sở những dự toán có cơ sở khoa học
và thực tiễn. Nghĩa là phải tiến hành lập dự toán phù hợp với tình hình hiện tại của
ñất nước ñể ñảm bảo tính chính xác nhất ñịnh, ñồng thời ñể thể hiện tính uyển
chuyển, thích ứng với sự biến ñộng của tình hình kinh tế hiện nay. Nếu thực hiện
chi không theo dự toán sẽ tạo ra khó khăn cho hoạt ñộng quản lý ngân sách Nhà
nước và hiệu quả trong thực tế. Việc tuân thủ nguyên tắc này vừa ñảm bảo phương
tiện tài chính cho việc thực hiện các chương trình kinh tế – xã hội ñã ñược Nhà
nước hoạch ñịnh, vừa tránh ñược việc sử dụng vốn ngân sách một cách tùy tiện,
lãng phí không hiệu quả. Mặc khác, việc cấp phát và sử dụng vốn ngân sách Nhà
nước phải ñúng với ñối tượng thụ hưởng và ñúng nội dung, mục ñích của khoản chi
ñược xác ñịnh trong dự toán ngân sách ñược duyệt.
Như vậy khi tham gia vào hoạt ñộng chi ngân sách Nhà nước các chủ thể cần
phải quán triệt ñầy ñủ nội dung của nguyên tắc này. ðiều ñó sẽ thể hiện ñược sự cần
thiết của việc lập dự toán ngân sách Nhà nước, tổng kết ñược hiệu quả của việc lập
dự toán ngân sách Nhà nước.

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

Trong quá trình thực hiện chi ngân sách Nhà nước, các chủ thể cần phải
nghiêm chỉnh chấp hành các nguyên tắc này. ðồng thời ñể thực hiện chi ngân sách
Nhà nước trong các trường hợp cụ thể pháp luật còn quy ñịnh các ñiều kiện cho
ngân sách Nhà nước cho các chủ thể khi tham gia vào quá trình chi ngân sách Nhà
nước.
1.2.2 ðiều kiện thực hiện chi ngân sách Nhà nước
Nguồn tài chính hình thành quỹ ngân sách Nhà nước chủ yếu từ ñóng góp
của nhân dân. Nhà nước chỉ là chủ thể ñại diện, thay mặt cho dân chúng quyết ñịnh
việc sử dụng cụ thể các nguồn tài chính này. Do ñó ñể thể hiện ñược sự công bằng
và hiệu quả trong việc chi tiêu ngân sách Nhà nước ñã quy ñịnh các ñiều kiện ñể
ñược thu hưởng ngân sách thông qua hoạt ñộng chi ngân sách Nhà nước.
– Thứ nhất: khoản chi ñịnh thực hiện phải ñược ghi nhận trong dự toán ngân
sách Nhà nước. Trừ các trường hợp sau:

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

11


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
+ Dự toán ngân sách và phân bổ dự toán ngân sách chưa ñược cơ quan có
thẩm quyền quyết ñinh.
+ Chi từ nguồn tăng thu so với dự toán ñược giao và từ nguồn dự phòng ngân
sách theo quyết ñịnh của cấp có thẩm quyền.
Do các lĩnh vực chi ngân sách rất ña dạng, vì vậy kinh phí các khoản chi phải
ñược nằm trong chỉ tiêu phân bổ tổng thể và phân bổ trong từng nhóm mục tiêu
trong mục lục ngân sách Nhà nước. Trong trường hợp chi cho xây dựng, khoản chi
mang tính thời ñiểm cần phải ghi nhận trong chương trình, dự án cụ thể ñó.
Tuy nhiên ñiều kiện này không áp dụng ñối với trường hợp vào ñầu năm

– Thứ ba: Khoản chi ñược thủ trưởng ñơn vị, sử dụng ngân sách hoặc người
ñược ủy quyền quyết ñịnh chi. ðiều này có nghĩa là: chỉ người ñại diện theo pháp
luật và người ñại diện theo ủy quyền mới ñược phép quyết ñịnh chi.
– Ngoài các ñiều kiện trên thì trường hợp sử dụng vốn, kinh phí ngân sách
Nhà nước ñể ñầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc
và các công việc khai thác phải qua ñấu thầu hoặc thẩm ñịnh giá thì còn phải tổ
chức ñấu thầu, hoặc thẩm ñịnh giá theo quy ñịnh của pháp luật.
– Các khoản chi có tính chất thường xuyên ñược chia ñều trong năm ñể chi,
các khoản chi có tính chất thời vụ hoặc chỉ phát sinh vào một số thời ñiểm như xây
dựng cơ bản, mua sắm, sửa chữa lớn và các khoản chi có tính chất không thường
xuyên khác phải thực hiện theo dự toán quý ñược ñơn vị dự toán cấp I giao cùng
với giao dự toán năm. (ðiều 51 của Nghị ñịnh số 60/2003/Nð – CP quy ñịnh chi
tiết và hướng dẫn thi hành luật ngân sách Nhà nước).
SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

12


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
Pháp luật quy ñịnh cụ thể ñiều kiện chi ngân sách Nhà nước ñã tạo ñiều kiện
cho các ñơn vị sử dụng ngân sách, cơ quan tài chính, cơ quan kho bạc có ñủ căn cứ
pháp lý ñể thực hiện tốt hoạt ñộng chấp hành chi ngân sách Nhà nước.

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

13

Trung quyền
tâm ñề
Học
Thơ
@sửTài
tập và
luật về ngân sách Nhà nước. Các thẩm quyền này của Cơ quan tài chính ñược thể
hiện cụ thể qua tiết 4.1 phần I của Thông tư 79/2003TT – BTC ngày 13/8/2003 của
Bộ Tài Chính – hướng dẫn chế ñộ quản lý, cấp phát, thanh toán các khoản chi ngân
sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước:
Thẩm tra việc phân bố dự toán ngân sách Nhà nước cho các ñơn vị sử dụng
ngân sách Nhà nước. Trường hợp việc phân bổ không phù hợp với nội dung trong
dự toán do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao, không ñúng chính sách, chế ñộ,
tiêu chuẩn, ñịnh mức thì yêu cầu cơ quan phân bổ ñiều chỉnh lại;
Bố trí nguồn lực ñể ñáp ứng nhu cầu chi, trường hợp nhu cầu chi vượt quá
khả năng thu va huy ñộng quỹ ngân sách nhà nước, thìu cơ quan tài chính phải chủ
ñộng thực hiện các biện pháp vay tạm thời theo quy ñịnh ñể ñảm bảo nguồn; trường
hợp ñã thực hiện các giải pháp trên mà vẫn không ñáp ứng ñủ nhu cầu chi, cơ quan
tài chính ñượcquyền yêu cầu (bằng văn bản) Kho bạc nhà nước tạm dừng thanh
toán một số khoản chi về mua sắm, sửa chữa theo từng nhiệm vụ cụ thể ñể ñảm bài
cân ñối quỹ ngân sách nhà nước, nhưng không ảnh hưởng ñến việc tổ chức thực
hiện nhiệm vụ chính ñược giao của ñơn vị;
SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

14


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi tiêu và sử dụng ngân sách ở các ñơn vị

của mình
trường
sau:và nghiên cứu
• Chi không ñúng mục ñích, ñối tượng theo dự toán ñược duyệt;
• Chi không ñúng chế ñộ, tiêu chuẩn, ñịnh mức chi do cơ quan
nhà nước có thẩm quyền quy ñịnh;
• Không ñủ các ñiều kiện chi theo quy ñịnh tại ñiểm 1 Phần II
Thông tư này;
Kho bạc nhà nước có trách nhiệm tạm dừng tham toán theo yêu cầu
của Cơ quan tài chính ( bằng văn bản) ñối với các trường hợp sau:
• Bố trí nguồn lực ñể ñáp ứng nhu cầu chi, trường hợp nhu cầu
chi vượt quá khả năng thu va huy ñộng quỹ ngân sách nhà
nước, thìu cơ quan tài chính phải chủ ñộng thực hiện các biện
pháp vay tạm thời theo quy ñịnh ñể ñảm bảo nguồn; trường
hợp ñã thực hiện các giải pháp trên mà vẫn không ñáp ứng ñủ
nhu cầu chi, cơ quan tài chính ñượcquyền yêu cầu (bằng văn
bản) Kho bạc nhà nước tạm dừng thanh toán một số khoản chi
về mua sắm, sửa chữa theo từng nhiệm vụ cụ thể ñể ñảm bài

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

15


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
cân ñối quỹ ngân sách nhà nước, nhưng không ảnh hưởng ñến
việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính ñược giao của ñơn vị;
• Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi tiêu và sử dụng ngân sách
ở các ñơn vị sử dụng ngân sách, trường hợp phát hiện các

máy Nhà nước, chi trả nợ Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy
ñịnh của pháp luật. (ðiều 2 khoản 2 luật ngân sách Nhà nước năm 2002).
Do nội dung chi ngân sách Nhà nước có tính ña dạng và phức tạp nó bao gồm
nhiều khoản mục khác nhau, ñiều ñó sẽ gây khó khăn ñối với Nhà nước trong quá
trình quản lý ngân sách Nhà nước. Vì vậy, việc phân loại các khoản chi là vấn ñề
quan trọng cần ñược giải quyết. Thông qua ñó các khoản chi ngân sách Nhà nước sẽ
ñược sắp xếp lại một cách hợp lý. ðiều ñó cũng thể hiện sự chính xác, minh bạch về
các khoản thu chi ngân sách Nhà nước, làm cho việc giám sát, ñánh giá quá trình
thực hiện ngân sách Nhà nước trong năm có ñạt ñược hiệu quả hay không. Có nhiều
căn cứ ñể phân loại các khoản chi ngân sách Nhà nước theo những mục tiêu quản lý
nhất ñịnh. Nhưng ở nước ta, chi ngân sách Nhà nước ñược phân chia căn cứ vào
mục ñích kinh tế – xã hội nên chi ngân sách Nhà nước bao gồm chi cho ñầu tư phát
triển, chi cho tiêu dùng thường xuyên và các khoản chi khác. Cách phân loại này
nhằm giúp cho việc phân tích và ñánh giá các kết quả chi tiêu ngân sách gắn với
những ñịnh hướng của kết hoạch phát triển kinh tế – xã hội của Nhà nước, trong ñó:

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

16


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
– Nhóm chi ñầu tư phát triển gồm các khoản chi làm tăng cơ sở vật chất của
ñất nước và góp phần tăng trưởng kinh tế. Nó là các khoản chi mang tính chất tích
lũy như chi ñầu tư xây dựng cơ bản, chi vốn lưu ñộng cho các doanh nghiệp Nhà
nước…
– Nhóm chi thường xuyên, bao gồm các khoản chi nhằm duy trì hoạt ñộng
thường xuyên của Nhà nước. Về cơ bản, nó mang tính chất tiêu dùng. Chi thường
xuyên không chiếm hết số thu từ thuế và phí của ngân sách Nhà nước. Vì ngân sách

nước xem trọng và ñã có những chính sách phù hợp ñể thực hiện ñầu tư phát triển.
Như vậy, có thể hiểu chi ñầu tư phát triển của ngân sách Nhà nước là quá trình Nhà
nước sử dụng một phần vốn tiền tệ ñã ñược tạo lập thông qua hoạt ñộng thu của
ngân sách Nhà nước ñể ñầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội, phát triển sản
xuất và ñể dự trữ vật tư hàng hóa Nhà nước nhằm ñảm bảo thực hiện các mục tiêu
ổn ñịnh và tăng trưởng kinh tế.
ðặc ñiểm của chi ñầu tư phát triển
– Chi ñầu tư phát triển là khoản chi lớn của ngân sách Nhà nước nhưng
không mang tính ổn ñịnh. Chi ñầu tư phát triển là một nhu cầu cần thiết ñối với sự
phát triển kinh tế, xã hội của một quốc gia, chỉ có thông qua ñầu tư phát triển mới
tạo ra ñược những tài sản cố ñịnh, năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế quốc dân,
năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế quốc dân, tạo ñiều kiện cho nền kinh tế phát
triển và tăng trưởng. ðể tạo ra những tài sản cố ñịnh, năng lực sản xuất mới ñòi hỏi
một lượng vốn rất lớn, song lượng vốn ñó không ổn ñịnh hàng năm bởi lẽ nhu cầu
SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

17


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
và mức ñộ ñầu tư hàng năm phụ thuộc và chịu sự quyết ñịnh bởi kế hoạch phát triển
kinh tế – xã hội của Nhà nước, phụ thuộc vào số dự án và mức ñộ ñầu tư cho các dự
án trong năm, phụ thuộc vào khả năng nguồn vốn ngân sách Nhà nước. Nhưng xu
hướng chung là các khoản chi ñầu tư phát triển ngày càng tăng, nhất là trong thời kỳ
ñẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện ñại hóa ñất nước như Việt Nam hiện nay.
– Chi ñầu tư phát triển của ngân sách Nhà nước mang tính chất chi cho tích
lũy bởi lẽ trong từng niên ñộ ngân sách các khoản cho ñầu tư phát triển ñều gắn với
việc tạo ra của cải vật chất cho xã hội, ñó là những tài sản cố ñịnh, những năng lực
sản xuất mới, ñó là tri thức con người, ñó là những vật tư hàng hóa dự trữ. Những

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

18


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
Chi ñầu tư phát triển sẽ làm cho nền kinh tế – xã hội của ñất nước không
ngừng phát triển và ngày càng hiện ñại, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh
tế. Từ ñó sẽ kéo theo sự phát triển của nhiều lĩnh vực khác nhau. Một khi xã hội
phát triển thì người dân ngày càng nâng cao trí thức tạo ra nhiều của cải cho mình
và của xã hội, ñời sống vật chất tinh thần ngày càng cao và góp phần làm giàu ngân
sách Nhà nước.
Chi ñầu tư phát triển là khoản chi cho tích lũy nhằm ñảm bảo thực hiện các
mục tiêu ổn ñịnh và tăng trưởng nền kinh tế. Khi ñất nước bước vào thời kỳ hội
nhập thì như nước ta cần có nhiều biện pháp ñể thu hút sự ñầu tư của nước ngoài
vào Việt nam. Một trong các biện pháp ñã là phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế – xã
hội. ðảm bảo cho nền kinh tế xã hội cũng như ñảm bảo an ninh quốc gia, hệ thống
pháp luật ñược hoàn thiện ñể giúp cho các nhà ñầu tư an tâm hoạt ñộng tại Việt
nam. Do vậy chi ñầu tư phát triển cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng ñể ổn ñịnh và
là cơ sở ñể Nhà nước thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình.
2.2.1.2. Các yếu tố hình thành nên ñề mục chi ngân sách Nhà nước cho
ñầu tư phát triển theo quy ñịnh của pháp luật
Nội dung chi ñầu tư phát triển

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
– ðầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội không có
khả năng thu hồi vốn là khoản chi lớn của Nhà nước nhằm phát triển kết cấu hạ tầng
ñảm bảo các ñiều kiện cần thiết cho nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội. ðầu tư xây
dựng cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội là khoản chi ñầu tư xây dựng các công trình

tư, chỉ ñầu tư vào những doanh nghiệp Nhà nước lớn ñể có thể tăng quy mô của các
doanh nghiệp này, tăng khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Như
vậy, chi ngân sách Nhà nước ñể ñầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp Nhà
nước theo các nội dung trên chỉ ñược thực hiện ñối với các doanh nghiệp lớn hoạch
toán kinh tế ñộc lập thuộc các ngành kinh tế ñộc lập, các ngành quan trọng cần có
sự can thiệp của Nhà nước và các doanh nghiệp Nhà nước hoạt ñộng công ích.
Chi dự
trữ Nhà
là khoản
ngânliệu
sáchhọc
Nhà nước
thành quỹ cứu
Trung tâm –Học
liệu
ĐHnước
Cần
Thơ chi
@ từTài
tập hình
và nghiên
dự trữ Nhà nước nhằm mục ñích dự trữ những vật tư thiết bị hàng hóa phòng khi
nền kinh tế có những biến cố bất ngờ về thiên tai, ñịch họa ñảm bảo cho nền sản
xuất phát triển ổn ñịnh và ñời sống của nhân dân ñược bình thường. (Khoản 1.2.1
tiết 1.2 ñiểm 1 phần II Thông tư 59 - hướng dẫn Nghị ñịnh số 60/2003 của Chính
phủ quy ñịnh chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật ngân sách Nhà nước)
Trong các khoản chi nói trên chi ñầu tư xây dựng cơ bản và chi cấp vốn cho
doanh nghiệp Nhà nước là khoản chi lớn và phức tạp, dễ lãng phí cần ñược quan
tâm nghiên cứu.
2.2.1.2.1 Nội dung chế ñộ chi ngân sách Nhà nước ñầu tư xây dựng cơ

cho liệu
ñầu tưĐH
xây dựng
bản của
nước
cho học
nhữngtập
ñối tượng
sau:
Trung ngân
tâmsách
Học
CầncơThơ
@Nhà
Tài
liệu
và nghiên
cứu
Các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, quốc phòng an ninh không có
khả năng thu hồi vốn và ñược quản lý sử dụng theo phân cấp về chi ngân sách cho
ñầu tư phát triển:
+ Giao thông thủy lợi, giáo dục ñào tạo, y tế.
+ Trồng rừng ñầu nguồn, rừng và hệ vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên.
+ Các trạng thái thú y, ñộng thực vật, nghiên cứu giống mới và cải tạo giống.
+ Quản lý Nhà nước, khoa học kỹ thuật.
+ Bảo vệ môi trường sinh thái khu vực, vùng lãnh thổ.
Hỗ trợ các dự án của doanh nghiệp ñầu tư vào các lĩnh vực cần có sự tham
gia của Nhà nước theo quy ñịnh của pháp luật.
Chi cho công tác ñiều tra, khảo sát, lập các dự án quy hoạch tổng thể phát
triển kinh tế – xã hội vùng lãnh thổ, quy hoạch xây dựng ñô thị và nông thôn khi

duyệt hoặc ñã có quyết ñịnh chủ trương ñầu tư bằng văn bản của cấp có thẩm
quyền, sau khi ñược Thủ tướng Chính phủ cho phép ñầu tư.
Người có thẩm quyền quyết ñịnh ñầu tư dự án nhóm A tổ chức thẩm tra báo
cáo nghiên cứu khả thi, có trách nhiệm lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ quản lý
ngành, Bộ kế hoạch và ñầu tư, Bộ xây dựng, Bộ tài chính và các Bộ ngành, ñịa
phương có liên quan ñến dự án ñể báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép ñầu tư.
Trong thời hạn 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận ñủ hồ sơ, các Bộ, ngành, ñịa
phương ñược hỏi ý kiến phải có trách nhiệm trả lời bằng văn bản.
Trường hợp dự án nhóm A sử dụng vốn ngân sách ñịa phương phải ñưa ra
Hội ñồng nhân dân thảo luận, quyết ñịnh và công bố công khai.
Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan
quản lý tài chính của trung ương ðảng, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị xã

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

22


Luận văn tốt nghiệp: Tìm Hiểu Pháp Luật Về Chi Ngân Sách Nhà Nước
hội, chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết ñịnh ñầu tư hoặc ủy quyền quyết ñịnh
ñầu tư các dự án nhóm B, C phù hợp với quy hoạch ñược duyệt.
+ Tùy theo ñiều kiện cụ thể của các Bộ, Ngành, ñịa phương, người có thẩm
quyền quyết ñịnh ñầu tư ñược phép ủy quyền cho các ñối tượng quy ñịnh tại ñiểm
ñược khoản này quyết ñịnh ñầu tư các dự án nhóm B, C. Người ủy quyền phải chịu
trách nhiệm trước pháp luật về sự ủy quyền của mình. Người ñược ủy quyền phải
chịu trách nhiệm về quyết ñịnh của mình trước pháp luật và người ủy quyền.
+ ðối tượng ñược ủy quyền ñầu tư
ðối với cấp Bộ: Tổng Cục trưởng, Cục trưởng, Chủ tịch Hội ñồng quản trị
tổng công ty, Giám ñốc doanh nghiệp Nhà nước, Thủ trưởng cơ quan trực thuộc Bộ,

khoản 2 Nghị ñịnh số 52/1999/Nð – CP của Chính phủ ban hành quy chế quản lý
và ñầu tư xây dựng ñã ñược sử ñổi, bổ sung).
2.2.1.2.2 Chế ñộ chi cấp vốn cho doanh nghiệp Nhà nước
Khái niệm
Chế ñộ cấp vốn ngân sách cho doanh nghiệp Nhà nước là tập hợp các quy
phạm pháp luật ñiều chỉnh quan hệ sử dụng vốn ngân sách Nhà nước cấp cho doanh

SVTH: Nguyễn Mỹ Phương
GVHD:Lê Huỳnh Phương Chinh

23