ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN DŨNG

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN TOÁN
CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Thừa Thiên Huế, năm 2017


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN DŨNG

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN TOÁN
CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Thừa Thiên Huế, năm 2017


Demo Version - Select.Pdf SDK

ii


Luận văn được thực hiện và hoàn thành là kết quả quá trình học tập, nghiên
cứu của người thực hiện cùng với sự giúp đỡ của Quý Thầy, Cô giáo, đồng nghiệp,
gia đình và bạn bè gần xa.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến TS. Nguyễn Hoài Anh người Thầy đáng kính, luôn tận tụy, đã bỏ ra rất nhiều công sức, trực tiếp hướng
dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện để hoàn thành luận văn này.
Tác giả xin chân thành cảm ơn Quý Lãnh đạo, Quý Thầy, Cô giảng viên khoa
Giáo dục Tiểu học đã nhiệt tình quan tâm, giảng dạy trang bị cho tôi những kiến
thức chuyên môn quý báu. Đồng thời chân thành cảm ơn Phòng Đào tạo Sau Đại
học, Trường Đại học Sư phạm Huế đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá
trình học tập và nghiên cứu tại trường.
Xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo, Thầy Cô và HS Trường Tiểu học số 1
An Thủy, Trường Tiểu học số 2 An Thủy; Lãnh đạo của các trường Tiểu học trên
địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình đã tạo điều kiện và giúp đỡ cho tôi hoàn
thành luận văn.
Chân thành
cảm
ơn tập thể
lớp Thạc sĩ SDK
Giáo dục học khóa 24 đã động viên,
Demo
Version
- Select.Pdf
giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Xin chân thành cảm ơn những người thân trong gia đình, đồng nghiệp, bạn bè
đã luôn động viên, tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn của mình.


Năng lực dạy học
Phương pháp dạy học
Tiểu học

Demo Version - Select.Pdf SDK

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH ẢNH
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1 Mức độ phát triển NLDH môn Toán của GVTH ....................................... 19
Bảng 1.2 Mức độ nhận thức của GV về tầm quan trọng của năng lực dạy học môn
Toán ở TH ................................................................................................................. 31
Bảng 1.3 Nhu cầu cần bồi dưỡng NLDH môn Toán của GVTH .............................. 33
Bảng 1.4 Mức độ quan tâm bồi dưỡng NLDH môn Toán cho GVTH ...................... 35
DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
Trang
Hình 2.1 Phần giới thiệu về hỗn số ........................................................................... 42
Hình 2.2 Bài tập 1 ..................................................................................................... 42
Hình 2.3 Bài tập 2 ..................................................................................................... 43
Hình 2.4 Phần hình thành quy tắc tính chu vi hình chữ nhật .................................... 47
Hình 2.5 Bài tập 3 ..................................................................................................... 48
Hình 2.6 Bài tập 1 ..................................................................................................... 52
Hình 2.7 Bài tập 2 ..................................................................................................... 52
Hình 2.8 Phần hình thành quy tắc tính diện tích hình chữ nhật ................................ 58
Hình 2.9 Bài tập 1 ..................................................................................................... 60
Hình 3.1 HS chơi trò chơi “Ghép thẻ” ...................................................................... 74

Hình 3.16 HS tô màu vào hình vẽ để được hỗn số tương ứng (bài tập 3a) ............... 80
v


Hình 3.17 HS gấp hình và tô màu để được hỗn số 1

3
(bài tập 3b) ......................... 80
4

Hình 3.18 HS chơi trò chơi “Ghép thẻ” .................................................................... 80
Hình 3.19 HS chỉ ra phần diện tích trên tấm bìa cho bạn xem ................................. 81
Hình 3.20 HS thực hiện chia hình chữ nhật thành các hình vuông nhỏ.................... 82
Hình 3.21 Nhóm trưởng điều hành thảo luận ........................................................... 82
Hình 3.22 HS làm bài tập 1 ....................................................................................... 82
Hình 3.23 HS làm bài tập 2 và chia sẻ nhóm ............................................................ 83
Hình 3.24 HS làm bài tập 3 và chia sẻ nhóm ............................................................ 83
Hình 3.25 Phiếu nhận xét của cô Nguyễn Thị Mơ – TTCM 1, 2, 3 ......................... 84
Hình 3.26 Phiếu nhận xét của cô Phan Thị Sen - GV ............................................... 84
Hình 3.27 HS hoạt động cặp đôi, nhóm 4 ................................................................. 85
Hình 3.28 GV điều hành giải quyết nhiệm vụ .......................................................... 85
Hình 3.29 GV giám sát hoạt động của HS ................................................................ 85

Demo Version - Select.Pdf SDK

vi


MỤC LỤC
Trang

học hiện nay .............................................................................................................. 21
1.3 Mục tiêu, nhiệm vụ và phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học ................. 22
1.3.1 Mục tiêu của môn Toán ở Tiểu học .................................................................. 22
1.3.2 Nhiệm vụ của môn Toán ở Tiểu học................................................................. 23
1.3.3 Phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học ................................................... 24

vii


1.4 Thực trạng năng lực dạy học môn Toán của giáo viên ở một số trường Tiểu học
trên địa bàn huyện Lệ Thủy – tỉnh Quảng Bình ........................................................ 29
1.4.1 Khảo sát thực trạng .......................................................................................... 29
1.4.2 Kết quả khảo sát và phân tích .......................................................................... 30
1.4.3 Nguyên nhân thực trạng năng lực dạy học môn Toán của giáo viên ở một số
trường Tiểu học trên địa bàn huyện Lệ Thủy – tỉnh Quảng Bình ............................. 35
Tiểu kết chương 1...................................................................................................... 36
CHƯƠNG 2. BIỆN PHÁP BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN TOÁN
CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC ................................................................................. 38
2.1 Định hướng đề xuất biện pháp bồi dưỡng năng lực dạy học môn Toán cho giáo
viên tiểu học .............................................................................................................. 38
2.1.1 Quán triệt Chuẩn kiến thức, kĩ năng và phù hợp với mục tiêu và nội dung
chương trình môn Toán ở Tiểu học ........................................................................... 38
2.1.2 Đảm bảo bồi dưỡng được năng lực dạy học môn Toán cho giáo viên ........... 38
2.1.3 Phù hợp với Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học ........................................ 38
2.1.4 Đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở cấp Tiểu học ......................................... 39
2.2 Cơ sở đề xuất biện pháp bồi dưỡng năng lực dạy học môn Toán cho giáo viên
tiểu học ...................................................................................................................... 39
2.3 Biện pháp bồi dưỡng năng lực dạy học môn Toán cho giáo viên tiểu học ......... 40
Demo Version - Select.Pdf SDK
2.3.1 Biện pháp 1: Tăng cường khả năng phân tích bài dạy môn Toán ................... 40



MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Nền Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đang từng bước thực hiện đổi mới chương
trình và sách giáo khoa phổ thông. Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Hội
nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng, khóa XI về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục và đào tạo chỉ rõ: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự
nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát
triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã
hội... Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát
huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học;
khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách
học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới
tri thức, kĩ năng, phát triển NL. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình
thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”.
Thế kỉ 21- thế kỉ hội nhập và phát triển sâu rộng trên mọi lĩnh vực đòi hỏi HSnhững chủ nhân tương lai của đất nước phải có các NL cơ bản để đáp ứng yêu cầu
ngày càng cao của xã hội. Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể Việt Nam đã
xác định những NL cần có ở HS, cụ thể: Những NL chung được tất cả các môn học
Demo Version - Select.Pdf SDK
và hoạt động giáo dục góp phần hình thành, phát triển như NL tự chủ và tự học, NL
giao tiếp và hợp tác, NL giải quyết vấn đề và sáng tạo; Những NL chuyên môn
được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học nhất định như NL
ngôn ngữ, NL tính toán, NL tìm hiểu tự nhiên và xã hội, NL công nghệ, NL tin học,
NL thẩm mỹ, NL thể chất.
Bên cạnh đó, mỗi môn học cũng góp phần phát triển các NL đặc thù. Môn
Toán góp phần hình thành và phát triển ở HS những NL: tư duy và lập luận toán
học, mô hình hóa toán học, giải quyết vấn đề toán học, giao tiếp toán học, sử dụng
công cụ và phương tiện học toán. Để đào tạo thế hệ HS tương lai, vấn đề đặt ra là

Demo Version - Select.Pdf SDK
kĩ năng và yêu cầu nghề nghiệp để trở thành GV. Tác giả O. A. Ap-du-li-na với
công trình nghiên cứu “Bàn về kĩ năng sư phạm” đã nêu rõ từng loại kĩ năng sư
phạm của GV, phân tích tỉ mỉ những kĩ năng chuyên biệt và kĩ năng chung trong
hoạt động giảng dạy và giáo dục. Công trình “Những phẩm chất tâm lí của người
GV” của Ph. N. Gô-nô-bô-lin (Ф. Н. Гоноболин) đã chỉ ra cho sinh viên thấy được
những yêu cầu nghề nghiệp cần thiết, họ cần phải rèn luyện và phát triển những NL
sư phạm gì, rèn luyện như thế nào để trở thành GV. [21]
Cùng với việc thành lập “Phòng nghiên cứu chuyên biệt về đào tạo GV ở
trường sư phạm” vào những năm 70, nhiều công trình nghiên cứu vể tổ chức lao
động khoa học và tối ưu hóa quá trình dạy học đã được tiến hành. Đó là các công
trình của M. Ia. Cô-va-li-ôp, Iu. K. Babanxki, N. I. Bôn-đư-rep,... đặc biệt là các
công trình nghiên cứu của X. I. Ki-xê-gôp: “Hình thành các kĩ năng, kĩ xảo sư phạm
trong điều kiện của nền giáo dục đại học” và “Nội dung và cấu trúc thực hành sư
phạm ở các trường Đại học Sư phạm trong giai đoạn hiện nay” của O. A. Ap-du-lina. Các tác giả đã chỉ ra NLDH của GV thể hiện qua kĩ năng giảng dạy và giáo dục,
đã đưa ra một hệ thống kĩ năng giảng dạy và các kĩ năng giáo dục chuyên biệt. [21]

2


Tác giả A.V. Petrovski xem NL hoạt động sư phạm là một tổ hợp xác định các
phẩm chất tâm lí của nhân cách. Những phẩm chất này là điều kiện để đạt được
những kết quả cao trong dạy học và giáo dục. Ông đã chia ra NL hoạt động sư phạm
thành 6 nhóm NL cơ bản: nhóm các NL tri giác (nhận biết); nhóm các NL giao tiếp;
nhóm các NL truyền đạt; nhóm các NLDH; nhóm các NL thiết kế và nhóm các NL
tổ chức. [23, tr.6]
Hội thảo về cách tân việc đào tạo bồi dưỡng GV của các nước châu Á và Thái
Bình Dương do APEID (Asia - Pacific Programme of Educational Innovation for
Development - Chương trình cải tiến và phát triển Giáo dục Châu Á - Thái Bình
Dương) tổ chức tại Seoul (Hàn Quốc) đã chỉ rõ vai trò, nhiệm vụ hình thành kĩ năng

đã chỉ ra một số cải tiến về công tác bồi dưỡng và chất lượng bồi dưỡng đã đạt một
số kết quả nhất định. Tác giả đã đề xuất 7 biện pháp nhằm nâng cao chất lượng GV
phổ thông: “Xây dựng đề án/chương trình bồi dưỡng GV cơ bản và thống nhất;
Phân loại đối tượng để bồi dưỡng cho sát với trình độ của GV; Nội dung bồi dưỡng
phải thiết thực, xuất phát từ nhu cầu, lợi ích của GV; Đổi mới cách thức bồi dưỡng
theo phương pháp tích cực; Lựa chọn và bồi dưỡng đội ngũ GV cốt cán đủ NL để
đảm bảo chất lượng bồi dưỡng; Phát huy chức năng của các trường sư phạm trong
công tác bồi dưỡng GV; Nâng cao ý thức, trách nhiệm bồi dưỡng của GV phổ
thông”. [28, tr.43]
Về vấn đề đào tạo, bồi dưỡng NL GVTH hiện nay, tác giả Chu Thị Thủy An
đã đưa ra những đề xuất về “xác định mục tiêu của chương trình đào tạo, cách thức
biên soạn giáo trình, việc xây dựng và tổ chức quá trình rèn luyện nghiệp vụ sư
phạm, xây dựng và sử dụng trường thực hành sư phạm, sử dụng PPDH trong các
môn học”. [28, tr.13]
Những năm gần đây, vấn đề rèn luyện và phát triển kĩ năng dạy học, đặc biệt
là kĩ năng dạy học môn Toán cho sinh viên ngành GDTH cũng đã được nhiều nhà
khoa học, nhà giáo dục quan tâm. Có thể kể đến một số công trình cụ thể dưới đây.
- “Hình thành kĩ năng dạy học môn Toán cho sinh viên ngành GDTH” của
Nguyễn Thị Hồng Thắm đề xuất quy trình hình thành kĩ năng dạy học môn Toán
Demo Version - Select.Pdf SDK
cho sinh viên khoa GDTH tại Trường Đại học Sư phạm Vinh nhằm góp phần nâng
cao chất lượng rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên ngành GDTH. [24]
- Đề tài “Rèn luyện kĩ năng dạy học toán cho sinh viên ngành GDTH tại các
trường Cao đẳng Sư phạm” của Phạm Văn Cường đề cập đến việc xây dựng Chuẩn
kĩ năng dạy học môn Toán và một số biện pháp rèn kĩ luyện năng dạy học toán cho
sinh viên ngành GDTH ở các trường Cao đẳng Sư phạm nhằm góp phần nâng cao
chất lượng đào tạo GVTH đáp ứng yêu cầu đổi mới GDTH hiện nay. [4]
- Tác giả Trương Thị Thu Yến với đề tài “Rèn luyện kĩ năng dạy học nhóm
cho GVTH” đã tập trung nghiên cứu và đề xuất các biện pháp rèn luyện kĩ năng dạy
học nhóm cho GVTH nhằm nâng cao chất lượng dạy học. [30]

chủ yếu thông qua các môn nghiệp vụ và thực hành sư phạm; đề xuất các biện pháp
bồi dưỡng chất lượng GV phổ thông và đào tạo GV toán theo hướng tiếp cận NL.
Tuy nhiên, nghiên cứu đề xuất những biện pháp nhằm bồi dưỡng NLDH môn Toán
cho GVTH thì hầu như chưa được đề cập một cách cụ thể, sâu sắc.
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn về NLDH môn Toán của GVTH, đề
tài đề xuất những biện pháp sư phạm nhằm bồi dưỡng NL đó cho GVTH, góp phần
nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đội ngũ GV và nâng cao chất lượng dạy
học môn Toán ở trường TH.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu về Chuẩn nghề nghiệp GVTH để làm rõ chức năng, vai trò của
người GVTH, các yêu cầu của của Chuẩn nghề nghiệp GVTH.
- Xác định cơ sở lí luận và những vấn đề có liên quan đến NLDH môn Toán
của GVTH: khái niệm về NL, dạy học, NLDH, NLDH môn Toán; những thành tố
của NLDH; các mức độ phát triển của NLDH; sự cần thiết phải bồi dưỡng NLDH
môn Toán cho đội ngũ GV.

5


- Khảo sát thực trạng NLDH môn Toán, nhu cầu bồi dưỡng của GV và việc
bồi dưỡng NLDH môn Toán cho đội ngũ GV ở một số trường TH trên địa bàn
huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
- Đề xuất các biện pháp bồi dưỡng NLDH môn Toán cho GVTH.
- Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của các biện
pháp đề xuất.
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp bồi dưỡng NLDH môn Toán cho GVTH.
- Phạm vi nghiên cứu: Quá trình tổ chức dạy học môn Toán của đội ngũ GV
ở một số trường TH trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.

+ Đề xuất được những biện pháp sư phạm nhằm bồi dưỡng NLDH môn Toán
cho GV.
- Về mặt thực tiễn
+ Đánh giá được hiện trạng NLDH môn Toán của đội ngũ GV hiện nay ở một
số trường TH trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
+ Triển khai thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả thi của các biện
pháp được đề xuất.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính
của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Biện pháp bồi dưỡng năng lực dạy học môn Toán cho giáo viên
tiểu học
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Demo Version - Select.Pdf SDK

7