BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HỒ THỊ THU HIỀN

VÁÛN DUÛNG DAÛY HOÜC GIAÍI QUYÃÚT VÁÚN ÂÃÖ
DAÛY HOÜC PHÁÖN “ÂIÃÛN-TÆÌ” VÁÛT LYÏ 11 NÁNG CAO
VÅÏI SÆÛ HÄÙ TRÅÜ CÄNG NGHÃÛ THÄNG TIN
Demo Version - Select.Pdf SDK
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN VẬT LÍ
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. NGUYỄN QUANG LẠC

Huế, Năm 2014
i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các
số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn này là trung thực, được
các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất
kì một công trình nào khác.
Tác giả

Hồ Thị Thu Hiền


MỤC LỤC
Trang
Trang bìa phụ ........................................................................................................... i
Lời cam đoan........................................................................................................... ii
Lời cảm ơn ............................................................................................................. iii
Mục lục ................................................................................................................... 1
Danh mục các chữ viết tắt........................................................................................ 4
Danh mục các bảng, biểu đồ, sơ đồ.......................................................................... 5
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 6
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 6
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu ................................................................................... 8
3. Mục tiêu của đề tài .............................................................................................. 9
4. Giả thuyết khoa học ............................................................................................. 9
5. Nhiệm vụ nghiên cứu........................................................................................... 9
6. Đối tượng nghiên cứu .......................................................................................... 9
7. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................. 9

Demo Version - Select.Pdf SDK

8. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 10
9. Đóng góp của luận văn ...................................................................................... 10
10. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 11
NỘI DUNG .......................................................................................................... 12
Chương 1. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG VẬN
DỤNG DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VỚI SỰ HỔ TRỢ CỦA
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN .................................................................. 12
1.1. Tổ chức dạy học và việc nâng cao chất lượng dạy học trong dạy học vật lí ..... 12
1.1.1. Tổ chức hoạt động dạy học trong trường THPT ........................................... 12
1.1.1.1. Bản chất của hoạt động học....................................................................... 12
1.1.1.2. Bản chất của hoạt động dạy....................................................................... 13

THÔNG TIN
11 NÂNG CAO........................................................................................ 34
2.1. Cấu trúc chương trình phần "Điện-Từ", Vật lí lớp 11 nâng cao ....................... 34
2.2. Thực trạng dạy học phần "Điện-Từ" Vật lí lớp 11 nâng cao THPT ................. 34
2.2.1. Những thuận lợi khi dạy học phần “Điện-Từ”, Vật lí 11 nâng cao ............... 34
2.2.2. Những khó khăn khi dạy học phần “Điện-Từ”, Vật lí 11 nâng cao ............... 35
2.2.3. Khả năng khắc phục những khó khăn trong dạy học phần “Điện-Từ”, Vật lí
11 nâng cao khi vận dụng DH GQVĐ với sự hỗ trợ công nghệ thông tin .. 36
2.4. Vận dụng DH GQVĐ để đề xuất quy trình thiết kế bài học vật lí với sự hỗ
trợ của công nghệ thông tin ....................................................................... 37
2.4.1. Nguyên tắc vận dụng DH GQVĐ để thiết kế bài học vật lí với sự hỗ trợ
của công nghệ thông tin ............................................................................ 37
2.4.2. Thiết kế nội dung học tập với PP DHGQVĐ với sự hỗ trợ của các công cụ
Trình chiếu, Bài viết chia sẻ và Câu chuyện hình ảnh ............................... 39
2.4.3. Quy trình thiết kế nội dung học tập với phương pháp DH GQVĐ với sự hỗ
trợ của công nghệ thông tin ....................................................................... 43
2


2.5. Thiết kế tiến trình dạy học một số bài cụ thể trong phần “Điện-Từ”, Vật lý
lớp 11 nâng cao vận dụng dạy học giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của
công nghệ thông tin .................................................................................. 44
2.5.1. Bài học “ Hiện tượng cảm ứng điện từ. Suất điện động cảm ứng (tiết 1)”.............. 45
2.5.1.1 Vấn đề tổ chức dạy học giải quyết vấn đề và hổ trợ của các công cụ vào
bài học ...................................................................................................... 45
2.5.1.2.Thiết kế tiến trình dạy học Bài “Hiện tượng cảm ứng điện từ. Suất điện
động cảm ứng (tiết 1)” .............................................................................. 51
2.5.2. Bài học “Bài 27: Phương và chiều của lực từ tác dụng lên dòng điện”................ 55
2.5.2.1. Vấn đề tổ chức dạy học giải quyết vấn đề và hổ trợ của các công cụ vào
bài học ...................................................................................................... 55

3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

VIẾT TẮT

VIẾT ĐẦY ĐỦ

ĐC

Đối chứng

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

CNTT

Công nghệ thông tin

SGK

Sách giáo khoa

GQVĐ

4


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
Bảng 3.1. Bảng thống kê các điểm số (Xi) của bài kiểm tra ................................... 68
Bảng 3.2. Bảng phân phối tần suất ......................................................................... 68
Bảng 3.3. Bảng phân phối tần suất lũy tích ............................................................ 69
Bảng 3.4. Bảng phân loại theo học lực................................................................... 70
Bảng 3.5. Bảng tổng hợp các tham số .................................................................... 71

Biểu đồ 3.1. Biểu đồ phân phối tần suất của hai nhóm ........................................... 69
Biểu đồ 3.2. Biểu đồ phân phối tần suất của hai nhóm ........................................... 69
Biểu đồ 3.3. Biểu đồ phân phối tần suất tích lũy của hai nhóm .............................. 70
Biểu đồ 3.4. Biểu đồ phân phối tần suất tích lũy của hai nhóm .............................. 70
Biểu đồ 3.5. Biểu đồ phân phối tần suất tích lũy của hai nhóm .............................. 71

Hình 1.1. Công cụ trình chiếu ................................................................................ 22
Hình 1.2. Giá trị của công cụ trình chiếu ............................................................... 23

Demo
Version
Select.Pdf
SDK
Hình 1.3. Công
cụ Câu
chuyện -hình
ảnh ................................................................
25
Hình 1.4. Giá trị của công cụ câu chuyện hình ảnh ................................................ 26
Hình 1.5. Công cụ Bài viết chia sẽ ......................................................................... 28

triển năng
lực.”
Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo vào quá trình dạy học
nhằm phát huy tính tích cực chủ động của người học phù hợp với đặc điểm cửa từng
môn học. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà Nước và toàn xã hội cùng sự phấn đấu nỗ
lực của ngành Giáo dục, sự nghiệp giáo dục đã có sự chuyển biến mạnh mẽ. Việc
đổi mới chương trình, sách giáo khoa ở phỗ thông đã góp phần làm cho chất lượng
giáo dục trên một số mặt đã có sự thay đổi theo hướng tích cực. Tuy nhiên, giáo dục
phổ thông còn nặng về lý thuyết, vai trò của người học chưa được phát huy tối đa
trong quá trình tiếp thu kiến thức, chưa thực sự chú trọng đến năng lực giải quyết
vấn đề cho học sinh.
Dạy học giải quyết vấn đề (DH GQVĐ) là một phương pháp dạy học theo tư
tưởng “Dạy học hướng về người học” nhằm phát huy tính tích cực chủ động của
người học. DH GQVĐ có khả năng ứng dụng cao đối với các môn học có nhiều liên
hệ và ứng dụng cao trong thực tiễn. Đây là phương pháp DH được vận dụng nhiều
và có hiệu quả cao ở các nước có nền giáo dục tiên tiến. DH GQVĐ có vai trò rất
lớn trong việc bồi dưỡng cho học sinh phương pháp nhận thức khoa học , khả năng
6


tư duy sáng tạo và năng lực độc lập GQVĐ trong học tập cũng như trong thực tiễn.
Theo ý kiến của các nhà giáo dục học thì: “Dạy học vật lí trong thời đại ngày
nay không thể chỉ giới hạn trong việc dạy kiến thức và luyện những kĩ năng tay
chân hay trí tuệ đơn lẻ, mà điều quan trọng là làm cho các hoạt động trên lớp học
càng phù hợp với việc thực hành các bước nghiên cứu khoa học càng tốt, giúp học
sinh từng bước được học tập, thực hành những hoạt động nhận thức khoa học thực



làm việc với các phương tiện và công nghệ của cả người dạy và người học là một
vấn đề phải xem xét, nên việc sử dụng CNTT cho giảng dạy hiện nay vẫn còn rất
hạn chế. Chính vì vậy, vấn đề làm thế nào để thực sự đưa công nghệ thông tin vào
quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học là vấn đề cần được giải quyết.
Với mong muốn là làm sao để người dạy truyền đạt được kiến thức một cách
dễ dàng, người học nắm bắt và vận dụng được kiến thức đó trong thời gian ngắn
nhất, đồng thời phát triển những kỹ năng cần thiết cho người học, đáp ứng được
thực tế sản xuất, tôi đã chọn đề tài: “Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề dạy học
phần “Điện-Từ” Vật lý 11 nâng cao với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.”
2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Đã có nhiều công trình nghiên cứu về DH GQVĐ tiêu biểu như: Nguyễn Đức
Thâm, Nguyễn Ngọc Hưng, Phạm Xuân Quế “Phương pháp dạy học vật lí ở trường
phỗ thông ”; Phạm Hữu Tòng “Chiến lược dạy học giải quyết vấn đề: Tổ chức, định
hướng hành động tìm tòi sáng tạo giải quyết vấn đề và tư duy khoa học của học sinh”,
Thái Duy Tuyên “Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới ”… đã hệ thống khá
đầy đủ cơ sở lý luận về DH GQVĐ.
CùngDemo
với sự phát
triển mạnh
mẽ của khoa
Version
- Select.Pdf
SDKhọc công nghệ-kĩ thuật hiện đại,
nên trong nhiều năm qua đã có nhiều nhà giáo dục quan tâm đến việc sử dụng
phương tiện dạy học (PTDH) hiện đại tích hợp vào dạy học nhằm mang lại hiệu quả
tối ưu nhất. Luận án tiến sĩ của nhiều tác giả đã nghiên cứu việc sử dụng các PTDH
hiện đại trong dạy học vật lí phỗ thông như: “Nâng cao hiệu quả dạy học vật lí ở
trường trung học phỗ thông nhờ việc sử dụng máy vi tính và các phương tiện dạy

NGHIÊN
CỨU- Select.Pdf SDK
Demo
Version
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc nâng cao chất lượng dạy học nhờ dạy học
giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
- Xây dựng quy trình thiết kế dạy học theo hướng vận dụng DH GQVĐ với
sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
- Xây dựng tiến trình dạy học một số bài thuộc phần “Điện-Từ” Vật lí 11 nâng
cao theo hướng vận dụng DH GQVĐ với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm kiểm chứng hiệu quả của việc dạy học
theo hướng vận dụng DH GQVĐ với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
6. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Quá trình dạy học vật lí ở trường THPT theo hướng vận dụng DH GQVĐ
với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu nâng cao chất lượng dạy học phần “Điện-Từ”
Vật lí 11 nâng cao vận dụng DH GQVĐ với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.

9


8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
8.1. Phương nghiên cứu lý thuyết
- Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, chính sách của nhà nước cùng với các
chỉ thị của bộ Giáo dục và Đào tạo về vấn đề đổi mới phương pháp dạy học hiện
nay ở các cấp học mà cụ thể là lớp 11 trung học phỗ thông.
- Nghiên cứu cơ sở tâm lý học, giáo dục học và lý luận dạy học môn vật lí
theo hướng nâng cao chất lượng dạy học của bậc trung học phỗ thông
- Nghiên cứu các tài liệu về dạy học giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ công


nghệ thông tin mà cụ thể là sử dụng ba công cụ: trình chiếu, bài viết chia sẻ và câu
chuyện hình ảnh vào quá trình dạy học.
- Xây dựng được quy trình thiết kế dạy học theo hướng vận dụng DH GQVĐ
với sự hỗ trợ của ba công cụ: trình chiếu, bài viết chia sẻ và câu chuyện hình ảnh.
- Thiết kế 3 tiến trình dạy học sử dụng quy trình đã được xây dựng và tiến
hành thực nghiệm sư phạm.
10. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
Mở đầu
Nội dung
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức dạy học theo
hướng vận dụng dạy học giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông
tin.
Chương 2: Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công
nghệ thông tin vào việc tổ chức dạy học phần “Điện-Từ” Vật lí 11 nâng cao.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.
Kết luận

Demo
- Select.Pdf SDK
Tài liệu
tham Version
khảo
Phụ lục

11