TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
-------------------------------

TRẦN HỒNG DIỆU LINH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG
CA HÁT CHO TRẺ MẦM NON 5 - 6 TUỔI

TÓM TẮT
: Giáo dục Mầm non
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:

Th.S Lại Thế Anh

HÀ NỘI, 2014

0


LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo, Th.S Lại Thế Anh giảng
viên khoa Giáo dục Tiểu học đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ em hoàn thành
khóa luận. Những ý kiến của thầy đã giúp em tìm ra cách tốt nhất để giải
quyết những vấn đề khó khăn.
Do thời gian có hạn nên đề tài không tránh khỏi những hạn chế và thiếu
sót. Em rất mong tiếp tục nhận đƣợc sự đóng góp của thầy cô và các bạn để
khóa luận đƣợc hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 1014
Sinh viên

7. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 4
8. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
8.1 Phƣơng pháp nghiên cứu lí luận........................................................... 4
8.2. Phƣơng pháp quan sát ......................................................................... 5
8.3. Phƣơng pháp đàm thoại ....................................................................... 5
8.4. Phƣơng pháp xử lí số liệu.................................................................... 5
8.5. Phƣơng pháp phân tích tổng hợp ........................................................ 5
8.6. Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm .................................................... 5
9. Bố cục của khóa luận .................................................................................... 5
CHƢƠNG I ....................................................................................................... 6
MỘT SỐ CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ......................... 6
1.1. Âm nhạc với trẻ Mầm non ......................................................................... 6
1.1.1. Tầm quan trọng của âm nhạc với trẻ mầm non ................................ 6
1.1.2. Ý nghĩa của việc giáo dục âm nhạc đối với trẻ thơ ......................... 7
1.2 Thực trạng dạy hát cho trẻ 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non .............................. 9
1.2.1. Chƣơng trình giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi theo Lê Thu
Hƣơng (chủ biên) ....................................................................................... 9

3


1.2.2. Nội dung phân phối chƣơng trình của trƣờng Mầm non Hoa Hồng
– thị xã Phúc Yên – tỉnh Vĩnh Phúc( 2013 – 2014) ................................. 13
1.3 Một số kĩ năng ca hát và phƣơng pháp rèn luyện .................................... 17
1.3.1. Tư thế hát........................................................................................ 17
1.3.2. Tổ chức âm thanh ........................................................................... 18
1.3.3. Hơi thở............................................................................................ 18
1.3.4. Hát rõ lời ........................................................................................ 19
1.3.5. Hát đồng đều .................................................................................. 21
1.4 Các bƣớc dạy trẻ ca hát ............................................................................. 21

Trong chƣơng trình giáo dục mầm non, môn giáo dục âm nhạc là một
môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động đƣợc trẻ yêu thích, là
nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật. Nó là một phƣơng tiện
hữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ở trƣờng.
Âm nhạc và vận động âm nhạc sáng tạo khi đƣợc giáo viên Mầm non
sử dụng một cách có có mục đích, phù hợp sáng tạo sẽ hỗ trợ trẻ thu nhận
kinh nghiệm tích cực và tạo cảm giác hƣng phấn, vui tƣơi. Giáo viên có thể
chơi đàn guitar, organ hay bật nhạc không lời êm dịu làm nhạc nền trong khi
đang diễn ra các hoạt động khác cuả trẻ ( giờ ăn, chơi ở các góc chơi, chơi
ngoài trời, trẻ làm bài tập theo nhóm, giờ tạo hình...). Ca hát và nghe nhạc
giúp trẻ duy trì tập trung, phấn khởi trong khi hoạt động. Trẻ mẫu giáo thích
hát theo lời bài hát, hay đung đƣa ngƣời theo tiếng nhạc có giai điệu êm dịu,
vui tƣơi, nhộn nhịp. Ngoài ra, giáo viên Mầm non sử dụng âm nhạc để ổn
định lớp, nhóm, vào bài, chuyển tiếp các phần trong giờ học hoặc chuyển từ
hoạt động này sang hoạt động khác để tạo sự hứng thú, thƣ giãn, gây sự chú ý
cho trẻ.
Ý thức rõ vai trò của giáo dục âm nhạc cho nên hoạt động học có chủ
đích “Giáo dục âm nhạc” đã trở thành một hoạt động không thể thiếu đƣợc

1


trong trƣờng lớp Mầm non .Cùng với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, trong
những năm qua, bản thân tôi đã và đang cố gắng đi sâu tìm những biện pháp
thích hợp nhằm nâng cao chất lƣợng dạy và học cho hoạt động làm quen giáo
dục âm nhạc. Nhƣng đối với đặc điểm của lứa tuổi mẫu giáo, giáo dục âm
nhạc không chỉ dừng lại ở việc cô dạy trẻ hát và múa đơn giản mà phải tổ
chức hát, múa dƣới nhiều hình thức và luôn đi cùng với đồ dùng, đồ chơi âm
nhạc. Bên cạnh đó, giáo dục âm nhạc luôn đƣợc thực hiện phù hợp với chế độ
sinh hoạt cả ngày ở trƣờng của trẻ có ý nghĩa lớn nhƣ: Giáo dục âm nhạc

chúng ta biết vận dụng một cách sáng tạo, thƣờng xuyên tổ chức sƣu tầm, cải
biên, sáng tác một số trò chơi giáo dục âm nhạc, thao giảng, tổ chức các hoạt
động để đƣa giáo dục âm nhạc vào cho phù hợp thì sẽ uốn nắn kịp thời và tạo
điều kiện để cùng nhau thực hiện tốt.
Với tầm quan trọng của việc tổ chức làm đồ dùng dạy học, đồ chơi và
nâng cao chất lƣợng giáo dục âm nhạc thông qua việc tổ chức các hoạt động
để phục vụ chuyên môn nên bản thân tôi đã đề cập tới vấn đề: “Một số biện
pháp rèn luyện kĩ năng ca hát cho trẻ mầm non 5-6 tuổi ”
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Hiện nay trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng có rất nhiều
công trình nghiên cứu về vai trò của âm nhạc đối với trẻ mầm non. Một số tài
liệu ngƣời nghiên cứu tiếp cận để phục vụ cho đề tài nghiên cứu nhƣ:
Đề tài nghiên cứu khoa học của Phạm Thị Hòa: “Thiết kế bài soạn giáo dục
âm nhạc cho giáo viên mầm non theo định hƣớng đổi mới”
Đề tài nghiên cứu khoa học của Vũ Thị Việt Hiếu: “Hứng thú học âm
nhạc của trẻ 4-5 tuổi ở một số trƣờng mầm non tỉnh Yên Bái”
Phƣơng pháp dạy học âm nhac cho trẻ trƣớc tuổi học, Tiến sĩ Ngô Thị
Nam 2008

3


3. Mục đích nghiên cứu
Khảo sát việc dạy các bài hát theo chủ đề cho trẻ 5-6 tuổi trong trƣờng
Mầm Non khu vực Phúc Yên, từ đó tìm biện pháp nâng cao chất lƣợng dạy
hát theo chủ đề cho trẻ mầm non 5-6 tuổi và một số trƣờng mầm non ở thành
phố Hà Nội và tỉnh Vĩnh Phúc.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Một số biện pháp “Nâng cao chất lƣợng dạy hát cho trẻ 5-6 tuổi”
5. Đối tƣợng nghiên cứu

Đánh giá và đƣa ra kết luận về thực trạng dạy hát theo chủ đề cho trẻ 56 tuổi
8.6. Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lƣơng dạy các bài hát
theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi.
9. Bố cục của khóa luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, phần nội dung của đề tài gồm 3
chƣơng sau:
Chƣơng 1: Một số cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài
Chƣơng 2: Một số biện pháp rèn kĩ năng ca hát cho trẻ mầm non 5-6 tuổi
Chƣơng 3: Kết luận và kiến nghị

5


CHƢƠNG I
MỘT SỐ CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Âm nhạc với trẻ Mầm non
1.1.1. Tầm quan trọng của âm nhạc với trẻ mầm non
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện thực khách quan
bằng những hình tƣợng có sức biểu cảm của âm thanh. Cùng với những
phƣơng tiện diễn tả âm nhạc nhƣ: giai điệu, tiết tấu, cƣờng độ, nhịp độ, âm
sắc, âm khu, âm vực, hòa âm…bản chất thời gian trong âm nhạc làm cho nó
có thể truyền đạt sự vận động của các ý tƣởng và tình cảm trong tất cả những
sắc thái tinh tế nhất.
Âm nhạc có từ thời xa xƣa đến với cuộc sống khá tự nhiên, những tiếng
hú, tiếng ngân thƣờng kèm theo những điệu bộ, tiếng con vật kêu, điệu bộ
minh họa cho sự vật hiện tƣợng thiên nhiên, đó là những khái niệm âm nhạc
sơ giản, cùng làm cho trẻ hấp dẫn và đƣợc truyền từ đời này qua đời khác,
thấm dần vào trong máu mỗi con ngƣời. Những tiếng hát mô phỏng hiện
tƣợng thiên nhiên, những tiếng hò trong lao động của một tập thể. Những làn

hay nỗi khát khao hy vọng đƣợc biểu hiện trong âm nhạc (âm thanh). Bản
thân âm nhạc là thế đó, các bài hát hay, các điệu múa mà chúng ta đƣợc nghe,
đƣợc biết và đƣợc trải qua những cảm xúc đó. Với tất cả những điều trình bày
trên đây, chúng ta thấy quá rõ âm nhạc là một bộ môn không thể thiếu trong
chƣơng trình học của trẻ Mầm non.
1.1.2. Ý nghĩa của việc giáo dục âm nhạc đối với trẻ thơ
Đối với trẻ thơ, âm nhạc là nguồn sữa nuôi dƣỡng tinh thần của bé ngay
từ khi lọt lòng mẹ, cất tiếng khóc chào đời và có vai trò đặc biệt trong giai
đoạn ở tuổi nhà trẻ, mẫu giáo, giai điệu trầm bổng, sự phong phú của âm hình,
tiết tấu, màu sắc âm thanh đa dạng của các thể loại âm nhạc nhƣ đƣa con trẻ
vào thế giới của cái đẹp một cách hấp dẫn và thú vị. Bất cứ ngƣời mẹ nào

7


cũng đều tự hào về con mình rất thích nghe nhạc, có một chút về năng khiếu
âm nhạc.
Đúng vậy: Âm nhạc nhƣ một món ăn tinh thần đối với trẻ, thiếu âm
nhạc khác nào trồng hoa thiếu nƣớc “hoa sẽ khô héo”… Nhiều nhà khoa học
nghiên cứu và cho rằng: “Việc nghe nhạc và hoạt động âm nhạc làm cho tình
cảm các em sẽ gắn bó, thoải mái, giúp cho việc học tập và lao động của trẻ có
kết quả tốt. Trí nhớ của trẻ sẽ phát triển tốt hơn. Đặc biệt là trí tƣởng tƣợng
của trẻ thêm phong phú, nhất là nhạc không lời giúp cho trẻ phán đoán nhiều
điều thú vị vì nó không nói cụ thể mà gợi trí tƣởng tƣợng của trẻ. Giai điệu
trầm bổng, tiết tấu nhịp nhàng đƣa trẻ vào thế giới của cái đẹp một cách hấp
dẫn. Những âm thanh có tổ chức sẽ góp phần quan trọng trong việc phát triển
toàn diện cho trẻ : Đức, trí , lao, thể, mỹ. Đại văn hào M- Góc Ki nhận xét
rằng “âm nhạc tác động một cách kì diệu đến tận đáy lòng, nó khám phá ra
phẩm chất cao quý nhất của con ngƣời”. Chính vì vậy mà ngƣời lớn cần quan
tâm đặc biệt đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ bằng mọi hình thức và càng

Âm nhạc là phƣơng tiện hiệu quả nhất trong việc giáo dục trẻ phát
triển toàn diện các mặt : Đức, trí, lao, thể, mỹ. Đặt cơ sở ban đầu cho việc
giáo dục văn hóa âm nhạc, phát triển trí tuệ, thể chất cho trẻ. Không những
vậy, việc đƣa âm nhạc trở thành môn học trong trƣờng Mầm Non còn giúp trẻ
hiểu về âm nhạc , nắm đƣợc một số kĩ năng hoạt động âm nhạc cơ bản,
thƣờng xuyên hát, múa, vận động theo nhạc, phát triển khả năng âm nhạc, làm
phong phú thêm đời sống tinh thần của trẻ.
1.2 Thực trạng dạy hát cho trẻ 5-6 tuổi ở trƣờng mầm non
1.2.1. Chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ 5-6 tuổi theo Lê Thu
Hương (chủ biên)
Chủ đề
1.Chủ đề trƣờng mầm non

Tên bài hát
1. Ngày vui của bé
2. Rƣớc đèn dƣới trăng

9


3. Chào ngày mới
4. Em đi mẫu giáo
5. Những khúc nhạc hồng
6. Chiếc đèn ông sao
7. Gác trăng
8. Ngày đầu tiên đi học
9. Vƣờn trƣờng mùa thu
10. Bàn tay cô giáo
11.Bài ca đi học
2. Chủ đề bản thân

13. Khúc hát ru những ngƣời mẹ trẻ
14. Lời ru trên nƣơng
4. Chủ đề thực vật

1. Hoa kết trái
2. Màu hoa
3. Em yêu cây xanh
4. Cây trúc xinh
5. Xòe hoa
6. Lá xanh
7. Hoa trƣờng em
8. Hoa trong vƣờn
9. Mùa xuân đến rồi
10. Cho tôi đi làm mƣa với
11. Chị ong nâu và em bé
12. Bé và trăng
13. Anh trăng hòa bình
14. Mùa xuân ơi
15. Hạt gạo làng ta

5. Chủ đề động vật

1. Vật nuôi
2. Bài hát của chuồn chồn
3. Ba con bƣớm Bắc kim thang
4. Chim bay
5. Chim chích bông
6. Con cò

11

6. Em nhớ Tây Nguyên
7. Múa với bạn Tây Nguyên
8. Em yêu trƣờng em
9. Đi học
10. Cháu vẫn nhớ trƣờng Mầm Non
11. Trƣờng em
12.Tạm biệt búp bê

12


13. Trái đất này là của chúng mình
14. Mùa hoa phƣợng
Nhƣ đã trình bày ở trên, ngoài các yêu cầu chung theo quy định của Bộ
GD & ĐT , thực tế việc tổ chức hoạt động âm nhạc vẫn có những điều chỉnh
nhất định so với Chƣơng trình giáo dục mầm non mà Bộ ban hành (áp dụng
chung cho tất cả các trƣờng Mầm non trên toàn quốc) Về cơ bản , nội dung
giáo dục âm nhạc cho trẻ gồm 8 chủ điểm. Song khi xây dựng kế hoạch cho
từng tuần, tháng, việc lựa chọn đề tài trong mỗi chủ đề cũng nhƣ xác định yêu
cầu , nội dung giáo dục cho từng độ tuổi lại có sự khác nhau. Tùy thuộc vào
điều kiện của từng trƣờng và từng địa phƣơng mà giáo viên lựa chọn các đề
tài cho phù hợp. Trƣờng Mầm non Hoa Hồng – thị xã Phúc Yên – Tỉnh Vĩnh
Phúc đã thực hiện đúng theo khung chƣơng trình của Bộ đã ban hành.
Trƣờng cũng đã thực hiện tốt các chủ điểm ( 8 chủ điểm), song do đặc thù
riêng của trƣờng và khu vực mà trƣờng cũng có những điều chỉnh nhất định
cho phù hợp với tình hình thực tể. Trên cơ sở đã tổng kết việc thực hiện
chƣơng trình giáo dục Mầm non cuả các trƣờng thuộc khu vực Phúc Yên, tác
giả xin trình bày nội dung thực hiện chƣơng trình âm nhạc của trƣờng Mầm
non Phúc Yên nhƣ sau:
1.2.2. Nội dung phân phối chương trình của trường Mầm non Hoa


-Vỗ tay theo nhịp bài hát Đêm trung thu

4. Tôi càn gì để lớn lên và khỏe -Biểu diễn cuối chủ đề.
mạnh ( 1 tuần)
Chủ đề gia đình
1.Gia đình bé ( 1 tuần )

-Dạy hát:Mẹ yêu không nào

2.Ngôi nhà gia đình ở

-Vỗ tay theo nhịp: Cả nhà thƣơng nhau

(1 tuần )

- Múa: Múa cho mẹ xem

3.Đồ dùng gia đình
( 1 tuần)

-Biểu diễn cuối chủ điểm

4.Nhu cầu gia đình
( 1 tuần)
Chủ đề nghề nghiệp
1.Nghề công an, bộ đội

- Hát: Chú bộ đội


- gà trống mèo con và cún con

2.Con vật sống trong rừng ( 1 - Dạy vận động: một con vịt
tuần )

Dạy hát:
- Voi làm xiếc
- Đố bạn biết
- Rừng xanh mở hội

3.Con vật sống dƣới nƣớc ( 1 - Chú voi con
tuần )

Dạy hát:
- Cá vàng bơi
- Ếch ộp
- Vận động vỗ tay theo tiết tấu chậm cá

4.Côn trùng và chim

vàng bơi
- Biểu diễn cuối chủ đề

Chủ đề thế giới thực vật
1.Cây xanh (1 tuần )

Dạy hát:
- Em yêu cây xanh
- Vỗ tay theo tiết tấu chậm: Nghe hát: Lý
cây xanh


sĩ Nguyễn Ngọc Thiện)
Trò chơi: Hát theo hình vẽ

5.Một số loại rau

Dạy hát bầu bí thƣơng nhau

(1 tuần )

Nghe hát: Hoa trƣờng em
Trò chơi: Đoán tên bạn hát
- Biểu diễn cuối chủ đề

Chủ đề giao thông
1 . Phƣơng tiện và luật lệ giao Dạy hát:
thông đƣờng bộ (2 tuần ).

- Bác đƣa thƣ vui tính
- Em đi qua ngã tƣ đƣờng phố
Nghe hát: Tự chọn

2.Phƣơng tiện và luật lệ giao Trò chơi: Bao nhiêu ngƣời hát
thông đƣờng thuỷ (1 tuần )

Dạy hát
- Em đi chơi thuyền

3.Phƣơng tiện và luật thuyền


4.Bác Hồ với các cháu thiếu nhi Dạy hát:
(1 tuần)

Nhớ ơn Bác

1.3. Một số kĩ năng ca hát và phƣơng pháp rèn luyện
Để thể hiện bài hát, trẻ cần nắm đƣợc những kĩ năng hát nhƣ: tƣ thế hát,
tổ chức âm thanh, hơi thở, hát chính xác, rõ lời, đồng đều.
1.3.1. Tư thế hát
Tƣ thế đẹp khi hát là đứng thẳng hoặc ngồi thẳng. Trong tƣ thế đó, hơi
thở tốt hơn cả.
Khi tập hát, trẻ ngồi, không dựa lƣng vào ghế, tay đặt lên đùi
Đầu giữ thẳng, không căng cứng, không nghẹo cổ. Miệng cần phải mở tròn,
không mở quá to
Hàm dƣới rơi tự do, môi linh hoạt, co dãn mềm mại
Sau khi thuộc bài hát, tốt nhất nên cho trẻ đứng hát Khi đó hơi thở sâu
hơn, vận động tự do hơn,âm thanh cũng vang lên rõ rệt.

17


Khi đứng hát, trẻ cần giũ đầu cho thẳng, tay thả xuôi theo ngƣời một
cách tự nhiên
1.3.2. Tổ chức âm thanh
Trẻ phải hhats bằng giọng tự nhiên, âm thanh sáng sủa và nhẹ nhàng,
không gào thét và căng thẳng.
Âm thanh đúng tức là việc tổ chức các cơ quan phát thanh- hàm dƣới,
môi ,hàm mềm, lƣỡi nhỏ phía trong khoang miệng…hoạt động chính xác.
Luyện tập thƣờng xuyên có hệ thống, trẻ sẽ dần dần biết điều khiển các cơ
quanphát thanh, hƣớng âm thanh về phía trƣớc đến chân răng hàm trên…

- Đẩy mạnh hơi khi hát các bài hát hành khúc , nhảy múa
- Hít vào nhẹ nhàng, yên tĩnh và đẩy mạnh hơi ra chậm rãi, từ từ khi hát
các bài hát ru, trữ tình.
- Ngắt hơi gọn khi nảy ở các bài hát hài hƣớc, dí dỏm, vui hoạt
1.3.4 Hát rõ lời
Hát rõ lời góp phần truyền đạt bài hát một cách diễn cảm. Trẻ hát các từ
cần phải rõ , đúng , tiến tới rành mạch. Những nguyên tăc phát âm lời hát có
liên quan chặt chẽ tới sự vận động của 6 thanh điệu trong ngữ âm tiếng Việt là
thanh không, sắc , huyền, hỏi, ngã , nặng
Trẻ các nhóm 2-3 tuổi còn đang tập nói, điều khiển lƣỡi còn hƣa thạo ,
nên thƣờng tự thay đổi các từ nhƣ: Anh thành ăn, cánh thành cắn, xinh thành
xin, mình thành mìn, nhanh thành nhăn…
Các từ có dấu ngã thƣờng đƣợc hát bằng các từ có dấu sắc nhƣ : Ngựa
gỗ thành ngựa gố, cũng hát thành cúng, Giữa hát thành giứa
Tập cho trẻ hát rõ lời nhƣng vẫn giữu đƣợc độ mềm mại , duyên dáng
trong khi hát là cực kì cần thiết
Có thể sử dụng một số biện pháp nhƣ:
- Giáo viên đọc lời bài hát một cách diễn cảm và chậm rãi

19


- Khi thuốc bài hát , ở các nhóm nhỏ, giáo viên cho cả lớp đọc lời bài
một cách nhẹ nhàng, không đọc to, đọc chậm cho các từ vang lên rõ rệt
- Đối với trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi, có thể cho trẻ tập đọc lời ca theo
tiết tấu bài hát , trẻ sẽ hát rõ lời hơn vào những bài hát có nhịp độ nhanh
- Có thể mời một trẻ hoặc một vài trẻ đọc lời bài hát, đọc chậm còn các
trẻ khác thì nghe
Tất cả các biện pháp trên phải đƣợc sử dụng một cach thận trọng đẻ
giúp trẻ hát rõ lời, tăng cƣờng độ xúc cảm với bài hát, làm sâu sắc thêm hình