TR
NG
I H C C N TH
KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

LÊ TH M THU N

SO SÁNH NH H
NG C A VI C B SUNG BÁNH
U BÔNG V I VÀ TH C N H N H P TRÊN
MÔI TR
NG D C VÀ CÁC CH TIÊU
SINH LÝ MÁU C A BÒ TH T

Lu n v n t t nghi p
Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

n Th , 2012


TR
NG
I H C C N TH
KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p
Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

Tên

tài:

B

NG D NG

MÔN CH N NUÔI
------o0o------

tài:

SO SÁNH NH H
NG C A VI C B SUNG BÁNH
U BÔNG V I VÀ TH C N H N H P TRÊN
MÔI TR
NG D C VÀ CÁC CH TIÊU
SINH LÝ MÁU C A BÒ TH T

C n Th , ngày tháng n m 2012
CÁN B

C n Th , ngày

NG D N

tháng

DUY T B

n m 2012

MÔN

Nuôi – Thú Y, khoa Nông Nghi p và Sinh H c ng D ng, tr ng
iH cC n
Th ã truy n t cho tôi nh ng ki n th c quý báu.
Xin chân thành c m n th y Nguy n Tr ng Ng và cô Nguy n Th H ng Nhân ã
t o m i u ki n, t n tình h ng d n tôi trong su t quá trình ti n hành lu n v n.
Xin g i l i c m n n anh Nguy n Thi t khoa Nông Nghi p & SH D, tr ng
H c C n Th ã giúp
và óng góp ý ki n quý báu tôi hoàn thành tài.
C m n cô Nguy n Th Tuy t Nhung, giáo viên c v n ã h t lòng yêu th
quan tâm tôi trên b c
ng i h c.

i

ng và

H n t t c , tôi vô cùng bi t n nh ng ng i thân trong gia ình - nh ng ng i ã
sinh thành, d ng d c, yêu th ng tôi, b i p cho tôi b ng nh ng tình c m thiêng
liêng nh t, h ã cho tôi thêm ni m tin và s c s ng b c vào i.
Cùng c m n các b n t p th l p Ch n nuôi – Thú y khóa 34 và các em l p Ch n
nuôi – Thú y khóa 35 ã nhi t tình giúp , ng viên tôi trong th i gian h c t p và
th c hi n tài.
V i t t c t m lòng c a mình tôi xin g i
thành nh t.
Xin chân thành c m n!

n nh ng ng

i thân yêu l i c m n chân


.....................................................................................1

C V GI NG BÒ LAI SIND .............................................................................. 2

2.2 H TIÊU HÓA

NG V T NHAI L I........................................................................ 2

2.3 H VI SINH V T TRONG D C ................................................................................... 3
2.3.1 Vi khu n ........................................................................................................................... 3
2.3.2 N m .................................................................................................................................. 4
2.3.3 Nguyên sinh
2.4 H P THU
2.4.1 S h p thu

ng v t ....................................................................................................... 5

D C ........................................................................................................... 7
acid beo bay h i .......................................................................................... 7

2.4.2 H p thu NH3 ..................................................................................................................... 8
2.4.3 H p thu Glucose ............................................................................................................... 8
2.4.4 H p thu các anion và vitamin ........................................................................................... 8
2.4.5 H p thu urê ....................................................................................................................... 8
2.5 VAI TRÒ C A PROTOZOA TRONG D C ................................................................. 8
2.6 SINH LÝ MÁU ................................................................................................................... 9
2.6.1 Thành ph n máu ............................................................................................................... 9
2.7 TH C N THÍ NGHI M VÀ THÀNH PH N HÓA H C ............................................ 11
2.7.1 C t nhiên ..................................................................................................................... 11
2.7.2 Th c n tinh.................................................................................................................... 13


NG PHÁP B TRÍ THÍ NGHI M ........................................................................ 16

3.4.1 B trí thí nghi m............................................................................................................. 16
3.5 CÁC CH TIÊU THEO DÕI VÀ CÁCH THU TH P S LI U ..................................... 16
3.5.1 Các ch tiêu theo dõi ....................................................................................................... 16
3.5.2 Cách thu th p s li u ...................................................................................................... 17
3.6 CÁCH X

Ch

LÝ S LI U .................................................................................................. 18

ng 4: K T QU VÀ TH O LU N............................................................19

4.1 NH H

NG C A BDBV VÀ TAHH

NS

L

NG PROTOZOA D C ........ 19

4.2 NH H

NG C A BDBV VÀ TAHH

NS

ng ti u c u qua các th i

ng 5: K T LU N VÀ

C B SUNG BDBV VÀ TAHH.............. 21

m......................................................................... 25

m……………………………………………………...26
m............................................................................... 27

NGH ................................................................28

5.1 K T LU N ....................................................................................................................... 28
5.2

NGH ........................................................................................................................... 28

TÀI LI U THAM KH O ............................................................................................. 29


DANH M C CH

Ca: Canxi
DM : V t ch t khô
O2: Oxy
P/E: Protein/n ng l

ng



ng 4.2: nh h

ng c a BDBV và TAHH trên s l

ng vi khu n d c …................ 20

ng 4.3: Các ch tiêu sinh lý máu
Hình 1: L y d ch d c và làm ph

bò

c b sung BDBV và TAHH. ...................... 22

ng pháp nhu m ..................................................... 17

Hình 2: L y máu bò.................................................................. ....................................... 17


DANH M C BI U
Trang
Bi u

4.1:

thay s l

ng protozoa qua các th i

m sau khi bò


ng H ng c u c a bò qua các th i

m........................... 21

Bi u

4.5: S thay

i n ng

Bi u

4.6: S thay

i t l Hematorit c a bò qua các th i

Bi u

4.7: S thay

is l

Hemoglobin c a bò qua các th i

ng Ti u c u c a bò qua các th i

m ....................... 22

m.................................23

m thí nghi m (P > 0,05).
Tóm l i, trong cùng i u ki n u ng d u, bò n kh u ph n b sung TAHH có s
ng protzoa và vi khu n cao h n và các ch tiêu sinh lý máu có xu h ng th p
n so bò b sung BDBV.


Ch

ng I.

TV N

Nh ng n m g n ây n c ta có t c
t ng tr ng n n kinh t và m c thu nh p c a
ng i dân ngày càng cao, nhu c u th t bò ch t l ng ngày càng gia t ng. N m b t
c tình hình ó nhi u trang tr i ch n nuôi và các h gia ình n c ta ã
c
u t chu ng tr i ch n nuôi bò th t v i quy mô l n, úng k thu t, hình thành ng
c ch t l ng cao. Tuy nhiên c xanh ngày càng tr nên khan hi m do ng c
ngày càng b thu h p b i s gia t ng dân s và m r ng ho t ng kinh t . t nông
nghi p
c giành u tiên
tr ng cây l ng th c và rau màu cho nhu c u con
ng i. Do v y gia súc nhai l i ngày càng ph i ph thu c nhi u h n vào các ph
ph m nông, công nghi p. Vi t Nam có m t kh i l ng l n ph ph m
c s d ng
và a vào dây chuy n th c n cho gia súc nhai l i nh : r m r , thân cây ngô, hèm
bia, ng n và lá mía,…Tuy nhiên, y u t gi i h n c a các lo i th c n trên là hàm
ng nit , carbohydrate và béo th p, hàm l ng x cao và t l tiêu hóa kém do
không cân i d ng ch t. Do v y c n có bi n pháp tác ng lên các lo i th c n

ng II. C

S

LÝ LU N

C V GI NG BÒ LAI SIND

T nh ng n m 1920 - 1924 gi ng bò Red Sind c a n
và Pakistan
c nh p
vào n c ta c mi n B c và mi n Nam. Do lai gi a bò Red Sind và bò cái vàng
các a ph ng qua nhi u i t o thành bò lai Sind. Bò lai Sind có nhi u máu bò
Red Sind cho nhi u th t h n, kh i l ng c th cao h n 50 - 70 kg, cày kéo kh e
n g p 1,5 l n, cho s a g p 2,5 l n, t l th t x t ng 13% so v i bò vàng Vi t
Nam. Hi n nay bò lai Sind có h u kh p các t nh mi n nam. Thành ph H Chí
Minh, Tây Ninh,
ng Nai, Bình D ng, Hà Tây là nh ng n i có àn bò lai Sind
ch t l ng cao.
c

m ngo i hình

Qua nhi u n m lai t o, các c
m c a bò lai Sind ã n nh có nh ng c
m
g n gi ng v i bò Sind nh : u dài trán d , tai c p, y m phát tri n, có u vai, mình
ng n, lông màu vàng m ho c cánh gián, b n chân cao và r n ch c.
Khi tr ng thành bò c n ng 400 - 450kg, bò cái n ng 250 - 300kg, s n l ng s a
t 800 - 1000 lít/chu k .

c
tiêu hóa d c , 30 - 50% cellulose và hemicellulose ã
c tiêu hóa t i ây nh

11


h vi sinh v t trong d c lên men mà không có s tham gia c a men celluloza và
hemicelluloza ti t ra t gia súc.
Sau d c là d t ong, d này
c n i v i d c b ng m t mi ng l n và s di
chuy n th c n gi a hai d dày khá d dàng. K d t ong là d lá sách có hình c u
ph nhu mô ng n, s p x p sao cho ch t tiêu hóa chuy n gi a các khe t i d múi
kh , h u h t n c và các ch t n gi i
c h p thu d lá sách, gi a d t ong và
d lá sách có m t mi ng nh m t cái “van”
gi l i th c n trong d c cho n
khi
ng kính c a th c n gi m còn 1 – 2mm. D múi kh hay còn g i là d dày
th c n m phía sau d lá sách,
ây ph n còn l i c a th c n mà vi sinh v t d c
ch a lên men nh ng có kh n ng tiêu hóa s
c tiêu hóa b ng enzim. Tá tràng,
k t tràng và ru t non có ch c n ng t ng t nh
ng v t d dày n. Ru t già là
ph n cu i cùng, ru t th a có m t túi mù n m phía tr c m t l ng. (Preston và Leng,
1991).
2.3 H VI SINH V T TRONG D C
G m nhi u loài và
c chia ra làm nhi u nhóm chính là vi khu n (bacteria),

phân gi i cellulose quan tr ng nh t là Bacteroides succinogenes, Butyrivibrio
fibrisolvens, Ruminoccocus flavefaciens, Ruminoccocus albus, Cillobacterium
cellulosolvens.

12


Vi khu n phân gi i tinh b t: Trong dinh d ng carbohydrat c a loài nhai l i, tinh
b t ng v trí th hai sau cellulose. Ph n l n tinh b t theo th c n vào d c
c
phân gi i nh ho t ng c a vi sinh v t. Tinh b t
c phân gi i b i nhi u lo i vi
khu n d c , trong ó có nh ng vi khu n phân gi i cellulose. Nh ng loài vi khu n
phân gi i tinh b t quan tr ng là Bacteroides amylophilus, Succinimonas
amylolytica, Butyrivibrio fibrisolbvens, Bacteroides ruminantium, Selenomonas
ruminantium và Steptococcus bovis.
Vi khu n phân gi i
ng: H u h t các vi khu n s d ng
c các lo i
polysaccharide thì c ng s
d ng
c
ng disaccharide và
ng
monosaccharide. Xenlobioza c ng có th là ngu n n ng l ng cung c p cho nhóm
này vì chúng có men β − glucosidaza có th th y phân xenlobiza. Các vi khu n
thu c loài Lachnospira multiparus, Selenomonas ruminantium,
s d ng t t hydratecacbon hòa tan.

u có kh n ng



Ch c n ng c a n m trong d c là: M c ch i phá v c u trúc thành t bào th c v t,
làm gi m
b n ch t c a c u trúc này, góp ph n làm t ng s phá v các m nh th c
n trong quá trình nhai l i. S phá v này t o
u ki n cho bacteria bám vào c u
trúc t bào và ti p t c quá trình phân gi i cellulose.
M c khác, ph c h p men tiêu hóa x c a n m d hòa tan h n c a men vi khu n.
Chính vì th n m có kh n ng t n công các ti u ph n th c n c ng h n và lên men
chúng v i t c nhanh h n so v i vi khu n.
Nh v y s có m t c a n m làm t ng t c
tiêu hóa x .
ngh a i v i vi c tiêu hóa th c n x thô b lignin hóa.
2.3.3 Nguyên sinh

i u này

c bi t có ý

ng v t (Protozoa)

S l ng nguyên sinh ng v t thay i tùy thu c vào cách nuôi d ng, kh u ph n
th c n khi cho n th c n có nhi u x , ít
ng thì l ng nguyên sinh ng v t
5
th p (kho ng 10 con/ ml d c ). Ng c l i kh u ph n n ít x và nhi u
ng thì s
5
ng nguyên sinh ng v t t ng lên (Kho ng 4x10 con/ ml d c ).



Vi c lo i b protozoa làm t ng s l ng vi khu n d c là do ng v t nguyên sinh
tiêu th vi khu n nh m t ngu n nit và nucleic (Eadie and Hobson, 1962). K t qu
nghiên c u c a Teather (1984) cho th y gi a l ng protein vi khu n và protozoa có
m i t ng quan ngh ch, trong khi protein protozoa và t ng protein vi sinh v t có
m i t ng quan thu n. Theo Coleman (1975) ng v t nguyên sinh có kh n ng
tiêu hóa m t s l ng l n vi khu n (2,5 – 45g DM vi khu n/ ngày, trong d c c u
có ch a kho ng 50g DM vi khu n)
Itabashi và Katada (1976) ã cho th y r ng s l ng vi khu n có roi gram âm lo i
nh và vi khu n t ng t nh Selenomonas, xu t hi n nhi u h n trong d c c a gia
súc ã
c kh protozoa so v i các gia súc bình th ng khác. Vì v y, thay i v
tiêu hóa và lên men trong d c t vi c kh protozoa có th
c gi i thích là do
thay i v phân b loài vi khu n trong d c và nh ng nh h ng tr c ti p do s
v ng m t c a protozoa.
S gia t ng s l ng vi khu n phân gi i tinh b t sau khi kh protozoa (Kurihara et
al., 1978) ã
c gi i thích r ng b i s lo i tr s c nh tranh dinh d ng gi a vi
khu n và protozoa trong tiêu th tinh b t, ho c b i s kh protozoa không có l i
cho s phân gi i tinh b t c a vi khu n. Trái l i vi khu n phân gi i cellulose trong d
c
c kh , protozoa ít h n trong d c ch a
c làm bi n i .
Protozoa và vi khu n có m i quan h qua l i, nh lo i b protozoa làm bi n i s
tiêu hóa và s t o thành methane. G n ây Preston và Leng (1986) ã ghi nh n: s
kh protozoa làm t ng s l ng n m trong d c . Theo Eadie và Gill (1971) th y
r ng s l ng protozoa có uôi t ng sau khi lo i h t protozoa trong d c . N u lo i
này là n m thì s có gi thi t r ng protozoa c nh tranh các ch t dinh d ng v i n m

trong th c t , a ra r ng lo i b protozoa làm s l ng protein trong th c n b
gi m i trong d c .
Theo Bauchopa (1976) cho r ng h sinh thái vi sinh v t d c r t ph c t p và ph
thu c vào nhi u kh u ph n. Gi a các loài có quan h c ng sinh c a s phân chia
ch c n ng bacteria k khí là tác nhân chính lên men carbohydrat và thành ph n t
bào th c v t. Các protozoa a s k khí có kh n ng phân gi i cellulose nh ng c
ch t chính c a chúng là
ng và tinh b t. Kh u ph n c ng quy t nh các lo i
protozoa do tác ng t ng h gi a các vi sinh v t trong d c loài nhai l i cho nên
khi môi tr ng có nhi u c ch t thích h p v i s phát tri n c a vi sinh v t này s
làm gi m m t
c a các loài khác và có m c
dao ng khác h n.
i v i bò,
t c
sinh tr ng bò n c thì th p protozoa và không protozoa. T c
t ng
tr ng cao h n 50% so v i bò có protozoa. nh h ng chính c a s v ng m t
protozoa trong d c làm t ng t l P/E trong s n ph m cu i cùng c a s n ph m lên
men. Vì v y có th k t lu n r ng, gi m protozoa trong d c có l i cho ch n nuôi
m c kh u ph n ít protein s t ng s c s n xu t kh u ph n ít m.
Theo Hungate (1996), Aromentano et al., (1993) Murphy et al., (1990), cho r ng
m c cao lipid trong kh u ph n có th gây ng
c cho protozoa trong d c , và cho
r ng t l tiêu hóa v t ch t khô t ng 18% khi có protozoa. Theo B ch Tu n Ki t và
Lý Ng c Nga (2004) khi b sung d u u nành b ng cách cho bò u ng m t l n theo
li u 6 – 8 ml/kg th tr ng ã làm s l ng protein gi m và s l ng vi khu n t ng
nh ng không nh h ng nhi u n tr ng thái sinh lý c th gia súc. Bên c nh ó
còn làm t ng l ng n vào và t l tiêu hóa th c n c a gia súc.
2.4 S

c bài ti t qua n c ti u, m t ph n i vào tuy n n c b t và
c nu t xu ng d
c , tr thành ngu n cung c p nit cho sinh v t. N u NH3 quá d th a do vi sinh v t
s d ng không h t s gây ng
c cho bò.
2.4.3 H p thu Glucose
Lên men th c n trong d c là lên men các
ng hòa tan, tinh b t trong kh u
ph n nh ng l ng glucose h p thu
c ch b ng m t ph n nh so v i l ng
glucose có trong th c n. Tinh b t c a ngô, thóc và cao l ng có kh n ng kháng
v i s lên men d c và tinh b t còn l i s
c chuy n xu ng tiêu hóa ph n d i
b máy tiêu hóa và
c h p thu t i ó.
2.4.4 H p thu các anion và vitamin
Tính n nh t ng i c a các thành ph n ion trong d c
c duy trì nh s h p
thu nhanh các ion vô c và s chuy n n c vào trong d c . Các nhà khoa h c cho
r ng, trong
u ki n nuôi d ng bình th ng không có s h p thu các vitamin
nhóm B là vì môi tr ng trong d c là m t trong nh ng thành ph n c a c th vi
sinh v t và nó không tr ng thái t do.
2.4.5 H p thu urê
Urê trong thành ph n c a kh u ph n ho c theo n c b t vào d c c ng nh urê
c chuy n t máu qua vách d c , b phân gi i nhanh chóng b i men urease c a
vi khu n thành NH3 và khí CO2, nên n ng
c a urê trong d c gi m rõ r t.
2.5 VAI TRÒ C A PROTOZOA TRONG D C
Protozoa có s l ng ít h n Bacteria. Trong 1ml d c ch a 105-106 protozoa. Khi

u tiên t i túi hoàng th có m t t p h p các t bào trung mô k t l i thành
t ng ám mây d y. Các t bào bên ngoài c a các ám mây này bi n i thành m t
l p n i mô m ch. Các t bào bên trong thì phân hóa thành các c u t o c a m ch
máu.
Máu cùng v i các d ch th khác là môi tr ng s ng c a các t bào trong c th
c g i là n i môi. S n nh và cân b ng c a các ch s trong n i môi m b o
cho các quá trình s ng
c th c hi n bình th ng, và do ó c th m i t n t i, sinh
tr ng và phát tri n.
Do c m c u t o và ch c n ng c a nó, mô máu luôn luôn
c i m i trong c
th . Tuy v y, nó v n duy trì m t t l t ng i c
nh c a các thành ph n c u t o.
Theo Tr nh H u H ng và
Công Hu nh (2001), kh i l ng máu thay i theo
loài. Ví d : t l ph n tr m c a máu so v i tr ng l ng c th
cá là 3; ch 5,7; th
5,5; mèo 6,6; chó 8-9; b câu 9,2; ng a 9,8; bò 8; heo 4,6; gà 8,5. (Ng i ta c ng có
th tính theo n v ml/kg th tr ng).
Ch c n ng chính c a máu là: Ch c n ng v n chuy n, ch c n ng cân b ng n c và
mu i khoáng, ch c n ng u hòa nhi t, ch c n ng b o v , ch c n ng th ng nh t c
th .
2.6.1 Thành ph n máu
Huy t t

ng

Là m t d ch trong, màu vàng nh t và v h i m n. Huy t t ng là thành ph n quan
tr ng c a máu, chi m 55-60% t ng l ng máu.
nh t riêng c a huy t t ng so

ôV n chuy n oxy và carbonic
H ng c u v n chuy n khí oxy t ph i n mô và v n chuy n khí carbonic t mô
n ph i nh ch c n ng c a hemoglobin. M t khác C02 mô sau khi khuy ch tán
vào trong h ng c u thì t i ây ã di n ra quá trình C0 2 + H20 H2C0 3 nh men xúc
tác carboanhydrase (men này có nhi u trong h ng c u). Sau ó H2C03 phân ly H+ +
c khuy ch tán r t nhi u t trong
HC03- . Nh hi u ng Hamburger mà HC03h ng c u chuy n sang huy t t ng t o ra d ng v n chuy n C02 quan tr ng nh t c a
máu (C02
c v n chuy n d i d ng HC03- ). Nh v y h ng c u ã óng vai trò
quan tr ng b c nh t trong s v n chuy n C0 2 d ng HC03- c a huy t t ng.
ô

i u hòa cân b ng acid-base c a máu

Ch c n ng này do h
m hemoglobinat m nhi m. ng th i v i h
m c a Hb,
m
h ng c u còn t o ra HC0 3 trong quá trình v n chuy n C02, nên nó ã t o ra h
bicarbonat HC03/H2C03, h
m quan tr ng nh t c a máu.
ôT o
nh t c a máu
H ng c u là thành ph n ch y u t o
nh t c a máu, nh
nh t mà t c
tu n
hoàn, nh t là tu n hoàn mao m ch, h ng nh. T c
tu n hoàn h ng nh là i u
ki n thu n l i cho s trao i v t ch t gi a t bào và máu. Khi

Là nh ng ti u th nh không nhân có hình c u tròn hay b u d c.Trong máu loài h u
nh , có 100.000 - 600.000 ti u c u/mm3.
Hematorit (HCT)
Hematocrit là t l , kh i l ng máu bao g m các t bào máu . Hematocrit (HCT)
c th hi n nh m t t l ph n tr m. Ví d , m t hematocrit 25% có ngh a là 25
ml c a các t bào máu
trong 100 ml máu. Hematocrit
c s d ng
ki m tra
b nh thi u máu. N u th p, nó có th ch ra các u ki n nh , ch ng h n nh không
nh n
c
ch t s t trong ch
n u ng, ho c các
u ki n nghiêm tr ng,
ch ng h n nh ch y máu b t th ng do ung th
i tràng ho c các v n
s c kh e
khác. M t hematocrit c tính theo t l ph n tr m có th
c b t ngu n b ng cách
ng g p ba l n các hemoglobin n ng
g/dL.
ng v t có vú, hematocrit c l p
v i kích th c c th .
2.7 TH C N THÍ NGHI M VÀ THÀNH PH N HÓA H C
2.7.1 C t nhiên
Gia súc nhai l i có th tiêu hóa n 70% các ch t h u c có trong c t
m c t nhiên: tùy theo vùng, bao g m các lo i sau:

20

các lo i thân lá cây (nh lá tre, lá du i, lá ngõa, lá sung, lá keo d u, lá hu ày, lá
móng bò, ch i n a), các lo i rong bèo (nh bèo hoa dâu,…) c ng ã
c dùng cho
trâu bò n.
C voi ( Penisetum purpureum)
C voi có thành ph n dinh d ng cao h n nhi u lo i c hòa th o khác.Trong 1kg c
i có 168g ch t khô, protein thô 95-110g/kg ch t khô, glucid 13,5g, x 54g canxi
0,6g, phospho 0,7g, n ng l ng trao i 320 Kcal.
C lông tây (Brachiaria mutica)
Là lo i c s ng lâu n m, r nhi u, thân dài 0,6 – 2 m, phân nhánh m m bò trên m t
t, m c r và âm ch i các t, sau ó v n th ng lên cao kho ng 2 m. C lông
tây a thích khí h u nóng m, c sinh tr ng t t các vùng th p, nhi t
t i thi u
o
có th s ng
c là 8 C n u l nh h n thì có th ch t l i d n. C phát tri n nhanh
nh ng n i m t, t o thành nh ng th m c dày, cao và không ch u
c khô h n.
C lông tây có th ch u
c ng p n c ng n ngày, ch u m n ch u phèn. Có th s
d ng c lông tây d i d ng t i, xanh, ho c ph i khô (D ng H u Th i và
Nguy n ng Khôi, 1981).
Rau mu ng ( Ipomoea aquatica)
Là m t loài th c v t nhi t i bán th y sinh thu c h Bìm bìm (Convolvulaceae), là
m t lo i rau n lá. Phân b t nhiên chính xác c a loài này hi n ch a rõ do
c
tr ng ph bi n kh p các vùng nhi t i và c n nhi t i trên th gi i. T i Vi t Nam,
nó là m t lo i rau r t ph thông, và các món n t rau mu ng r t
c a chu ng,
th m chí "nghi n". Rau mu ng ru ng có hai gi ng tr ng và : rau mu ng tr ng

tr ng t i nh ng vùng có khí h u m nhi u n i trên th gi i. C ch
c cho là có
ngu n g c t châu Phi ho c châu Á. C ch có th
c dùng trong ch n nuôi gia
súc, làm m t c cho sân v n ng, công viên, sân ch i..., và c trong y h c c
truy n. Vi t Nam, c ch th ng m c b sông, s n ê, bãi c t nhiên trên
kh p các vùng.
2.7.2 Th c n tinh
Th c n tinh là lo i th c n có kh i l ng nh nh ng hàm l ng ch t dinh d ng
trong 1kg th c n l n, hàm l ng ch t x th p h n 18%. Nhóm th c n này bao
g m các lo i h t ng c c và b t c a chúng (ngô, mì, g o,…), b t và khô u t ng,
l c…, các lo i h t cây b
u và các lo i th c n tinh h n h p
c s n xu t công
nghi p. Th c n tinh h n h p
c ch bi n t i các xí nghi p ch bi n th c n t
các lo i nguyên li u ch y u là b t ngô, cám g o, b t mì, các lo i khô d u, b t cá…
Ngoài ra ng i ta còn b sung thêm các premix khoáng và vitamin. Ng i ta c ng
dùng các lo i bã r u bia khô và ch t th i c a gà công nghi p trong thành ph n
th c n tinh h n h p.
Các xí nghi p s n xu t th c n gia súc công nghi p th
cho bò d i hai d ng:

ng s n xu t th c n tinh

- H n h p giàu m ( m c) v i thành ph n ch y u là các khô d u, urê, các
lo i khoáng và vitamin. Tùy theo thành ph n c a h n h p mà ng i ch n nuôi tr c
ti p s b sung thêm các lo i th c n tinh giàu n ng l ng theo m t t l nh t nh
t o thành h n h p hoàn ch nh cho bò n.
- Th c n h n h p hoàn ch nh

c. T l c a bánh d u này kho ng 5 - 10%
trong TAHH. Bánh d u bông v i có hàm l ng gossypol 0,1-0,2% có th dùng trong
kh u ph n th c n tinh c a bò s a n 20% nh ng không quá 10% trong kh u ph n
th c n tinh c a bê th t. H t bông v i nguyên c ng
c s d ng
thay th m t
ph n th c n tinh. H t nguyên lo i t t ch a kho ng 20% d u và 19% protein. V
h t bông v i ch a nhi u x (50% CF) nh ng v n có th s d ng m c 30% trong
kh u ph n bò th t.

23