HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––––

NGUYỄN QUỐC MỸ

XÁC ĐỊNH MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH VẬT HỌC
CỦA VI KHUẨN PASTEURELLA MULTOCIDA
VÀ STREPTOCOCCUS SUIS GÂY BỆNH VIÊM PHỔI
Ở LỢN NUÔI TẠI HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG
VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÚ Y

THÁI NGUYÊN - 2016


HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––––

NGUYỄN QUỐC MỸ

XÁC ĐỊNH MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH VẬT HỌC
CỦA VI KHUẨN PASTEURELLA MULTOCIDA
VÀ STREPTOCOCCUS SUIS GÂY BỆNH VIÊM PHỔI
Ở LỢN NUÔI TẠI HUYỆN HIỆP HÒA, TỈNH BẮC GIANG
VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ
Chuyên ngành: Thú Y
Mã số: 60 64 01 01


Chi cục Thú y tỉnh Bắc Giang đã tạo điều kiện và giúp tôi hoàn thành tập
luận văn này.
Hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi luôn nhận
được sự hướng dẫn tận tình, đầy trách nhiệm và hết lòng vì khoa học của các
thầy: PGS.TS. Tô Long Thành; TS. Nguyễn Quang Tính.
Tôi xin trân trọng cảm ơn TS. Hoàng Đăng Huyến, TS. Lê Văn Dương,
Chi cục Thú y tỉnh Bắc Giang và tập thể cán bộ trạm Chăn nuôi Thú y huyện
Việt Yên, trạm Chăn nuôi Thú y huyện Hiệp Hòa. Cảm ơn các đồng nghiệp
Thú y viên cơ sở, các hộ chăn nuôi đã giúp tôi hoàn thành luận văn.
Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn gia đình, bạn bè đã luôn tạo điều kiện
và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn./.

Thái Nguyên, tháng 10 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Quốc Mỹ


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .....................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN .........................................................................................................ii
MỤC LỤC ............................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC BẢNG ..................................................................................... vi
DANH MỤC CÁC HÌNH ....................................................................................viii
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ....................................................................................... 1

2.4.4. Phương pháp xác định serotype của các chủng vi khuẩn phân lập được ............ 27
2.4.5. Phương pháp xác định độc lực của các chủng vi khuẩn phân lập được .............. 30
2.4.6. Phương pháp xác định khả năng mẫn cảm với kháng sinh của các chủng vi
khuẩn phân lập được ...................................................................................................... 31
2.4.7. Thử nghiệm Autovaccine phòng viêm phổi lợn .................................................. 31
2.4.8. Xây dựng phác đồ điều trị bệnh viêm đường hô hấp, viêm phổi ở lợn tại
huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang ................................................................................... 31
2.4.9. Phương pháp xử lý số liệu ................................................................................... 32
Chương 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ........................................................... 33
3.1. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh viêm phổi ở lợn tại
huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang ........................................................................... 33
3.1.1. Tỷ lệ lợn mắc bệnh và chết do viêm phổi tại một số xã của huyện Hiệp Hòa
tỉnh Bắc Giang ............................................................................................................... 33
3.1.2. Tỷ lệ lợn mắc bệnh và chết do viêm phổi theo mùa vụ tại một số xã của
huyện Hiệp Hòa ............................................................................................................. 36
3.1.3. Tỷ lệ lợn mắc bệnh và chết do viêm phổi theo lứa tuổi tại một số xã của
huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang ................................................................................... 39
3.2. Kết quả phân lập, xác định một số đặc tính gây bệnh của vi khuẩn P.
multocida và S. suis gây viêm phổi ở lợn ............................................................... 42
3.2.1. Kết quả phân lập vi khuẩn P. multocida và S. suis từ mẫu bệnh phẩm lợn
mắc bệnh viêm phổi tại huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang ............................................ 42
3.2.2. Kết quả giám định một số đặc tính sinh học của vi khuẩn P. multocida và S.
suis phân lập được.......................................................................................................... 44
3.2.3. Xác định serotype của các P. multocida và S.suis phân lập được ....................... 49
3.2.4. Kết quả xác định độc lực của các chủng vi khuẩn P. multocida phân
lập được ........................................................................................................................ 52


v



65

S. suis gây ra để sớm đưa vào sử dụng phòng bệnh viêm phổi cho lợn nuôi tại
các địa phương khác.
- Để điều trị bệnh đường hô hấp, viêm phổi ở lợn do vi khuẩn P. multocida
và S. suis gây ra đạt hiệu quả, có thể dùng kháng sinh ceftiofur kết hợp với 1
số loại thuốc tăng cường sức đề kháng, thuốc bổ, các chất điện giải.


66

TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Tiếng Việt:
1. Đặng Xuân Bình, Nguyễn Thị Ngân, Phan Hồng Phúc (2007), “Tình hình
nhiễm Actinobacillus pleuropneumoniae và bệnh viêm phổi màng phổi ở
lợn”, Tạp chí Khoa học kỹ thuật thú y, 14(2), tr. 36-39.

2. Đặng Xuân Bình, Nguyễn Thị Kim Dung, Nguyễn Thị Hà, Lê Bá Hiệp
(2010), “Khảo sát sự lưu hành của vi khuẩn Pasteurella multocida ở gia
súc một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam”, Tạp chí Khoa học kỹ thuật
thú y, 17(2), tr. 53- 57.
3. Chi cục thống kê huyện Hiệp Hòa, Báo cáo thống kê chăn nuôi tại thời

điểm 01/7/2015.
4. Chi cục Thú y tỉnh Bắc Giang, Báo cáo dịch tễ năm 2013-2015.
5. Lê Văn Dương (2013), Nghiên cứu một số đặc tính sinh học của vi
khuẩn

Actinobacillus

Đức Hạnh (2012), Bệnh truyền lây từ động vật sang người, Nxb Nông
nghiệp, tr. 168-178.
10. Khương Thị Bích Ngọc (1996), Bệnh cầu khuẩn ở một số cơ sở chăn nuôi
lợn tập trung và biện pháp phòng trị, Luận án PTS khoa học nông nghiệp,
Viện Thú y Quốc Gia, Hà Nội.
11. Trịnh Phú Ngọc (2002), Nghiên cứu một số đặc tính sinh vật và độc lực
của vi khuẩn Streptococcus gây bệnh ở lợn tại một số tỉnh, Luận án Tiến
sĩ khoa học nông nghiệp, Viện Thú y Quốc Gia, Hà Nội.
12. Nguyễn Ngọc Nhiên (1996), Vai trò của một số vi khuẩn đường hô hấp
trong hội chứng ho thở truyền nhiễm ở lợn và biện pháp phòng trị, Luận
án Phó tiến sĩ khoa học Nông nghiệp, Viện Thú y Quốc gia, Hà Nội.
13. Nguyễn Ngọc Nhiên, Nguyễn Thị Nội, Khương Bích Ngọc (1994),
“Nghiên cứu chế tạo vacxin phòng Hội chứng ho thở truyền nhiễm ở lợn
và kết quả áp dụng trong sản xuất”, Tạp chí khoa học - công nghệ và quản
lý kinh tế, 9, tr. 356 - 357.
14. Cù Hữu Phú (1998), “Kết quả phân lập và xác định một số tính chất vi
khuẩn học của Streptococcus sp. gây bệnh ở lợn một số tỉnh phía Bắc”,
Báo cáo khoa học Viện Thú y 1998.
15. Cù Hữu Phú (2011), Nghiên cứu mối liên quan giữa Hội chứng rối loạn
hô hấp và sinh sản ở lợn với vi khuẩn gây bệnh kế phát và xác định biện
pháp phòng, trị bệnh, Báo cáo khoa học Viện Thú y Quốc gia 2011.
16. Cù Hữu Phú, Nguyễn Ngọc Nhiên, Nguyễn Thu Hằng, Âu Xuân Tuấn,
Nguyễn Bích Thuỷ, Vũ Ngọc Quý (2005), “Xác định nguyên nhân gây
bệnh đường hô hấp của lợn nuôi tại một số tỉnh phía Bắc”, Tạp chí khoa


68

học kỹ thuật Thú y, 7(4), tr. 25 - 32.
17. Nguyễn Vĩnh Phước, Hồ Đình Chúc, Nguyễn Văn Hanh, Đặng Thế Huynh

khu vực miền núi phía bắc”, Tạp chí Khoa học kỹ thuật thú y, 14(6), tr. 46-51.
28. Nguyễn Quang Tuyên, Đỗ Quốc Tuấn (2007), “Kết quả phân lập vi
khuẩn Pasteurella multocida ở lợn tại khu vực miền núi phía bắc”, Tạp
chí Nông nghiệp và phát triển Nông thôn, (15), tr. 45- 47.

* Tiếng Anh:
29. Carter G. R. (1955), “ Studies on Pasteurella multocida I, a
haemagglutination test for indentification of serological type”, American
Juornal of Vet. Reseach 16, pp. 481 - 484.

30.Carter G. R. (1961), “A new serological type of Pasteurella multocida
from central”, Veterinary record, 73, pp. 1052.
31.Carter G.R. (1984), Pasteuralla Yersinia and Franciella page: 111-121 in

Diagnostic procedures in veterinary bacteriology and Mycology 4th ed
(Carter G.R, ed), Charles C, Thomas Publisher, Springfield.
32. Chung J. Y., Wilkie I., Boyce J. D., Townsend K. M., Frost A. J.,

Ghoddusi M., Adler B. (2001), “Role of capsule in the pathogenesis of
fowl cholera caused by Pasteurella multocida serogroup A”, Infect.
Immin, 69(4), pp. 2487 - 2492.
33.Clifton-Hadley F. A. (1983), “ Streptococccus suis type 2 infection”, Br.
Vet. J, No. 139, pp. 1-5.
34.

Diallo I. S., Frost A. J., Spradbrow P. B. (1995), “Molecular studies

on avian stranins of Pasteurella multocida in Australia”, Vet.
Microbiol, pp. 335 - 342.
35.Eiichi K., Takuo S., Tsutomu M. (1997), “Evaluation of transport media for

caused

by Actinobacillus pleuropneumoniae and

Pasteurella multocida in swine”. Am J Vet Res 57:224-228.

43.Perch B., Pedersen K. B., Henrichsen J. (1983), “ Serology of
capsulated Streptococci pathogenic for pigs: Six new serotypes of
Streptococcus suis”, J Clin Microbiol, No. 17, pp. 993-996.

44.Peter E., Marth J., Carolyn J. H. (1996), “A miminal medium for
growth of Pasteurella multocida”, FEMS microbiology letters, 140 (23), pp. 165 - 169.
45. Pijoan C. (1996), Bacterial respiratory pathogens: What is their impact? In
Proc 4th Annu Swine Dis Conf Swine Pract.

46.Reams R. Y., Glickman L. T., Harrington D. D., Thacker H. L.,
Bowersock T. L. (1994), “ Streptococcus suis infection in swine: A
retrospective study of 256 cases. Part II. Clinical signs, gross and
microcopic lessions, and coexisting microorganisms”, J Vet Diagn Invest,
No. 6, pp. 326- 334.


71

47.Shivachandra S. K. (2006), “Identification of avian strains of
Pasteurella multocida in India by conventional anh PCR assays”, Vet.
Journal, 172 (3), pp. 561 - 565.
48.Smith H., Vecht H., Gielkens A. L. J., Smiths M. A. (1992), “ Cloning
and nucleotide sequence of the gene encoding the 136-kilodalton surface
protein (muramidase-released protein) of Streptococcus suis type 2”,

Bệnh tích trên phổi lợn


74

Ảnh 6: Hình thái vi khuẩn

Ảnh 7: Khuẩn lạc vi khuẩn

P.multocida

P.multocida

chụp qua kính hiển vi

trên môi trường thạch máu

Ảnh 8: Hình thái vi khuẩn S.suis

Ảnh 9: Khuẩn lạc vi khuẩn S.suis

chụp qua kính hiển vi

trên môi trường thạch máu


75

Ảnh 10: Thử phản ứng sinh hóa vi



Ảnh 14: Xác định P.multocida bằng phương pháp PCR

Ảnh 15: Xác định S.suis bằng phương pháp PCR


77

Ảnh 16: Phân lô thí nghiệm

Ảnh 17: Tiêm kháng sinh theo phác đồ