TR

NG

I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C

NG D NG

TH TUY T ANH

CH N OÁN VÀ THEO DÕI K T QU

U TR

T S B NH DA PH BI N TRÊN CHÓ T I TR M
THÚ Y LIÊN QU N NINH KI U – BÌNH TH Y

Lu n v n t t nghi p
Ngành: BÁC S THÚ Y

C n th , 2010


TR

NG

I H C C N TH


n th , 2010


TR
NG
I H C C N TH
KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG
MÔN THÚ Y

tài: Ch n oán và theo dõi k t qu

u tr m t s b nh da ph bi n trên

chó t i Tr m Thú Y Liên Qu n Ninh Ki u – Bình Th y; do sinh viên: H Th
Tuy t Anh th c hi n t i tr m thú y liên qu n Ninh Ki u – Bình th y t
10/08/2010

n 18/10/2010.

n Th , ngày......tháng......n m 2010

C n Th , ngày......tháng.....n m 2010

Duy t B môn

Duy t Giáo viên h

ng d n

NGUY N V N BI N

ng d c và yêu th

ng con, ng

ng ba, các anh, ch nh ng ng

i ã su t

i ã luôn yêu th

i
ng,

Cám n th y Nguy n V n Bi n ng i th y ã h t lòng quan tâm, h ng d n em
trong su t quá trình nghiên c u và hoàn thành lu n v n.
th y con không ch h c
c ki n th c mà còn h c
c nhân cách làm ng i và o c làm ngh .
Cám n th y
Trung Giã – th y c v n h c t p c a Thú Y 32B, ng
yêu th ng và t n tâm giúp
các h c trò.

i th y luôn

Cám n t t c các th y cô thu c b môn Thú y và b môn Ch n nuôi vì ã t n tình
truy n t nh ng ki n th c và kinh nghi m cho chúng em su t th i gian gi ng
ng i h c.
Cám n các cô chú, anh ch làm vi c t i Tr m Thú Y Liên Qu n Ninh Ki u – Bình
Th y ã t o m i

M cl c

iv

Danh m c b ng

vii

Danh m c hình

viii

Tóm l

x

c

Ch

ng 1:

tV n

Ch

ng 2: C S Lý Lu n

1
2


5

2.2.3 Tuy n da

5

2.3. B nh do vi khu n
2.3.1 H vi khu n bình th

5
ng trên da

2.3.2 M t s b nh da do vi khu n
2.4. N m da

5
6
9

2.4.1 Nguyên nhân

9

2.4.2 Cách sinh b nh

10

2.4.3 Tri u ch ng lâm sàng và b nh tích



15

2.6. B nh viêm tai

Ch

16

2.6.1 Nguyên nhân

16

2.6.2 Tri u ch ng

17

2.6.3 i u tr

18

2.7. Kh i u ngoài da

18

ng 3: N i Dung Và Ph
3.1. Th i gian và
3.2. Ph

ng Pháp Thí Nghi m


m thí nghi m

20

20
ng pháp thí nghi m

21

3.3.1 N i dung thí nghi m

21

3.3.2 Ph

21

ng pháp thí nghi m

ng 4: K t Qu Và Th o Lu n

24

4.1. Tình hình b nh da trên chó t i Tr m Thú Y

24

4.1.1 T l b nh v da so v i các b nh khác



ng g p

28

u tr

36

Ngh

37

5.1. K t lu n

37

5.2.

37

ngh

Tài li u tham kh o

38

Ph l c

40

B ng 4.6 T l các lo i b nh da th

27

B ng 4.7 k t qu

ng g p

u tr b nh da

36

vii


DANH M C HÌNH

Hình 1. C u t o da

2

Hình 2. Viêm m n p g p

7

Hình 3. B nh viêm da mõm

8

Hình 4. Sarcoptes scabiei var Canis


do b b chét ký sinh

29

Hình 11. Chó b nhi m Demodex canis

30

Hình 12. Demodex canis

30

c tìm th y trên chó b nh mò bao lông

Hình 13. Chó b nhi m Sarcoptes scabiei var Canis

30

Hình 14. Sarcoptes scabiei var Canis trên chó b nh gh

30

Hình 15. Chó b viêm da b m t

31

Hình 16. Chó b viêm da nông

31


Hình 24. Chó b viêm tai do ve

35

Hình 25. Kh i u

35

khu u chân

viii


Hình 26. Kh i u

hàm

35

ix


TÓM L

C

Sau h n 2 tháng th c hi n
tài lu n v n t t nghi p: “Ch n oán và theo dõi k t
qu

x


CH
NG 1
TV N
Ngày nay chó không ch là loài v t nuôi
gi nhà,
làm c nh mà chúng
còn
c xem là m t ng i b n, là m t thành viên c a gia ình. Chính vì v y mà
s c kh e c a chúng ngày càng
c quan tâm và xem tr ng, các ch nuôi th ng
c m th y bu n phi n vì chó d m c nhi u b nh t t. M t trong nh ng c n b nh ph
bi n trên chó ó là b nh v da. Tuy ít gây t vong cho chó, nh ng nó r t ph c t p
và a d ng, có th do nhi u nguyên nhân khác nhau gây ra nh ng ch bi u hi n gi i
h n v i m t s b nh tích nh : ng a, r ng lông, l loét, hôi, gây khó ch n oán.
B nh da không ch gây nh h ng n s c kh e và i s ng bình th ng c a chó
mà nó còn gây nh h ng n môi tr ng s ng c a ch nuôi.
Xu t phát t nh ng nhu c u th c t c ng nh t mong mu n tìm hi u b nh
da c a b n thân mà tôi th c hi n
tài: “Ch n oán và theo dõi k t qu
u tr
m t s b nh da trên chó t i tr m thú y liên qu n Ninh Ki u – Bình Th y”
i
s
ng ý c a b môn Thú Y, khoa Nông Nghi p & Sinh H c ng D ng, tr ng
i H c C n Th .
M c ích c a


(mi ng, h u môn, âm h ) da r t b n nên b o v c
trong, vì th trong nhi u tr ng
h pc
bên trong b t n th ng mà da không b rách.
Da có màu s c khác nhau do có t bào s c t . Ngoài da còn có lông, màu lông c ng
khác nhau tùy loài gia súc.
2.1.2 C u t o da:

Hình 1. C u t o da
( />
Theo Lâm Th Thu H

ng (2005) da g m 3 l p: bi u bì, chân bì và h bì.

Bi u bì: là bi u mô lát kép hóa keratin (s ng) m nh. B dày c a l p này thay i
tùy n i. Th ng dày nh ng n i không có lông và có s c xát m nh. L p này
không có m ch máu, dinh d ng th c hi n nh s th m th u t các mao m ch bên
i.
L p này có tác d ng:
Lót m t ngoài và b o v

th nh s s ng hóa.

Ch a h c t bào, là nh ng t bào t o ra s c t có tác d ng b o v c th
v i nh ng tia b c x .

2

i


Duy trì tính ch t không thay i c a môi tr ng bên trong c th nh có tính không
th m và ng n c n s thoát h i n c bên trong c th . Nh có l p m d i da mà da
ho t d ng nh m t tác nhân u hòa thân nhi t.
Da tham gia quá trình trao i ch t r t m nh. Quá trình hô h p và bài xu t nh
m ng l i mao m ch và các tuy n n m d i da.
Da ch a nh ng u mút th n kinh c m giác giúp c th c m nh n
và c m giác au.
2.1.4 S tu n hoàn và h th ng th n kinh c a da
Theo Lâm Th Thu H

ng (2005).

3

c áp l c, nhi t


Nh ng m ch máu: nh ng ng m ch hay t nh m ch c a da n i v i nhau thành
i m ch máu ch y song song v i b m t c a da. Chính nh c u trúc này mà da
m nh n
c nhi u ch c n ng. H
ng m ch và t nh m ch s t o thành 2 l i
m ch: l i nông và l i sâu.
i m ch máu sâu: nh ng m ch máu t l p d i da ti n vào h bì r i lên n l p
i chân bì và phân nhánh t o ra d i d ng ng m ch sâu, c ng có m t h th ng
t nh m ch ng c l i.
i m ch máu nông: t l i ng m ch sâu s phân nhánh t o ra nh ng ng
m ch nh xuyên qua l p d ng gân c a chân bì lên n l p d i nhú và t o thành
l i mao m ch nông. L p này l i phân nhánh
t o ra nh ng mao m ch hình quai

T y lông: chính gi a tr c lông, ch a nh ng t bào ch a hóa s ng, còn nhân, n u
gia súc lông l n và có màu s c thì t bào có ch a nh ng h t s c t . Gi a các t
bào có khoang ch a không khí, nh v y lông có tính không d n nhi t.

4


Màng v lông: c u t o b i nh ng t bào d p x p thành l p ã hóa s ng, không có
nhân, không có s c t . Hình thái và cách s p x p c a màng này tùy lo i gia súc.
Áo ngoài: là m t l p t bào sinh ra t nh ng t bào n m trên s
ngay ngoài nh ng t bào sinh v lông.

n c a nhú lông,

Chân lông: n m sâu trong da, ó là vùng dinh d ng sinh tr ng c a lông. Ph n
t n cùng c a chân lông phình to g i là c lông, c t d c chân lông thì ngoài cùng là
bao s i liên k t, trong là b lông là ph n kéo dài c a bi u bì da. L p s ng c a da s
t o thành màng v b .
2.2.2 Móng
Móng
c phát sinh t da, mô liên k t và x ng c a vùng t cu i cùng c a chi.
Nó t o thành các mi ng s ng b c các u chi. T ngoài vào trong, móng g m ba
l p: l p ngoài (l p mái), l p gi a và l p trong. Các l p này có
dày và cách s p
x p h i khác nhau tùy theo loài gia súc.
2.2.3 Tuy n da
Tuy n da g m tuy n nh n, tuy n m hôi và tuy n s a.
Tuy n nh n: là tuy n nang n m trong l p chân bì. Tuy n này m ra ph n chân
lông ti t ch t nh n vào túi th ng bì g c lông, ch nào không có lông thì tuy n
nh n

th ng trên da ho c do các nguyên nhân khác. Staphylococcus intermedius,
Staphylococcus aureus có th phát tri n gây b nh lên n 90% trên da lông chó.
Các loài vi khu n s ng t m th i ch y u tìm th y trên da chó bao g m: Escherichia
coli, Proteus mirabilis, Pseudomonas spp và các loài Bacillus (P.J. Quinn et al.,
1997).
2.3.2 M t s b nh da do vi khu n
B nh viêm m n p g p
Theo Nguy n V n Bi n (2007).
Viêm da n p g p th ng x y ra nh ng ch có n p g p sâu nh n p môi sâu, hay n p
g p âm h nh ng chó quá m p. Các tr ng h p này th ng do viêm da b m t.
Nguyên nhân: tu v trí môi hay âm h .
môi: n p g p môi trên ph sâu l p môi d i hi n di n trên m t s gi ng chó,
làm cho th c n, n c dãi ng l i, ng th i có s c gi a 2 n p t o u ki n cho vi
khu n phát tri n mà ch y u là Staphylococcus intermedius và Staphylococcus aureus
gây viêm.
âm h : n p g p âm h b hai bên háng è lên th ng th y
là chó cái thi n. Ch này th ng xuyên ng n c ti u c ng t o
khu n phát tri n gây viêm.

chó m p nh t
u ki n cho vi

Tri u ch ng:
môi ch môi trên ph môi
i viêm
có m , có mùi hôi. Khi ch viêm
sinh m s kích thích con v t li m, c , chà ho c c n vào ch viêm gây cho b nh tích
tr m tr ng thêm.
Âm h b


dinh d ng th p, môi tr ng s ng d b n hay do nh ng ký sinh
trùng.
Tri u ch ng: n t m m c vùng có ít lông m c ho c không có lông nh b n, b ng và
nách. Da t o nhi u v y nh ho c l p bi u bì da xu t hi n nhi u vòng tròn nh s ng
. Con v t b ng a nh , n t m d v và khô, ôi khi có d ch màu vàng ch y ra.
i u tr :
Dùng các d ng cream kháng khu n bôi lên vùng da t n th

7

ng.


Dùng xà phòng t m chó có ch a chlohexidine ho c ethyl lactate t m t 1-2
tu n.
B nh viêm da mõm

Hình 3. B nh viêm da mõm
( />
Theo Nguy n V n Bi n (2007) b nh th

ng x y ra

d ng viêm da sâu.

Nguyên nhân: nguyên nhân ch a
c bi t rõ, nh ng ng
nhi m trùng th phát v i Staphylococcus intermedius.

i ta cho r ng th

m n n c, có m n m và r ng lông. Chó th ng s t, b n và l
.

, có

i u tr : có th áp d ng các bi n pháp sau
Cephalosporin v i li u 20 mg/kg u ng ngày 2 l n trong 4 tu n.
Prednisolone 2,2 mg/kg cho u ng kèm trong th i gian kho ng 3 ngày.
Ngoài ra c n ph i ch m sóc chó b ng cách t m r a nh tay làm s ch s ch b nh
b ng xà bông sát trùng h ng ngày.
Viêm da t n th

ng

Theo P.J. Quinn et al. (1997).
Viêm da t n th ng x y ra các mô liên k t d i da do da b t n th ng ho c do các
v t c n có s hi n di n c a vi khu n sinh m . B nh th ng d ng viêm da sâu.
Nguyên nhân: do các vi khu n k
Staphylococcus, Streptococcus, E. coli.

khí Clostridium perfringens type A,

Tri u ch ng: chó b s t, bi ng n, r , h ch b ch huy t s ng to. Hình thành các
xoang ch a m trên b m t da. Các áp xe có th tìm th y c , vai, chân và góc
tai. Các vi khu n sinh m t o ph n ng viêm c c b . Da ho i t có màu s m, d ch
ti t có mùi hôi, l p da này có th tróc ra.
i u tr : làm s ch vùng lông quanh v t th

ng, s d ng các thu c sau



Nh ng gi ng chó lông dài c ng là i u ki n thu n l i cho n m da phát tri n.
Khi g p
u ki n ch m sóc kém, khí h u nóng m, m
c a da t ng thì t l
nhi m n m da nh ng gi ng chó lông dài r t cao.
Kho ng 70% b nh n m da chó
c gây ra b i Microsporum canis, 20% b i M.
gypseum, và 10% b i Trichophyton mentagrophytes (C.M. Fraser, 1986).
2.4.2 Cách sinh b nh
Theo Nguy n V nh Ph

c (1978).

N m gây b nh thông qua s th y phân ch t keratin trên da, khu n ty c a n m âm
vào làm y u và g y lông, làm h h i nang lông và gây ra các b nh tích nh viêm
nang lông, viêm da, da r ng lông thành t ng m d ng vòng, hình tròn hay hình b u
d c, da n i lên ban
r i hình thành v y, nh ng vòng này gò lên có b rõ ràng,
xung quanh lông nh b xén, ôi khi gây viêm da có m do s ph nhi m c a vi
trùng.
N m da phát tri n l p bi u bì c a da, lông, móng, chúng không xâm nh p qua l p
mô s ng và không có m t nh ng vùng viêm n ng và dài.
Th i k nung b nh trung bình t 8-10 ngày, b nh tích xu t hi n t 15-30 ngày.
Trong th i k này, b nh tích c ng có th t h t và lông m c l i t 2-3 tháng n u s c
kháng c a c th t t.
2.4.3 Tri u ch ng lâm sàng và b nh tích
Theo Nguy n V nh Ph
B nh bi n



2.4.4 i u tr
Theo Nguy n V n Bi n (2007) có th tr t i ch hay tr toàn thân.
C t lông xung quanh b nh tích, làm s ch ch b nh, dùng m t trong các lo i thu c
nh :
Miconazole 2% bôi ngày 2 l n.
Ketoconazole d ng kem 2% bôi ngày 2 l n.
N u b nhi u thì dùng 0.5% n

c vôi l u hu nh

r a tu n 2 l n.

Giseofulvin (Gricin, Fugivin) 20mg/kg/ngày, u ng 4-6 tu n.
Ketoconazole 10mg/kg, ngày u ng 2 l n.
2.5 B nh da do ký sinh trùng
Theo Nguy n V n Bi n (2007).
2.5.1 B nh ve ký sinh
Ký sinh trùng
Ve ký sinh trên chó có nhi u loài nh ng th ng th y nh t là Rhipicephalus
sanguineus, có hình qu lê và màu nâu en. Chu k phát tri n t 7 tháng n 1
m. Ve có th nh n ói 19 tháng. Ve phát tri n qua các giai
n tr ng, u trùng,
thi u trùng và ve tr ng thành. Ve cái và ve c giao ph i trên c th ký ch , sau
khi giao ph i ve cái hút no máu r i r i kh i c th ký ch ,
tr ng trên m t t.
M i giai
n phát tri n là sau khi ve hút no máu l i r i ký ch , bi n thái trên m t
t r i bám vào ký ch m i. Khi bám vào da, ve chích ch t kháng ông vào máu ký
ch , m i ve cái có th hút 0,5 ml máu.

Bayticol (flumethrin 6%) pha 1ml cho 2 lít n

c t m hay x t cho chó.

Vòng eo c Kiltix tr ve và b chét trong 7 tháng hay vòng eo c
Preventef tr
c ve trong 4 tháng.
t ng hi u qu ta nên k t h p d n v sinh và x t thu c sát trùng
chó.

nh kì ch

c a

2.5.2 B nh b chét ký sinh
Ký sinh trùng
B chét có th có nhi u loài: Ctenocephalides canis, C. felis felis, C. felis orientis.
B chét có thân hình d p, chân dài nên có th bò r t nhanh trên da c ng nh búng
nh y r t xa. B chét hút máu ký ch , trong
u ki n thu n l i có th hoàn thành
vòng i trong kho ng 3 tu n, b chét tr ng thành có th nh n ói 2 tháng. Nguy
hi m nh t là b chét truy n nh ng b nh khác nh : sán sây Dipyllidium canium, vi
trùng b nh d ch h ch.

12


Tri u ch ng
Có th d dàng nhìn th y chúng vùng ít lông hay không có lông nh b ng, háng.
Gây ng a, viêm da, m n loét, r ng lông chó. Chó nhi m nhi u bò chét thì g y



B nh gh gây ra chó là do Sarcoptes scabiei var canis, con c dài 0,2 – 0,35
mm, con cái dài 0,35 – 0,5 mm, vòng i m t 15 – 20 ngày, trong 3 tháng m t gh
cái có th s n sinh m t qu n th 150.000 con. Gh và thi u trùng ào hang d i l p
bi u bì l y d ch lâm ba và d ch t bào làm ch t dinh d ng.
Tri u ch ng
Có 3 tri u ch ng ch y u: ng a, r ng lông, óng v y.
Ng a: do gh

ào hang và do

c t trong n

c b t c a gh kích thích.

R ng lông: do con v t c xát và viêm nang lông. Lông r ng thành nh ng ám tròn,
lúc u ch 2 – 3 mm, càng ngày càng lan r ng ra xung quanh, do gh cái sinh s n
nhanh, gh không t p trung mà di c kh p c th , cho nên nh ng ch r ng lông
ngày càng lan r ng và t ng thêm. Gh gây r ng toàn b lông thành t ng ám và lan
ra ch m.
óng v y: nh ng ch ng a u có m n n c to b ng u inh ghim, do c xát m n
b t ra và m t i,
l i nh ng v t th ng, r i t ng d ch ch y ra
l i máu và
nh ng m nh th ng bì khô l i óng thành v y màu nâu nh t. Nh ng ch r ng lông
và óng v y lan r ng d n. Sau 5 – 6 tháng da hoàn toàn b tr i, óng v y, dày và
nh n nheo, có mùi hôi do các tuy n da ti t ra quá nhi u r i lên men.
B nh gh làm cho ch c n ng c a da không ho t ng
c, con v t ng a ngáy liên