I. Phần mở đầu
1. Lý do chọ đề tài
Mục tiêu giáo dục của các cấp học nói chung là giáo dục các em thành
những con người phát triển toàn diện “Khỏe về thể chất, đẹp về tâm hồn, sáng về
trí tuệ” đặc biệt là ở các cấp THCS, bởi vì các em ở lứa tuổi này có bước nhảy vọt
về cả thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần khỏi tuổi thơ ấu để chuyển sang
gia đình trưởng thành và được phản ánh bằng các tên gọi khác nhau như “Thời kỳ
quá độ”, “Tuổi khủng hoảng”, “Tuổi bất trị”. Vì thế làm thế nào để giáo dục các
em trở thành những người chủ tương lai của đất nước, làm thế nào để giáo dục các
em thành những con người có đủ tài năng trí tuệ và những phẩm chất đạo đức tốt
và làm thế nào để sự nghiệp giáo dục mang lại hiệu quả tốt nhất? Đây chính là
trách nhiệm của toàn xã hội, của gia đình, của đội ngũ giáo viên trong ngành, trong
đó có giáo viên chủ nhiệm lớp…trực tiếp thường xuyên nhất tiếp xúc với các em
học sinh.
Trong thực tế, công tác chủ nhiệm là công tác vô cùng khó khăn, phức tạp
vui nhiều, buồn cũng nhiều, thành công cũng có, thất bại lại cũng không phải là
hiếm, bởi lẻ mỗi một tập thể lớp có đặc thù riêng của lớp đó, mỗi một học sinh là
một hoàn cảnh, một suy nghĩ và một hướng phát triển khác nhau.
Thực tế là như vậy, nên mỗi giáo viên chủ nhiệm phải tìm ra cho mình một
phương pháp đạt hiệu quả nhất, muốn vậy giáo viên chủ nhiệm phải biết cánh nắm
bắt tâm lý, hiểu rõ tâm tư tình cảm và khả năng phát triển của từng học sinh thông
qua gia đình, bạn bè hoặc trực tiếp tiếp cận học sinh để tạo tình cảm và niềm tin
động viên các em mà thời gian để giáo viên làm được điều đó chính là thông qua
các tiết sinh hoạt ngoại khóa, sinh hoạt lớp, liên hệ với gia đình học sinh.
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm tôi đã đúc kết một số kinh nghiệm
nhằm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp. Vì vậy, tôi mạnh dạn thực hiện đề tài “Một
số kinh nghiệm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm qua tiết sinh hoạt tập thể
tại trường THCS Tô Hiệu”.
1



- Sáng kiến đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng các tiết hoạt
động tập thể qua đó giáo dục và hình thành nhân cách cho học sinh.
- Đối tượng áp dụng: là các em học sinh lớp 9A5 năm học 2016-2017 trường
THCS Tô Hiệu.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
+ Nghiên cứu mục tiêu giáo dục học sinh cấp THCS.
+ Nghiên cứu tâm lý lứa tuổi học sinh THCS từ 11-15 tuổi.
+ Nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới nhất của BGD.
+ Nghiên cứu nội dung kế hoạch soạn giảng các tiết hoạt động ngoài giờ lên
lớp.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Quan sát, đàm thoại, trao đổi, khảo sát.
+ Tổng kết kinh nghiệm xây dựng kế hoạch sinh hoạt lớp của các giáo viên
có kinh nghiệm.
- Nhóm phương pháp hỗ trợ: thống kê toán học, bảng biểu, sơ đồ.
II. Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết, lứa tuổi học sinh THCS có một vị trí đặc biệt và tầm
quan trọng trong thời kỳ phát triển của trẻ em vì đó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi
thơ sang tuổi trưởng thành nó được phản ánh bởi các tên gọi như “thời kỳ quá độ”
“tuổi khủng hoảng”… đây là lứa tuổi nhảy vọt cả về thể chất đến tinh thần, ở lứa
tuổi này các em ở cùng độ tuổi song lại có sự khác biệt về mức độ phát triển thể
chất và tâm sinh lý, điều này do hoàn cảnh sống và hoạt động khác nhau tạo nên,
chính vì vậy không thể phủ nhận vai trò của giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ
nhiệm ở trường THCS.
3


Công tác chủ nhiệm là công tác tổ chức quản lý lớp học sao cho khi có thầy


thể thiếu, đây là tiết tự quản được nhà trường sắp xếp vào cuối mỗi tuần học, đây là
thời điểm mỗi học sinh thực hiện phê và tự phê, đánh giá và tự đánh giá hoạt động,
học tập và rèn luyện của bản thân, đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động cho
tuần học tiếp theo nhằm mục tiêu hoàn thành tốt kế hoạch năm học của bản thân
cũng như của cả lớp, cả chi đội, chi đoàn.
Qua quá trình chủ nhiệm lớp trong những năm vừa qua tại trường THCS Tô
Hiệu tôi nhận thấy một số thực trạng như sau:
- Giáo viên chủ nhiệm sử dụng tiết sinh hoạt lớp chủ yếu làm các việc như
nhận xét kiểm điểm, nhắc nhở những sai phạm của học sinh trong tuần và phổ biến
kế hoạch tuần tới.
- Học sinh nhất là học sinh hay mắt lỗi thường trốn tránh các tiết sinh hoạt,
hoặc không hứng thú, thực hiện cho có, hoặc ngồi nghe cho có lệ.
- Đôi khi giáo viên chủ nhiệm cũng giao cho học sinh điều khiển một phần
tiết học sinh nhưng chỉ hướng dẫn chung chung và chủ yếu lớp trưởng làm việc,
sau đó giáo viên chủ nhiệm phát biểu ý kiến nhắc lại hoặc nói thân mật vài điều
những kỹ năng giao tiếp trong lớp hoặc trong một vài trường hợp còn rụt rè, chưa
mạnh dạn, kết quả dẫn đến tiết sinh hoạt tẻ nhạt, nhàm chán, giảm hứng thú khi
đến trường của học sinh dẫn đến tình trạng bỏ học rất nhiều hiện nay chưa đạt hiệu
quả cao trong việc sử dụng tiết sinh hoạt lớp.
- Các tiết sinh hoạt lớp hay sinh hoạt tập thể nghèo nàn cả về nội dung lẫn
hình thức dẫn đến giáo viên chủ nhiệm ít tư liệu để trao đổi phối kết hợp với gia
đình học sinh, nên việc gia đình rèn luyện học sinh đạt hiệu quả không cao.
- Liên hệ với gia đình học sinh còn ít hoặc không hiệu quả, chủ yếu là những
học sinh vi phạm thì gia đình bị mời lên làm việc mà chưa phát huy hết mối liên hệ
chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
- Giáo viên chủ nhiệm chưa nắm bắt kịp những thay đổi về mặt tâm lý, sinh
lý của các em hay những mong muốn hoác hoàn cảnh sống của từng học sinh nên

5



+ Học sinh hộ nghèo và cận nghèo 16 em.
+ Học sinh sống trên địa bàn rộng và chủ yếu sống trên địa bàn khó khăn,
khoảng cách từ nhà đến trường xa.
+ Đời sống của bà con chủ yếu là làm nông hoặc làm thuê cho các là gạch,
nhiều em còn là lao động chính của gia đình nên ít quan tâm đến việc học của con
em mình đa số giao phó cho nhà trường nên thường xuyên vắng học bỏ tiết và có
nguy cơ bỏ học cao.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
a. Mục tiêu của giải pháp
- Hệ thống lại toàn bộ các công việc cần làm của công tác chủ nhiệm lớp đặc
biệt là việc sử dụng tiết sinh hoạt lớp hiệu quả cao nhất.
- Đưa ra các phương án hiệu quả trong công tác chủ nhiệm lớp, đồng thời
đưa ra phương pháp xây dựng kế hoạch nội dung tiết sinh hoạt lớp hiệu quả cao
nhất.
- Tạo sự thu hút và hứng thú cho học sinh trong các tiết sinh hoạt lớp và xóa
bỏ tâm lý sợ sệt của học sinh khi nhà trường, giáo viên chủ nhiệm liên hệ với gia
đình mình.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
Qua phân tích thực trạng và nguyên nhân của thực trạng về công tác chủ
nhiệm lớp tôi đã áp dụng những giải pháp và việc làm cụ thể như sau:
Biện pháp 1: Công tác tiếp cận lớp chủ nhiệm
- Mỗi giáo viên khi nhận lớp chủ nhiệm đều phải nắm bắt tình hình của lớp
như: sĩ số, nam, nữ, học sinh dân tộc thiểu số, đối tượng học sinh thông qua giáo
viên chủ nhiệm năm trước, giáo viên bộ môn…
- Ổn định tổ chức lớp một cách xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp, trong số
chủ nhiệm.
- Tiến hành phân loại học sinh:
7



* Hoạt động 2: Các tổ hoạt động nhóm với các nội dung sau:
- Các tổ tự kiểm điểm đánh giá các hoạt động của tổ mình trong tuần vừa
qua bao gồm những ưu điểm đã làm được và nhược điểm cần khắc phục.
- Qua phần tự kiểm điểm các thành viên trong tổ tiến hành xếp loại hạnh
kiểm theo tiêu chuẩn giáo viên chủ nhiệm đã đưa ra.
- Đưa ra phương hướng hoạt động của tuần học tiếp theo và khắc phục
nhược điểm tuần trước.
* Hoạt động 3: Lớp trưởng tổng hợp đánh giá từng mặt mạnh yếu của các tổ
- Tuyên dương, khích lệ những bạn có thành tích tốt, chỉ ra nguyên nhân yếu
kém của một số vi phạm.
- Đưa ra phương hướng hoạt động của lớp cho tuần tiếp theo.
- Hoàn thành các biểu mẫu giáo viên chủ nhiệm yêu cầu hàng tuần.
* Hoạt động 4: nhận xét của giáo viên chủ nhiệm
- Nêu ưu điểm đồng thời biểu dương hoặc có phần thưởng khích lệ những
thành tích tốt của cá nhân và tập thể trong tuần.
- Nêu khuyết điểm đồng thời nhắc nhở học sinh vi phạm khuyết điểm (chú ý
mức độ và đối tượng vi phạm giáo viên chủ nhiệm sử lý khéo léo tránh trường hợp
học sinh chán nản, bất mản với giáo viên).
* Hoạt động 5: Giải đáp thắc mắc và xây dựng kế hoạch tuần tới.
Giáo viên chủ nhiệm giải quyết thắc mắc, xem xét những yêu cầu chính
đáng của học sinh đồng thời bổ sung kế hoạch tuần tới còn thiếu mà lớp đã đề ra.
* Hoạt động 6: Nói theo chủ đề.
- Đây là thời gian giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, là cơ hội để giáo viên
truyền đạt những kinh nghiệm sống của bản thân cho các em.
- Là thời gian để giáo viên trao đổi tâm sự về tâm lý lứa tuổi giáo dục giới
tính, định hướng nghề nghiệp, trao đổi phương pháp học nên giáo viên chủ nhiệm
9


a. Về học tập………………………………………………………………
b. Về phong trào……………………………………………………………
Tổ phó

Tổ trưởng ký tên

10


(2) Biên bản sinh hoạt lớp (lớp phó)
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập –Tự do –Hạnh phúc

BIÊN BẢN SINH HOẠT LỚP 9A5
Tuần:.......
1. Thời gian và địa điểm:
- Thời gian:………giờ……..phút, ngày………tháng………năm 2016
- Địa điểm: Tại phòng học lớp 9A5, Trường THCS Tô hiệu.
2. Thành phần tham dự
- Chủ trì :…………………………………………………………………
- Thư kí: …………………………………………………………………
- Giáo viên chủ nhiệm lớp 9A5:…………………………………………
- Tập thể lớp 9A5.
- Vắng mặt:………………………………………………………………
3. Nội dung buổi sinh hoạt
a. Các tổ hoạt động nhóm nhận xét hoạt động của tổ và đề ra phương hướng
hoạt động của tuần tiếp theo:
- Tổ 1:……………………………………………………………………
- Tổ 2:……………………………………………………………………
- Tổ 3:……………………………………………………………………

2

H Rim Niê

H Ngin Hmõk

3

Y Xuyên Brông

Ngô Đình Đức

4

Y Silas ÊBan

H Đươm Hmõk

5

H Oai ÊBan

Đinh Quang Khải

6

H Bhung Niê

H Wan Knul



Xếp loại

STT

Họ và tên

Xếp
loại

1

H Ning Adrơng

6

H Wăn BKrông

2

H Yiêu Niê

7

Đoàn Thị Xuân Diệu

3

Y Bhung Niê


tới:
+ Học tập:………………………………………………………………
+ Nề nếp:………………………………………………………………
+ Hoạt động khác:………………………………………………………
Thư kí.

GVCN

Chủ trì

Nguyễn Thị Phước Trà

(3). Bảng theo dõi hạnh kiểm của lớp hàng tháng (lớp trưởng)
Học kỳ I
ST

Họ và tên

Tháng
Tuần 1

Tuần 2

Tuần 3

Tổng kết
Tuần 4

tháng



GVCN (chữ ký)

Biện pháp 4: Thành lập tổ tư vấn tâm lý
- Giáo viên chủ nhiệm tìm hiểu chọn ra 3 em có tinh thần giúp đỡ bạn bè,
vui vẽ, hòa đồng, có khả năng nói chuyện, khéo léo, năng nổ trong hoạt động để
thành lập tổ tư vấn tâm lý.
- Chức năng của tổ tư vấn tâm lý tạo mối quan hệ đoàn kết trong lớp, giúp
giáo viên chủ nhiệm theo dõi tìm hiểu sự thay đổi tâm lý tình cảm của các bạn
trong lớp, giúp đở các bạn vượt qua khó khăn về mặt tâm lý tình cảm, hoặc trao đổi
với giáo viên chủ nhiệm nếu gặp vấn đề không giải quyết được.
14


- Tổ tư vấn tâm lý phải bảo đảm bí mật cá nhân cho các thành viên trong lớp
và cùng giáo viên chủ nhiệm giải quyết vấn đề 1 cách khéo léo.
- Cách thức hoạt động: Tổ tư vấn có nhiệm vụ thu thập tư liệu, thông tin,
hình ảnh …cho các buổi sinh hoạt ngoài giờ lên lớp theo chủ đề giáo viên giao
phó. Đồng thời tìm hiểu các vấn đề nóng sảy ra trong xã hội, đặc biệt trong địa
phương tham mưu với giáo viên chủ nhiệm để đưa nội dung lồng ghép vào các
buổi sinh hoạt chủ điểm cuả lớp cho các thành viên trong lớp thảo luận theo hướng
tích cực mang tính giáo dục cao.
- Tổ tư vấn cùng với ban cán sự lớp tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể, cùng
nhau rút kinh nghiệm, tham khảo sự góp ý của các thầy cô giáo trong trường, hoặc
trong các tổ chức xã hội ngoài nhà trường
Biện pháp 5: Tổ chức các hoạt động xã hội
- Tích cực tham mưu với nhà trường, hội cha mẹ học sinh và các tổ chức xã
hội khác tổ chức cho các em tham quan ngoại khóa tạo niềm vui đến trường và là
dịp để các em giao lưu tình cảm với thầy cô bạn bè và tăng thêm kiến thức xã hôi
cho các em.

chỉ đạo của nhà trường. Các tiết sinh hoạt lớp, sinh hoạt tập thể còn nghèo cả về
nội dung lẫn hình thức nên không có hiệu quả giáo dục như mong muốn.
Sau khi áp dụng đề tài này tôi nhận thấy hiệu quả rõ rệt trong công tác chủ
nhiệm lớp. Công việc chủ nhiệm lớp được sắp xếp một cách khoa học hơn các các
thành viên trong lớp đã chủ động biết công việc của mình, các tiết sinh hoạt tập thể
trở nên thu hút các em tham gia, hơn nữa các em còn chủ động chuẩn bị và tự tổ
chức mà không cần có sự giám sát của giáo viên chủ nhiệm.
- Qua quá trình áp dụng đề tài vào công tác chủ nhiệm lớp 9A5 năm học
2016-2017 bản thân tôi đã thu được kết quả đáng khích lệ như sau:
+ Tỉ lệ học sinh chấp hành tốt nội quy của nhà trường đạt 95%.
+ Tỉ lệ học sinh đi học chuyên cần 100%.
+ Duy trì sĩ số đạt 100%.

16


+ Ý thức chấp hành nội quy tương đối tốt, đa số học sinh ngoan hơn, biết
nghe lời hơn.
+ Tham gia nhiệt tình vào các phong trào lớp, phong trào của nhà trường.
+ Đa số học sinh có lối sống lành mạnh, ngoan, có tinh thần tự giác, tự lập
cao.
- Kết quả cụ thể như sau:
* Cuối học kì I lớp đạt được :

Hai mặt
giáo dục

Giỏi (tốt)
TSHS SL TL%



10

18

0
60

09

30

* Cuối năm lớp đạt được :

Hai

mặt

giáo dục

TSHS

Hạnh kiểm

30

Học lực

30


50

6

20

* Trong năm học lớp tôi đã đạt được những thành tích đáng kể như sau:
- Đại đa số học sinh của lớp tôi chủ nhiệm có ý thức, kỉ luật cao. Biết phê
bình, tự phê bình, có tinh thần thi đua trong học tập.
- Các em, tự rèn cho mình luôn luôn có ý thức giữ gìn trường, lớp sạch đẹp.
Trong suốt buổi học lớp không có hiện tượng xả rác bừa bãi, không mang dép lê,
tác phong đúng theo nội quy nhà trường.
- Từng tổ có ý thức trách nhiệm được giao như quản lí tổ, trực nhật đạt hiệu
quả cao, có ý thức chấp hành nội quy của các em rất cao.
17


- Duy trì sĩ số đạt 100%
* Ngoài thành tích trên lớp tôi còn đạt nhiều thành tích trong công tác hoạt
động ngoài giờ như sau:
- Nhờ sự đoàn kết trong tập thể lớp nên lớp tôi tham gia tất cả các phong trào
thi đua của nhà trường, của đội tổ chức nhằm chào mừng các ngày lễ lớn, các em
cũng đạt được nhiều giải cao như:
Giải ba cuộc thi nhảy dân vũ khối 8-9, giải khuyến khích cuộc thi văn nghệ
chào mừng 20/11, giải khuyết khích trưng bày mâm cỗ trung thu, giải khuyến
khích cuộc thi “ Học sinh với văn hóa giao thông”.
- Cuối học kì 1 và cuối năm học lớp tôi còn đạt danh hiệu lớp xuất sắc trong
toàn trường và chi đội cũng đạt thành tích xuất sắc trong phong trào đội
* Chất lượng mũi nhọn :
- Thi HSG TDTT cấp huyện đạt:

công việc. Đặc biệt là đối với các tiết sinh hoạt tập thể. Đồng thời luôn tranh thủ
được sự giúp đỡ của những nguồn lực khác trong nhà trường, từ phía gia đình học
sinh và từ chính sự tích cực của các đối tượng học sinh.
2. Kiến nghị
Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, luôn đòi hỏi nhiều yếu tố quan trọng.
Nhưng trong đó, quan trọng nhất là phương pháp và là tâm huyết của giáo viên chủ
nhiệm, chứ bản thân tôi không đòi hỏi hay kiến nghị các cấp Lãnh đạo, Ban giám
hiệu nhà trường cũng như các tổ chức, cá nhân hay gia đình học sinh phải làm như
thế này, như thế khác. Mà điều tôi luôn mong muốn đó là sẽ luôn nhận được giúp
đỡ, phối hợp để công tác chủ nhiệm của mình sẽ luôn đạt kết quả cao hơn.
Tuy nhiên, đa số học sinh tại trường THCS Tô Hiệu nằm trên địa bàn xã Ea
Bông huyện Krông Ana, tỉnh ĐắkLắk có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhưng các
em rất ngoan và hiếu học. Kính mong quý cấp lãnh đạo quan tâm hơn nữa đến địa
bàn xã Ea Bông huyện Krông Ana, tỉnh ĐắkLắk để phát triển kinh tế, văn hóa cho
địa phương, đây là tiền đề để địa phương có nhiều người có năng lực và phẩm chất
đạo đức phục vụ cho địa phương và đất nước.
19


Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong quá trình làm công tác chủ
nhiệm lớp. Kinh mong được sự góp ý của các đồng nghiệp để công việc dạy và học
ngày càng đạt hiệu quả hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
EaBông, ngày 25 tháng 02 năm 2018
Người viết sáng kiến

Nguyễn Thị Phước Trà

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
.....................................................................................................................................

1. Kết luận........................................................................................................18
2. Kiến nghị......................................................................................................19
Tài liệu tham khảo...........................................................................................21

22