Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN KHÁM PHÁ KHOA HỌC
CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI LỚP LÁ 1 TRƯỜNG MN KRÔNG ANA

I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Bác Hồ kính yêu đã dạy rằng:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người”.
Thấm nhuần lời dạy của Bác, công tác giáo dục mầm non – những người chủ
tương lai của đất nước đã, đang và sẽ là chủ trương lớn của toàn Đảng, toàn dân. Để
thực hiện tốt mục đích giáo dục này, bậc học mầm non đã có nhiều bước chuyển lớn
nhằm góp phần đặt nền móng đào tạo con người phát triển toàn diện – có đủ sức
khoẻ, đủ trí tuệ và tài năng. Vì lợi ích của cả dân tộc, cả quốc gia, vì trẻ em là hạnh
phúc của mọi nhà việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ là trách nhiệm của toàn xã hội.
Vậy thì mỗi giáo viên mầm non chúng ta cần chung tay gieo trồng chăm sóc và bảo
vệ trẻ như thế nào?
Muốn tốt cho sự phát triển của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần đều cần thiết bạn
phải hướng dẫn trẻ ra hòa nhập với thiên nhiên. Cô giáo mầm non những người thầy
đầu tiên ươm mầm thiên nhiên vào trong trẻ.
Trong chúng ta hẳn ai ai cũng bước qua thời thơ ấu với những cảm xúc, những
kỷ niệm khó quên và đặc biệt chúng ta đã trải qua quá trình phát triển từng bước của
tâm sinh lý. Hiểu được trẻ muốn gì và cần gì là cả một quá trình đầy khó khăn và nỗ
lực.
Bởi vì, dạy trẻ khám phá khoa học là một trong những môn học rất quan trọng,
mà cũng là môn học trẻ yêu thích ở trường mầm non. Vì qua môn học trẻ được học
tập vui chơi, trẻ được trải nghiệm, được trực tiếp quan sát và tiếp xúc với một số vật
thật trong môi trường xung quanh rất đa dạng và phong phú. Qua môn học giúp trẻ
tích lũy số vốn kiến thức sơ đẳng về thế giới xung quanh, từ đó trẻ có thể vận dụng

cao chất lượng dạy và học cho trẻ.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
*Mục tiêu: Với đề tài này nhằm bồi dưỡng cung cấp thêm cho giáo viên một số
kiến thức, kỷ năng để tổ chức hướng dẫn trẻ khám phá khoa học có hiệu quả hơn.
Kiến thức cung cấp cho trẻ phải có trình tự, hợp lý và thống nhất, đồng thời phải
chính xác, thiết thực và mang tính ứng dụng cao. Giúp trẻ phát triển thể chất lẫn tinh
thần.
Hình thành và rèn luyện cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh thông qua
các hoạt động vui chơi và hoạt động. Trẻ được hòa mình vào thiên nhiên, được hít thở
không khí trong lành, vận động thoải mái giúp trẻ phát triển khả năng quan sát, ghi
nhớ, chú ý. Sử dụng môi trường xung quanh, thông qua hoạt động khám phá khoa học
Người thực hiện

2

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

để phát triển toàn diện cho trẻ nhất là lĩnh vực phát triển nhận thức. Giáo dục trẻ lòng
yêu thích môn học, yêu thiên nhiên đất nước và thái độ ứng xử đúng đắn với môi
trường xung quanh.
* Nhiệm vụ: Giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc và chính xác, không
mang tính trừu tượng và khô khan.
3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là một số biện pháp nhằm nâng cao chất
lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5 – 6 tuổi lớp lá 1 trường mầm non Krông Ana
4. Giới hạn của đề tài
- Phạm vi nghiên cứu là một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn

đồng thời nhận biết những dấu hiệu ngoài cơ bản, có ý nghĩa trong việc xác định đối
tượng. Ngoài ra cần giúp trẻ tích lũy vốn tri thức một cách hệ thống, tổng hợp và khái
quát.
Muốn mở rộng sự hiểu biết cho trẻ, cần tổ chức cho trẻ hoạt động nhận biết
những sự vật và hiện tượng mới lạ, đồng thời khám phá những mối quan hệ đơn giản
giữa chúng.
Mặt khác trẻ em có tính tìm tòi, tính ham hiểu biết sẽ thôi thúc chúng tích cực
hoạt động. Phát triển óc tìm tòi, tính ham hiểu biết ở trẻ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho
việc lĩnh hội kiến thức khoa học ở trường phổ thông sau này. Đứa trẻ lớn lên sẽ có lối
sống thực tiễn, sâu sắc, phong phú, linh hoạt, sáng tạo và chủ động, không sống hời
hợt, tẻ nhạt. Vì vậy, phát triển nhận thức là phát triển óc tìm tòi, tính ham hiểu biết
của trẻ thông qua hoạt động khám phá khoa học, là một yêu cầu rất cần thiết.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Lớp có đầy đủ cơ sở vật chất trang thiết bị, đồ dùng dạy học phục vụ cho cô và
trẻ, có quang cảnh sân trường rộng rãi, xung quanh có cây cối, có vườn hoa, vườn
rau. Trẻ tham gia hoạt động tích cực vui vẻ, mạnh dạn trình bày ý kiến. Trẻ có cơ hội
để được trò chuyện, được thể hiện mình, rèn cho trẻ thói quen ứng xử vói thiên nhiên,
biết cách chăm sóc và bảo vệ chúng.
Dựa vào đặc điểm chung của chương trình mầm non mới trên cơ sở mọi hoạt
động đều hướng đến trẻ, đặt trẻ là trung tâm để giải quyết vấn đề. Và nhu cầu bức
thiết của trẻ hiện nay luôn có nhu cầu tìm hiểu sự vật sự việc một cách tự nhiên và
chủ động.
Nhìn chung đề tài tôi nghiên cứu có những mặt thuận lợi, mang đến những
thành công nhất định. Tôi được phân công dạy ở lớp mà 98% trẻ đã học ở các lớp
dưới nên trẻ đã có nề nếp học tập và rất nhanh nhẹn. Cháu đến lớp chuyên cần, tham
gia tích cực vào mọi hoạt động. Trẻ có sự tiến bộ trong cách ứng xử với môi trường
Người thực hiện

4



khám phá
Tốt – Khá: 18 Cháu – Đạt 45%

tượng khám phá
tốt
Tốt – Khá: 14 Cháu – Tốt – Khá: 18 Cháu

TB: 15 Cháu – Đạt 38%

Đạt 35%
– Đạt 45%
TB: 18 Cháu – Đạt TB: 18 Cháu – Đạt

Yếu: 7 Cháu – Đạt 18%

45%
45%
Yếu: 8 Cháu – Đạt Yếu: 4 Cháu – Đạt

20%
10%
Từ kết quả như trên, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp để tiết
dạy khám phá khoa học đạt hiệu quả cao hơn.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
a. Mục tiêu của giải pháp
Các giải pháp biện pháp đưa ra sẽ giúp cho giáo viên có thêm kỹ năng thủ thuật
để tổ chức cho trẻ khám phá sự vật hiện tượng xung quanh trẻ có hiệu quả, làm cho
việc tiếp thu kiến thức của trẻ trở nên dễ dàng và sự ghi nhớ của trẻ trở nên bền vững
và chính xác.

góc thiên nhiên, tôi trang trí và trồng nhiều cây cảnh để tạo cho trẻ một không gian
xanh, những dụng cụ thí nghiệm như: bình, chậu, cát, nước, sỏi, hột hạt, lá khô… để
mỗi ngày trẻ có thể tự mình chăm sóc cây và tự mình làm những thí nghiệm nhỏ
khám phá trải nghiệm khoa học.
Khuyến khích trẻ tự sưu tầm những nguyên vật liệu dễ tìm, dễ kiếm mang đến
lớp để làm dụng cụ thí nghiệm. Trẻ rất thích thú và say mê tham gia các hoạt động
khám phá và hăng hái thực hiện nhiệm vụ mà giáo viên giao cho.
Ví dụ: Cây cần gì để phát triển?

Người thực hiện

6

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

Để quá trình quan sát và sự tiếp thu cao của trẻ tôi chuẩn bị 4 cốc nhựa đánh số
thứ tự và ghi các nhãn, cốc số 1: không có đất, cốc số 2: không có ánh sáng, cốc số 3:
không có nước, cốc số 4: có đất – nước – ánh sáng. Trước tiên tôi hướng dẫn trẻ dán
nhãn lên các cốc theo thứ tự ở phần chuẩn bị. Sau đó cốc số 1 cho vào 1 ít giấy báo vò
nhàu nát, còn cốc số 2,3,4 đổ đầy đất. Tiếp đó cho hạt giống đậu vào cả 4 cốc trên.
Song đặt 4 cốc vào chỗ có ánh nắng bên cạnh nhau. Cuối cùng lấy một bao giấy sẫm
màu úp lên cốc số 2. Hằng ngày yêu cầu trẻ tưới nước vào cốc 1,2,4. Đối với cốc số 2
tưới xong phải đậy lại ngay. Cho trẻ quan và đưa ra nhạn xét xem hạt trong cốc nào sẽ
nảy mầm và phát triển nhanh. Sau một thời gian quan sát trẻ biết được cây cần có đất,
nước, ánh sáng để phát triển.
Thông qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh, trẻ được khám phá và
hiểu sâu hơn về thế giới thiên nhiên. Với hoạt động này phương pháp quan sát được

Thông qua các môn học khác lồng ghép đan xen các hoạt động. Trong quá trình
sử dụng lồng ghép đan sen cô nên sử dụng trực quan và thực hành, thiết kế hình thức
“Học mà chơi, chơi mà học” thông qua hình ảnh chơi nhẹ nhàng để trẻ hứng thú và
tích cực hoạt động thì hiệu quả học tốt hơn.
*Phát triển thể chất: Trẻ được rèn luyện các nhóm cơ, hít thở không khí trong
lành và thay đổi trạng thái vận động.
VD: Trẻ đang học chủ đề thế giới thực vật, giờ thể dục tôi chọn đề tài “Đi thăng
bằng trên ghế thể dục” cho trẻ đi chạy khởi động quanh sân trường để nhặt những
chiếc lá bàng rụng, cho trẻ đứng thành 3 đội chơi, khi thực hiện bài tập vận động cơ
bản mỗi trẻ cầm 2 lá bàng trên tay và đi thăng bằng trên ghế thể dục.
Như vậy giờ học thêm sinh động mà trẻ biết đặc điểm của cây bàng khi lá bàng
già sẽ rụng, trẻ được quan sát tiếp súc trực tiếp. Qua đó giáo dục trẻ biết bảo vệ môi
trường.
*Phát triển nhận thức: Trẻ biết về các hiện tượng và môi trương xung quanh,
phân biệt được các sự vật hiện tượng, đặc điểm rõ nét và đa dạng.
Thông qua hoạt động làm quen với toán, giúp trẻ khám phá thử nghiệm để nhận
biết được chiều dài, chiều cao, âm lượng, nhiệt độ, nhiều hơn ít hơn.
Ví dụ: Bé tập đo, đếm, giúp trẻ hiểu được cùng một đồ dùng nhưng chọn đơn vị
đo khác nhau thì kết quả sẽ khác nhau. Chuẩn bị một chai nhựa trong có dung tích 1
lít và 3 cốc nhựa có kích thước to – vừa – nhỏ, thẻ chữ số. Lần lượt cho trẻ đong nước
bằng các cốc khác nhau rồi đổ vào chai nhựa thì thấy cốc to đổ nước vào chai sẽ
nhanh đầy hơn (4 cốc), sử dụng cốc nhỡ để đong sẽ phải đong 6 cốc. Sử dụng cốc nhỏ
để đong thì phải 8 cốc.
*Phát triển ngôn ngữ: Trẻ nói được rất nhiều và phát triển hơn so với yêu cầu,
giải thích được những câu hỏi tại sao? Như thế nào rõ ràng.
*Phát triển cảm xúc, tình cảm xã hội: Trẻ vui, tò mò, thích thú, thoải mái cười
nói, phát sinh tình yêu sự tôn trọng và bảo vệ thiên nhiên, sự vật xung quanh.
Người thực hiện

8

thú vị. Các hoạt động của trẻ nên dựa trên sự tò mò, nhu cầu, và sở thích của chúng.
Chính vì thế, việc học tập của trẻ cần được nhấn mạnh vào quá trình trẻ nhận
biết, hiểu, và hình thành các ý kiến của riêng mình thay vì việc trẻ phải hoàn thành
những bài tập có sẵn và lặp đi lặp lại. Giáo viên đóng vai trò là người tạo điều kiện
để đảm bảo rằng, trong quá trình học, trẻ được quan sát, được đưa ra các câu hỏi,
được khám phá, và được tự trải nghiệm.
Người thực hiện

9

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

Tổ chức các môn học lồng vào môi trường thiên nhiên là một phần quan trọng
trong quá trình học của trẻ, là chất xúc tác để trẻ học, để thúc đẩy trẻ khám phá, tìm
tòi, mạo hiểm, mắc sai lầm và đối phó với thất bại. Học qua chơi sẽ giúp trẻ tham gia
vào việc tổ chức, đưa ra quyết định lựa chọn, thực hành, duy trì và bày tỏ cảm xúc.
Chơi có tổ chức sẽ giúp phát triển và mở rộng sức sáng tạo, các kỹ năng nghe và nói,
các kỹ năng xã hội và tính cách, khả năng sử dụng ngôn ngữ đa dạng liên quan đến
nhiều lĩnh vực như toán, môi trường. Một lần nữa, các cô giáo chính là người tạo điều
kiện để trẻ chơi như là một phần của quá trình học của mình.
Học qua công nghệ thông tin: Nên tạo cho trẻ có cơ hội để làm quen, ứng dụng
và phát triển các khả năng về công nghệ thông tin thông qua việc sử dụng các công cụ
tin học trong quá trình học tập.
Từ đây, trẻ có cơ hội để hỗ trợ các công việc của mình bằng cách tự tìm kiếm
thông tin, được học cách sử dụng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, tự lựa chọn và
tổng hợp các thông tin để đáp ứng nhu cầu của mình. Công nghệ thông tin có thể
được sử dụng và ứng dụng như là công cụ hướng dẫn và công cụ thúc đẩy, kích thích

thực hiện tiếng gà gáy trẻ “ò ó o…” và làm thêm động tác vỗ cánh rất giống con gà.
Khi trẻ quan sát vườn hoa ta có thể yêu cầu trẻ vẽ lại vườn hoa, con có trẻ vẽ thêm
bướm bay, những đám mây trôi bềnh bồng, làm con vật từ lá cây,… hay so sánh cây
nào cao hơn, thấp hơn, tập kể lại những gì mình thấy.
Biện pháp 3: Cách lên lớp của giáo viên
Trong giờ đón – trả trẻ, tôi thường nhắc lại những kiến thức trẻ đã lĩnh hội được
qua những hoạt động thí nghiệm trẻ đã được làm tại lớp. Đối với trẻ tư duy trực quan
hình tượng đã phát triển theo từng giai đoạn đến lứa tuổi mẫu giáo ở mức độ cao.
Khi cho trẻ nhận biết đối tượng là vật thật, ngoài những yêu cầu phải đa dạng về
tên gọi, màu sắc, hình dáng, kích thước, cấu tạo, công dụng, lợi ích, chất liệu, và cần
đa dạng về vị trí tồn tại của đối tượng trong không gian và thời gian.
Việc đưa trẻ vào với môi trường xung quanh hay nói rõ hơn là trẻ khám phá
khoa học, điều đầu tiên mà tôi quan tâm là lượng kiến thức của trẻ có thực sự phù hợp
cho chuyến đi “dã ngoại” này hay không.
Hơn nữa, nếu trẻ đã có lượng kiến thức nhất định rồi thì việc khám phá sẽ dễ
dàng hơn và có ý nghĩa, hiệu quả hơn rất nhiều bên cạnh đó phát triển được tư duy
cho trẻ.
Trẻ đến lớp được cô giáo truyền đạt kiến thức ở mọi lúc mọi nơi, Bản thân tôi
khi lên lớp luôn cố gắng thu thập những điều mới lạ đối với trẻ từ đó tạo cho trẻ có sự
quan tâm và muốn tìm hiểu.
Ví dụ: Từ một cái hạt nhỏ tôi dạy cho trẻ biết quá trình từ hạt nảy mầm rồi lớn
thành cây như thế nào? Vì sao lại có mưa?.... Thường xuyên trò chuyện về điều mà
trẻ gặp ở nhà, trên đường đi học,... Đặt ra cho trẻ những câu hỏi “tại sao? Làm sao
con biết?...” nhằm kích thích sự tò mò của trẻ, đôi khi tôi cho trẻ làm quen với một
Người thực hiện

11

Khà Thị Thương


triển của chúng tương đối giống nhau.
Tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động:
Vẽ, tô màu, cắt dán ảnh về cây xanh.
Người thực hiện

12

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

Xây mô hình vườn cây.
Chơi trò chơi : “Cây nào, quả ấy”, “ gắn quả cho cây”…
Sau khi cung cấp kiến thức cơ bản về cây xanh, cô và trẻ cung dành một
khoảng thời gian để thảo luận cùng nhau, cô đặt ra tình huống cho trẻ giải quyết:
Cây cần gì để lớn lên?
Để có những loại quả ngon cho chúng ta ăn, chúng ta cần phải làm gì?
Nếu không có cây xanh thì môi trường sẽ như thế nào?
Rừng cung cấp gì cho chúng ta? Nếu rừng bị tàn phá thì ảnh hưởng gì?
Để trẻ dễ dàng tiếp nhận vấn đề, trong quá trình sinh hoạt hàng ngày, cô giới
thiệu cho trẻ về đối tượng mới để trẻ tiếp nhận.
Qua đó, giáo dục trẻ về vấn đề chăm sóc, bảo vệ cây xanh. Nếu khai thác, chặt
phá cây xanh bừa bãi sẽ gây lũ lụt, ô nhiễm môi trường. Như vậy vừa tuyên truyền
việc trồng cây gây rừng cho trẻ hiểu.
Biện pháp 4: Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để tổ chức các hoạt động khám
phá khoa học
Hiện nay trong trường mầm non chưa có kinh phí dành cho hoạt động thí
nghiệm khám phá khoa học. Việc cho trẻ thực hiện các thí nghiệm phải sử dụng nhiều
nguyên liệu khác nhau, vì vậy, khi thực hiện đề tài này tôi đã phối hợp với phụ huynh

Khi trẻ quan sát các hiện tượng xung quanh, trẻ có thể có nhiều thông tin về các
sự vật, hiện tượng đó nhưng chưa có hiểu biết đầy đủ về nguồn gốc xảy ra của các sự
vật, hiện tượng.
Đối với trẻ lứa tuổi mầm non, học khoa học chủ yếu là học cách suy nghĩ. Với
giai đoạn này, cô không nhất thiết phải dạy học giải thích nhũng kiến thức khoa học
cho trẻ mà quan trọng hơn là giúp trẻ suy nghĩ nhiều hơn về những gì chúng nhìn
thấy, nghe thấy qua đó kích thích trẻ thăm dò, phỏng đoán.
Cho trẻ quan sát trực tiếp một số hiện tượng tự nhiên như: mây, mưa, sấm,
chớp, gió, cũng như tiến hành một số thí nghiệm nhỏ về nước.
Ví dụ: Bàn tay trong nước
Nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khả năng quan sát, suy luận của trẻ. Cô
chuẩn bị chậu nước to, sau đó đổ nước vào, khuyến khích trẻ vận động bàn tay trong
nước, sau đó cô đặt câu hỏi “điều gì xảy ra khi đánh mạnh tay vào nước”. Khi đó trẻ
tự quan sát và suy nghĩ. Hay cho trẻ bốc nước bằng hai tay, khuyến khích trẻ mô tả
điều gì xảy ra khi buông bốc nước trong tay lên mặt nước (nước rơi xuống, tạo sóng,
phát ra âm thanh)
Cho trẻ tiếp xúc nhiều lần với đối tượng cần khám phá bằng cách nhìn, sờ,
nếm, ngửi… các vật thật
Ví dụ: Cho trẻ quan sát hai bình nuôi cá, một bình có nước, một bình không có
nước. Sau một thời gian quan sát xem điều gì đã xảy ra (bình cá không có nước thì cá
sẽ chết). Từ thí nghiệm trên, trẻ sẽ biết được sự cần thiết của nước với đời sống động,
Người thực hiện

14

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana


Người thực hiện

loại

các

đối khả năng giao tiếp tốt

tượng khám phá
15

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

1

Tốt – Khá: 35 Cháu – Đạt Tốt – Khá: 32 Cháu – Tốt – Khá: 30 Cháu –

2

88%
TB: 5 Cháu – Đạt 12%

3

Yếu: 0 Cháu – Đạt 0%
III. Kết luận, kiến nghị




Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………….
................................................................. ...............................................................................................
........................................................

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Người thực hiện

17

Khà Thị Thương


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn khám phá khoa học cho trẻ 5-6 tuổi lớp Lá 1 trường MN Krông Ana

- Sách chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi.
- Chương trình hướng dẫn tổ chức thực hiện giáo dục mầm non 5 – 6 tuổi
- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên

1. Kết luận: …………………………………….................................................17
2.Kiến nghị:…………………………………………………………….............17
Tài liệu tham khảo ..............................................................................................19

Người thực hiện

19

Khà Thị Thương