Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trường Tiểu học Tình Thương đóng trên địa bàn buôn Tuôr A, xã Dray
Sáp. Là một trường thuộc vùng đặc biệt khó khăn, 100% học sinh của trường là
dân tộc thiểu số. Tiếng Việt là ngôn thứ thứ nhất của người Kinh nhưng là ngôn
ngữ thứ hai của các em học sinh dân tộc thiểu số. Do đó việc tiếp thu kiến thức
của các em gặp nhiều khó khăn và còn nhiều hạn chế. Là một người làm công
tác quản lý , thấy được những khó khăn trong quản lý cũng như công tác dạy và
học, vốn tiếng Việt của các em chưa đáp ứng được yêu cầu dẫn đến chất lượng
dạy và học ở đây không thể sánh vai với những trường thuận lợi. Tôi luôn trăn
trở và tìm ra những giải pháp nhằm tăng cường tiếng Việt cho học sinh làm cơ
sở để các em học tốt tiếng Việt cũng như các môn học khác . Đặc biệt giúp các
em tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp với bạn bè, thầy cô, mọi người. Sau nhiều
năm nghiên cứu và áp dụng chỉ đạo thực hiện một số giải pháp về tăng cường
tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường tiểu học Tình Thương, chất
lượng giáo dục ở đây đã được nâng lên.
Khi các em được tăng cường tiếng Việt, được bồi dưỡng tiếng Việt thì các
em sẽ có kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tốt hơn. Có được vốn tiếng Việt đủ để
nghe, hiểu thì việc giao tiếp hàng ngày và đặc biệt là quá trình tiếp thu bài của
các em sẽ trở nên dễ dàng hơn. Trong thực tế giảng dạy cho thấy, những em học
sinh người dân tộc thiểu số trước khi bước vào trường tiểu học có được vốn
tiếng Việt cơ bản rồi thì việc giao tiếp cũng như quá trình tiếp thu bài của những
em này có nhiều thuận lợi, không kém nhiều so với những em học sinh người
Kinh. Với tầm quan trọng và cần thiết của việc tăng cường tiếng Việt cho học
sinh dân tộc thiểu số nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cũng như rèn kỹ năng
giao tiếp cho các em học sinh dân tộc thiểu số tại trường tiểu học Tình Thương

của việc thực hiện để tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số của tất
cả đội ngũ giáo viên trường tiểu học Tình Thương
5. Phương pháp nghiên cứu
- Tổng hợp số liệu
- Phân tích, so sánh chất lượngtiếng Việt nói riêng, chất lượng giáo dục
nói chung trước khi chưa áp dụng biện pháp và sau khi áp dụng các biện pháp.
- Phỏng vấn

-2-


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Tiếng Việt là một môn học hết sức quan trọng đối với tất cả các bậc học
của nền giáo dục nước ta hiện nay. Với học sinh là người dân tộc thiểu số, việc
tăng cường tiếng Việt nhằm nâng cao chất lượng giáo dục là một trong những
vấn đề đang được các cấp, các ngành, các trường học đặc biệt quan tâm. Tiếng
Việt trong nhà trường tồn tại với hai tư cách: vừa là một môn học vừa là công cụ
giao tiếp, học tập của học sinh. Do đó, trình độ tiếng Việt có vai trò và ảnh
hưởng rất lớn đối với khả năng học tập các môn học khác của học sinh. Thực tế
cho thấy, học sinh người dân tộc thiểu số càng học lên lớp trên thì khả năng đạt
chuẩn chương trình các môn học càng thấp vì nhiều nguyên nhân như cơ sở vật
chất, trang thiết bị, điều kiện kinh tế, điều kiện học tập, trình độ nhận thức...
trong đó, sự thiếu hụt về vốn sống, vốn ngôn ngữ là nguyên nhân chủ yếu và trực
tiếp của tình trạng trên.

nhiệm vụ. Bên cạnh đó cũng có một số khó khăn nhất định, trường có 20/23
giáo viên là người Kinh. Gần 80% giáo viên cư trú tại thành phố Buôn Ma Thuột
về đây công tác. Các cô không biết tiếng Ê đê nên công tác phối kết hợp với cha
mẹ học sinh, cộng đồng gặp không ít khó khăn. Một số giáo viên vẫn còn thiếu
kinh nghiệm trong việc dạy học sinh dân tộc thiểu số. vẫn còn một số giáo viên
chưa thật sự tâm huyết, kỹ năng truyền đạt kiến thức chưa tốt, chưa nhiệt tình
trong việc vận động học sinh đi học đều. Trường tổ chức học 2 buổi / ngày
nhưng số tiết các môn chuyên biệt chiếm nhiều nên không có nhiều tiết để tăng
cường, đặc biệt học sinh dân tộc buổi thứ 2 trong ngày thường tự do nghỉ học
nên việc tăng cường thường gián đoạn, không được liên tục. Điều kiện của cộng
đồng, cha mẹ học sinh còn hạn chế về trình độ, nhận thức, kinh tế nên việc phối
kết hợp với giáo viên, nhà trường gặp nhiều trở ngại lớn. Cha mẹ phó mặc cho
giáo viên, nhà trường trong việc giáo dục học sinh. Nhiều cha mẹ chưa ý thức
được việc đi học chuyên cần, sẵn sàng cho con nghỉ học để theo lên nương rẫy,
đi chăn bò,.... Nhiều cha mẹ không biết tiếng Việt nên khó có thể giao tiếp với
cô.
Trong những năm học vừa qua, nhà trường đã cố gắng tìm nhiều giải pháp
để nâng cao chất lượng giáo dục như đổi mới phương pháp dạy học; sử dụng
phương án tăng thời lượng tiếng Việt 1, điều chỉnh nội dung dạy học, điều chỉnh
thời lượng dạy các môn học để tập trung dạy các môn học cơ bản như Toán,
tiếng Việt; tăng cường phụ đạo học sinh khó khăn; tổ chức các hình thức học
tập như học theo nhóm, đôi bạn cùng tiến, nhiều tiết học kéo dài 55 đến 60
phút... song chất lượng vẫn chưa được như mong muốn vì rất nhiều học sinh vốn

-4-


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................

-5-


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

lệ học sinh ngồi sai lớp, phát triển kỹ năng giao tiếp và kỹ năng sử dụng tiếng
Việt của học sinh ở mọi môi trường giao tiếp.
3.2. Nội dung và cách thức thực hiện những giải pháp

a. Tổ chức xây dựng môi trường học tập thân thiện để tăng cường tiếng
Việt
,

Để thực hiện tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số đạt hiệu

quả thì việc xây dựng môi trường học tập thân thiện là bước quan trọng và cần
thiết nhất. Trong xây dựng môi trường học tập thân thiện gồm có hai phần: Môi
trường vật chất (Phòng học) và môi trường tinh thần (thái độ của giáo viên trong
sinh hoạt, học tập)
a.1. Môi trường vật chất (Phòng học)
Vào đầu năm học, tôi phát động phong trào trang trí phòng học thân thiện
đến tất cả giáo viên chủ nhiệm của các lớp. Và đây là một trong các tiêu chí để
xếp loại thi đua cuối năm học. Tôi cho giáo viên Mỹ thuật của trường phác
chung một mô hình trang trí của các phòng học gồm: Góc nghệ thuật, góc ngôn
ngữ, góc thiên nhiên, góc thư viện, góc nội quy, góc sản phẩm địa phương. Tất
cả các góc này quy định về phần cứng còn trang trí ở từng góc thì mỗi giáo viên
tự sáng tạo và có thể linh động thêm nhiều góc khác sinh động hơn. Khi xây


...................................................................................................................................................................................................................................
......

được “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” thì các em sẽ đi học chuyên cần và
tích cực học tập hơn. Như vậy các em có cơ hội bồi dưỡng tiếng Việt tốt hơn.
b. Tạo thói quen sử dụng tiếng Việt ở gia đình và cộng đồng
Gia đình là trường học đầu tiên và vô cùng quan trọng đối với mỗi đứa trẻ
đặc biệt là việc hình thành ngôn ngữ cho trẻ. 248 học sinh của trường là đồng
bào dân tộc thiểu số. Gia đình các em sống trong một cộng đồng là người dân
tộc thiểu số. Họ sinh hoạt giao tiếp với nhau đều bằng tiếng mẹ đẻ. Bởi thế, các
em không có cơ hội sử dụng vốn tiếng Việt khi ở nhà, chỉ biết nói tiếng mẹ đẻ
với mọi người, cộng đồng.
Hiểu được tầm quan trọng của tiếng Việt đối với học sinh dân tộc thiểu số
như thế nên tôi thường xuyên phối hợp với ban tự quản, các đoàn thể của buôn,
nhắc nhở cha mẹ học sinh trong các cuộc họp, sinh hoạt buôn cần quan tâm đến
việc bảo tồn, phát huy tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình và chỉ rõ tầm qua
trọng của tiếng Việt trong việc tiếp thu bài học, quá trình giao tiếp của học sinh
trên lớp. Nhắc nhở họ rèn luyện thói quen sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt
hàng ngày tại gia đình, cộng đồng..
Và tôi thấy việc làm này có tiến triển tốt. Theo điều tra, tôi được biết hiện
nay nhiều gia đình đã có thói quen dùng tiếng phổ thông trong sinh hoạt gia
đình; các chi đoàn buôn đã xây dựng được kế hoạch hoạt động để tổ chức sân
chơi cho các em trong thời gian nghỉ hè và thời gian các em nghỉ học. Vì vậy các
em đã có thêm cơ hội được tiếp xúc với tiếng Việt ngay tại gia đình và ở cộng
đồng, vốn tiếng Việt của các em cũng được nâng lên rất nhiều góp phần thuận
lợi cho việc tiếp thu bài học ở lớp, ở trường.
c. Khuyến khích giáo viên tự học tiếng dân tộc
Năm học 2016- 2017, nhà trường có tất cả 23 giáo viên, trong đó có 3 giáo
viên là người dân tộc thiểu số tại chỗ.Năm học 2015- 2016 nhà trường đã tạo

năng nghe nói, đọc, viết và khả năng diễn thuyết của các em học sinh dân tộc.
Giao lưu còn tạo cho các em sân chơi lý thú, không khí vui tươi "Học mà chơi,
chơi mà học".
Hàng năm, nhà trường đã tổ chức giao lưu tiếng Việt giữa các lớp trong
khối với nhau. Nội dung giao lưu phong phú như hát, múa, hò, vè, đọc thơ, thi
chữ viết đẹp, diễn thuyết theo chủ đề,… . Nhà trường ban hành kế hoạch sớm,
nội dung kế hoạch cụ thể nên các lớp đã xây dựng kế hoạch tập luyện, đầu tư
bài bản, do đó buổi Giao lưu tiếng Việt của năm học nào cũng thành công tốt

-9-


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

đẹp và thật sự có ý nghĩa to lớn đối với các em học sinh dân tộc. Các em đã thật
sự được bổ sung vốn tiếng Việt và phát triển kỹ năng sử dụng vốn tiếng Việt
của mình rất nhiều, giúp cho các em rất nhiều trong giao tiếp cũng như trong
học tập.

Một số hình ảnh về hoạt động giao lưu tiếng Việt tại trường
e. Đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động khác
Chỉ đạo dạy tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt từ 350 tiết thành
500 tiết đối với học sinh lớp 1 và điều chỉnh thời lượng dạy các môn khác để ưu

- 10 -



học và cơ hội được tăng cường tiếng Việt nhiều hơn.

- 11 -


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

g. Tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp
Là một trường ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện còn gặp nhiều khó khăn
nhưng tôi đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp và
xem đây là điều kiện thuận lợi để các em có được những khoảng thời gian hoạt
động vui chơi tập thể giúp các em mạnh dạn, tự tin và có cơ hội để bồi dưỡng
vốn tiếng Việt một cách hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Đầu năm
học, tôi xây dựng kế hoạch cụ thể cho các đoàn thể, khối lớp thường xuyên tổ
chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Đặc biệt là chị Tổng phụ trách đội của
trường phải tổ chức sinh hoạt với hình thức phong phú, đa dạng. Nhà trường đã
chỉ đạo cho TPTĐ đưa các trò chơi dân gian vào chương trình sinh hoạt Đội và
sao Nhi đồng.

Tổng phụ trách đội cùng với giáo viên chủ nhiệm các lớp đã

chọn lựa nhiều trò chơi liên quan đến việc hình thành và phát triển ngôn ngữ
tiếng Việt cho học sinh dân tộc. Trong tất cả các trò chơi đều bắt buộc học sinh
sử dụng ngôn ngữ tiếng phổ thông.. Đặc biệt nhà trường có tủ sách thiếu nhi rất
phong phú nên thường tổ chức cho học sinh đọc và xây dựng thư viện lưu động
ở các điểm trường tạo điều kiện cho các em mượn để đọc nhằm tăng cường tiếng
Việt cho các em một cách hiệu quả.

biểu xây dựng bài, trình bày bài làm lưu loát, rõ dấu. Đặc biệt các em tự tin hơn
nhiều trong giao tiếp. Nhiều em gặp tôi tự tin chào hỏi, nói chuyện cùng cô rất
tốt.
Chất lượng sau khi thực hiện đề tài cụ thể như sau:

Tổng số học sinh toàn trường: 248 em; Tổng số học sinh dân tộc: 248 em
* Trước khi thực hiện đề tài ( đầu năm học)
Có kỹ năng trong
HS có kỹ năng sử

việc sử dụng tiếng

dụng tiếng Việt tốt

Việt đáp ứng yêu
cầu học tập

Trước

khi

Kỹ năng sử dụng tiếng
Việt còn hạn chế chưa
đáp ứng yêu cầu học tập

Tổng số

Tỷ lệ

Tổng số


thực

hiện đề tài ( Đầu
năm học)
Sau khi thực hiện
đề tài (Cuối năm
học)

Thông qua kết quả khảo nghiệm, bản thân tôi đã nắm chắc được vấn đề
mà đề tài nghiên cứu. Từ đó, tôi đã đưa ra các giải pháp phù hợp. Đề tài có tác
động tích cực đến ý thức của đội ngũ giáo viên nhà trường trong công tác tăng

- 13 -


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

cường tiếng Việt cho học sinh. Các giải pháp này mang tính thực tiễn cao có thể
áp dụng cho các trường tiểu học có học sinh dân tộc thiểu số

III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Trong quá trình Giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học phụ thuộc rất
nhiều yếu tố song đối với các trường có nhiều học sinh dân tộc thiểu số, việc
tăng cường tiếng Việt cho học sinh là một việc làm hết sức quan trọng. Tuy
nhiên, việc tăng cường tiếng Việt cần phải kiên trì để tìm và kết hợp những giải

2. Đối với nhà trường: Tăng cường tổ chức các hoạt động chuyên môn
nhằm bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên. Tăng cường công
tác kiểm tra về tăng cường tiếng Việt cho học sinh
Trên đây là một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc
thiểu số tại trường tiểu học Tình Thương của bản thân tôi. Rất mong nhận được
sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm hoàn thiện hơn.
Dray Sáp,ngày 23 tháng 3 năm 2018
Người viết

Doãn Thị Hồng Thiên

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
( Kí tên và đóng dấu)

Phạm Văn Liên

- 15 -


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................


Một số giải pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS

...................................................................................................................................................................................................................................
......

TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Nghị quyết 40/2002/NQ-QH của Quốc Hội khóa IX về đổi mới giáo dục
phổ thông
- Hướng dẫn giáo viên về tăng cường tiếng Việt- Bộ GD&ĐT

- 17 -