1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài:
Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới và phát triển. Thì vấn đề giáo dục
có vai trò quan trọng, chính vì vật mà trong các sự kiện qua các kỳ đại hội Đảng
đều quan tâm đến các yếu tố giáo dục và Đào Tạo trở thành quốc sách hàng đầu
và kiểm định vấn đề giáo dục và Đào Tạo là sự nghiệp của toàn xã hội. Giáo dục
mầm non là một bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân, là ngành học đầu
tiên, là mắt xích đầu tiên có một vị trí vai trò quan trọng. Vì nó tạo tiền đề vật
chất và tinh thần cho trẻ tiếp thu tốt chương trình giáo dục phổ thông với những
nhiệm vụ trọng tâm và cụ thể: Tiếp tục cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh, Cuộc vận động mỗi thầy cô giáo là một tấm
gương tự học tự sáng tạo” triển khai phong trào thi đua “xây dựng trường học
thân thiện học sinh tích cực”, thực hiện chủ đề “Năm học đổi mới công tác quản
lý và nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Tập trung thực hiện chương
trình phổ cập mẫu giáo 5 - 6 tuổi … chú trọng công tác tuyên truyền về giáo dục
mầm non để huy động mọi nguồn lực và công tác phát triển giáo dục mầm non.
Để những thế hệ trẻ chúng ta ngày càng được đảm bảo phát triển hài hòa đủ năm
mặt: Đức – trí – thể – mỹ – tình cảm xã hội.
Vì vậy trẻ em sinh ra có quyền được chăm sóc, bảo vệ và giáo dục. Chính
trẻ em hôm nay là những con người sống trong xã hội khoa học và công nghệ
đang phát triển, các cháu sẽ được tiếp cận với nền khoa học tiên tiến. Vì thế việc
chăm sóc, giáo dục trẻ, phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ là mục tiêu cho
toàn xã hội. Ở tuổi mẫu giáo tư duy của trẻ có một bước ngoặt rất cơ bản, đó là
sự chuyển tư duy từ bình diện bên ngoài vào bình diện bên trong. Thực chất đó
là việc chuyển những hành động định hướng bên ngoài thành những hành động
định hướng bên trong theo cơ chế nhập tâm.
Đặc biệt ở tuổi mẫu giáo lớn là giai đoạn cuối cùng của trẻ ở lứa tuổi mầm
non. Đây là lứa tuổi tiền học đường, ở giai đoạn này cùng với sự phát triển của
tâm lý trẻ, sự giáo dục của người lớn nhất là vai trò của cô giáo mầm non sẽ
giúp trẻ hoàn thiện một cách tốt đẹp về mọi phương diện của việc hình thành
nhân cách con người, giúp giúp trẻ phát triển bốn từ và thể hiện những kỹ năng

con đi học về là bố mẹ mở băng đĩa siêu nhân hay trò chơi “Game” cho con
xem. Nhưng thông qua các thể loại ấy làm sao có thể đánh thức được tình cảm
đạo đức ngôn ngữ ban đầu, khiến những quan hệ hành vi của trẻ nhận thức được
sâu sắc từ đó tôi đã tìm tòi, học hỏi, suy nghĩ và mạnh dạn chọn đề tài này với
mong muốn góp sức nhỏ bé của mình trong việc nâng cao “Một số biện pháp
nâng cao chất lượng giáo dục làm quen với chữ cái”cho trẻ mẫu giáo 5 - 6
tuổi.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu bổ sung một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục làm quen
với chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi được tốt hơn.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Trẻ độ tuổi 5 - 6 tuổi.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết, tài liệu.
- Phương pháp đàm thoại, giảng giải
- Phương pháp trực quan, minh họa.
- Phương pháp điều tra, thống kê tổng hợp số liệu.

2


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1. Cơ sở lý luận.
Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo còn hạn chế về khả năng diễn đạt và tư
duy chưa cao. Vì vậy trong quá trình giáo dục trẻ giáo viên xây dựng kế hoạch
tổ chức các hoạt động cho trẻ mầm non phát triển toàn diện thì ta cần đi sâu vào
5 lĩnh vực: lĩnh vực phát thể chất, lĩnh vực phát triển nhận thức, lĩnh vực phát
triển ngôn ngữ, lĩnh vực phát triển tình cảm kỹ năng xã hội, lĩnh vực phát triển
thẩm mĩ. Trong 5 lĩnh vực thì lĩnh vực phát triển ngôn ngữ giữ vai trò quan trọng
nhất đối với trẻ mẫu giáo đặc biệt là trẻ 5 – 6 tuổi, khi ở lớp mẫu giáo nhỡ

khăn, mặc dù trường đã mua sắm cơ sở vật chất cũng như đầu tư về chuyên môn
nhưng cũng chưa thực sự đáp ứng đủ so với nhu cầu học tập về môn làm quen
với chữ cái.
3


- Một phần nữa Trường Mầm non Trung Tiến đã được chia tác ra từ Trường
Mầm Non Trung Thượng, cơ sở vật chất như: Phòng học chưa được đảm bảo
còn trật hẹp, trang thiết bị còn hạn chế từ đó dẫn đến việc tổ chức hoạt động học
tập cho trẻ chưa đạt hiệu quả cao.
Từ những thuận lợi và khó khăn trên ngay từ đầu năm học tôi đã chú trọng
vào việc bước đầu bắt tay vào làm bài toán khảo sát chất lượng đầu năm để nắm
được tình hình thực tế của lớp mình. Qua đó tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ
bằng phương pháp quan sát thực tế và ghi chép ở lớp tôi chủ nhiệm lớp mẫu
giáo 5 - 6 tuổi.
* Bảng 1: Kết quả khảo sát đầu năm cho thấy .
Qua việc đánh giá thực trạng của lớp tôi thu được kết quả đầu năm như sau:
Kỹ năng

Đạt

Tỷ lệ %

12/28
28

Tô, viết sao chép chữ
Biết cách đọc thơ sáng tạo.

Trẻ làm quen và luyện phát

46,4%

15/28

53,6%

28

11/28

39,3%

17/28

60,7%

28

Qua kết quả khảo sát cho thấy chất lượng môn làm quen với chữ cái còn có
nhiều hạn chế, sự chênh lệch giữa trẻ tiếp thu nhanh và trẻ tiếp thu chậm là khá
cao.
Các cô đã dạy làm quen với chữ cái, cho trẻ nhưng với số lượng ít dưới hình
thức cô cho trẻ phát âm, cho trẻ quan sát tên trong các đồ dùng cá nhân trong giờ
trả trẻ hoặc áp dụng làm quen chữ cái trong các hoạt động mọi lúc, mọi nơi cho
trẻ.
2. 3. Biện pháp thực hiện.
* Biện pháp 1: Gây hứng thú cho tre hoạt động “ Làm quen với chữ cái”
- Như chúng ta đã biết trẻ em là thực tế tự nhiên, giáo dục bắt đầu từ đứa trẻ.
Trẻ là trung tâm của mọi hoạt động. Muốn đạt được mục tiêu đó trước tiên tôi
phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa

Tiếp đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tàu hoả ra thì còn có những phương tiện giao thông
gì nữa? Trả lời (máy bay...) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì? Bay
ở đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên rút cho cô
hai chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “Y”.
Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện
về trò chơi “các phương tiện giao thông vào bến ” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa
cát tông tranh ảnh, hoạ báo về các phương tiện như: Máy bay, đoàn tàu, ôtô,
thuyền buồm .. hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó. Khi vào trò chơi
cô giới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào thì phải vào bến được
làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo ở đôi tay và thuận lợi trong
khi viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ hứng thú hơn
với chính đồ dùng mình làm ra.
Ví dụ khác: Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học làm quen chữ cái L, M,
N? tôi cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt những vật liệu đó điều
phải chứa các chữ cái L, M, N như lá na, hạt mơ... cô và trẻ cùng phết màu sao
cho tương ứng với màu lá, màu hạt... với cách làm đồ dùng đồ chơi như vậy tôi
thấy có những hiệu quả đáng kể. Trước hết là giảm sự đầu tư của nhà trường
cũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo hẹp và cái được lớn nhất ở đây là
trẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì mình
có phần trong đó. Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng cho trẻ là
không bao giờ theo khuôn mẫu mà tôi thường thay đổi sáng tạo về cả hình dạng
màu sắc kích thước thực tế của nó.

5


Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập tôi thấy trẻ hứng
thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn.
* Biện pháp 2: Tạo môi trường làm quen chữ cái
Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý

một cách sống động, không khô khan, cứng nhắc thì điều đầu tiên là cô giáo
thực sự phải có một tài nghệ dẫn dắt. Hoạt động học làm quen với chữ cái đưa
thế giới chữ viết đến với trẻ bằng nhiều phương pháp, hình thức khác nhau. Các
phương pháp, hình thức đó gắn liền với nhau một cách chặt chẽ. Mỗi phương
pháp, hình thức đều có ưu thế và hạn chế nhất định. Vì vậy khi dạy trẻ làm quen
với chữ cái cô giáo cần lựa chọn các phương pháp, hình thức phù hợp với yêu

6


cầu của từng tiết dạy, để thu hút sự tập trung chú ý tạo hứng thú của trẻ trong tiết
học, giúp cho giờ học đạt hiệu quả cao.
Muốn vậy cô giáo phải: - Lấy trẻ làm trung tâm.
- Phát huy tính tích cực của trẻ.
- Dạy trẻ theo hướng lồng ghép tích hợp.
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ "Làm quen chữ cái" là các
kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, tuyệt đối tránh hình thức,
dập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy "Làm
quen chữ cái" tôi phải chuẩn bị đồ dùng, soạn bài và nghiên cứu kỹ bài soạn.
Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động – tĩnh
phù hợp với chủ đề.
Ngoài ra, để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạt
ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học. Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện
(dựa trên chủ đề) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào
thực tế để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu tránh gò bó.
Ví dụ: Cho trẻ làm quen với chữ B, D, Đ chủ điểm "Mùa xuân" tôi giới thiệu:
Hôm nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân, các loài hoa về dự hội rất là đông
đủ. Nào chúng mình cùng xem có những loài hoa gì ? (Trẻ đi và hát bài "Màu
hoa" sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bướm.... lần lượt
đưa từng tranh ra cho trẻ xem tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ D).

- Một số câu truyện sáng tạo.
- Tranh ảnh phù hợp với các từ.
+ Cách chơi:
Trẻ phải tìm tên các con vật, đồ chơi, loài hoa… sao cho chúng phải có cùng
chữ cái.
Ví dụ: Ở chủ điểm thế giới động vật, cô yêu cầu trẻ đi tìm những người bạn
của “ Dê con”.
Cô kể câu truyện, treo tranh “ Dê con”, sau đó lần lượt treo tranh các con vật
khác như “Dế mèn” , “Diều hâu”… và cho trẻ kể tiếp câu truyện.
* Câu đố:
Để góp phần giúp trẻ nhận biết phân biệt các chữ cái đã được làm quen một
cách sâu sắc, tôi đã sưu tầm và sáng tác một số câu đố về chữ cái đơn giản và dễ
hiểu:
Ví dụ 1: Bình thường em là chữ u
Khi em quay ngược u ra chữ gì?
Đố là chữ gì? (n).
Ví dụ 2:
Ba anh cùng giống cánh mình
Tròn xoe như quả trứng gà là ai
Một anh đội mũ thật oai
Anh thì lười biếng cô thời thêm râu
Đố là những chữ cái gì? ( o,ô,ơ).
Ví dụ 3:
Sừng Sững đứng thẳng một mình
Đọc lên cuốn lưỡi đố em chữ gì?
Đố là chữ gi? (l)
Ví dụ 4:
Nét tròn em đọc chữ o
Khuyết đi một nửa sẽ cho chữ gì?
Đố là chữ gì? ( c)

Người anh đang đỡ người em ngã” cô giới thiệu và đọc tên bài thơ viết ở phía
dưới tranh. Mời một trẻ lên tìm và gạch chân chữ cái mới được là quen trong bài
thơ. Cuối tiết học cho trẻ đọc thơ theo nhịp chỉ bằng tranh chữ to phía dưới.
Ví dụ: Truyện sáng tạo: “ Vì sao thỏ cụt đuôi” Ở chủ đề phương tiện và luật lệ
giao thông.
Tôi kể cho trẻ nghe và trẻ tự đặt tên cho câu truyện: “Thỏ con qua đường”,
“Thỏ con nghe lời” … Những tên chuyện mà trẻ đặt tôi viết lên bảng và khi viết
tôi đọc từng chữ cái mà trẻ được làm quen với các cụm từ đơn giản một cách
hứng thú, từ đấy trẻ nhìn vào những câu truyện tranh để phát hiện và đọc những
chữ cái.
Ví dụ: Câu đố chứa chữ Â :
Chữ gì một nét còng tròn.
Bên phải nét thẳng, trên đầu có ô.
Hoặc chữ V:
Quả gì tên gọi dịu êm
Như dòng sữa mẹ nuôi em thuở nào (quả vú sữa).
Thơ ca, hò, vè dễ nhớ, dễ đọc rất gây hứng thú cho trẻ như bài "Rềnh rềnh ràng
ràng", "Vè con cua" hay một số bài thơ cô tự sáng tác.
* Tích hợp môn âm nhạc:

9


Cũng như trên một tiết học giáo viên đưa bộ môn âm nhạc vào cũng không
thể thiếu bởi nó có tính chất vui nhộn với bộ môn làm quen với chữ cái tôi
thường chọn những bài hát phù hợp với loại tiết và phù hợp với từng chủ điểm.
Ví dụ: Nhóm chữ O, Ô, Ơ tôi cho trẻ hát và vận động bài "chữ O tròn"
"Chữ O là chữ O tròn như vầng trăng đêm rằm chiếu sáng, chữ Ô là chữ Ô cô
dạy chúng em biết được bài khác. Qua những bài hát đó tăng thêm sự chú ý ở
trẻ.

đón, trả trẻ, giờ chuyển tiết, hoạt động ngoài trời. Đặc biệt tôi trú trọng cho trẻ chơi
10


các trò chơi với chữ cái vì ở trẻ lứa tuổi mẫu giáo hoạt động vui chơi là hoạt động
chủ đạo “ Trẻ chơi mà học học mà chơi” những trò chơi qua các từ gây hứng thú
cho trẻ dể thuộc chữ cái .
Ví dụ: Trò tìm chữ cái trong từ’, “hái hoa tìm chữ”, tìm nhà, gạch chân chữ trong
bài thơ, trò chơi ghép chữ cái b,d,đ tôi phát cho mỗi trẻ 3 nét “ l” ( Nét thẳng) và 3
nét cong “c” tôi yêu cầu trẻ dùng 6 nét đó để ghép thành 3 chữ cái b, d, đ sau đó trẻ
tự kiểm tra lẫn nhau...…Qua đó ở mọi lúc mọi nơi cũng cần cho trẻ làm quen với
chữ cái được cụ thể hóa như sau.

*Biên pháp 7: Phối hợp với gia đinh.
Thông qua giờ đón, trả trẻ cô luôn tuyên truyền các hình thức cho trẻ làm quen
với chữ cái. Hướng cho các bậc phụ huynh kết hợp với nhà trường để dạy trẻ học
chữ cái như: gia đình có thể gợi ý hỏi trẻ kể lại chuyện ở trường, chuyện cổ tích,
truyện tranh, chuyện sinh hoạt hàng ngày …
Kêu gọi phụ huynh tích cực đóng góp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho
trẻ làm quen với chữ cái như: đóng góp báo chí để lấy tài liệu, mua truyện tranh…
giới thiệu cho phụ huynh xem xem những đồ dùng, đồ chơi để cần thiết để phục vụ
hoạt động này. Từ đó phụ huynh sẽ thấy được vị trí quan trọng của từng hoạt động
đặc biệt là hoạt động làm quen với chữ cái. Cần có những đồ dùng, đồ chơi phục vụ
việc dạy học cho trẻ để trang bị cho trẻ kiến thức vững chắc vào lớp một.

      Từ đo tôi kêu g ọi phụ huynh h ỗ trợ nguyên v ật liệu sẵn co  ở địa phương để
lam ra nhiều đồ dung, đ ồ ch ơi phục vụ cho chuyên đề va gop phần kinh phi để
mua sắm thêm đồ dung, đồ chơi.
      Luôn trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của trẻ để có biện pháp tác
động phù hợp, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.

%

Trẻ làm quen và luyện phát âm
đúng với các từ các chữ.

28

24/28

85,7%

4/28

14,2%

Làm quen với hướng đọc, viết

28

22/28

78,5%

6/28

21,4%

Tô, viết sao chép chữ

28

- Trẻ phát âm đúng các từ, chữ viết, biết hướng đọc, viết thạo, cách ngồi, cách
cầm bút, sao chép chữ rõ nét, nhận ra các từ, chữ cái khác nhau.

12


3. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ.
- Kết luận.
Trên đây là toàn bộ sáng kiến kinh nghiệm của tôi xoay quanh nội dung
giáo dục trẻ làm quen với chữ cái.
Tôi đã đầu tư nghiên cứu ngay tại lớp học của mình về tình cảm, trí tuệ
của trẻ.
Qua một thời gian nghiên cứu tài liệu, tìm tòi học hỏi về các phương pháp
giảng dạy cho trẻ. Tôi thấy là một giáo viên phải nhiệt tình, chịu khó tìm tòi
tham khảo tài liệu, nắm chắc các phương pháp dạy và biết tích hợp các môn
học khác vào tiết dạy. Đặc biệt phải có vốn kiến thức chuyên môn, biết khai
thác những nội dung thông tin cần thiết để ứng dụng công nghệ thông tin vào
giảng dạy.
Với phương pháp “Lấy trẻ làm trung tâm” trẻ được khám phá trải nghiệm
dễ dàng và gây hứng thú cho trẻ.
Việc lồng ghép tích hợp, cho trẻ làm quen chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi giúp
trẻ nâng cao hiệu quả học tập.
Qua tìm kiếm và xây dựng tôi thấy đề tài nghiên cứu đã thu được kết quả
nhất định trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi rất thích thú hào hứng tham gia hoạt động làm
quen với chữ cái.
Nếu làm tốt những điều trên đây chúng tôi tin rằng môn làm quen với chữ cái
thông qua tiết dạy cho trẻ sẽ hiệu quả hơn, vốn hiểu biết về thế giới xung quanh
trẻ phong phú hơn, trẻ biết rung động trước cái đẹp, yêu cái đẹp. Như vậy chúng
ta đã góp phần không nhỏ vào việc giáo dục trẻ ngay từ tuổi ấu thơ.
- Kiến nghị

chuyên môn nghiệp vụ và trình độ nhận thức.
- Biết kết hợp hoạt động trong tiết học và ngoài tiết học một cách phù hợp và
khoa học nhằm phát huy tối đa tính tích cực hoạt động của trẻ, cung cấp kiến thức
cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.
Trên đây là một số kinh nghiệm dạy bộ môn Làm quen chữ cái mà tôi đã rút ra
được trong quá trình giảng dạy nhằm giúp trẻ phát triển về mọi mặt đạo đức, nhân
cách, phẩm chất, thẩm mỹ, trí tuệ và ngôn ngữ. Với khuôn khổ một bài viết nhỏ,
vấn đề chỉ dừng lại ở một phạm vi hạn chế, chưa thể bao quát hết được tất cả. Đồng
thời trong quá trình viết vẫn còn những thiếu sót nhất định, tôi rất mong được sự
góp ý xây dựng của BGH nhà trường, đồng nghiệp, các cấp lãnh đạo giúp tôi ngày
càng có nhiều sáng kiến kinh nghiệm hay trong giảng dạy bộ môn yêu thích.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG

Trung Tiến, ngày 20 tháng 4 năm 2018

ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác
Người Viết

Mạc Thị Thêu

14


MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU.

Trang

3
3
4-11
12 + 13
14
14
15

15


16