1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Năm học 2017 - 2018 ngành Giáo dục Quan Sơn thực hiện nghị quyết số
08-NQ/HU ngày 20/9/2017 của ban thường vụ Huyện ủy về “Đổi mới, nâng cao
chất lượng giáo dục và đào tạo huyện Quan Sơn đến năm 2020”. Năm học tiếp
tục đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá trong các
trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trên tinh
thần Nghị quyết 29 - NQ/TW của Bộ giáo dục và đào tạo về “Đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục và đào tạo” và đề án“ Nâng cao chất lượng giáo dục và đào
tạo miền núi Thanh Hóa, giai đoạn 2013- 2020”.
Nghị quyết đã quán triệt cần tập trung đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy
học, phát huy tính tích cực, chủ động của người học, chuyển từ phương pháp
dạy học chủ yếu truyền đạt nội dung tri thức một chiều và kiểm tra, đánh giá khả
năng tái hiện tri thức, sang cách dạy và vận dụng kiến thức, rèn kĩ năng, hình
thành năng lực người học, chú trọng năng lực vận dụng kiến thức vào tình
huống thực tiễn cuộc sống. Tăng cường giáo dục kỹ năng sống, nhân cách,
truyền thống văn hóa dân tộc. Thực hiện mục tiêu đào tạo phát triển toàn diện;
sản phẩm đào tạo là những công dân có đạo đức, trách nhiệm, tôn trọng pháp
luật, có ý chí, khát vọng vươn lên, có kỹ năng, khả năng thích ứng với cuộc
sống.
Với môn Ngữ văn, trong chương trình giáo dục phổ thông là một môn học
thuộc nhóm khoa học xã hội, luôn hướng đến giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình
cảm cho học sinh. Khi học môn Ngữ văn sẽ có tác động tích cực đến kết quả học
tập các môn khác và ngược lại. Từ đó giúp học sinh có được sự hiểu biết tổng
quát cũng như khả năng vận dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn. Để thực
hiện điều này yêu cầu người giáo viên phải linh hoạt trong tổ chức dạy học theo
hướng “tích hợp, liên môn” một cách khéo léo để kiến thức môn Ngữ văn khi
kết hợp với các môn học khác không trở nên thô kệch, nhàm chán mà giúp các
em luôn thấy được cái “chân - thiện – mĩ” để hoàn thiện mình hơn. Đây chính là
lý do chọn đề tài: Tích hợp kiến thức liên môn vào dạy bài Chiếc lá cuối
cùng (Ngữ văn 8, tập 1), để nghiên cứu và thực nghiệm trong quá trình giảng

2.2. Thực trạng của vấn đề.
Việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết một vấn đề không phải là
câu chuyện hoàn toàn mới. Nó đã được nhắc đến và được giáo viên thực hiện lâu
nay. Nhưng vấn đề dặt ra ở đây là làm sao để đại bộ phận giáo viên và tất cả học
sinh cùng hưởng ứng, cùng làm. Nhưng chúng ta cần chọn lựa nội dung, chủ đề
tích hợp giữa các môn học sao cho phù hợp, tránh sự sai lệch sẽ làm mất đi giá
trị của môn học.
Đề tài: Tích hợp kiến thức liên môn vào dạy bài Chiếc lá cuối cùng
(Ngữ văn 8, tập 1) là một trong những kinh nghiệm mà bản tôi đã đúc kết trong
quá trình giảng dạy của mình, và là một vấn đề hữu dụng trong công tác dạy học mới. Bởi vấn đề đặt ra trong văn bản này là giáo dục học sinh cần sống có
trách nhiệm với bản thân và có tinh thần tương thân, tương ái, tình yêu thương
con người, tình bạn trong sáng và cách chia sẻ, đối xử với những người có cuộc
sống bất hạnh trong xã hội.
2.3. Biện pháp và cách tổ chức thực hiện:
2.3.1. Biện pháp tiến hành:
- Hình thức:
+ Thực nghiệm SKKN trên lớp 8A, trường PTDT Bán trú THCS Sơn
Điện.
+ Dạy theo phương pháp chung ở lớp 8B, trường PTDT Bán trú THCS
Sơn Điện để đối chiếu.
- Bài dạy: Tiết 33+34: Văn bản: Chiếc lá cuối cùng.
2.3.2. Cách tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giáo viên xây dựng kế hoạch thiết kế bài học, tư liệu liên quan,
thiết bị tương ứng, dự kiến quy trình, kết quả.

2


Bước 2: Giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh: Sưu tầm, vận dụng kiến thức
các môn học Địa lí, Âm nhạc, Giáo dục công dân, Mĩ thuật… báo cáo kết quả

3


3. Hoạt động dạy và học.
Ổn định lớp.
Giới thiệu bài bài mới.
Bằng kiến thức đã học ở môn Địa lí 7 và kết hợp các hình ảnh trên máy
chiếu em hãy giới thiệu một vài nét về đất nước Mỹ.

Bản đồ nước Mĩ

Thủ đô Washington

Thành phố NewYork với tượng
Đảo Key West- Florida
nữ thần tự do
Giáo viên: Mỹ là một quốc gia rộng lớn, giàu có với nhiều phong cảnh
đẹp nên thơ như: Công viên Washington hoa lệ, thành phố NewYork với tượng
nữ thần tự do, vẻ đẹp thơ mộng ở đảo Key West- Florida....Vì thế khi nhắc đến
nước Mỹ chắc hẳn không ai không một lần mơ ước được đặt chân đến chốn
thiên đường này. Nhưng có ai biết được bên cạnh công viên hoa lệ kia vẫn còn
có những cảnh đời bất hạnh của những con người nghèo khổ. Điều này đã được
nhà văn Ohen- ri tái hiện lại trong tác phẩm truyện Chiếc lá cuối cùng. Và hôm
nay cô trò ta sẽ tìm hiểu những cảnh đời đó qua: Văn bản Chiếc lá cuối cùng.
4


Hoạt động của GV- HS
Nội dung cần đạt
Hoạt động 1:

cùng là bức tranh do cụ Bơ- men đã bí mật vẽ
trongmột đêm mưa gió để cứu Giôn- xi, trong
khi đó chính cụ chết vì bị bệnh viêm phổi.
Hoạt động 2:
? Truyện gồm những nhân vật nào? Ai là nhân
vật chính?
- HS trả lời:
- GV chốt: Truyện gồm các nhân vật Xiu,
Giôn-xi, cụ Bơ-men. Xiu và Giôn-xi được
nhắc đến suốt trong truyện, cụ Bơ-men chỉ
được nói đến ở giữa truyện, nhưng là nhân vật
quyết định giá trị của tác phẩm.
? Hoàn cảnh của nhân vật Giôn-xi được giới
thiệu như thế nào? (công việc, nơi ở, tình trạng
sức khỏe của cô...)
- HS trả lời:
- GV chốt: Giôn-xi là một họa sĩ nghèo, còn
trẻ. Sống trong một căn hộ nhỏ thuê ở cạnh
công viên Oa-sinh-tơn cùng với người bạn là
Xiu. Cô bị bệnh sưng phổi.
?Tại sao Giôn –xi mở to cặp mắt thẫn thờ nhìn
tấm mành và thều thào ra lệnh : “kéo nó lên”?
- HS trả lời:
- GV chốt: Do tình trạng sức khỏe của cô yếu
ớt, gần như đã cạn kiệt, cô gắn cuộc đời mình
giống như chiếc lá cuối cùng kia. Vì thế cô
muốn chị Xiu giúp mình để nhìn xem chiếc lá
cuối cùng bên cửa sổ đã rụng hay chưa.
? Câu nói : “Đó là chiếc lá cuối cùng…hôm
nay nó sẽ rụng thôi và cùng lúc đó thì em sẽ

- HS trả lời.
- GV chốt - Giáo dục học sinh KNS: Chúng ta
cần phải có nghị lực, vượt lên hoàn cảnh khó
khăn để chiến thắng bản thân mình.
GV: Trình chiếu một số hình ảnh minh họa về
nghị lực sống ở Việt Nam và trên thế giới.

Hình minh họa nghị lực sống

Niềm hạnh phúc gia đình Nick
7


? Nguyên nhân nào quyết định trạng thái hồi
sinh của Giôn – xi?
- HS trả lời:
- GV chốt: Từ chỗ chỉ mong đến cái chết,
không muốn ăn đến chỗ muốn xin tí cháo, chút
sữa pha ít rượu đỏ và muốn ngắm lại mình
trong gương, mơ ước vẽ được vịnh Na-plơ vì
sau một đêm mưa gió phủ phàng, chiếc lá cuối
cùng vẫn gan góc chống lại thiên nhiên khắc
nghiệt bám trụ trên cành; điều này trái ngược
hoàn toàn với nghị lực yếu đuối của cô.
+ Giôn - xi vượt qua cái chết nhờ chiếc lá
mong manh chứa đựng một sức sống bền bỉ,
mãnh liệt.
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật tác giả sử
dụng trong đoạn này?
- HS trả lời:


=> Diễn biến tâm trạng nhân
vật thay đổi; tình huống truyện
bất ngờ -> Chủ đề đoạn trích
rõ ràng hơn.
Hết tiết 33 => chuyển tiết 34
2. Tình thương của Xiu

- Xiu có trái tim nhân hậu,
giàu yêu thương và một tình
8


đẹp.
Tích hợp kiến thức môn Giáo dục công dân:
? Bằng kiến thức môn GDCD ở lớp 7, Bài 5:
Yêu thương con người; lớp 8, bài 15: Xây
dựng tình bạn trong sáng, lành mạnh. Em có
suy nghĩ gì về sự quan tâm và tình thương yêu
giữa người với người trong cuộc sống?
- HS trả lời:
- GV chốt ý: Điều đó rất cần trong cuộc sống
của chúng ta.
GV liên hệ, giáo dục Kĩ năng sống cho HS:
? Em đã từng sống, đối xử như thế nào với bạn
bè của mình? Nêu suy nghĩ của em về một tình
bạn đẹp?
- HS trả lời:
- GV nhận xét chốt ý.
Tích hợp dọc kiến thức môn Ngữ văn.


- Tuổi: Ngoài 60
- Nghề: Họa sĩ nhưng chỉ
chuyên làm mẫu vẽ cho các
họa sĩ khác.
- Mơ ước: Vẽ được một kiệt
tác
-> Là người họa sĩ chân chính,
có ước mơ cao đẹp.

9


-HS trả lời: Sợ sệt ngó ra cửa sổ, nhìn cây
thường xuân, không nói năng gì.
? Vì sao cụ lại có hành động như thế? Hành
động đó nói lên điều gì?
-HS trả lời: Nói lên lòng yêu thương, lo lắng
cho Giôn-xi. Có lẽ trong thâm tâm cụ đang
nghĩ đến cách vẽ chiếc lá cuối cùng để cứu
sống Giôn-xi.
? Qua đó, em thấy cụ Bơ-men là người như thế - Là người cao thượng, giàu
nào? Có đức tính gì đáng quý?
đức hi sinh.
- HS trả lời:
- GV chốt: Qua các chi tiết này cho ta thấy cụ
thật cao thượng, quên mình vì người khác, cứ
lẳng lặng mà làm, không hề cho Xiu biết ý
định của mình.
? Theo em việc chiếc lá thường xuân còn đó

lực giúp nghệ sĩ sáng tạo nên tác phẩm có giá
trị. Giá trị của nghệ thuật chân chính đôi khi
phải đánh đổi bằng cả tính mạng của người
nghệ sĩ. Bức tranh chiếc lá đó trả lại cho đời
sự sống của một họa sĩ trẻ.
? Tại sao nhà văn kết thúc truyện bằng lời kể
của Xiu mà không để Giôn-xi có phản ứng gì
thêm?
- HS.
-GV: Như vậy truyện sẽ có dư âm để lại trong
lòng người đọc nhiều suy nghĩ và dự đoán.
Truyện sẽ kém hấp dẫn nếu nhà văn cho chúng
ta biết cụ thể Giôn-xi đang nghĩ gì khi nghe
Xiu kể lại cái chết và việc làm cao cả của cụ
Bơ-men.
? Nếu em là Giôn-xi, em sẽ có tâm trạng như
thế nào?
- HS tự bộc lộ.

* Kiệt tác Chiếc lá cuối cùng:
- Chiếc lá vẽ giống như thật->
là một kiệt tác.
+ Chiếc lá được vẽ trong điều
kiện khắc nghiệt.
+ Chiếc lá được vẽ bằng tình
yêu thương và đức hi sinh cao
cả của cụ Bơ-men.
+ Nó đem lại sự sống cho
Giôn – xi.
-> Giá trị nhân sinh cao cả.

GV liên hệ, giáo dục tư tưởng cho HS:
Trong cuộc sống của chúng ta cũng có rất
nhiều tấm lòng yêu thương, giúp đỡ con
người.

III.Tổng kết
1.Nghệ thuật:
Đảo ngược tình huống gây
bất ngờ, hứng thú cho người
đọc.

2.Nội dung.
Ca ngợi tình yêu thương cao
cả giữa những con người
nghèo khổ.

12


Tích hợp môn Âm nhạc.
GV cho HS nghe bài hát Để gió cuốn đi của
nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
IV. Hướng dẫn học ở nhà
- Tích hợp kiến thức Mĩ thuật.
Bằng kiến thức mĩ thuật em hãy vẽ lại bức
tranh Giôn-xi lúc hồi sinh nằm trên giường
nhìn chiếc lá thường xuân cuối cùng qua
khung cửa sổ.

13

14


+ Đánh giá theo tiêu chí hứng thú tích cực:
Đánh giá

Lớp

Tổng số
HS

Hứng thú

Có hứng thú

Chưa hứng thú

8A

28

20

8

0

8B

29

TB
10
18

Yếu
0

Kém
0

0

0

2.4.2. Bài học kinh nghiệm:
Tích hợp kiến thức liên môn vào dạy bài Chiếc lá cuối cùng (Ngữ văn 8,
tập 1) giúp cho học sinh có hứng thú trong học tập, tăng cường vận dụng kiến
thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức
một cách máy móc. Để làm được điều này, ban đầu giáo viên có thể có chút khó
khăn do việc phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác
(Văn hóa, Địa lí, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Mĩ thuật,...) Tuy nhiên khó khăn
này chỉ là bước đầu và có thể khắc phục dễ dàng. Bởi trong quá trình dạy học
môn học của mình, giáo viên vẫn thường xuyên phải dạy những kiến thức có
liên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự am hiểu về những kiến thức
liên môn đó. Đồng thời với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò
của giáo viên không còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức,
kiểm tra, định hướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học. Vì
vậy, giáo viên các bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối
hợp, hỗ trợ nhau trong dạy học. Như vậy, dạy học tích hợp kiến thức liên môn
không những giảm tải cho giáo viên trong việc dạy các kiến thức liên môn trong

của người khác. Nếu sai, Tôi hoàn toàn
chịu trách nhiệm.
Tác giả

Nguyễn Thị Thơm

16


Tài liệu Tham khảo:
- SGK Địa lí lớp 7. Nxb Giáo dục Việt Nam.
- SGK GDCD lớp 7. Nxb Giáo dục Việt Nam.
- SGK GDCD lớp 8. Nxb Giáo dục Việt Nam.
- SGK, sách hướng dẫn, thiết kế bài giảng Ngữ Văn lớp 8, tập 1. NXb Giáo dục
Việt Nam.
- Tài liệu về giáo dục kĩ năng sống.
- Tranh ảnh, vi deo bài hát.

17


Mục lục:
STT
1
2
3
4
5
6
7

3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị
Tài liệu tham khảo

Trang
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
3
14
14
15
15
15
16
17

18