Lời mở đầu:
Giữ gìn,bảo vệ an toàn, trật tự công cộng là vấn đề có ý nghĩa
hết sức quan trọng, nó gắn liền với sự nghiệp đổi mới toàn
bộ nền kinh tế xã hội ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Cùng
với sự phát triển của nền kinh tế thị trường thì tai nạn giao
thông đang là điểm nóng. Trong những năm qua, mặc dù Nhà
nước ta đã có nhiều biện pháp nhằm giảm bớt tai nạn giao
thông do vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ
nói riêng, nhưng tình trạng vi phạm các quy định về an toàn
giao thông vẫn chưa thuyên giảm, nhiều vụ tai nạn giao thông
gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm chết nhiều người, làm
hư hỏng tài sản có giá trị hàng trăm triệu đồng. Nguyên nhân
của tình trạng trên có nhiều, nhưng chủ yếu do ý thức của giao
thông còn kém và chưa được cải thiện nhiều, một phần do
không hiểu biết các quy định của Nhà nước về an toàn giao
thông hoặc biết nhưng vẫn cố tình vi phạm, còn do sự gia tăng
quá nhanh của các phương tiện giao thông cá nhân. Việc xử lý
các hành vi vi phạm chưa nghiêm, nhiều vụ tai nạn giao thông
lẽ ra có hành vi vi phạm phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự
nhưng chỉ bị xử phạt hành chính hoặc tuy có truy cứu trách
nhiệm hình sự nhưng lại được áp dụng hình phạt quá nhẹ, thậm
chí cho hưởng án treo không đúng, không có tác dụng giáo dục
và phòng ngừa tội phạm. Ngược lại cũng không ít trường hợp tai
nạn xảy ra lỗi hoàn toàn ở nạn nhân, nhưng do không đánh giá
đúng các tình tiết của vụ án nên đã truy cứu trách nhiệm hình
sự người gây tai nạn mà họ không có lỗi… Nhằm tìm hiểu rõ
hơn về vấn đề này nên em đã chọn đề tài là: “Phân tích các dấu
hiệu pháp lý của tội vi phạm các quy định về tham gia giao


thông đường bộ” để trình bày trong bài tiểu luận này. Bài tiểu

luật thành “Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường
bộ” thay thế cho “ Tội vi phạm quy định về điều khiển phương
tiện giao thông đường bộ”. Do đó cần phải phân biệt khái niệm
“người tham gia giao thông đường bộ” với “người điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ”.


Người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ gồm người
điều khiển xe cơ giới, xe thô sơ, xe máy chuyên dùng tham gia
giao thông đường bộ. (Khoản 23 Điều 3 Luật giao thông đường
bộ năm 2015).
Như vậy, tại Luật mới đã có sự thay đổi rõ rệt khi quy định rộng
hơn về chủ thể của hành vi gồm tất cả những người tham gia
giao thông kể cả những người không điều khiển phương tiện
giao thông như người đi bộ; người điều khiển, dẫn dắt súc vật.
Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ được
quy định cụ thể tại Điều 260 thuộc nhóm Tội xâm phạm an toàn
giao thông, trong Chương XXI – Các tội xâm phạm an toàn công
cộng, trật tự công cộng của Bộ luật hình sự năm 2015 ( sửa đổi,
bổ sung năm 2017).
II. Các dấu hiệu pháp lý:
Các dấu hiệu pháp lý của tội này được thể hiện ở bốn nội dung:




1.

Khách thể của tội phạm.
Mặt khách quan của tội phạm.

Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gồm xe ô tô; máy kéo;
rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi xe ô tô, máy kéo; xe
mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn máy (kể cả xe máy
điện) và các loại xe tương tự.
Phương tiện giao thông thô sơ đường bộ bao gồm xe đạp (kể cả
xe đạp máy), xe xích lô, xe lăn dùng cho người khuyết tật, xe
súc vật kéo và các loại xe tương tự.
Xe máy chuyên dùng gồm xe máy thi công, xe máy nông
nghiệp, lâm nghiệp và các loại xe đặc chủng khác sử dụng vào
mục đích quốc phòng, an ninh có tham gia giao thông đường
bộ.
Tất cả các loại phương tiện trên dù là của Nhà nước, tổ chức cá
nhân ở trong nước hoặc của nước ngoài, của các tổ chức quốc
tế hoạt động trên các tuyến đường bộ của Việt Nam đều phải


tuân thủ các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về an
toàn giao thông đường bộ. Nếu có hành vi vi phạm sẽ bị xử lý
hành chính theo quy định của Luật giao thông đường bộ và nếu
đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị xử lý theo quy định của Bộ
luật hình sự.
2. Mặt khách quan của tội phạm:
Mặt khách quan của Tội vi phạm các quy định về tham gia giao
thông đường bộ được thể hiện ở các yếu tố: hành vi khách
quan, hậu quả do hành vi phạm tội gây ra, mối quan hệ nhân
quả giữa hành vi và hậu quả.
 Hành vi khách quan của tội phạm này:
Hành vi vi phạm các quy định về an toàn giao thông đường bộ
là hành vi vi phạm các quy tắc giao thông đường bộ được quy
định tại Luật giao thông đường bộ năm 2015 về bảo đảm an

ra tai nạn. Việc khắc phục, đền bù thiệt hại, giúp đỡ về vật chất
các nạn nhân của người phạm tội hoặc gia đình họ không có ý
nghĩa đối với việc xác định tội danh hay áp dụng điều luật mà
chỉ có ý nghĩa khi quyết định mức hình phạt cụ thể đối vớ người
phạm tội.
Thiệt hại xảy ra do hành vi vi phạm quy định về tham gia giao
thông đường bộ gây ra là:
Gây tổn hại cho sức khoẻ của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ
thể từ 61% trở lên;
Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của 02 người trở
lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ
61% trở lên;
Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng trở lên;


Gây chết người;
Có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả gây thiệt hại cho tính
mạng, sức khoẻ hoặc tài sản của người khác nếu không được
ngăn chặn kịp thời;
Một trường hợp cần lưu ý trong tội này được quy định tại Khoản
1 Điều 3 Thông tư liên tịch số 09/2013/TTLT – BCA – BQP – BTP –
VKSNDTC – TANDTC ngày 28/8/2013 của Bộ Công an, Bộ Tư
pháp, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tối cao
hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XIX của Bộ luật
Hình sự về các tội xâm phạm trật tự, an toàn giao thông theo
đó khi phương tiện giao thông đường bộ di chuyển, hoạt động
nhưng không tham gia giao thông đường bộ (khi di chuyển,
hoạt động trong trường học, công trường đang thi công hoặc
đang khai thác) mà gây tai nạn thì người điều khiển phương
tiện giao thông đường bộ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự

danh mà chỉ có ý nghĩa khi quyết định hình phạt đối với người
phạm tội.
3. Mặt chủ quan của tội phạm:
Tội vi phạm vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ
được thực hiện với lỗi vô ý, cụ thể là lỗi vô vi do cẩu thả và vô ý
vì quá tự tin.
Thứ nhất, lỗi vô ý vì cẩu thả là phạm tội trong trường hợp người
vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ không thấy
trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã
hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.
Ví dụ: A một mình băng ngang qua đường, làm cho hai xe
ngược chiều vì tránh A nên tông vào nhau làm chết hai người lái


xe. Trong ví dụ này, A có thể nhận thức được khả năng gây ra
hậu quả từ hành vi của mình là gây nguy hiểm cho bản thân và
cản trở phương tiện giao thông khác tuy nhiên lại không nhận
thức được hậu quả xảy ra là gây tai nạn làm chết hai người. Lỗi
của A là lỗi vô ý do cẩu thả.
Thứ hai, lỗi vô ý vì quá tự tin là trường hợp người vi phạm quy
định về tham gia giao thông đường bộ tuy thấy trước hành vi
của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho
rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được.
Ví dụ: Anh B say khi uống rượu điều khiển xe máy lưu thông
trên đường mặc dù biết việc uống rượu khi lái xe là nguy hiểm
nhưng anh cho rằng mình vẫn đủ tỉnh táo để lái xe về nhà an
toàn. Tuy nhiên không may khi đi trên đường anh đã tông vào
một nhà dân ven đường. Lỗi của anh B ở đây là lỗi vô ý vì quá
tự tin.
Trường hợp người phạm tội cố ý sử dụng phương tiện giao thông

năng lực trách nhiệm hình sự chính là người có đủ khả năng
nhận thức và điều khiển hành vi và đủ tuổi chịu trách nhiệm
hình sự. Điều 21 BLHS năm 2015 ( sửa đổi, bổ sung năm 2017)
quy định : “ Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang
mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận
nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì
không phải chịu trách nhiệm hình sự.” Như vậy, người có đủ
năng lực trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về tham
gia giao thông đường bộ là người có khả năng nhận thức được


hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm
và có khả năng điều khiển hành vi của mình.
Về người tham gia giao thông đường bộ được liệt kê tại Khoản
22 Điều 3 Luật giao thông đường bộ năm 2015 bao gồm: người
điều khiển, người sử dụng phương tiện tham gia giao thông
đường bộ; người điều khiển, dẫn dắt súc vật; người đi bộ trên
đường bộ.
Kết luận:
Có thể thấy, bên cạnh việc sử dụng các biện pháp hành chính,
kinh tế, giáo dục, thuyết phục thì biện pháp hình sự được coi là
một trong những biện pháp quan trọng, cần thiết góp phần bảo
đảm an toàn giao thông đường bộ, đồng thời thể hiện được một
cách đầy đủ chính sách xử lý đúng đắn của Đảng và Nhà nước,
của Chính phủ ta đối với lĩnh vực an toàn giao thông nói chung
và giao thông đường bộ nói riêng, thể hiện thái độ kiên quyết,
xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm, không chấp hành
luật giao thông đường bộ gây thiệt hại ngiêm trọng về người và
tài sản. Nghiên cứu, tìm hiểu về Tội vi phạm quy định về tham

luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 - Phần
tội phạm, Nxb Chính trị quốc gia, 2013.