BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

MỲ GIANG SƠN

QUẢN LÍ THỰC TẬP SƢ PHẠM TRONG
ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - NĂM 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

MỲ GIANG SƠN

QUẢN LÍ THỰC TẬP SƢ PHẠM TRONG
ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THEO ĐỊNH HƢỚNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC
Chuyên ngành: Quản lí Giáo dục
Mã số: 62 14 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN THANH BÌNH
TS. NGUYỄN VŨ BÍCH HIỀN

đã hỗ trợ, tạo điều kiện, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Tác giả luận án

Mỳ Giang Sơn


iv

MỤC LỤC
Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan ...............................................................................................................ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................ iii
Mục lục....................................................................................................................... iv
Danh mục các chữ viết tắt ....................................................................................... viii
Danh mục các bảng .................................................................................................... ix
Danh mục các sơ đồ ................................................................................................... xi
Mở đầu
.................................................................................................................1
Chƣơng 1 Cơ sở lí luận về quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên
trung học phổ thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo
viên trung học .........................................................................................8
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ..............................................................................8
1.1.1. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài ....................................................................8
1.1.2. Các nghiên cứu trong nƣớc ......................................................................12
1.2. Thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo định
hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học ........................................................21
1.2.1. Thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông .................21
1.2.2. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học ..................................................25
1.2.3. Thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo

2.2.5. Kiểm tra, đánh giá trong thực tập sƣ phạm..............................................71
2.2.6. Mức độ thực hiện các khâu thực tập sƣ phạm cuối khóa ........................74
2.2.7. Thực tập sƣ phạm đáp ứng yêu cầu đào tạo giáo viên theo Chuẩn .........77
2.2.8. Thuận lợi, khó khăn trong thực tập sƣ phạm ...........................................79
2.3. Thực trạng quản lí thực tập sƣ phạm..................................................................81
2.3.1. Lập kế hoạch thực tập sƣ phạm ...............................................................81
2.3.2. Tổ chức thực tập sƣ phạm ........................................................................85
2.3.3. Lãnh đạo thực tập sƣ phạm ......................................................................87
2.3.4. Kiểm tra, đánh giá thực tập sƣ phạm .......................................................89
2.3.5. Thành công, hạn chế trong quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học ............................................................92
2.4. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn
nghề nghiệp giáo viên trung học ...............................................................................94
2.4.1. Các yếu tố chủ quan .................................................................................94
2.4.2. Các yếu tố khách quan .............................................................................97
Kết luận chƣơng 2 .....................................................................................................99
Chƣơng 3 Các giải pháp quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên
trung học phổ thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo
viên trung học .....................................................................................101
3.1. Các nguyên tắc đề xuất giải pháp.....................................................................101
3.1.1. Bảo đảm tính mục tiêu ...........................................................................101
3.1.2. Bảo đảm tính thực tiễn ...........................................................................101
3.1.3. Bảo đảm tính hệ thống ...........................................................................101


vi

3.1.4. Bảo đảm tính khả thi ..............................................................................101
3.2. Các giải pháp quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên trung học phổ
thông theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học .............................102

Kết luận chƣơng 3 ...................................................................................................147
Kết luận và kiến nghị ............................................................................................148
1. Kết luận ...............................................................................................................148
2. Kiến nghị .............................................................................................................149


vii

2.1. Đối với Bộ Giáo dục - Đào tạo .................................................................149
2.2. Đối với sở giáo dục - đào tạo các tỉnh, thành ...........................................149
2.3. Đối với các trƣờng sƣ phạm .....................................................................150
2.4. Đối với các trƣờng trung học phổ thông ...................................................150
Các công trình đã công bố của tác giả .................................................................151
Danh mục tài liệu tham khảo ...............................................................................152
Phụ lục
.............................................................................................................163
Phụ lục 1. Kế hoạch, phƣơng pháp thực hiện các nội dung thực tập sƣ phạm ......163
Phụ lục 2. Nội dung và kết quả khảo sát thực trạng thực tập sƣ phạm cuối khóa ..171
Phụ lục 3. Nội dung và kết quả khảo sát thực trạng quản lí thực tập sƣ phạm
cuối khóa ..............................................................................................176
Phụ lục 4. Sử dụng mô hình phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xem xét mức
độ ảnh hƣởng của các yếu tố chủ quan, khách quan đến quản lí thực
tập sƣ phạm theo định hƣớng chuẩn nghề nghiệp ...............................180
Phụ lục 5. Hƣớng dẫn đánh giá xếp loại giờ dạy bậc trung học ............................189
Phụ lục 6. Bảng đánh giá năng lực soạn giáo án....................................................190
Phụ lục 7. Bảng đánh giá năng lực lên lớp.............................................................193
Phụ lục 8. Bảng đánh giá năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học
sinh .......................................................................................................196
Phụ lục 9. Bảng đánh giá các năng lực dạy học khác ............................................198
Phụ lục 10. Bảng đánh giá năng lực: xây dựng và thực hiện kế hoạch chủ nhiệm

Bồi dƣỡng giáo viên

3.

CBQL

Cán bộ quản lí

4.

ĐTGV

Đào tạo giáo viên

5.

ĐHSP

Đại học sƣ phạm

6.

ĐVHT

Đơn vị học trình

7.

GDNGLL


Kĩ năng

13.

NVSP

Nghiệp vụ sƣ phạm

14.

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

15.

PT

Phổ thông

16.

SH

Sinh hoạt

17.

SP


Thực tập dạy học

23.

TTGD

Thực tập giáo dục


ix

DANH MỤC CÁC BẢNG
TT

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13

14


Bảng 2.11. Các thông số thống kê cơ bản về mức độ đáp ứng của thực
tập sƣ phạm đối với yêu cầu đào tạo giáo viên trung học phổ
thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung
học
Bảng 2.12. Thuận lợi, khó khăn trong tổ chức thực tập sƣ phạm
Bảng 2.13. Mức độ thực hiện các biện pháp lập kế hoạch thực tập sƣ
phạm
Bảng 2.14. Mức độ thực hiện các biện pháp lập kế hoạch cơ sở vật chất,
tài chính dành cho TTSP
Bảng 2.15. Mức độ thực hiện các biện pháp tổ chức thực tập sƣ phạm
Bảng 2.16. Mức độ thực hiện các biện pháp lãnh đạo thực tập sƣ phạm
Bảng 2.17. Mức độ thực hiện các biện pháp kiểm tra, đánh giá trong

Trang

14
23
48
61
62
63
65
67
69
72
75
77

78



thực tập sƣ phạm
Bảng 2.18. Thành công, hạn chế trong quản lí thực tập sƣ phạm hiện
nay
Bảng 2.19. Các yếu tố chủ quan ảnh hƣởng đến quản lí thực tập sƣ
phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung
học
Bảng 2.20. Các yếu tố khách quan ảnh hƣởng đến quản lí thực tập sƣ
phạm theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung
học
Bảng 3.1. Các tiêu chí kiểm tra, đánh giá thực tập dạy học
Bảng 3.2. Các tiêu chí kiểm tra, đánh giá thực tập giáo dục
Bảng 3.3. Đánh giá sự cần thiết của các giải pháp đề xuất
Bảng 3.4. Đánh giá tính khả thi của các giải pháp đề xuất
Bảng 3.5. Điểm trung bình chung tích lũy của sinh viên các nhóm khảo
sát
Bảng 3.6. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên hƣớng dẫn
thực tập sƣ phạm các nhóm khảo sát
Bảng 3.7. Điểm số kết quả thực tập sƣ phạm của sinh viên các nhóm
khảo sát
Bảng 3.8. Kết quả xếp loại thực tập sƣ phạm của sinh viên các nhóm
khảo sát
Bảng 3.9. Kết quả sinh viên tự đánh giá năng lực soạn giáo án
Bảng 3.10. Kết quả sinh viên tự đánh giá năng lực kiểm tra, đánh giá kết
quả học tập của học sinh
Bảng 3.11. Kết quả sinh viên tự đánh giá năng lực xây dựng, quản lí, sử
dụng hồ sơ dạy học/chủ nhiệm
Bảng 3.12. Kết quả sinh viên tự đánh giá về “Rèn luyện, bồi dƣỡng
năng lực phát triển nghề nghiệp”
Bảng 3.13. Kết quả sinh viên tự đánh giá về “Rèn luyện phẩm chất đạo

Tên sơ đồ

1

Sơ đồ 1.1. Sơ đồ cấu trúc Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học

2

Sơ đồ 1.2. Sơ đồ thiết lập mục tiêu thực tập sƣ phạm theo định hƣớng
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học
Sơ đồ 1.3. Sơ đồ thiết lập nội dung thực tập sƣ phạm theo định hƣớng
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học
Sơ đồ 1.4. Sơ đồ cơ cấu tổ chức thực tập sƣ phạm
Sơ đồ 1.5. Sơ đồ tổ chức thực hiện các quyết định thực tập sƣ phạm
Sơ đồ 1.6. Sơ đồ kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện nhiệm vụ thực
tập sƣ phạm
Sơ đồ 1.7. Chu trình kiểm tra thực tập sƣ phạm
Sơ đồ 1.8. Sơ đồ quản lí thực tập sƣ phạm theo định hƣớng Chuẩn
nghề nghiệp giáo viên trung học

3
4
5
6
7
8

Trang

25

tập, lấy trƣờng PT làm nơi làm việc, học tập và rèn luyện của SV; Kiểm tra, đánh giá
trong TTSP còn chủ quan, chung chung, định tính, độ tin cậy thấp, không theo kịp sự
phát triển của lí luận cũng nhƣ thực tiễn về kiểm tra, đánh giá, tỉ lệ SV có kết quả
TTSP xuất sắc, giỏi cao, không phản ánh đúng thực chất phẩm chất, trình độ, năng
lực của SV... .
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các hạn chế, yếu kém nói trên trong TTSP,
trong đó nguyên nhân trực tiếp, chủ yếu là quản lí TTSP. Quản lí TTSP là quản lí
một hoạt động đào tạo có tính đặc thù trong các trƣờng SP. Từ lâu, quản lí TTSP
trong các trƣờng SP tuy đƣợc thực hiện bài bản, nề nếp; nhƣng cứng nhắc, thiếu sáng
tạo và chậm đổi mới. Quy chế TTSP do Bộ giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) [11]
ban hành dùng chung cho các trƣờng SP trong cả nƣớc đã lỗi thời, lạc hậu. Quản lí


2

TTSP hiện nay chủ yếu dựa vào trình độ và kinh nghiệm của mỗi trƣờng, không có
sự thống nhất, đồng bộ, thiếu cơ sở pháp lí, khó đảm bảo chất lƣợng, không theo kịp
sự phát triển của khoa học quản lí và thực tiễn.
1.2. Hiện nay, trên thế giới một trong những xu thế quản lí là quản lí dựa vào
chuẩn. Đối với giáo dục, để phát triển đúng hƣớng, đảm bảo chất lƣợng và nâng cao
chất lƣợng giáo dục, cần thiết phải thực hiện chuẩn hóa. Chuẩn hóa giáo dục là quá
trình tác động làm cho các yếu tố trong giáo dục đạt đƣợc chuẩn cần thiết.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng Cộng sản Việt Nam, nêu
rõ nhiệm vụ của ngành GD&ĐT trong những năm trƣớc mắt “Đổi mới căn bản, toàn
diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ
hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lí giáo dục, phát triển đội ngũ
giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục là khâu then chốt” [43, tr 130-131].
Theo hƣớng chuẩn hóa, hoạt động TTSP cần đƣợc quản lí theo định hƣớng
chuẩn đầu ra. Hiện nay, các trƣờng SP đã công bố chuẩn đầu ra. Tuy nhiên, vì nhiều
lí do khách quan, chủ quan, chuẩn đầu ra do các trƣờng xây dựng chƣa thực sự khoa

theo học chế tín chỉ (ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh, 2011) ...
Các hội thảo đã thu hút hàng trăm nhà khoa học, giảng viên và cán bộ quản lí
(CBQL) của các trƣờng SP trên cả nƣớc với hàng trăm bài viết, tham luận khoa học.
Bên cạnh đó có khá nhiều bài báo khoa học về TTSP, quản lí TTSP đăng tải hàng
năm trên các tạp chí khoa học chuyên ngành; đồng thời cũng có một số cuốn sách,
tài liệu viết chuyên sâu về TTSP. Các tác giả đã có nhiều ý kiến, nhận định xác đáng
về một số khía cạnh của quản lí TTSP, nhƣ các vấn đề về mục tiêu, nội dung TTSP,
phƣơng thức tổ chức thực tập, lãnh đạo/chỉ đạo thực tập, kiểm tra, đánh giá TTSP.
Tuy nhiên, phần lớn các tác giả chƣa đi sâu nghiên cứu về quản lí TTSP trong đào
tạo GV THPT theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp GVTrH.
Vì những lí do trên, đề tài: “Quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo
viên trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung
học” đƣợc chọn nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo GV THPT
của các trƣờng SP.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn quản lí TTSP trong đào tạo GV
THPT hiện nay, đề xuất các giải pháp quản lí TTSP theo định hƣớng Chuẩn nghề
nghiệp GVTrH, góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo GV THPT ở Việt Nam.
3. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lí TTSP trong ĐTGV THPT ở các cơ sở ĐTGV.


4

4. Đối tƣợng nghiên cứu
Giải pháp quản lí TTSP theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp GVTrH trong
ĐTGV THPT.
5. Giả thuyết nghiên cứu
Quản lí TTSP trong ĐTGV THPT là một hoạt động quản lí đào tạo quan
trọng trong các trƣờng SP, đƣợc thực hiện ổn định, nề nếp từ nhiều năm nay. Tuy


phƣơng thức tổ chức

,

TTSP;
GV trong quá trình nghiên cứu.
b) Tiếp cận chức năng
huẩn

quản lí TTSP
.

c) Tiếp cận chuẩn: sử dụng Chuẩn nghề nghiệp GVTrH làm “hệ quy chiếu”
trong việc xây dựng mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá, ... trong
quản lí TTSP theo định hƣớng của Chuẩn.
d) Tiếp cận năng lực:
phẩm chất,

, kiểm tra,
, năng lực

SV

.
8.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể
a) Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu lí luận
Sử dụng các phƣơng pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, phân loại và hệ thống
hóa các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong và ngoài nƣớc liên quan đến khoa học
quản lí, TTSP, quản lí TTSP và Chuẩn nghề nghiệp GVTrH để xây dựng khung lí

phƣơng; ...)

,

.

9. Các luận điểm cần bảo vệ trong luận án
- Quản lí TTSP là

một hoạt động

trong công tác ĐTGV, có

tính đặc thù, phức tạp, có vị trí, vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng
đào tạo của các trƣờng SP, đáp ứng yêu cầu đổi mới của giáo dục đại học và sự phát
triển của giáo dục PT.
- T

, chuẩn NVSP của các trƣờng SP

đổi mới

PT, quản lí TTSP trong ĐTGV THPT theo định hƣớng

Chuẩn nghề nghiệp GVTrH

cần thiết và

.


Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên
trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn của quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo
viên trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
Chƣơng 3: Các giải pháp quản lí thực tập sƣ phạm trong đào tạo giáo viên
trung học phổ thông theo định hƣớng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.


8

CHƢƠNG 1
CƠ Sở LÍ LUậN Về QUảN LÍ THựC TậP SƢ PHạM
TRONG ĐÀO TạO GIÁO VIÊN TRUNG HọC PHổ THÔNG
THEO ĐịNH HƢớNG CHUẩN NGHề NGHIệP GIÁO VIÊN TRUNG HọC
1.1. TổNG QUAN NGHIÊN CứU VấN Đề

1.1.1. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài
Do vai trò, ý nghĩa quan trọng của quản lí TTSP trong ĐTGV, các quốc gia
đều quan tâm đến quản lí TTSP. Tuy nhiên, do những khác biệt về truyền thống,
điều kiện lịch sử, văn hóa, phát triển của mỗi quốc gia nên các quốc gia khác nhau
(và ngay cả trong một vài quốc gia) có mô hình ĐTGV THPT khác nhau. Quản lí
TTSP trong các mô hình ĐTGV khác nhau sẽ không giống nhau.
- Xây dựng nội dung thực tập sư phạm
Hoa Kì là quốc gia có nền giáo dục phát triển trên thế giới, đƣợc các nhà
nghiên cứu giáo dục đánh giá cao, song nội dung TTSP ở các cơ sở ĐTGV ở Hoa Kì
vẫn chƣa chú trọng đúng mức đến việc rèn luyện kĩ năng SP. Do vậy, nhìn chung các
cơ sở ĐTGV ở Hoa Kì đang chú trọng chuyển đổi từ thực trạng chỉ tập trung vào
trang bị kiến thức học thuật, lí thuyết, thiếu sự liên kết với thực tiễn PT, sang những
chƣơng trình đào tạo thực tập, thực hành xen lẫn với các nội dung tri thức cơ bản,
chuyên ngành và các học phần về NVSP. Hiện nay, trong hệ thống giáo dục Hoa Kì

Ở Hàn Quốc, SV đƣợc yêu cầu thực tập giảng dạy cả ngày từ 4 đến 6 tuần
trƣớc khi kết thúc chƣơng trình ĐTGV. Ở Hồng Kông, SV phải thực tập giảng dạy
tối thiểu 8 đến 10 tuần trƣớc khi tốt nghiệp. Ở Úc, thời gian TTSP của SV tại trƣờng
PT trong các chƣơng trình ĐTGV trung học khác nhau thƣờng khác nhau, nhƣng
nằm trong khoảng từ 80 ngày đến 100 ngày [31].
Xu hƣớng chung của các nƣớc là tăng cƣờng thời lƣợng dành cho TTSP. Ở
Victoria, tài liệu của Ủy ban giáo dục và đào tạo năm 2005, khẳng định: SV cần
dành nhiều thời gian hơn nữa ở trƣờng PT để họ có thể thấm nhuần đƣợc các kĩ năng
dạy học và quản lí lớp học [134].
- Các biện pháp tổ chức thực hiện nội dung thực tập sư phạm
Các nƣớc đều tổ chức thực hiện các nội dung TTSP thông qua đội ngũ GV
hƣớng dẫn thực tập. GV hƣớng dẫn TTSP đều đƣợc chọn từ đội ngũ GV PT và giảng
viên SP. Tại Hoa Kì, giảng viên SP ở trƣờng đại học và GV PT hoặc đôi khi hiệu
trƣởng trƣờng PT làm nhiệm vụ hƣớng dẫn SV thực tập; SV trƣớc tiên quan sát và


10

trợ giúp GV, sau đó họ sẽ đƣợc ghép đôi với một GV có kinh nghiệm (đƣợc trả tiền)
đảm nhiệm vai trò hƣớng dẫn thực tập [129].
Ở Hàn Quốc, SV đƣợc hƣớng dẫn thực tập và đánh giá bởi một GV đứng lớp
(PT) có kinh nghiệm, hiệu trƣởng và cố vấn - giảng viên SP của trƣờng đại học.
Tƣơng tự, ở Nhật SV đƣợc hƣớng dẫn và đánh giá bởi một GV PT có kinh nghiệm
dƣới sự chứng nhận của hiệu trƣởng; ngoài ra có một ban gồm các thành viên từ
chƣơng trình ĐTGV cũng thƣờng kiểm tra sự đánh giá này. Ở Singapore, quá trình
thực hành, TTSP đƣợc giám sát bởi những GV PT cộng tác đƣợc lựa chọn đặc biệt
và bởi những giảng viên SP. Ở Anh, SV đƣợc quan sát, đánh giá và hƣớng dẫn bởi
những GV PT và giảng viên SP có kinh nghiệm [41]. Ở Úc, SV TTSP đƣợc giám sát
và đánh giá bởi một GV PT có kinh nghiệm, cùng với việc tham khảo ý kiến của
giảng viên SP có dự giờ và quan sát hoạt động thực tập của SV [58].

hợp nhiều vấn đề, lĩnh vực lại với nhau nhƣ vấn đề ĐTGV, phát triển GV, phát triển
nghề nghiệp - GV [95].
Ngƣợc với xu hƣớng nêu trên, tại Trung Quốc TTSP nói riêng, đào tạo NVSP
nói chung không đƣợc coi trọng. Nhìn chung, chƣơng trình ĐTGV ở Trung Quốc
thiên về giáo dục chuyên ngành, chủ yếu nhấn mạnh những môn học có tính học
thuật nhƣ các môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, chƣa thật sự coi
trọng các môn có tính SP nhƣ giáo dục học, tâm lí học, phƣơng pháp dạy học bộ
môn. Số giờ học cho cả 3 môn này chỉ chiếm 5% tổng số giờ học của chƣơng trình
[31, tr 312].
- Xu thế “chuẩn hóa” trong quản lí công tác đào tạo giáo viên
Một xu thế hiện nay trong quản lí ĐTGV là xu thế “chuẩn hóa”. Việc các cơ
quan quản lí giáo dục quy định cụ thể những tiêu chuẩn, năng lực cần thiết hoặc kì
vọng SV mới ra trƣờng phải có đƣợc là một xu hƣớng mang tính toàn cầu.
Tùy thuộc vào nguyên tắc quản lí các chƣơng trình ĐTGV ở mỗi quốc gia,
chuẩn đầu ra dành cho SV SP cũng đƣợc quy định hoặc thống nhất trong toàn quốc,
hoặc khác nhau theo từng địa phƣơng hoặc từng cơ sở đào tạo riêng lẻ. Trong đó,
Anh và Úc là hai quốc gia có đƣợc sự quản lí thống nhất cấp quốc gia về chƣơng
trình ĐTGV. Theo đó, các nƣớc này đều xây dựng một bộ tiêu chuẩn đầu ra dành
cho SV sau khi tốt nghiệp hệ cử nhân SP. Chuẩn này đƣợc gọi là Standard for Initial
Teacher Education (Anh) hoặc National Graduate Teacher Standards (Úc). Tại Cộng
hòa Liên bang Đức, chuẩn ĐTGV đƣợc các bang sử dụng từ đầu năm học 2005 2006, là cơ sở cho việc xây dựng chƣơng trình ĐTGV, bao gồm cả phần đào tạo


12

thực tiễn và đào tạo GV tập sự ở các bang [31]. Xu hƣớng quốc tế trong cải cách
giáo dục và ĐTGV là chuyển từ giáo dục định hƣớng nội dung sang giáo dục định
hƣớng năng lực. Trong đó chuẩn đƣợc sử dụng nhƣ một công cụ nhà nƣớc để quản lí
chất lƣợng giáo dục theo định hƣớng năng lực.
Nhƣ vậy, quản lí TTSP trong ĐTGV đƣợc nhiều quốc gia, nhiều tác giả nƣớc

tác giả Trƣờng ĐHSP thành phố HCM [121] xác định hai mục đích của TTSP cuối
khóa: 1/ Nhằm quán triệt nguyên lí học đi đôi với hành, gắn lí thuyết với thực hành,
lí luận với thực tiễn trong quá trình ĐTGV. 2/ Giúp SV tiếp xúc, tìm hiểu thực tế
giáo dục, cơ cấu tổ chức, hoạt động dạy học, giáo dục, ... của trƣờng thực tập; nắm
vững những quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, các công việc nghiệp vụ của ngƣời
GV bộ môn và GV chủ nhiệm lớp; thông qua quan sát và trực tiếp tham gia thực
hiện một số hoạt động dạy - học, giáo dục - đào tạo (GD – ĐT) của trƣờng thực tập
để rèn luyện và hình thành các kĩ năng NVSP, kĩ năng nghề nghiệp; vận dụng những
kiến thức đã học để củng cố và lĩnh hội sâu sắc hơn những kiến thức này, từ đó hình
thành và nâng cao năng lực SP, ý thức và tình cảm nghề nghiệp. Các tác giả của
Trƣờng ĐHSP, Đại học Thái Nguyên [122] cho rằng: SV phải đạt đƣợc các mục
tiêu: 1/ Hoàn thiện những kĩ năng về công tác chủ nhiệm lớp, công tác giáo dục,
nâng cao tình cảm, đạo đức nghề nghiệp. 2/ Có những kĩ năng cơ bản về soạn bài,
lên lớp; tổ chức bài giảng; đánh giá kết quả học tập của HS. 3/ Có thể lên lớp giảng
bài và làm chủ nhiệm lớp một cách độc lập. Các tác giả của các trƣờng Đại học Cần
Thơ [112], Đại học An Giang [111], Đại học Sài Gòn [114], Đại học Đồng Tháp
[113], Đại học Hải Phòng [117], ... cũng đã có những thiết lập khác nhau về mục
tiêu/mục đích TTSP.
Nhìn chung các tác giả dựa trên góc độ khác nhau, cách tiếp cận khác nhau đã
thiết lập các mục tiêu TTSP khác nhau, trình bày theo các cấu trúc khác nhau, nhƣng
đều nhằm đạt đƣợc các kĩ năng về thực tập dạy học; thực tập giáo dục; và bồi dƣỡng,
nâng cao tình cảm, đạo đức nghề nghiệp.
+ Xây dựng nội dung thực tập sƣ phạm
Các tác giả của Bộ GD&ĐT [11], các tác giả của trƣờng Đại học Vinh [123]
các tác giả trƣờng ĐHSP, Đại học Thái Nguyên [122] xác định nội dung TTSP gồm 2
mặt hoạt động chính: thực tập giảng dạy/thực tập chuyên môn và thực tập giáo dục.
Các tác giả của Trƣờng Đại học Đồng Tháp [113] đƣa ra 03 nội dung TTSP: hoạt
động giáo dục; thực tập dạy học; và nghiên cứu thực tiễn giáo dục. Các tác giả của
Trƣờng Đại học An Giang [111] xác định có 04 nội dung thực tập: thực tập giảng dạy;
thực tập chủ nhiệm lớp; tìm hiểu thực tế giáo dục địa phƣơng; và hình thành ý thức