DẠY PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI THẦY,
COI TRỌNG RÈN LUYỆN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN
*****
Đặng Xuân Sơn
Tổ: TLH-GDH
MỞ ĐẦU
Thực tế đang diễn ra: Đào tạo “thợ dạy”
Theo giáo sư Đinh Quang Báo - Viện Nghiên cứu sư phạm - thì việc
đào tạo nhà giáo trong các trường, các khoa sư phạm thời gian qua chỉ là
cách đào tạo nên “thợ dạy” chứ không phải đào tạo “người thầy” - “nhà giáo
dục”.
Giáo sư Báo cho rằng để hướng tới việc đào tạo “nhà giáo dục” chứ
không phải “thợ dạy”, cấu trúc nội dung đào tạo giáo viên trong các trường
sư phạm chí ít phải đảm bảo 60% thời lượng cho việc đào tạo nghiệp vụ sư
phạm, 10-15% cung cấp kiến thức đại cương, 20% cung cấp kiến thức
chuyên môn. Thế nhưng kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu cho thấy
khối kiến thức về nghiệp vụ sư phạm của ngành toán và ngữ văn Trường ĐH
Sư phạm Hà Nội chỉ chiếm 16,9%, của ngành sư phạm Trường ĐH Cần Thơ
chiếm 14,2% (sư phạm toán) và 17,5% (sư phạm văn) (1)
“Giáo viên phải là nhà giáo dục, bằng chính nhân cách của mình để
tác động đến việc hình thành nhân cách của học sinh. Vai trò truyền thụ kiến
thức của người thầy tuy vẫn tiếp tục có ý nghĩa nhưng vai trò hướng dẫn, tổ
chức, tư vấn đối với người học để họ tự thực hiện mọi nhiệm vụ nhận thức
và phát triển kỹ năng cần thiết hơn. Giáo viên cũng phải có năng lực cảm
hóa người học, giúp họ hình thành cảm xúc, thái độ, hành vi đúng đắn ” -
bà Nguyễn Thị Bình nhấn mạnh. (2)
Thực tế nhiều trường, khoa sư phạm đào tạo giáo viên nhưng không
có trường (cơ sở) sư phạm thực hành, để sinh viên có thể thực hành rèn
luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên. Nhiều trường, khoa sư phạm phải
chuyển từ thực hành rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên sang học

Thứ năm: Sử dụng hợp lý các phương tiện dạy học truyền thông đa phương
tiện, góp phần huy động tối đa các giác quan của người học tham gia vào
quá trình dạy học.
2. Nắm vững mười đặc điểm dạy học ở đại học:
2.1. Dạy và học trên tinh thần khái quát hóa tri thức
2.2. Tự học rất quan trọng – chiếm 2/3 thời gian
2.3. Khai thác tối đa các tiện ích của internet
2.4. “Học thầy không tày học bạn” được cụ thể hóa – học nhóm
2.4. Người dạy có thể xây dựng lại nội dung bài học – cập nhật
2.5. Nếu có nhiều quan điểm song song tồn tại phải nói cụ thể
2.7. Áp dụng các phương tiện kỹ thuật, không đọc chép, chiếu chép
2.8. Thể hiện cụ thể mối quan hệ giữa thầy và trò, có thể đánh giá thầy
thông qua trò khách quan, chính xác
2.9. Ngày hôm nay học bài ngày nay là chính – học ngay
2
2.10. Khai thác tối đa vốn sống của người học – đề mở.
3. Cần hiểu đúng thế nào là dạy giỏi?
Có nhiều quan niệm khác nhau về dạy giỏi (xuất phát từ những tiêu
chí khác nhau hoặc được nhìn nhận dưới những góc cạnh khác nhau) tuy
nhiên chúng tôi cho rằng đơn giản và dễ hiểu: Người thầy dạy giỏi phải đạt
được 3 tiêu chí cơ bản sau:
3.1. Học sinh thích học – Sướng, sung sướng được học
3.2. Đạt được mục đích bài dạy: Kiến thức, kỹ năng, thái độ
3.3. Đúng tiến trình dạy học đề ra – Đúng kế hoạch, đúng thời khóa biểu
Về tiêu chí 2 và 3 dễ hiểu và có thể định lượng được (dễ đánh giá) còn
tiêu chí 1 - Học sinh thích học, là vấn đề nhạy cảm tế nhị và rất khó định
lượng? – sẽ bàn vào một chuyên đề riêng! Tuy nhiên rất cảm tính cũng có
thể khẳng định rằng: Nếu bài giảng mà không tạo ra sự hấp dẫn, lôi cuốn…
người học, làm cho người học thích thú sung sướng khi học thì không thể
gọi là dạy giỏi được!

báo lại một cách cứng nhắc kiến thức đã có trong các giáo trình!
Thực sự coi trọng việc “Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường
xuyên” trong các nhà trường sư phạm, cần làm tốt ngay từ những tháng ngày
đầu tiên khi bước chân vào nhà trường sư phạm. Muốn thực hiện được điều
này có lẽ câu hỏi đầu tiên cần có câu trả lời đó là: Đâu là trường (cơ sở) thực
hành của chúng ta?
Trên đây là một số suy nghĩ có tính chất rất chủ quan, mặt khác năng
lực của bản thân là luôn luôn có giới hạn; bởi vậy bài viết có lẽ còn
những hạn chế nhất định. Rất mong được sự chia sẻ chân thành từ quí vị!
Kính chúc quí vị sức khỏe,
Chúc hội thảo đạt được những kết quả nhất định,
Xin trân trọng cám ơn và kính chào!
………………………………………
Tài liệu tham khảo
(1),(2)-Quỹ “Hòa bình và phát triển Việt Nam” do bà Nguyễn Thị Bình -
nguyên phó chủ tịch nước - đại diện, cung cấp tại hội thảo về “Giải pháp cải
cách công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên phổ thông” được tổ chức tại TP
HCM, vào ngày 18-7-2012.
1. GS.VS Phạm Minh Hạc, Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỷ
XXI, NXB Chính trị quốc gia, Hà nội năm 1999.
2. Trần Kiểm, Khoa học quản lý giáo dục: Một số vấn đề lý luận và thực
tiễn, NXB GD, Hà Nội 2004
3. GSVS Nguyễn Cảnh Toàn, Thế nào là dạy giỏi ở thời đại ngày nay,
Văn nghệ số 02 ngày 14-01-2006.
4