BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
……………………

NGUYỄN NGỌC THỤY VY

NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG CÁC BÀI TẬP PHÁT TRIỂN
THỂ LỰC CHUYÊN MÔN CHO VẬN ĐỘNG VIÊN NỮ
ĐỘI TUYỂN BẮN CUNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
SAU 1 NĂM TẬP LUYỆN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Tp.Hồ Chí Minh, Năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
……………………

NGUYỄN NGỌC THỤY VY

NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG CÁC BÀI TẬP PHÁT TRIỂN
THỂ LỰC CHUYÊN MÔN CHO VẬN ĐỘNG VIÊN NỮ
ĐỘI TUYỂN BẮN CUNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

trình học khóa cao học 18.
Xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và các cán bộ Đội tuyển Bắn
cung TPHCM đã quan tâm, giúp đỡ tôi trong học tập cũng như trong công
việc, để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Tác giả


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU.......................................................................................................................................1
CHƯƠNG I...............................................................................................................................................4
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU...............................................................................................4
1.1. Lịch sử hình thành và phát triển môn bắn cung thể thao.............................................................4
1.2.1. Đặc điểm kỹ thuật môn bắn cung.............................................................................................12
1.2.3. Đặc điểm huấn luyện thể lực chuyên môn VĐV môn bắn cung...............................................19
1.3. Các quan điểm và phương pháp phát triển tố chất sức bền chuyên môn trong huấn luyện VĐV
bắn cung cấp cao..................................................................................................................................22
1.3.1. Các quan điểm về sức bền chuyên môn trong huấn luyện thể thao.......................................22
1.3.2. Phân loại sức bền.......................................................................................................................25
1.3.3. Cơ sở sinh lý và phương pháp phát triển tố chất sức bền chuyên môn trong huấn luyện VĐV
bắn cung cấp cao..................................................................................................................................28
1.4. Các quan điểm về bài tập thể chất trong huấn luyện sức bền chuyên môn cho VĐV bắn cung.
..............................................................................................................................................................34
1.4.1. Bài tập thể chất trong huấn luyện thể lực chuyên môn...........................................................34
1.4.2. Bài tập thể chất trong huấn luyện sức bền chuyên môn cho VĐV bắn cung cấp cao.............37
CHƯƠNG II............................................................................................................................................40
PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU........................................................................................40
2.1. Phương pháp nghiên cứu:............................................................................................................40
3.1. Lựa chọn, xác định các chỉ tiêu đánh giá thực trạng thể lực của vận động viên nữ đội tuyển
Bắn cung thành phố Hồ Chí Minh........................................................................................................47
3.1.1. Cơ sở lý luận lựa chọn hệ thống test đánh giá thể lực chuyên môn của vận động viên nữ đội

Huấn luyện thể thao
Lượng vận động
Quốc gia
Thành phố Hồ Chí Minh
Trang
Tiếp theo

DANH MỤC CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG VIẾT TẮT
VIẾT TẮT
cm
kg
l
m
ph
ml
ms
đ
s
SVQ
W
J

ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG
Centimét
Kilôgram
Lần
Mét
Phút
Mili lít
Mét giây

Error:

So sánh kết quả hai lần phỏng vấn lựa chọn các test Referenc
Bảng 3.2

đánh giá thể lực chuyên môn cho vận động viên nữ đội e source
tuyển Bắn cung TP.HCM

not
found
Error:

Hệ số tin cậy các test đánh giá thể lực chuyên môn của Referenc
Bảng 3.3

vận động viên nữ đội tuyển Bắn cung thành phố Hồ e source
Chí Minh

not
found
Error:

Kết quả kiểm tra thực trạng thể lực chuyên môn của Referenc
Bảng 3.4

vận động viên nữ đội tuyển Bắn cung thành phố Hồ e source
Chí Minh

not
found

Kết quả kiểm tra thể lực chuyên môn cho vận động
Bảng 3.8

viên nữ Bắn cung thành phố Hồ Chí Minh sau thực

Sau 76

nghiệm (n = 3)

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
BIỂU ĐỒ

TỀN BIỂU ĐỒ

TRANG

Biểu đồ 3.1 Hệ số biến thiên của các chỉ tiêu

Error:
Referenc
e source
not
found

Biểu đồ 3.2 Nhịp tăng trưởng các chỉ tiêu thể lực chuyên môn

Error:
Referenc
e source
not

Bắn cung Việt Nam cho đến nay, có thể nói gương mặt nổi bật nhất là vận


2
động viên Nguyễn Tiến Cương của Hà Nội khi hầu hết những tấm huy
chương vàng quốc tế đều có sự đóng góp của anh, và mới đây nhất chính là
tấm huy chương vàng tại Sea Games 27 diễn ra tại Myanmar vào tháng 12
năm 2013.
Tại TP. HCM, môn Bắn cung đã được đưa vào chương trình đào tạo
huấn luyện thể thao năm 2004 và bộ môn Bắn cung thành phố cũng đã đạt
được những thành tích đẳng cấp, huy chương trong nước và quốc tế, có những
vận động viên nằm trong đội tuyển Bắn cung Quốc gia. Trong đó có VĐV
Trần Mỹ Phương của thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được huy chương vàng
giải Thailan Princess Cup 2012 và huy chương bạc, đồng nội dung đồng đội
giải Vô địch Đông Nam Á 2013. Và tại Seagames 27 vừa diễn ra tại Myanmar
cô cũng đạt được thành tích huy chương bạc nội dung đồng đội.
Tuy nhiên, so với các môn thể thao khác thì môn thể thao Bắn Cung ở
thành phố Hồ Chí Minh vẫn là môn thể thao mới phát triển, còn nhiều vấn đề
cần nghiên cứu và giải quyết, trong đó việc nâng cao thể lực cho VĐV Bắn
Cung là một trong những vấn đề quan trọng, gắn với yêu cầu nâng cao thành
tích trong nước và quốc tế của Bộ môn Bắn Cung thành phố Hồ Chí Minh.
Xuất phát từ yêu cầu cần thiết nghiên cứu phát triển thể lực đối với đội
tuyển Bắn Cung của thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi mạnh dạn chọn
nghiên cứu đề tài :
“Nghiên cứu hệ thống các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho
vận động viên nữ đội tuyển Bắn cung Thành phố Hồ Chí Minh sau 1 năm
tập luyện”.
Mục đích nghiên cứu:
Mục đích của đề tài là nghiên cứu các bài tập phát triển thể lực chuyên
môn cho VĐV nữ đội tuyển Bắn cung Thành phố Hồ Chí Minh sau 1 năm tập

đóng góp một phần quan trọng trong cuộc chiến tranh từ Châu Âu đến Đông
Á và Ấn Độ. Tuy nhiên với sự phát triển của chiến thuật bộ binh, bắn cung
cũng giảm đi tầm quan trọng trong chiến tranh ở Châu Âu. Tuy nhiên, khoảng
thời gian đó Bắn cung trên xe ngựa đã trở thành một tính năng mang tính xác
định của các nền văn hóa Âu – Á như Mông Cổ và là nền tảng của thành công
trong quân sự của họ cho đến khi súng được sử dụng.
Như đã nói ở trên, mọi nền văn hóa đều có Bắn cung:
- Những người Ai Cập cổ đại đã tiếp xúc với bộ môn Bắn cung vào 5.000
năm trước và đã sử dụng cho cả trong săn bắn và chiến đấu trong chiến tranh.
- Ở Trung Đông, người Assyri và Babylon đã sử dụng rộng rãi cung và
tên. Kinh thánh thiên chúa giáo có nhiều tài liệu tham khảo về Bắn cung như
một kỹ năng tổ chức của ngườ Do Thái cổ đại.


5
- Ở Địa Trung Hải người dân Crete ( Kriti) đã sử dụng Bắn cung và nhu
cầu về những cung thủ đánh thuê là rất lớn. Crete được biết đến với truyền
thống không bị gián đoạn về bộ môn Bắn cung.
- Ở Hy Lạp, thần Apollo là vị thần Bắn cung. Artemis là nữ thần săn bắn.
Herakles và Odysseus và những nhân vật thần thoại khác thường được nhắc
đến với hình ảnh Bắn cung.
- Người La Mã thời kỳ đầu có rất ít cung thủ. Khi đế quốc của họ phát
triển, họ tuyển dụng các cung thủ phụ trợ từ các quốc gia khác. Quân đội của
Julius Caesar ở Gaul bao gồm các cung thủ ở đảo Crete, và Vercingetorix kẻ
thù của anh ta ra lệnh “Tất cả các cung thủ, trong đó có một số lượng rất lớn ở
Gaul được chiêu mộ”.
Đến thế kỷ thứ IV, các cung thủ với những cung tên mạnh mẽ là một
phần trong quân đội La Mã suốt đế chế.
Sau sự sụp đổ của đế quốc phương Tây, người La Mã đã phải chịu sức
ép nặng nề từ các cung thủ điêu luyện trên lưng ngựa thuộc quân xâm lược

đã trở thành một phần quan trọng của hệ thống. Các nhà sản xuất cung Nhật
Bản bắt đầu vay mượn cấu trúc tổng hợp từ người Trung Quốc, và vào thế kỷ
thứ X đã phát triển một sự kết hợp cung bằng tre và gỗ.
Giai đoạn cổ đại cũng chứng kiến sự nổi lên của các samurai, trong
những cuộc chiến tranh các samurai đã sử dụng cung tên để chiến đấu thiết
lập một tầng lớp xã hội mới mạnh mẽ. Đó là trong thời kỳ phong kiến, việc
sản xuất cung Nhật Bản đã đạt đến đỉnh cao của nó. Vào cuối thế kỷ XVI
được coi là gần như hòan hảo trong thiết kế. Vì vậy, cung tên bằng tre và gỗ
được sử dụng trong Kyodo hiện đại gần như giống hệt với những người Nhật
đã sử dụng 400 năm trước. Đến cuối thế kỷ XVI, là lúc việc sử dụng cung tên
như một vũ khí chiến tranh gần như chấm hết khi Oda Nobunaga, chỉ huy lính
nghĩa vụ được trang bị súng hỏa mai, đánh bại các lực luợng đối lập của cung
thủ Kyujutsu trong trận Nagashino năm 1575.


7
Vào thế kỷ XVII, thời kỳ chiến tranh dân sự của Nhật Bản chấm dứt và
biểu tượng cung tên Nhật Bản dần dần thay đổi từ Kyujutsu sang Kyodo, hay
nói cách khác từ kỹ thuật chiến đấu với một cây cung đến con đường phát
triển mang tính chất cá nhân.
 TRUNG QUỐC
Những khám phá khảo cổ học đã chứng minh rằng Bắn cung ở Trung
Quốc đã đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử Trung Quốc từ 20.000 năm
về trước. Đặc biệt Bắn cung nổi bật trong văn hóa Trung Quốc cổ đại và triết
học, Bắn cung còn là một trong những nghệ thuật của triều đại quý tộc (1146256 TCN) bao gồm : Đạo đức ; Nghi lễ múa ; Bắn cung ; Xe ngựa ; Toán học
và thư pháp. Kỹ năng Bắn cung là một đức hạnh của Hoàng đế Trung Hoa và
Khổng Tử là một người thầy dạy Bắn cung. Khổng Tử cho rằng nghi lễ Bắn
cung không chỉ là một môn thể thao mà còn là một cách nuôi dưỡng tâm trí và
phát triển tinh thần của người đàn ông.
Lie Zi (một nhà triết học Đạo giáo) tại thời điểm đó là một cung thủ mà

tháng 7/1392 đến tháng 10/1897.
Các cây cung đã từng là vũ khí quan trọng nhất trong cuộc chiến tranh
Hàn Quốc với các triều đại Trung Quốc và các dân tộc du mục, ghi nhận từ
thế kỷ thứ I trước Công Nguyên. Truyền thuyết cho rằng vị vua đầu tiên và là
người sáng lập của Goguryeo, Go Jumong là một bậc thầy của Bắn cung có
thể bắn 5 con ruồi với 1 mũi tên. Hyeokgeose, vị vua đầu tiên của triều đại
Silla cũng được cho là một cung thủ có tay nghề cao.
Cung phổ biến ở Hàn Quốc là cung mũi sừng (Gakgung) ; tên của nó
xuất phát từ việc 2 đầu cánh cung được bọc bằng sừng ở mặt trong của cung
(phía đối diện với các cung thủ). Tuy nhiên, dường như khó có khả năng các
cung thủ trung bình trong quân đội của Hàn Quốc dùng cung mũi sừng vì loại
cung này tương đối đắt tiền, như ngày nay giá trung bình của một cây cung
sừng tại Hàn Quốc lên đến khoảng 1.000.000 $Won tương đương gần đến


9
1.000 $USD, cung thủ trung bình sẽ khó có khả năng có một loại vũ khí như
vậy. Nhiều khả năng, cung thủ sử dụng cung đơn giản làm bằng tre hoặc gỗ,
trong nhiều trường hợp họ đã tự làm cung riêng của họ. Ngoài ra còn có
những loại khác, chẳng hạn như Jeong ryang gung đó là cung dài 1,65m và đã
được sử dụng để bắn mũi tên rất nặng gọi là Yuk ryang jeon nặng khoảng 240
gram. Một loại khác chỉ được sử dụng trong nghi lễ, được gọi là Yegung dài
2,5 mét. Nghệ thuật làm cung truyền thống của Hàn Quốc được xem như một
tài sản văn hóa phi vật thể quan trọng vào năm 1971.
Đến khi cuộc chiến tranh Ijmin (cuộc xâm lược của Nhật Bản năm
1592 và 1597) Bắn cung là hệ thống vũ khí tầm xa chính. Theo cải cách quân
sự của vua Hyojong, mọi nỗ lực đã được thực hiện để làm sống lại Bắn cung
trên lưng ngựa là một yếu tố quan trọng của quân đội. Sau cái chết đột ngột
của ông năm 1659, Bắn cung không còn được sử dụng. Tuy nhiên, cho đến
khi cải cách quân sự năm 1894, Bắn cung lại là một phần thiết yếu trong kiểm

Tại Hoa Kỳ, Bắn cung nguyên thủy đã được hồi sinh trong những năm
đầu thế kỷ XX. Cuối thời kỳ bộ tộc Yahi Ấn Độ, một người thổ dân Ishi đã lộ
diện ở California vào năm 1911. Bác sĩ của ông Saxton Đức Giáo Hoàng học
được nhiều kỹ năng Bắn cung truyền thống Ishi và phổ biến chúng. Câu lạc
bộ Đức Giáo Hoàng và Câu lạc bộ Young được thành lập vào năm 1961 và
được đặt tên danh dự của Đức Giáo Hoàng cùng người bạn của ông “Arthur
Young” trở thành một trong những tổ chức Bắn cung săn bắn và bảo tồn hàng
đầu của Bắc Mỹ.
Ở Hàn Quốc, việc chuyển đổi Bắn cung thành một trò tiêu khiển lành
mạnh được dẫn dắt bởi Hoàng đế Gojong và là cơ sở của một môn thể thao
phổ biến hiện đại. Vào năm 1899, trong chuyến viếng thăm Hoàng tử
Heinrich của Prussia bày tỏ sự ngạc nhiên của mình đến Hoàng đế Gojong tại
một cuộc trình diễn Bắn cung truyền thống. Hoàng đế ấn tượng và ra lệnh
“Cho mọi người tham gia Bắn cung để phát triển sức mạnh thể chất của họ”


11
và thành lập một câu lạc bộ Bắn cung. Trong sự hồi sinh tiếp theo của Bắn
cung Hàn Quốc, bản chất của cây cung và mũi tên đã được chuẩn hóa cũng
như các cự ly bắn. Bắn cung truyền thống Hàn Quốc hiện nay sử dụng cung
composite, mũi tên tre và cự ly chuẩn ở khoảng 145 mét.
Nhật Bản tiếp tục thực hiện và sử dụng kỹ thuật truyền thống độc đáo
của họ. Người da đỏ Cherokee, sử dụng phổ biến cung dài (longbows) truyền
thống của họ.
 BẮN CUNG VÀ OLYMPIC
Trong thời kì kỹ thuật công nghệ lên cao, Bắn cung vẫn đang được phát
triển và sử dụng rộng rãi ở một số nước như Hàn Quốc, Mỹ, Anh, Trung
Quốc...và nhiều nước khác. Từ những năm 1920, kỹ sư chuyên nghiệp đã
quan tâm đến Bắn cung trước đây là lĩnh vực độc quyền của các chuyên gia
thủ công truyền thống. Họ đã mang đến sự phát triển thương mại của cây

Tính hoàn chỉnh: Kỹ thuật môn bắn cung do các động tác cụ thể tổ
hợp thành, song không chỉ có mối quan hệ với VĐV mà còn có mối quan hệ
với cung, tên, bia và điều kiện môi trường. Bất cứ sự biến đổi nào của động
tác kỹ thuật cũng như sự biến đổi của các nhân tố khác đều ảnh hưởng đến sự
phát huy hiệu quả của kỹ thuật hoàn chỉnh.
Tính không gian - thời gian: Kỹ thuật bắn cung đều được các bộ phận
cơ thể hoàn thành trong một thời gian - không gian nhất định. Tính không
gian - thời gian của các kỹ thuật ở các môn trong bắn cung đều biểu hiện ra
đặc điểm tính lặp lại thời gian ngắn, ở phần lớn các môn còn có đặc tính
không gian - thời gian tương đối tĩnh tại (giữ im). Trong các kỹ thuật của bắn
cung đặc tính thời gian, không gian này biến đổi rất nhỏ song có yêu cầu rất
cao về độ chính xác.
Tính thao tác kỹ thuật: Bắn cung là một loại kỹ thuật mang tính thao
tác khác với các môn thể thao không thực hiện kỹ thuật với khí tài ở chỗ: Kỹ


13
thuật bắn cung là một loại kỹ thuật coi trọng cả hai thao tác là VĐV phải
thông qua não để thao tác cơ thể, luyện thành các động tác tương ứng, đồng
thời còn phải thao tác cung và các dụng cụ để hoàn thành quá trình bắn tốt
nhất, chính là kỹ thuật thao tác hợp nhất giữa người và cung. Song thao tác
này lấy một bia cố định làm mục tiêu, đồng thời chịu ảnh hưởng của ngoại
lực tự nhiên như áp suất, không khí, gió, môi trường xung quanh… Vì vậy,
yêu cầu thao tác kĩ thuật bắn cung như: giương cung, kéo cung, áp sát, ngắm
chuẩn và thả tên (kết thúc) phải mang những đặc trưng sau:
Thứ nhất: Động tác phải thống nhất và ổn định.
Thứ hai: Nhịp điệu phải mang tính liên tục và thăng bằng ổn định, hạn
chế động tác thừa. Ổn định về cảm giác vận động, ổn định về kỹ thuật và
cảm giác cơ thể ổn định, mới đủ điều kiện để điều khiển mũi tên bắn trúng
đích. Đây là một năng lực tổng hợp

Chín là: Thời gian kết thúc phải thống nhất.
Chính những đặc điểm trên của kỹ thuật bắn cung đã chi phối việc hình
thành kỹ năng vận động trong quá trình huấn luyện môn bắn cung.
1.2.2. Đặc điểm quy luật hình thành kỹ năng vận động trong bắn cung.
* Quy luật tính giai đoạn của việc hình thành kỹ năng môn bắn cung.
Việc hình thành kỹ năng động tác bắn cung giống như kỹ năng các động tác
khác có thể chia thành các giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn huấn luyện lại có
những nhiệm vụ giảng dạy, huấn luyện khác nhau.
Giai đoạn thứ nhất là giai đoạn lan toả: Giai đoạn này nhiệm vụ huấn
luyện là bước đầu xây dựng biểu tượng động tác bắn cung, học tập và nắm vững
động tác bắn cung để bước đầu hình thành kỹ thuật động tác.
Giai đoạn thứ hai là giai đoạn ức chế phân biệt: Nhiệm vụ của giai đoạn
này là nâng cao và hoàn thiện kỹ năng động tác bắn cung, thải loại các động tác
dư thừa và sự căng thẳng cơ bắp.


15
Giai đoạn thứ ba là giai đoạn tự động hoá: Nhiệm vụ là thành thạo và
từng bước hình thành định hình động lực của động tác bắn cung. Chú trọng cải
tiến các chi tiết kỹ thuật, xác lập đặc điểm kỹ thuật và phong cách kỹ thuật của
riêng mình.
Giai đoạn thứ tư là giai đoạn kỹ xảo trình độ cao: Nhiệm vụ là nâng cao
năng lực biểu hiện kỹ thuật động tác trong những điều kiện thay đổi, nâng cao
toàn diện năng lực nhịp điệu toàn bộ cơ thể và năng lực ứng biến trong thi đấu,
giai đoạn 1 và giai đoạn 2 được hoàn thành trong giai đoạn huấn luyện ban đầu.
Yêu cầu của 2 giai đoạn này cần đạt được là tạo được tư thế bắn cung thích hợp,
thoải mái, nâng cung và giữ cung chính xác, dùng phương thức thông dụng để
nắm giữ cung. Có thể điều khiển hô hấp, ngắm chuẩn chính xác, có thể khống
chế cơ bắp và các bộ phận.
Nhiệm vụ chủ yếu của huấn luyện kỹ năng ở 2 giai đoạn này là xác định

thái ban đầu khi làm quen với cung để bước vào trạng thái ổn định. Tính dự
báo với thời kỳ ổn định tối ưu của cung, cảm giác rung động nhẹ của bàn tay
nắm giữ cung cũng như tính chính xác cao độ của ngắm chuẩn và các năng
lực chuyên môn khác đều đạt được trình độ kỹ xảo cao độ.
Trong huấn luyện kỹ năng ở giai đoạn này chú ý các đặc điểm sau:
Một là học tập tăng cường kỹ thuật làm cho khái niệm động tác được
hiểu một cách chính xác và nâng cao được năng lực phân tích kỹ thuật động
tác, năng lực điều khiển cung, tên chuẩn xác, tinh tế của người tập.
Hai là xác định các tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật chủ yếu, nắm chắc
việc huấn luyện chi tiết kỹ thuật nâng cao năng lực phân tích kỹ thuật
đúng sai cho người học, ngăn ngừa biên độ giao động của động tác kỹ thuật,
nhất là động tác kết thúc.
Ba là, nâng cao lượng vận động tập luyện một cách phù hợp như tăng
dần thời gian tập luyện, số lần nâng cung, kéo giữ cung, tập trung ngắm đích.


17
Bốn là xếp sắp thoả đáng khối lượng huấn luyện mang tính đối kháng
và tính thi đấu, nhưng giai đoạn này không được nóng vội thi đấu quá sớm.
Giai đoạn thứ tư phần lớn dùng cho việc nâng cao trình độ chuyên
môn mang tính thi đấu trong huấn luyện nhiều năm, chủ yếu là huấn luyện
để nâng cao thành tích cho VĐV [35].
* Quy luật truyền dẫn thông tin trong huấn luyện kỹ năng bắn cung.
Từ góc độ điều khiển huấn luyện theo các nhà khoa học thể thao như
Aleco B. (1996) [1], D.Harre (1996)[27], Nguyễn Duy Phát (1999)[52],
Philin (1996)[53], Utkin V.L (1996)[78] thì toàn bộ quá trình huấn luyện đều
được thực hiện bởi mối liên hệ thông tin giữa người truyền đạt thông tin - tức
người điều khiển (HLV hoặc nhà khoa học) với người thu nhận thông tin tức
người bị điều khiển (VĐV hoặc học sinh). Quá trình huấn luyện chính là quá
trình truyền dẫn thông tin lẫn cho nhau. Giai đoạn chủ yếu và phương thức