BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CHĂN NUÔI – THÚ Y
****************

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN TAI MŨI
HỌNG CỦA CHÓ, MÈO ĐƯỢC KHÁM VÀ ĐIỀU TRỊ TẠI
PHÒNG KHÁM THÚ Y QUẬN 2, TP. HỒ CHÍ MINH

Họ và tên sinh viên: PHẠM THỊ LINH PHƯƠNG
Lớp:

DH07DY

Ngành:

Dược Thú Y

Niên học:

2007-2012

Tháng 08/2012


BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CHĂN NUÔI – THÚ Y
****************

Đã hoàn thành đề tài theo yêu cầu của giáo viên hướng dẫn và các ý kiến
nhận xét, đóng góp của Hội đồng chấm thi tốt nghiệp Khoa Chăn Nuôi-Thú Y
ngày……….
Giáo viên hướng dẫn

TS. NGUYỄN VĂN NGHĨA

 
 
 

ii


LỜI CẢM ƠN
 

Sau 5 năm học tập tại khoa Chăn nuôi thú y trường Đại học Nông Lâm
thành phố Hồ Chí Minh, được sự giúp đỡ tận tình của thầy cô, ban giám hiệu nhà
trường, bạn bè cũng như các bác sĩ và anh chị cùng làm tại phòng khám thú y quận
2 đã giúp tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Khảo sát một số bệnh
tai mũi họng thường gặp trên chó, mèo được khám và điều trị tại phòng khám
thú y quận 2, TP. Hồ Chí Minh".
Thông qua đề tài này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến:
Cha mẹ và người thân trong gia đình đã động viên, khuyến khích, ân cần
chăm sóc cũng như mang đến cho tôi nguồn động lực học tập trong suốt thời gian
qua.
Thầy Nguyễn Văn Nghĩa người đã tận tình chỉ dẫn, truyền đạt những kiến
thức, kinh nghiệm cũng như tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực
hiện luận văn tốt nghiệp.

bệnh nội khoa 55 ca chiếm 47,41 %, nhóm bệnh ngoại khoa 7 ca chiếm 6,03 %,
bệnh nấm da 6 ca chiếm 5,17 % và nhóm bệnh do kí sinh trùng 48 ca chiếm 41,38
%. Với tỷ lệ điều trị khỏi bệnh lần lượt là: bệnh ngoại khoa 100 %, bệnh do ký sinh
trùng 100 %, nhóm bệnh nội khoa 90,90 %, bệnh nấm da 83,33 %.
Trên mèo có 26 ca trên tổng 79 ca khảo sát chiếm 32,91 % trong đó: nhóm
bệnh nội khoa 11 ca chiếm 42,30 %, nhóm bệnh ngoại khoa 1 ca chiếm 3,85 %,
bệnh nấm da 0 ca chiếm 0 % và nhóm bệnh do kí sinh trùng 14 ca chiếm 53,85 %.
Với tỷ lệ điều trị khỏi bệnh giảm dần: bệnh ngoại khoa 100 %, bệnh do ký sinh
trùng 100 %, nhóm bệnh nội khoa 54,55 %, bệnh nấm da 0 %.

iv


MỤC LỤC
Trang
TRANG TỰA .............................................................................................................i 
XÁC NHẬN CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN .....................................................ii 
LỜI CẢM ƠN .......................................................................................................... iii 
TÓM TẮT LUẬN VĂN ...........................................................................................iv 
MỤC LỤC .................................................................................................................. v 
DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT .............................................................................. x 
DANH SÁCH CÁC BẢNG .....................................................................................xi 
DANH SÁCH CÁC HÌNH ................................................................................... xiii 
Chương 1 MỞ ĐẦU.................................................................................................... 1 
1.1 Đặt vấn đề .............................................................................................................1 
1.2 Mục đích................................................................................................................2 
1.3 Yêu cầu..................................................................................................................2 
Chương 2 TỔNG QUAN ............................................................................................ 3 
2.1 Một số chỉ tiêu sinh lý bình thường trên chó, mèo ...............................................3 
2.1.1 Thân nhiệt (Đo ở trực tràng) ..............................................................................3 

2.5.1.2 Tai giữa .........................................................................................................10 
2.5.1.3 Tai trong ........................................................................................................11 
2.5.2 Xoang mũi ........................................................................................................12 
2.5.3 Họng .................................................................................................................13 
2.5.3.1 Cổ họng .........................................................................................................13 
2.5.3.2 Thanh quản ....................................................................................................14 
2.5.3.3 Khí quản và thực quản ..................................................................................15 
2.6 Dụng cụ khám tai mũi họng ................................................................................15 
2.7 Một số loại thuốc thường sử dụng trong các bệnh tai, mũi, họng.......................15 
2.7.1 Thuốc kháng sinh .............................................................................................15 
2.7.2 Thuốc kháng viêm ............................................................................................16 
2.7.3 Thuốc trợ lực, trợ sức. ......................................................................................16 
2.7.4 Thuốc rửa và nhỏ tai.........................................................................................16 

vi


2.7.5 Thuốc tiền mê ...................................................................................................16 
2.7.6 Thuốc gây mê ...................................................................................................17 
2.7.7 Thuốc trị kí sinh trùng ......................................................................................17 
2.8 Một số bệnh tai mũi họng trên chó, mèo.............................................................17 
2.8.1 Ghẻ tai ..............................................................................................................17 
2.8.1.1 Nguyên nhân .................................................................................................18 
2.8.1.2 Triệu chứng ...................................................................................................18 
2.8.1.3 Chẩn đoán......................................................................................................18 
2.8.1.4 Điều trị ..........................................................................................................18 
2.8.2 Viêm tai ............................................................................................................18 
2.8.2.1 Nguyên nhân .................................................................................................19 
2.8.2.2 Chẩn đoán......................................................................................................19 
2.8.2.3 Điều trị ..........................................................................................................19 

3.4.1 Dụng cụ chẩn đoán ...........................................................................................26 
3.4.2 Vật liệu khảo sát ...............................................................................................26 
3.5 Phương pháp tiến hành ........................................................................................27 
3.5.1 Khám tổng quát ................................................................................................27 
3.5.2 Chuẩn bị thú .....................................................................................................27 
3.6 Phân loại theo từng nhóm bệnh ...........................................................................27 
3.7 Theo dõi kết quả điều trị .....................................................................................28 
3.8 Công thức tính .....................................................................................................28 
3.9 Xử lý số liệu ........................................................................................................28 
Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ................................................................. 29 
4.1 Tỷ lệ các bệnh tai mũi họng ................................................................................30 
4.1.1 Tỷ lệ tai mũi họng trên chó ..............................................................................31 
4.1.2 Tỷ lệ tai mũi họng trên mèo .............................................................................32 
4.2 Tỷ lệ các bệnh tai mũi họng trên chó mèo theo nhóm ........................................32 
4.2.1 Bệnh nội khoa ..................................................................................................33 
4.2.1.1 Viêm tai .........................................................................................................34 
4.2.1.2 Viêm mũi .......................................................................................................34 
4.2.2 Bệnh ngoại khoa ...............................................................................................36 
4.2.2.1 Tụ máu vành tai .............................................................................................36 

viii


4.2.2.2 Chấn thương vành tai ....................................................................................37 
4.2.2.3 Hở mũi...........................................................................................................37 
4.2.3 Bệnh nấm da .....................................................................................................38 
4.2.4 Bệnh do kí sinh trùng .......................................................................................39 
4.2.4.1 Ghẻ tai ...........................................................................................................39 
4.2.4.2 Demodex ........................................................................................................40 
4.2.4.3 Ve, bọ chét ....................................................................................................41 

Intravenous injection

Tiêm tĩnh mạch

SC:

Subcutaneous injection

Tiêm dưới da

PO:

Oral, per os

Đường uống

x


DANH SÁCH CÁC BẢNG
Trang  
Bảng 2.1 Một số loại thuốc kháng sinh dùng trong tai, mũi, họng ..........................15
Bảng 2.2 Một số thuốc kháng viêm dùng trong tai, mũi, họng ................................16
Bảng 2.3 Một số thuốc trợ lực, trợ sức .....................................................................16
Bảng 4.1 Tỷ lệ bệnh đã khảo sát ...............................................................................29
Bảng 4.2 Tỷ lệ bệnh trên chó đã khảo sát .................................................................29
Bảng 4.3 Tỷ lệ bệnh trên mèo đã khảo sát................................................................30
Bảng 4.4 Tỷ lệ bệnh và điều trị các bệnh tai mũi họng thường gặp trên chó, mèo ..30
Bảng 4.5 Tỷ lệ bệnh và điều trị các bệnh tai mũi họng thường gặp trên chó ...........31
Bảng 4.6 Tỷ lệ bệnh và điều trị các bệnh tai mũi họng thường gặp trên mèo ..........32

Hình 2.2 Cấu tạo trong và ngoài tai............................................................................9 
Hình 2.3 Cấu tạo họng. .............................................................................................13 
Hình 2.4 Dụng cụ khám tai mũi họng ......................................................................15 
Hình 2.5 Trứng ghẻ tai .............................................................................................17 
Hình 2.6 Otodectes cynotis .......................................................................................17
Hình 2.7 Tụ máu vành tai trên chó ...........................................................................20 
Hình 4.1 Viêm tai trên chó .......................................................................................34 
Hình 4.2 Mèo con bị chảy mũi .................................................................................35 
Hình 4.3 Sử dụng máy xông mũi trong điều trị bệnh trên chó mèo ......................... 35
Hình 4.4 Nặn máu đông ........................................................................................................... 36 
Hình 4.5 Điều trị tụ máu vành tai .............................................................................36
Hình 4.6 Mèo hở mũi trước phẫu thuật ....................................................................37 
Hình 4.7 Mèo hở mũi sau khi phẫu thuật .................................................................37 
Hình 4.8 Dịch màu nâu đen trong tai chó.................................................................40 
Hình 4.9 Demodex ..................................................................................................................... 40
Hình 4.10 Chó bị Demodex toàn thân ...................................................................... 40
Hình 4.11 Chó bị ve..................................................................................................41 

xiii


Chương 1
MỞ ĐẦU
1.1 Đặt vấn đề
Ngày nay với tốc độ phát triển của đất nước, cuộc sống của người dân ngày
càng đi lên không chỉ ở khía cạnh đời sống vật chất hay nhu cầu sinh hoạt mà còn
về đời sống tinh thần. Hiện nay, đời sống tinh thần được đáp ứng bởi nhiều lĩnh vực
giải trí khác nhau trong đó có thể nói đến việc nuôi thú cưng góp phần ảnh hưởng
rất quan trọng và ngày càng được nhiều người quan tâm ưa thích. Trong các loại thú
kiểng, chó, mèo là hai động vật rất gần gũi được con người nuôi dưỡng cưng quý và

Chương 2
TỔNG QUAN
 

2.1 Một số chỉ tiêu sinh lý bình thường trên chó, mèo
2.1.1 Thân nhiệt (Đo ở trực tràng)
Chó: 38 ºC - 39,5 ºC
Mèo: 38 oC - 39,5 oC
Nhiệt độ của cơ thể chó, mèo bình thường chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố
như: tuổi tác (thú non cao hơn thú già), phái tính (thú cái cao hơn thú đực), sự hoạt
động (thú hoạt động cao hơn thú nghỉ ngơi), nhiệt độ xung quanh. Thông thường,
nhiệt độ buổi sáng sớm thấp hơn buổi chiều. Sự chênh lệch nhiệt độ của cơ thể giữa
hai buổi khoảng 0,2 - 0,5 % (Nguyễn Ngũ Yến, 2011).
2.1.2 Nhịp tim
Chó trưởng thành: 70 - 120 lần/ phút.
Chó con: trên 200 lần/ phút.
Mèo trưởng thành: 110 - 130 lần/ phút.
Mèo con: 200 - 220 lần/ phút.
2.1.3 Tần số hô hấp
Chó trưởng thành: 10 - 40 lần/ phút.
Chó con: 15 - 35 lần/ phút.
Chó thở thể ngực, giống chó lớn con tần số hô hấp thấp hơn chó nhỏ con.
Mèo trưởng thành: 16 - 18 lần/ phút.
Mèo con: 18 - 20 lần/ phút.
Tần số hô hấp thay đổi do các yếu tố sau: nhiệt độ bên ngoài, thời gian trong
ngày, tuổi tác, thú mang thai, những hoạt động (Nguyễn Ngũ Yến, 2011).

3





2.2 Phương pháp cố định chó, mèo
2.2.1 Phương pháp buộc mõm
Phương pháp này được áp dụng đối với những chó hung dữ, để tránh nguy
hiểm cho bác sĩ thú y trong lúc chẩn đoán và điều trị.

Hình 2.1 Cách buộc mõm chó
(Lê Văn Thọ, 2009)
Có thể dùng dây buộc vải mềm (dây dù) hay dây nilon để thắt chặt mõm chó,
để nút cột nằm trên mũi, sau đó đưa hai đầu dây xuống hàm dưới rồi làm thêm một
nút đơn giản dưới cằm. Sau đó đưa hai sợi dây lên cổ và làm nút để cố định ở ngay
sau tai.
Phương pháp này áp dụng trên mèo (Lê Văn Thọ, 2009).
2.2.2 Phương pháp banh miệng
Dùng trong trường hợp khám vùng miệng chó, thường chó kháng cự khi ta
mở miệng chúng để đưa dụng cụ vào, vì thế việc dùng thuốc an thần, thuốc mê là
cần thiết. Trong trường hợp không có dụng cụ banh miệng, ta có thể dùng hai vòng
dây cho vào hàm trên và hàm dưới rồi kéo mạnh về hai phía để mở miệng chó ra
(Lê Văn Thọ, 2009).
Phương pháp này ít áp dụng trên mèo.
2.2.3 Phương pháp giữ trên gáy
Động tác này áp dụng đối với những chó, mèo hung dữ và không có chủ bên
cạnh lúc điều trị. Dùng lúc khám, đo thân nhiệt, chích thuốc, tránh trường hợp chó,
mèo quay lại cắn.

5


Cần chú ý đối với những giống chó mõm ngắn, mắt lồi (như giống chó Bắc


Khám hệ hô hấp:
Kiểm tra tần số hô hấp, thể hô hấp và tính cân đối khi hô hấp (thể hô hấp
bình thường là thể ngực).
Kiểm tra mũi, dịch mũi (màu sắc, mùi), gương mũi.
Kiểm tra khí quản, phế quản, phản xạ ho.
Quan sát, sờ nắn, nghe vùng phổi và xem phản ứng của thú.
Khám tim mạch
Nghe tim để phát hiện những tiếng tim bất thường.
Sờ nắn vùng tim để xem phản xạ đau của thú.
Khám hệ tiêu hóa:
Khám miệng, lưỡi, nướu răng, mùi của miệng, các rối loạn về nhai, nuốt.
Quan sát, sờ nắn vùng bụng để biết cảm giác đau và những bất thường về cơ
quan tiêu hóa. Hỏi về chế độ ăn uống hàng ngày, điều kiện sống của chó, mèo.
Quan sát về màu sắc, độ đặc lỏng, mùi của phân, số lần đi phân trong ngày.
Khám niệu dục
Quan sát những bất thường khi thú đi tiểu, kiểm tra màu và lượng nước tiểu.
Sờ nắn vùng thận, bàng quang, bào thai và xem phản ứng của thú.
Đối với thú cái xem âm hộ có chảy nước hay rỉ dịch.
Đối với thú đực kiểm tra dương vật.
Khám cơ quan cảm giác và phản xạ thần kinh
Khám mắt: khám niêm mạc và chất tiết từ mắt, độ co dãn đồng tử bằng đèn
soi mắt, thử phản xạ mắt, nhạy cảm thần kinh trong bệnh dại hay tầm nhìn của mắt.
Khám tai: quan sát vành tai, màu sắc của dịch tai. Quan sát những cử động
bất thường như: lắc đầu, gãi tai….
Thử các phản xạ đau, phản xạ co duỗi, phản xạ của chi trước và chi sau
(Nguyễn Văn Phát, Nguyễn Tất Toàn, 2010).
2.3.3 Chẩn đoán phòng thí nghiệm
Tùy theo hướng nghi ngờ bệnh lí của thú mà chúng ta tiến hành chẩn đoán
phòng thí nghiệm.

2000).

8


2.5 Cơ thể học vùng tai, mũi, họng
2.5.1 Tai
Đôi tai là một trong các giác quan quan trọng của cơ thể, được đặt trên và đối
xứng ở hai bên đầu. Tai bên ngoài được xác định bởi phần có thể nhìn thấy tai. Các
giống chó mèo khác nhau có kích thước và hình dạng tai ngoài khác nhau: ngắn,
dài, đứng hay cụp xuống.

(Nguồn : ‐health‐handbook.com/dog‐ear.html ) 
Hình 2.2 Cấu tạo trong và ngoài tai
Mỗi tai có cấu trúc và chức năng như nhau. Chức năng thứ nhất của tai là
nghe. Hệ thống thính giác bao gồm 3 phần: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Thông
thường, cả hai tai (loa tai) hoạt động đồng thời để định vị nguồn gốc âm thanh,
hướng âm thanh và tách âm thanh này với âm thanh khác. Chức năng thứ hai của tai
là giữ thăng bằng cho cơ thể. Khi chúng ta thay đổi chuyển động trong không gian,
hệ thống tiền đình ảnh hưởng tới sự chuyển động của mắt và vị trí cơ thể (vì chúng
ta chuyển động trong không gian). Ngoại trừ tai ngoài, cấu trúc của tai nằm hoàn
toàn trong xương thái dương của sọ.
2.5.1.1 Tai ngoài (vành tai hay loa tai)
Vành tai bao gồm sụn, lớp da và lông phủ bên ngoài. Cấu tạo sụn ở mỗi loài
thú rất khác nhau, vì thế có con có vành tai rất cứng nhưng cũng có con có vành tai
rất mềm. Vành tai có rất ít mạch máu và lớp mỡ bảo vệ.

9





Ở thú nhỏ, màng nhĩ mỏng và có độ đàn hồi, trở nên dày hơn và cứng hơn
khi trưởng thành. Vòng hình khuyên giữ màng nhĩ cố định tạo thành một lớp màng
không thấm nước và kín giữa tai giữa và tai ngoài. Sự rung động của âm thanh,
năng lượng âm thanh, được tăng dần bởi vành tai và sự cộng hưởng của ống tai, làm
cho màng nhĩ dễ di chuyển ra sau và ra trước đáp ứng với những rung động. Màng
nhĩ được gắn với xương búa ở tai giữa. Ở tai bình thường, xương búa treo từ đầu
màng nhĩ tới điểm khoảng 2/3 màng nhĩ hướng xuống. Tại điểm đầu xương búa gắn
với màng nhĩ, màng nhĩ được kéo về phía tai giữa, tạo thành chóp phía trong của
hình nón. Tai giữa được tiếp giáp với tai trong thông qua cửa sổ hình bầu dục, nằm
chống lại xương bàn đạp.
2.5.1.3 Tai trong
Tai trong nằm trong xương thái dương, là một mê cung xương bên trong
chứa các ống chất lỏng. Các rung động được truyền tới tai trong thông qua miếng
xương nhỏ trong lổ tai và xương bàn đạp được chuyển đổi thành các xung thần kinh
sẽ được truyền tới đây. Tai trong chứa ba cấu trúc riêng biệt: ốc tai (ống xoắn ốc),
tiền sảnh, và ba ống bán nguyệt.
Ốc tai
Các phần xương của tai trong có hình giống như vỏ ốc, bên trong là một lõi
rỗng, chứa các dây thần kinh ốc tai. Tầm quan trọng của ốc tai có thể được hiểu, khi
người ta nhận ra rằng nó có chứa khoảng 10.000 tế bào lông, đáp ứng với âm thanh
sóng và kích thích các tế bào thần kinh gửi thông điệp tới não. Đây là một trong
những cách tai thay đổi rung động của không khí để nhận các tín hiệu điện.
Tiền sảnh và các ống bán nguyệt
Tiền sảnh xương kết nối với các ống bán nguyệt tạo thành các lỗ nhỏ chứa
các dây thần kinh của khu vực này. Tiền sảnh và các ống bán nguyệt chịu trách
nhiệm cho việc duy trì sự cân bằng. Những mô này được cung cấp bởi hai nhánh
của dây thần kinh sọ 8, truyền các xung điện liên quan đến âm thanh và cân bằng
trở lại não.