1 

Header Page 1 of 12.
 

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG

--------o0o---------

HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài1 of


2 

Header Page 2 of 12.
 

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

Nghiên cứu sinh

Vương Thị Minh Đức

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài3 of


4 

Header Page 4 of 12.
 

-

Gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ giúp tôi vượt qua
những khó khăn trong quá trình học tập và hoàn thành luận án.
Mặc dù đã cố gắng rất nhiều trong quá trình nghiên cứu nhưng luận án không

tránh khỏi những khiếm khuyết, tôi kính mong nhận được những ý kiến đóng góp
quý báu của quý thầy/cô, đồng nghiệp để bản luận án được hoàn thiện hơn.
Trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2018
Nghiên cứu sinh

Vương Thị Minh Đức

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài4 of


5 

Header Page 5 of 12.
 

MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU
DANH MỤC SƠ ĐỒ BIẾU ĐỒ
MỞ ĐẦU………………………………………………………………………….

1



1.1.6. Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại…

40

1.1.7. Chỉ tiêu đánh giá hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại

48

1.2. KINH NGHIỆM MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

50

TỪ MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI……………………………….
1.2.1. Kinh nghiệm của Mỹ…………………………………………………………..

50

1.2.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc……………………………………………….

58

1.2.3. Kinh nghiệm của Thái Lan………………………………………………….

63

1.2.4. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam………………………………………..

70


2.1.5. Về khả năng sinh lời………………………………………………………….

85

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài5 of


Header Page 6 of 12.

6 

 

2.1.6. Về tình hình thanh khoản……………………………………………………..

87

2.1.7. Về tình hình nợ xấu…………………………………………………………..

88

2.2. ĐỘNG LỰC THỰC HIỆN HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN

91

HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM…………………………………
2.3. KHUNG PHÁP LÝ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP

95



NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM……………………………
3.1. ĐỊNH HƯỚNG VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN 138
HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM…………………………………………
3.1.1. Định hướng phát triển hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đến năm 138
2025
3.1.2. Những cơ hội và thách thức đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam 144
trong tiến trình hội nhập quốc tế
3.1.3. Định hướng về hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại

146

3.2. GIẢI PHÁP VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP NGÂN HÀNG 146
THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM…………………………………………………
3.2.1. Các ngân hàng thương mại tiếp tục thúc đẩy quá trình mua bán và sáp nhập... 148

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài6 of


Header Page 7 of 12.

7 

 

3.2.2. Ngân hàng thương mại đẩy mạnh việc tự cơ cấu lại, nâng cao năng lực hoạt động… 150
3.2.3. Xây dựng kế hoạch các thương vụ chặt chẽ, cụ thể…………………………. 154
3.2.4. Đa dạng hóa phương thức mua bán và sáp nhập……………………………. 156
3.2.5. Tiếp tục xử lý nợ xấu……………………………………………………….. 157
3.2.6. Quản lý tốt hậu mua bán và sáp nhập………………………………………. 159

Nations
Chi nhánh
Branch

BHTG

Bảo hiểm tiền gửi

Deposit insurance

DN

Doanh nghiệp

Enterprises

FED

Cục dự trữ liên bang Mỹ

Federal Reserve System

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

Gross Domestic Product

IMF


State owned commercial banks

NHTM CP

Ngân hàng thương mại cổ phần

Joint stock commercial banks

NHTW

Ngân hàng trung ương

Central Bank

ROA

Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản

Return On Assets

ROE

Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu Return On Equity

VAMC

Công ty quản lý tài sản

VND


Ngân hàng thế giới

World Bank

WTO

Tổ chức thương mại thế giới

World Trade Bank

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài8 of


Header Page 9 of 12.
 

\ 

9 

DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1

Các chủ thể tham gia quá trình mua bán và sáp nhập……………

23

Bảng 1.2

Phân biệt hoạt động mua bán sáp nhập doanh nghiệp và mua bán

Những thương vụ sáp nhập của các NHTM trong nước…………

101

Bảng 2.4

Các hoạt động mua bán cổ phần của các NHTM Việt Nam …………

102

Bảng 2.5

Một số thương vụ mua bán sáp nhập NHTM tự nguyện ………..

106

Bảng 2.6

Khối lượng giao dịch nổi bật của cổ phiếu Sacombank…………

110

Bảng 2.7

Kết quả kinh doanh của Eximbank và Sacombank………………

111

Bảng 2.8


Thu nhâp ròng của các NHTM Mỹ………………………….

50

Hình 1.2

Tỷ lệ ROA, ROE của các NHTM Mỹ………………………

51

Hình 1.3

Số lượng NHTM tại Mỹ…………………………………….

57

Hình 1.4

Hệ thống NHTM ở Trung Quốc…………………………….

58

Hình 1.5

ROA của các NHTM Thái Lan………………………………

69

Hình 2.1


đoạn 2011- 2016………………………………………………..
Hình 2.6

Diễn biến giá cổ phiếu của Eximbank và Sacombank tại thời

110

điểm cuối 2011………………………………………………
Hình 2.7

Đánh giá chất lượng sản phẩm dịch vụ của NH sau M&A…..

121

Hình 2.8

Hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi của một số quốc gia trên

133

thế giới……………………………………………………….
Hình 2.9

Nhận định về sự phát triển hoạt động M&A NHTM tại Việt

147

Nam………………………………………………………….
Hình 2.10 Nhận định xu hướng hoạt động M&A NHTM tại Việt Nam…


đi vào đời sống. Trong quá trình tái cơ cấu hệ thống NH, hoạt động M&A đóng vai
trò hết sức quan trọng. Vấn đề tái cấu trúc nền kinh tế nói chung và hệ thống NH
nói riêng đã trở thành điểm nóng ở Việt Nam trong thời gian qua. Nghị quyết số 05NQ/TW Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII với những
nội dung chính về một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục đổi mới mô hình
tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh
của nền kinh tế trong đó đưa ra các mục tiêu về cơ cấu lại thị trường tài chính, trọng
tâm là các TCTD với mục tiêu cụ thể là tiếp tục lành mạnh hoá tình hình tài chính,
nâng cao năng lực quản trị của các TCTD theo quy định của pháp luật và phù hợp
với thông lệ quốc tế. Đối với hệ thống NHTM Việt Nam, đứng trước thách thức lớn
khi mà tình hình kinh tế vĩ mô đất nước gặp nhiều khó khăn, những yếu kém của hệ

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài11 o


2 

Header Page 12 of 12.
 

thống NH tích tụ trong một thời gian dài đã lộ rõ, cạnh tranh giữa các NHTM ngày
càng khắt khe hơn, khiến hoạt động mua bán, sáp nhập NHTM trở thành một xu thế
tất yếu. Hoạt động M&A NHTM tại Việt Nam đã bước đầu phát triển cả về số lượng
và giá trị, tuy nhiên quy mô, phương thức thực hiện vẫn còn khiêm tốn so với các
nước trong khu vực và trên thế giới, trong quá trình triển khai hoạt động M&A
NHTM cũng xuất hiện nhiều bất cập, khó khăn.
Xuất phát từ bối cảnh tái cấu trúc hệ thống ngân hàng diễn ra ngày càng sâu
rộng, từ tính tất yếu của khuynh hướng mua bán sáp nhập toàn cầu nhằm tạo sức
mạnh cho các NHTM trên thế giới, việc tiếp tục nghiên cứu những vấn đề lý luận
và thực tiễn giúp đẩy mạnh hoạt động M&A NHTM ở Việt Nam là một điều vô
cùng cần thiết. Nhận thức được tính bức thiết của vấn đề tôi đã lựa chọn nghiên cứu

là cuốn cẩm nang để lập kế hoạch và quản lý tích hợp sau khi sáp nhập, bao gồm đầy
đủ các hướng dẫn, công cụ hoàn chỉnh về sáp nhập và mua lại, là hướng đi cho các
doanh nghiệp muốn tối đa hoá giá trị của giao dịch, cung cấp thông tin cho phép các
công ty nhanh chóng và thận trọng nắm bắt được các kết hợp chi phí và doanh thu dự
tính và để thúc đẩy tổ chức được kết hợp về phía trước. Trong cuốn sách này, các tác
giả đi xem xét các công cụ hỗ trợ quá trình M&A ở mọi cấp độ, nghiên cứu sự phức
tạp trong các vụ sáp nhập thành công cũng như cách đối diện với nhiều vấn đề cần
giải quyết, đặc biệt là vấn đề sắp xếp điều hành cùng với những chiến lược của tổ
chức mới, sự phù hợp về tổ chức, sự phù hợp về văn hóa tổ chức, thời điểm ra quyết
định. Tác giả cho rằng về cơ bản một thương vụ M&A được xem là thành công khi
giá trị cổ đông tăng lên nhanh hơn so với trước khi thương vụ được tiến hành, tuy
nhiên trong nhiều trường hợp các công ty sáp nhập đều không đạt mục tiêu chiến lược
đã đề ra, nhân tố phổ biến nhất gây ra những thất bại là các vấn đề về nhân sự và các
vấn đề liên quan đến văn hóa tổ chức của công ty. Trách nhiệm quản lý toàn bộ chính
sách và định hướng của doanh nghiệp và các thương vụ M&A thuộc về trách nhiệm
của ban giám đốc, các cấp quản lý cần cân nhắc thấu đáo tới các vấn đề của công ty.
Tác giả thiết lập sơ đồ các vấn đề và quy trình M&A trong đó gồm các nội dung: hình
thành (xác định chiến lược kinh doanh, xác định chiến lược tăng trưởng, xác định tiêu
chí mua lại, bắt đầu thực hiện chiến lược); định vị (xác định các công ty và thị trường
mục tiêu, chọn mục tiêu, công bố thư ngỏ, xây dựng kế hoạch M&A, thư đề xuất về
vấn đề bảo mật); điều tra (thực hiện phân tích thẩm tra tài chính, nhân sự, văn hóa,
pháp lý, môi trường, vốn tri thức, xây dựng các kế hoạch M&A sơ bộ, quyết định việc
đàm phán); đàm phán (thiết lập các điều khoản thương vụ về pháp lý, cấu trúc và tài
chính, nhân sự chủ chốt); thực hiện M&A (hoàn thiện và thực thi các kế hoạch); thúc
đẩy (gắn kết các mục tiêu của tổ chức với chiến lược kinh doanh để duy trì thành công
của tổ chức trong tương lai, tối đa hóa giá trị lâu dài của tổ chức hậu M&A). Tác giả
đặc biệt nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong hoạt động mua bán sáp nhập. Để
đảm bảo sự thành công của một thương vụ M&A, điều quan trọng là có được sự đồng
thuận của các bên trong giao dịch mua bán, ngoài ra còn các mối quan hệ với cổ đông
và đội ngũ nhân sự. Các phương thức truyền thông tới các chủ thể này cần mô tả sự

tế đang phát triển, việc mua lại xuyên biên giới của các NHTM địa phương với các
NHTM nước ngoài mang lại những tác động hỗn hợp; và nó không đơn thuần chỉ là
những tác động tích cực.
Ingo Walter trong nghiên cứu “Mergers and acquisitions in banking and
finance: what works, what fails, and why” (2004) [77] Oxford University Press, Inc,
pp 70-108 nghiên cứu một cách rõ ràng và trực quan cũng như toàn diện về sáp
nhập và mua lại trong ngành dịch vụ tài chính. Cuốn sách này xem xét các vấn đề
quản lý quan trọng, tập trung vào các giao dịch M&A như một công cụ quan trọng
trong chiến lược kinh doanh với mục tiêu để gia tăng giá trị cổ đông. Tác giả đề cập
đến 4 lĩnh vực của ngành dịch vụ tài chính bao gồm các NHTM, NH đầu tư, công
ty bảo hiểm và quản lý tài sản; đánh giá quy mô hoạt động M&A trong mối quan hệ

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài14 o


5 

Header Page 15 of 12.
 

với thị trường tài chính. Tác giả nghiên cứu một số giao dịch tại Bắc Mỹ, châu Âu
và một số nước châu Á. Tác giả chỉ ra một số nguyên nhân chính dẫn tới việc một
thương vụ M&A thành công hay thất bại, các vấn đề về phân bổ nguồn lực cũng
như lý do các tổ chức lựa chọn chiến lược M&A như gia tăng khả năng thâm nhập
thị trường mới, mở rộng danh mục sản phẩm, nâng cao tiềm lực tài chính, đổi mới
công nghệ, gia tăng năng lực cạnh tranh.
Michael E.S.Frankel trong nghiên cứu “Mergers and acquisitions basics: the
key steps of acquisitions, divestitures, and investments” (2005) [87] tập trung vào
việc phân tích nội dung hoạt động mua bán sáp nhập căn bản. Trong công trình
nghiên cứu này tác giả tập trung nghiên cứu các bước quan trọng trong quá trình

các cuộc mua lại nhằm giúp nâng cao giá trị cho các cổ đông tuy nhiên cần có sự
phân tích các lựa chọn một cách cẩn thận trên cơ sở cân nhắc những khó khăn và
rủi ro. Động cơ mua bán sáp nhập có thể là khách hàng, thị phần, nhu cầu mở rộng
địa bàn, công nghệ, sản phẩm, thương hiệu hay nguồn nhân lực. Michael
E.S.Frankel phân tích rõ từng giai đoạn cụ thể của một thương vụ M&A bao gồm
đánh giá, thống nhất, đàm phán, cấp vốn, tổ chức, kết thúc thương vụ mua bán và
hậu sáp nhập. Một giao dịch luôn đòi hỏi sự chấp thuận về mặt pháp lý, các cơ quan
quản lý, việc tuyên bố công khai về thương vụ, thời điểm công bố. Tác giả đưa ra
kết luận rằng trên thực tế không có giải pháp nào là hoàn hảo để bảo đảm cho sự
thành công của một giao dịch M&A, nhưng quản lý quá trình này một cách hiệu
quả, bố trí những người khôn khéo thông minh, tạo ra những động lực đúng đắn với
những bộ phận thực hiện sẽ đảm bảo chọn lựa phù hợp và thực hiện tốt những
thương vụ đó.
Max Coulthard, Paul de Lange và Jarrod Mc Donald trong nghiên cứu
“Planning for a successful banking merger or acquisitions: lessons from an Australian
study”, (2005) [86] Global Business and Technology magazine, 02, p.34-45 xem xét
các yếu tố tạo nên sự thành công của một thương vụ M&A. Nghiên cứu khẳng định
mua bán sáp nhập là một chiến lược tăng trưởng vượt trội cho các công ty trên toàn
thế giới. Đây là một phần do áp lực từ các bên liên quan chủ chốt thận trọng trong
việc theo đuổi của họ về giá trị cổ đông tăng lên. Do đó, kịp thời để xác định bước
lập kế hoạch quan trọng sẽ giúp các CEO và ban công ty để đạt được M&A thành
công. Jarrod Mc Donald và cộng sự tập trung vào việc xem xét ba yêú tố quan trọng
cần thiết để đạt được một thương vụ M&A thành công: sắp xếp chiến lược của công
ty; sự tích cực; và kinh nghiệm từ các thương vụ M&A trước đó. Nghiên cứu sử dụng
các cuộc phỏng vấn để xác định mối liên hệ giữa hoạch định chiến lược công ty và
chiến lược M&A; kiểm tra quá trình thẩm định trong sàng lọc một sáp nhập, mua lại;
và đánh giá các kinh nghiệm từ các thương vụ thành công trước đó. Nghiên cứu cũng
khẳng định rằng có một sự liên kết rõ ràng giữa công ty và chiến lược.
John Mylonakis trong bài viết “The Impact of Banks’ Mergers &
Acquisitions on their Staff” (2006) [80] tập trung phân tích tác động của hoạt động

M&A. Nhóm tác giả khẳng định sự thông minh cần hiện diện trong tất cả các khâu
của quá trình M&A: từ xây dựng chiến lược, lựa chọn nhà tư vấn, xác định mục
tiêu, phân tích, thẩm định, định giá, thương lượng…cho đến chiến lược phòng thủ
và hòa nhập hậu mua bán, sáp nhập. Hầu hết các vụ sáp nhập và mua lại không mang
lại những kết quả mong đợi, nhưng chúng vẫn cần thiết cho sự phát triển của các
công ty tầm cỡ thế giới. Intelligent M&A xem xét toàn bộ quá trình sáp nhập hoặc
mua lại từ đầu đến cuối, sử dụng các kỹ thuật và một loạt các nghiên cứu tình huống,
trích dẫn và giai thoại, các chuyên gia cho thấy làm thế nào để xây dựng thành công
mọi giai đoạn của hợp đồng. Scott Moeller và Chris Brady cũng đề cập đến những
bài học trên thế giới giúp cho những doanh nghiệp đang theo đuổi chiến lược M&A,
các đơn vị tư vấn, kiểm toán, luật, định giá có thêm nguồn tham khảo để theo đuổi

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài17 o


8 

Header Page 18 of 12.
 

chiến lước M&A một cách thông minh nhất. Các tác giả đưa ra quan điểm cần xác
định thành công theo những mục tiêu chính được các công ty thực hiện M&A đề ra
và so sánh kết quả thực hiện các mục tiêu đó. Trên thực tế, các loại hình M&A được
xác định với các mục tiêu khác nhau tại thời điểm khởi tạo giao dịch bao gồm sáp
nhập ngang, sáp nhập dọc và sáp nhập kết hợp. Nhóm tác giả cho rằng hoạt động
M&A thường xảy ra theo từng đợt sau một giai đoạn diễn ra ồ ạt là một giai đoạn
im ắng, mỗi đợt đều có những nguyên nhân và tác động ngoại vi kèm theo những
phương thức ngày càng mới mẻ hơn dựa vào những kỹ năng và phương pháp phát
triển từ các đợt M&A diễn ra trước đó. Hoạt động M&A dù nhìn nhận từ bất cứ góc
độ nào cũng là cơ hội tốt để các tổ chức đẩy mạnh tăng trưởng và tiết kiệm chi phí,


tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào về hoạt động M&A NH tại Việt Nam. Đây là
những kiến thức vô cùng quý báu để luận án kế thừa về mặt lý luận và thực tiễn để
tiếp tục nghiên cứu đối với hoạt động mua bán và sáp nhập NHTM tại Việt Nam.
2.2.

Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, tại Việt Nam, do những biến động lớn trong

ngành tài chính NH với những vấn đề mới phát sinh nên những vấn đề liên quan đến
hoạt động mua bán sáp nhập nói chung và hoạt động mua bán sáp nhập NH nói riêng
ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm của giới nghiên cứu. Các nghiên cứu chủ
yếu tập trung vào một số khía cạnh của hoạt động này như:
Trần Ái Phương trong nghiên cứu “Giải pháp thúc đẩy hoạt động mua bán
và sáp nhập NH theo định hướng hình thành tập đoàn tài chính ngân hàng tại Việt
Nam” (2008) [51] đã xem xét những vấn đề cơ bản về mua bán sáp nhập NH và xem
xét động cơ xu hướng hình thành tập đoàn tài chính. Đối tượng nghiên cứu là hoạt
động sáp nhập và mua lại của các NHTM và các công ty có liên quan chặt chẽ đến
hoạt động NH như bất động sản, chứng khoán, đầu tư…Tác giả khẳng định hoạt
động M&A là một trong những công cụ quan trọng giúp các NH khơi tăng lợi nhuận,
xây dựng và phát triển thương hiệu, phát huy những lợi thế kinh tế nhờ quy mô.
Trong nghiên cứu này tác giả sử dụng phương pháp thống kê, tổng hợp thăm dò
khảo sát thực tế thực hiện phân tích và cho thấy rằng nhờ hoạt động sáp nhập mua
lại mà hệ thống NHTM được lành mạnh hóa, các NHTM Việt Nam có điều kiện
tiếp thu công nghệ hiện đại, khi các NH nhỏ sáp nhập với nhau sẽ tạo ra sức mạnh
tốt hơn, hoạt động kinh doanh sẽ tập trung hơn tạo điều kiện tích lũy để hình thành
các tập đoàn tài chính NH. Tuy nhiên hoạt động này tại Việt Nam vẫn còn một số
những tồn tại về khung pháp lý, thông tin, công tác tư vấn, môi giới cũng như mức
độ am hiểu về M&A còn nhiều hạn chế, tác giả đưa ra giải pháp theo hướng các
NHTM trong nước tự sáp nhập với nhau để hình thành các tập đoàn tài chính NH

đoạn tiếp theo.
Nguyễn Thị Minh Huyền trong Luận án Tiến sỹ kinh tế “Tài chính trong
sáp nhập các doanh nghiệp ở Việt Nam” (2009) [27] đã phân tích về lý luận và thực
tiễn vấn đề về tài chính trong sáp nhập các doanh nghiệp nói chung. Tác giả đã hệ
thống hóa những vấn đề lý luận về tài chính trong sáp nhập doanh nghiệp như định
giá doanh nghiệp khi sáp nhập, phương thức thanh toán, phương pháp kế toán hoạt
động sáp nhập. Nghiên cứu kinh nghiệm về giải quyết các vấn đề tài chính như định
giá, thanh toán và kế toán sáp nhập và rút ra bài học kinh nghiệm cho các doanh
nghiệp Việt Nam khi thực hiện sáp nhập. Phân tích thực trạng về tài chính trong sáp
nhập doanh nghiệp ở Việt Nam từ đó đánh giá những kết quả đạt được, những hạn
chế và nguyên nhân của các hạn chế, đề xuất các giải pháp liên quan đến định giá
doanh nghiệp, đến công tác kế toán trong hoạt động mua bán và sáp nhập doanh
nghiệp. Trong nghiên cứu này tác giả chủ yếu tập trung xem xét các vấn đề về tài
chính trong sáp nhập các doanh nghiệp ở Việt Nam nói chung mà không đề cập đến
khía cạnh hoạt động mua bán sáp nhập trong lĩnh vực NH.

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài20 o


Header Page 21 of 12.

11 

 

Nguyễn Thị Minh Phượng trong nghiên cứu “Hoạt động mua lại và sáp nhập
trong ngành NH: xu hướng trên thế giới và bài học cho Việt Nam” (2010) [28] đã
phân tích và chỉ ra rằng mua bán sáp nhập là xu hướng phổ biến và là một chiến
lược tạo ra nhiều tên tuổi trong môi trường kinh doanh quốc tế. Trong xu hướng
toàn cầu hóa, việc sáp nhập giữa các doanh nghiệp nói chung và các NH nói riêng

12 

Header Page 22 of 12.
 

tồn tại cần được giải quyết như vấn đề về khung pháp lý cho hoạt động M&A nói
chung và M&A các NHTM nói riêng chưa đầy đủ, việc kiểm soát thông tin, tính
minh bạch trong kinh doanh còn nhiều bất cập. Hạn chế của nghiên cứu là tác giả
chưa có sự phân tích đánh giá các thương vụ cụ thể đã được tiến hành nhằm rút ra
những thành công và những hạn chế của những thương vụ đã thực hiện. Tác giả chủ
yếu đánh giá một cách khái quát hoạt động M&A NH mà chưa phân tích rõ hoạt
động M&A đó đã tác động như thế nào đối với việc nâng cao năng lực cạnh tranh
của các NHTM Việt Nam.
Phan Diên Vỹ trong Luận án Tiến sỹ kinh tế “Sáp nhập, hợp nhất và mua bán
ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam” (2013) [44] đã nghiên cứu những tác
động của sáp nhập, hợp nhất và mua bán NHTM cổ phần đem lại lợi ích như hiệu
quả kinh tế do quy mô, do phạm vi kinh doanh, lợi ích có được từ hiệu ứng kế toán
và hiệu ứng quản lý; những tác động đem lại lợi ích cho nền kinh tế và xã hội. Tác
giả cũng đã nghiên cứu, phân tích, đánh giá hoạt động này của vài nước phát triển,
một số NH trong khu vực nhằm rút ra bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho các
NH TMCP Việt Nam. Trong luận án của mình, tác giả Phan Diên Vĩ nghiên cứu,
phân tích hoạt động sáp nhập, hợp nhất và mua bán NH trong nước giai đoạn trước
tái cơ cấu NH (từ 1990-2003) và trong quá trình tái cơ cấu NH từ năm 2004 đến
2012, đề cập cơ sở lý luận định giá doanh nghiệp, xác lập vai trò quan trọng trong
việc xác định về phương pháp luận, lựa chọn phương pháp định giá và cách thức
xác định giá trị tài sản, nhất là tài sản vô hình trong hoạt động sáp nhập, hợp nhất
và mua bán NH, để từ đó có phương pháp áp dụng định giá chính xác trị giá tài sản
trong hoạt động NH Việt Nam phù hợp với điều kiện phát triển thị trường của nền
kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu chỉ ra rằng hoạt động mua bán sáp nhập NH thời gian
qua đã hỗ trợ các NH quy mô nhỏ, năng lực tài chính yếu có cơ hội thoát khỏi sự

tài chính sau M&A. Đồng thời, với việc đánh giá mô hình Probit qua các số liệu tài
chính của 22 tổ chức tài chính NH Việt Nam với biến phụ thuộc là xác suất doanh
nghiệp sẽ thực hiện M&A, và 7 biến độc lập là vốn chủ sở hữu, doanh thu, tài sản,
lợi nhuận, lợi nhuận/vốn chủ sở hữu, nợ xấu, và tổng dư nợ, luận án cũng cho thấy
có mối quan hệ thuận chiều giữa vốn chủ sở hữu, doanh thu, tài sản, lợi nhuận/vốn
chủ sở hữu, nợ xấu với xác suất, khả năng doanh nghiệp tài chính NH sẽ thực hiện
M&A trong tương lai và mối quan hệ ngược chiều giữa xác suất DN sẽ thực hiện
M&A với tình hình lợi nhuận và dư nợ hiện tại của doanh nghiệp. Từ đó, luận án
chứng minh được việc phát triển hoạt động M&A trong lĩnh vực tài chính NH Việt
Nam là cần thiết.
Phạm Minh Sơn trong Luận án Tiến sỹ luật học “Pháp luật về mua lại và sáp
nhập ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay” (2016) [40] thực hiện nghiên
cứu, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về mua lại, sáp nhập DN nói chung
và trong lĩnh vực NHTM nói riêng. Tác giả phân tích thực tiễn thực hiện pháp luật
về mua lại, sáp nhập NHTM ở Việt Nam góp phần tạo luận cứ khoa học cho việc
hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này. Đồng thời tác giả luận án chỉ rõ pháp luật

Footer Page - luan van - chinh ngân hang tín dng tài chính qun tr kinh doanh nng lc cnh tranh fdi u t trc tip nc ngoài23 o


14 

Header Page 24 of 12.
 

về mua lại, sáp nhập NHTM ở Việt Nam hiện nay còn có những tồn tại, hạn chế đưa
ra phương hướng và các giải pháp cụ thể hoàn thiện pháp luật về mua lại, sáp nhập
NHTM ở Việt Nam.
Nguyễn Quang Minh trong Luận án Tiến sỹ kinh tế “Hiệu quả hoạt động kinh
doanh của NHTM Việt Nam sau M&A” (2016) [32] sử dụng mô hình định lượng

15 

Header Page 25 of 12.
 

3. Khoảng trống nghiên cứu
Tổng quan nghiên cứu cho thấy, các nghiên cứu ngoài nước không có nghiên
cứu về Việt Nam. Những nghiên cứu trong nước đa phần đi sâu vào một số khía
cạnh của hoạt động mua bán sáp nhập. Một số công trình nghiên cứu trường hợp
điển hình về các thương vụ mua bán sáp nhập NHTM. Thời gian nghiên cứu đến
năm 2014.
Khoảng trống nghiên cứu để nghiên cứu sinh tiếp tục làm rõ là:
Về mặt lý luận:
-

Nghiên cứu toàn diện về hoạt động M&A ngân hàng (Đặc điểm, phương thức,
trình tự tiến hành, tác động, nhân tố ảnh hưởng, chỉ tiêu đánh giá)

-

Làm rõ sự khác biệt giữa mua bán sáp nhập DN và mua bán sáp nhập NHTM
Về mặt thực tiễn

-

Đề cập đến tất cả các thương vụ ngân hàng ở Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

-

Thực trạng hoạt động M&A NHTM ở Việt Nam đến năm 2016 và đưa ra giải