BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC HOẠT ĐỘNG DU LỊCH
ĐẾN MÔI TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN TẠI KHU DU LỊCH
GHỀNH RÁNG TỈNH BÌNH ĐỊNH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC
GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU

Họ và tên sinh viên: NGUYỄN TẤN TRUNG
Ngành: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG & DU LỊCH SINH THÁI
Niên khóa: 2008 – 2012

Tháng 06/ 2012


ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC HOẠT ĐỘNG DU LỊCH ĐẾN MÔI
TRƯỜNG VÀ TÀI NGUYÊN TẠI KHU DU LỊCH GHỀNH RÁNG TỈNH
BÌNH ĐỊNH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU

Tác giả

NGUYỄN TẤN TRUNG

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng kỹ sư ngành
Quản lý môi trường và Du lịch sinh thái

Giáo viên hướng dẫn
Ts. CHẾ ĐÌNH LÝ

trường tại khu du lịch Ghềnh Ráng tỉnh Bình Định và đề xuất giải pháp giảm
thiểu
2. Nội dung KLTN SV phải thực hiện các yêu cầu sau đây:
 Khảo sát hiện trạng du lịch và tài nguyên thiên nhiên khu du lịch Ghềnh
Ráng.
 Phân tích các ảnh hưởng của các hoạt động du lịch lên môi trường tài
nguyên khu du lịch Ghềnh Ráng.
 Đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu các ảnh hưởng của các hoạt động đó đến
môi trường và tài nguyên khu du lịch Ghềnh Ráng.
3. Thời gian thực hiện: Bắt đầu: tháng 01/2012 và kết thúc 06/2012
4. Họ và tên GVHD: TS. CHẾ ĐÌNH LÝ
Nội dung và yêu cầu của KLTN đã được thông qua Khoa và Bộ môn
Ngày ….tháng….năm 2012
Ban chủ nhiệm khoa

Ngày …..tháng…. năm 2012
Giáo viên hướng dẫn
TS. Chế Đình Lý

 


LỜI CẢM ƠN
Qua bốn năm học tập, với tấm lòng chân thành của mình, tôi xin bày tỏ lòng biết
ơn tới Ban Giám Hiệu nhà Trường, các Thầy – Cô khoa Môi trường và Tài nguyên đã
tận tình dạy dỗ và truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu, làm hành trang cho
công tác sau này.
Đặc biệt tôi xin gửi lời tri ân đến TS. Chế Đình Lý - Viện phó Viện Tài Nguyên
và MôiTrường của trường Đại học Nông lâm Tp. Hồ Chí Minh, người thầy đã luôn tận
tâm hướng dẫn, hỗ trợ, động viên và đóng góp các ý kiến quý báu để tôi hoàn thành

hoạt động du lịch đến KDL Ghềnh Ráng qua đó phản ánh được khía cạnh môi
trường cần quan tâm. Các hoạt động du lịch gây ảnh hưởng lớn đến KDL là hoạt
động nấu nướng của nhà hàng, hoạt động vui chơi giải trí…
 Đã đánh giác các tác động do hoạt động du lịch gây ra cho KDL trong đó, tác
động lớn nhất là tác động đối với môi trường nước.
 Đã đề xuất các giải pháp nhằm phát triển du lịch tại KDL Ghềnh Ráng ngày một
tốt hơn. Trong đó giải pháp ưu tiên hàng đầu là vấn đề sử lý rác thải, nước thải tại
KDL Ghềnh Ráng.

iii 
 


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ..................................................................................................................... ii
Tóm tắt đề tài ................................................................................................................ iii
Mục lục ......................................................................................................................... iv
Danh sách các chữ viết tắt ........................................................................................... vii
Danh sách các hình ảnh .............................................................................................. viii
Danh sách các bảng biểu .............................................................................................. ix
Chương 1 MỞ ĐẦU..................................................................................................... 1 
1.1 Đặt vấn đề ............................................................................................................ 1 
1.2 Tổng quan tài liệu................................................................................................. 1 
1.3 Mục tiêu nghiên cứu............................................................................................. 3 
1.3.1 Mục tiêu chung .............................................................................................. 3 
1.3.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể ........................................................................... 3 
1.4 Đối tượng nghiên cứu .......................................................................................... 4 
1.5 Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 4 
Chương 2 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU ......................................... 5 
2.1 Khái quát về khu du lịch Ghềnh Ráng ................................................................. 5 

4.1.1.4 Hệ thống cung cấp nước ........................................................................... 21 
4.1.1.5 Hệ thống thoát nước mặt .......................................................................... 21 
4.1.1.6 Nhà cửa, công trình kiến trúc ................................................................... 21 
4.1.2 Các loại hình du lịch và sản phẩm du lịch của KDL Ghềnh Ráng .............. 22 
4.1.3 Nguồn nhân lực phục vụ du lịch .................................................................. 23 
4.1.4 Kết quả các chỉ tiêu về du lịch giai đoạn 2006 – 2011 ................................ 25 
4.2 Phân tích các khía cạnh môi trường và tài nguyên từ các hoạt động du lịch của
KDL Ghềnh Ráng .................................................................................................... 26 
4.2.1 Danh mục các hoạt động – khía cạnh – tác động ( AIM ) ........................... 26 
4.2.2 Đánh giá các tác động của các khía cạnh môi trường trên các đối tượng bị tác
động

.................................................................................................................. 27 

4.2.2.1 Chất thải lỏng ............................................................................................ 28 
4.2.2.2 Chất thải rắn .............................................................................................. 30 
4.2.2.3 Chất thải khí .............................................................................................. 31 
4.2.2.4 Tiếng ồn .................................................................................................... 31 
4.3 Đánh giá các tác động của các hoạt động du lịch đến môi trường và tài nguyên
của KDL Ghềnh Ráng .............................................................................................. 32 
4.3.1 Các tác động của hoạt động du lịch đến thành phần môi trường ................ 32 
4.3.2 Sự tổn hại các thành phần môi trường chính ............................................... 34 
v 
 


4.4 Giải pháp quản lý, giảm thiểu các tác động của hoạt động du lịch và định hướng
phát triển ( SA, SWOT) ........................................................................................... 36 
4.4.1 Thu hút các bên liên quan trong hoạt động du lịch ..................................... 37 
4.4.2 Đề xuất các tiêu chí giới hạn của các tác động môi trường ......................... 40 

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BTNMT

: Bộ Tài Nguyên Môi Trường

BVMT

: Bảo Vệ Môi Trường

DL

: Du Lịch

KDL

: Khu Du Lịch

PTBV

: Phát Triển Bền Vững

UBND

: Ủy Ban Nhân Dân

vii 
 


DANH SÁCH CÁC HÌNH ẢNH

Bảng 4.8: Các tiêu chí hạn chế ảnh hưởng của hoạt động du lịch .............................. 41 
Bảng 4.9: Ma trận SWOT cho phát triển du lịch tại KDL Ghềnh Ráng ..................... 47 

ix 
 


 

Chương 1
MỞ ĐẦU

1.1 Đặt vấn đề
Hiện nay, cuộc sống trong thời đại công nghiệp hóa hiện đại hóa với áp lực công
việc căng thẳng thì con người muốn tìm về thiên nhiên để thư giãn, hưởng thụ bầu
không khí trong lành. Với nhu cầu ngày càng cao của con người đã tác động làm cho
môi trường của chúng ta ngày càng trở nên ô nhiễm bởi: Khói bụi của nhà máy, chất
thải của các khu công nghiệp, các hoạt động du lịch…do đó mà mối quan tâm hàng
đầu của mọi người trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống hiện nay là môi trường.
Sự phát triển của các ngành kinh tế đa phần đều gắn liền với vấn đề môi trường.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với sự phát triển của ngành kinh tế tổng hợp có tính
liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao như ngành du lịch. Môi trường được xem như
là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, tính hấp dẫn của các sản
phẩm du lịch, qua đó ảnh hưởng đến khả năng thu hút khách và đến sự tồn tại của hoạt
động du lịch.
Vì vậy, ô nhiễm môi trường đối với ngành du lịch, sự tác động của hoạt động du
lịch tới tài nguyên thiên nhiên, nhân văn là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng. Nếu như,
môi trường tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên không được bảo tồn và quản lý tốt thì chắn
chắc du lịch sẽ không còn tồn tại.
Việt Nam có đủ các yếu tố để phát triển ngành du lịch trở thành ngành kinh tế

đó. Nhưng hiện tại, các khu du lịch này còn chưa chú trọng vào việc tái tạo, cải tạo lại
các vấn đề môi trường, điều kiện du lịch.
Ở Việt Nam, với sự giúp đỡ của các tổ chức trên thế giới đã thực hiện được nhiều
nghiên cứu: Dự án Tăng cường Năng lực cho Các cơ quan Quản lý Môi trường Việt
Nam (SEMA/NEA) tài trợ tiền bản quyền và tiền in, Dự án Du lịch Bền vững (IUCN).
Bên cạnh các nghiên cứu đó còn có các nghiên cứu khác trong nước đã có nhiều đóng
góp cho việc phát triển du lịch như: Tiêu chuẩn vệ sinh môi trường và an toàn thực
phẩm trong hệ thống cơ sở lưu trú du lịch đã được xếp hạng ở Việt Nam (CN Đỗ Thị
Xoan); Nghiên cứu xây dựng mô hình bảo vệ môi trường du lịch với sự tham gia của
cộng đồng, góp phần phát triển du lịch bền vững trên đảo Cát Bà - Hải Phòng (TS.

1
 


 

Phạm Trung Lương); Cơ sở khoa học xây dựng hệ thống chỉ tiêu môi trường cho hoạt
động du lịch biển Việt Nam (TS. Đỗ Thị Thanh Hoa ).
Hiện nay cũng có nhiều nghiên cứu của các trường đại học như: ĐH Dân Lập
Văn Lang, ĐH Cần Thơ, ĐH Xã Hội Và Nhân Văn, ĐH Huế… thuộc các mảng về du
lịch sinh thái. Đại học Nông Lâm Tp. HCM là một trong những trường có nhiều
nghiên cứu về lĩnh vực này, các nghiên cứu theo hướng như: Đánh giá tiềm năng, định
hướng phát triển, thu hút sự tham gia của cộng đồng vào du lịch sinh thái, ứng dụng
GIS trong việc quản lý tài nguyên - văn hóa và nhiều khía cạnh khác… cũng có nhiều
nghiên cứu liên quan đến việc đánh giá các tác động của du lịch như:
1. “ Đánh giá và đề xuất các giải pháp quản lý tác động của du khách trong hoạt động
du lịch sinh thái tại vườn quốc gia Cát Tiên ” (Nguyễn Hiền Thân – Đại học Nông
Lâm TP. Hồ Chí Minh).
2. “ Định hướng phát triển du lịch biển Lăng Cô- Thừa Thiên Huế ” (Trần Thị

hiện nay ra sao?
2. Những khía cạnh hoạt động môi trường nào có ý nghĩa tại KDL? Và tác động của
nó là gì?
3. KDL Ghềnh Ráng hiện này có những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức
nào để phát triển?
4. Tiêu chí và chỉ tiêu nào phù hợp để quản lý và hạn chế các tác động.
1.3 Mục tiêu nghiên cứu
1.3.1 Mục tiêu chung
Khảo sát và đánh giá của hoạt động du lịch tại khu du lịch Ghềnh Ráng Bình
Định đến môi trường và tài nguyên nhiên nhiên ở đây. Từ đó, đề xuất các giải pháp
giảm thiểu đồng thời quản lý các tác động đó góp phần giúp cho hoạt động du lịch tại
đây phát triển lâu dài và bền vững.
1.3.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
 Tìm hiểu hiện trạng tài nguyên, môi trường và quản lý hiện nay của khu du lịch
Ghềnh Ráng
 Khảo sát và đánh giá các tác động của hoạt động du lịch đến khu du lịch Ghềnh
Ráng và đánh giá những ảnh hưởng ngược lại với hoạt động du lịch tại đây.
 Phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của KDL Ghềnh
Ráng.

3
 


 

 Xây dựng các tiêu chí và tiêu chuẩn giới hạn có thể chấp nhận được để quản lý
hoạt động DL tại Ghềnh Ráng theo hướng bền vững.
1.4 Đối tượng nghiên cứu
 Khách du lịch: Khách du lịch đến tham quan khu du lịch.

Nhơn – Sông Cầu với khí hậu mát mẻ và phong cảnh đẹp.
Quần thể đồi Ghềnh Ráng là khu vực có khả năng phát triển thành KDL tổng hợp
vào loại bậc nhất ở thành phố Quy Nhơn nói riêng và Bình Định nói chung. Các loại
hình du lịch có thể phát triển ở đây gồm: Du lịch tham quan tìm hiểu di tích thắng
cảnh, thơ ca Hàn Mạc Tử, nghỉ mát, tắm biển, vui chơi giải trí, thể thao, ẩm thực…
Với lợi thế cảnh quan đa dạng và điều kiện nghỉ dưỡng lý tưởng, KDL Ghềnh
Ráng đã thu hút hàng trăm nghìn lượt khách ghé thăm hàng năm. KDL đang từng bước
được công ty cổ phần du lịch Sài Gòn – Quy Nhơn đầu tư nâng cấp, cải tạo các công
trình hiện có và xây dựng thêm nhiều cơ sở hạ tầng đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ
dưỡng của du khách. Dự án phát triển khu thắng cảnh Ghềnh Ráng đang góp phần đưa
Quy Nhơn thành điểm du lịch hấp dẫn, tạo nên một khu vui chơi giải trí cho nhân dân
thành phố Quy Nhơn nói riêng và khách du lịch nói chung.
5
 


 

2.1.2 Đặc điểm tự nhiên
2.1.2.1 Vị trí địa lý
KDL Ghềnh Ráng được xây dựng tại núi Ghềnh Ráng, phường Ghềnh Ráng
thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Diện tích 168 ha, có vị trí rất thuận lợi để phát
triển du lịch, nằm ngay cửa ngõ Đông Nam thành phố Quy Nhơn, cách trung tâm
thành phố 2km, tại chân dốc Quy Hòa, đường Hàn Mạc Tử.
Vị trí trung tâm núi Ghềnh Ráng như sau:
- 13044'00" Vĩ độ Bắc.
- 109012'50" Kinh độ Đông.
 Đông giáp: Biển Đông.
 Tây giáp: Đèo Quy Hòa.
 Nam giáp: Bệnh viện phong Quy Hòa.

dạng địa hình xói mòn phát triển trên đá magma xâm nhập phức hệ vân canh,
ngoài ra dọc theo bờ biển sườn dốc 40 – 600 tạo ra vách đứng lộ đá gốc, hình
thành dạng địa hình sườn đổ lỡ. Chân sườn tích tụ đống đá lỡ kích thước và hình
thù khác nhau.

-

Địa chất công trình: Chủ yếu là đất sỏi, có tỷ lệ đá xen kẽ lớn, bề mặt thềm đất
mỏng. Theo kết quả báo cáo địa chất của liên đoàn địa chất Trung Trung Bộ (
đoàn thi công công trình địa chất ) phục vụ cho thiết kế kỹ thuật các công trình
của KDL, địa chất của khu vực này được miêu tả như sau: Nền địa chất chỉ có
một loại đá magma xâm nhập phức hệ vân canh, gồm đá Granite hạt trung nhỏ.
Đặc điểm và tính chất cơ lý của các lớp đất đá, thứ tự từ trên xuống như sau:
 Lớp phủ đất trồng.
 Lớp sét pha lẫn sạn sỏi màu phớt vàng, loang lỗ trắng
 Lớp đá gốc bán phong hóa đến tươi.

-

Khu vực ven biển chịu tác động của nhiều yếu tố như mưa bão, sóng biển nên
quan sát trên bề mặt của khu vực có các hiện tượng rửa trôi tạo nên rãnh xói là
chủ yếu, ngoài ra còn có hiện tượng mài mòn, tái tạo bờ do sóng biển. Hiện
tượng đá đổ, đất lở men theo bờ biển do tác động của sóng và gió tạo vách có độ
dốc lớn 40 – 600, đặc biệt vào mùa mưa bão, hiện tượng này xảy ra bất cứ lúc nào
gây nguy hiểm cho các công trình ở sát biển.

2.1.2.3 Khí hậu
Thành phố Quy Nhơn nằm trong khu vực vùng duyên hải Nam Trung Bộ với khí
hậu nhiệt đới gió mùa, chi phối bởi gió Đông Bắc trong mùa mưa và gió Tây trong
mùa khô. Đặc trưng khí hậu như sau:

là Tây đến Tây Bắc. Vận tốc gió trung bình tại thành phố Quy Nhơn là 2 – 4
m/s. Trong những trường hợp đặc biệt như: Giông, bão…vận tốc rất lớn, có thể
đạt tới 40 m/s.
 Môi trường không khí của KDL Ghềnh Ráng có đặc thù riêng, đó là môi trường
không khí của một vùng núi sát biển nên mát mẻ quanh năm

9
 


 

2.1.2.4 Đặc điểm thủy văn
KDL nằm trên đồi cao, không bị ảnh hưởng của nước lũ, nhưng chịu tác động
của bão, đặc biệt là hướng gió Bắc tác động trực tiếp vào KDL. Trong khu vực đồi
Ghềnh Ráng chỉ có các khe suối nhỏ chỉ có diện tích lưu vực Flv = 5 – 40 ha. Độ dốc
lòng suối I = 15% - 30%. Phía đông của KDL giáp với biển Đông, hoạt động du lịch
chịu ảnh hưởng trực tiếp của nước biển.
2.1.2.5 Động - Thực vật
Địa hình KDL là vùng núi kéo dài từ Ghềnh Ráng đến Quy Hòa, bao gồm hệ sinh
thái biển và núi với các loài thực vật phong phú cùng hệ động vật núi và biển:
Động vật
 Vùng ven biển KDL và kế cận KDL là Bãi Xếp, khu Hải Giang, Đầm Thị Nại và
cảng Quy Nhơn bao gồm nhiều loài: Tôm hùm, tôm sú…và 34 loại cá như cá
móm, cá bạc má, cá hồng, cá mú, cá dìa,… tại phía Nam KDL Ghềnh Ráng, rạn
san hô đang được nghiên cứu phục hồi ở khu vực Hải Giang, cù Lao Xanh và
Hòn Đất. Điều này sẽ góp phần gia tăng được những cảnh quan tự nhiên đẹp
nhằm thu hút khách du lịch.
 Vùng núi Ghềnh Ráng bao gồm các loài: Sóc, một số loài chồn, gà rừng và nhiều
loại chim đất…

11
 


 

Chương 3
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
 

3.1 Nội dung nghiên cứu
-

Khảo sát hiện trạng du lịch và tài nguyên thiên nhiên khu du lịch Ghềnh Ráng.

-

Phân tích các ảnh hưởng của các hoạt động du lịch lên môi trường tài nguyên
khu du lịch Ghềnh Ráng.

-

Đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu các ảnh hưởng của các hoạt động đó đến
môi trường và tài nguyên khu du lịch Ghềnh Ráng.

3.2 Phương pháp nghiên cứu
3.2.1 Phương pháp thu thập số liệu
Sử dụng phương pháp thu thập số liệu, thu thập số liệu ở những cơ quan ( UBND
thành phố Quy Nhơn, sở du lịch thương mại tỉnh Bình Định, công ty cổ phần du lịch
Sài Gòn – Quy Nhơn, UBND phường Ghềnh Ráng, thu thập các tài liệu tham khảo

Mục đích

Quan sát trực tiếp Trong KDL: Tất - Các hệ động, thực - Đánh giá sơ bộ
và ghi nhận. Chụp cả các điểm tham vật.
hình.

hiện trạng KDL về

quan, các khu vực - Các hoạt động của môi trường, hoạt
diễn ra hoạt động du khách, phương tiện động du lịch qua
đó xác định các
du lịch. Các khu vận chuyển…
vực dịch vụ phục
vụ du lịch, các
công trình xử lý
môi trường.

- Các yếu tố môi
trường

đất,

không khí.

vấn đề còn tồn tại.

nước - So sánh độ tin
cậy các thông tin

- Các cơ sở hạ tầng