Đề cương bài giảng môn CNXHKH Nguyễn Quang Hoài Châu
Chương IX
VẤN ĐỀ GIA ĐÌNH
TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHÚ NGHĨA XÃ HỘI
Số tiết của chương: 4
Số tiết giảng: 2
Số tiết thảo luận, tự học: 2
A/MỤC ĐÍCH:
Phân tích làm rõ mối quan hệ giữa gia đình và xã hội, những chức năng của gia đình
trong quá trình xây dựng CNXH, từ đó hiểu sâu những định hướng và nội dung xây dựng gia
đình ở Việt Nam hiện nay
B/YÊU CẦU:
- Thấy được mối quan hệ tác động qua lại giữa gia đình và xã hội.
- Nắm được những chức năng của gia đình dưới CNXH, từ đó có khả năng vận dụng
xây dựng gia đình mới XHCN.
- Phân tích những tiền đề xây dựng gia đình mới XHCN.
- Làm rõ những định hướng và nội dung xây dựng gia đình văn hoá ở nước ta hiện
nay.
C/NỘI DUNG GIẢNG
I- Vị trí, chức năng của gia đình trong xã hội
1. Quan niệm về gia đình.
2. Vị trí của giá đình trong xã hội
3. Các chức năng cơ bản của gia đình
II- Điều kiện xây dựng gia đình trong qúa trình xây dựng CNXH
1. Điều kiện kinh tế - xã hội
2. Điều kiện chính trị và văn hoá – xã hội
D/ NỘI DUNG TỰ HỌC
III- Những định hướng cơ bản và nội dung xây dựng gia đình Việt Nam hiện
nay
1. Những định hướng cơ bản xây dựng gia đình mới ở nước ta
2. Một số nội dung chủ yếu của xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay.

vì GĐ có sở hữu, Sx, thu nhập và TDùng riêng của nó.
b/ Đăc trng các mối quan hệ cơ bản của gia đình
- Hôn nhân và quan hệ hôn nhân: quan hệ giữa vợ và chồng, là một quan hệ cơ bản
của sự hình thành, tồn tại và phát triển của gia đình.
Là quan hệ tính giao giữa nam và nữ nhằm thoả mãn các nhu cầu tâm sinh lý, tình
cảm và đảm bảo tái sản xuất ra con ngời.
Luôn chiụ sự chi phối của các quan hệ kinh tế và bản chất chế độ xã hội mà trên đó
nó đợc hình thành và phát triển, do đó, trong bất cứ chế độ xã hội nào nó có thể và
cần phải đợc xã hội thừa nhận ở những mức độ, trình độ xã hội khác nhau (thông qua
luật pháp và đạo đức xã hội).
Hôn nhân là tiền đề của GĐ, dới CNXH chế độ hôn nhân tự nguyện 1 vợ 1 chồng là
cơ sở để XD GĐ mới.
Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ là hôn nhân dựa trên cơ sở của tình yêu chân chính.
Tình yêu chân chính là quan hệ tình cảm nảy sinh trong quá trình gặp gỡ, hiểu
biết và thông cảm với nhau giữa nam và nữ. Trong quá trình gặp gỡ và hiểu biết
đó, họ tìm thấy ở nhau những điểm tơng đồng có thể bảo đảm cho việc xây dựng
cuộc sống lứa đôi bền vững, từ đó họ gắn bó, quyến luyến, yêu thơng nhau và đi
đến kết hôn với nhau.
Quan hệ hôn nhân là tiền đề, là cơ sở có tính chất quyết định sự hình thành, phát
triển và tồn tại của GĐ, do đó khi quan hệ hôn nhân bị dạn nứt hoặc tan vỡ thì hạnh
phúc GĐkhó bảo đảm và sớ hay muộn GĐ cũng sẽ bị tan vỡ.
*KL; Từ tình yêu Hôn nhân phải trải qua các bớc sau:
1. gặp gỡ

2. hiểu biết

3. thông cảm

4. đồng cảm


định dối với GĐ.
- GĐ hạnh phúc hoà thuận thì cả cộng đồng và XH tồn tại và vận động 1 cách êm
thấm.
b/ Trình độ phát triển KT - XH quyết định quy mô, kết cấu, hình thức tổ chứcvà tính
chất của GĐ
- Theo quan điểm DVLS: GĐ là hình thức thức phản ánh đặc thù của trình độ SX,
trình độ phát triển kinh tế
- Sự phát triển của các PTSX, các hình thái KT - XH dẫn tới sự biến đổi về hình thức
tổ chức, quy mô, kết cấu, tính chất của GĐ.
- Sự biến đổi của GĐ diễn ra nh sau:
+ GĐ tập thể quần hôn (GĐ huyết thống, đối ngẫu, cặp đôi)
+ GĐ cá thể (1 vợ 1 chồng)
c/ Gia đình là một thiết chế cơ sở, đặc thù của XH, là càu nối giữa cá nhân với XH
- Trong hệ thống cơ cấu tổ chức của XH, GĐ đợc coi là thiét chế cơ sở đầu tiên nhỏ
nhất.
- Sự vận động biến đổi của thiết chế GĐ phải tuân theo quy luật chung của cả hệ
thống XH song có sự kế thừa các giá trị văn hoá truyền thống của từng địa phơng khu vực.
- Sự tác động đồng thuận hay không đồng thuận của XH và nhà nớc sẽ có ảnh hởng
tích cực hoặc tiêu cực đối với sinh hoạt của GĐ.
d/ Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phú, sự hài hoà trong đời sống cá nhân
của mỗi thành viên, mỗi công dân của XH
- Sự yên ổn , hạnh phúc của GĐ là tiền đề, điều kiện quan trọng cho sự hình thành,
phát triển nhân cách, bảo đảm dạt hiệu quả cho các hoạt động lao động của XH
- Xây dựng GĐ hạnh phúc là trách nhiệm, mục tiêu phấn đấu của XH vì sự ổn định
và phát triển của XH.

cng bi ging mụn CNXHKH Nguyn Quang Hoi Chõu
3. Các chức năng cơ bản của gia đình
a/ Chức năng sinh sản - tái sản xuất ra con ngời:
- Đây là chức năng cơ bản và riêng có của gia đình, vừa đáp ứng nhu cầu tự

con ngòi từ lúc mới sinh-> tuổi thơ -> tuổi trởng thành -> tuổi già. ở mỗi giai đoạn của
chu trình ấy đều có những nội dung và hình thức giáo dục cụ thể,thích hợp. Biện pháp
giáo dục tốt nhất là sự nêu gơng.
- Giáo dục của gia đình gắn liền với giáo dục của nhà trờng và xã hội là một yêu cầu
quan trọng của sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ, xây dựng con ngời mới trong CNXH.
d/ Chức năng thoả mãn các nhu cầu tâm - sinh lý, tình cảm:
- Là chức năng quan trọng, có tính chất văn hoá - xã hội để xây dựng gia đình
hạnh phúc.

cng bi ging mụn CNXHKH Nguyn Quang Hoi Chõu
- Nội dung: giải quyết các vấn đề liên quan đến giới tính, tâm lý lứa tuổi, những
căng thẳng mệt mỏi, chia sẻ và đáp ứng nhu cầu tâm - sinh lý giữa vợ - chồng, giữa cha
mẹ - con cái
- Sự hiểu biết về tâm - sinh lý cá nhân, sở thích, tâm t, nguyện vọng của nhau để ứng
sử phù hợp, chân thành, tế nhị, tạo bầu không khí tinh thần ổn định trong GĐ, làm cho các
thành viên trong GĐ có điều kiện sống lạc quan và tích cực hơn.
* KL: Nh vậy, gia đình là một thiết chế đa chức năng, các chức năng của gia đình là
một thể thống nhất và nhiều khi đợc thể hiện tổng hợp trong một công việc hoặc nhiều hoạt
động gia đình. Thực hiện chức năng là trách nhiệm của mọi thành viên gia đình, trớc hết và
quan trọng nhất là phụ nữ. Vì vậy việc xây dựng gia đình mới gắn với việc giải phóng phụ
nữ là yêu cầu khách quan của sự nghiệp xây dựng CNXH.
Gia đình và xã hội có tác động qua lại. Mọi quan điểm tuyệt đối hoá, đề cao quá mức
hay phủ nhận, hạ thấp vai trò của gia đình đều là sai lầm.
II- Những điều kiện xây dựng gia đình trong quá trình xây dựng
Chủ Nghĩa Xã hội
1. Điều kiện kinh tế - xã hội
Quá trình cải tạo xây dựng CNXH đã tạo ra những cơ sở kinh tế - xã hội cần thiết
làm điều kiện và tiền đề để xây dựng gia đình mới khác về nhiều mặt so với gia đình cũ trớc
đây. Đó là :
- Sự phát triển cao của lực lợng sản xuất, cơ sở vật chất của CNXH từng bớc đợc xây