Đánh giá quy định pháp luật về thẩm quyền xét xử vụ án hành chính theo cấp xét
xử và địa giới lãnh thổ của Tòa án nhân dân
A. Phần mở bài
Luật tố tụng hành chính mới ban hành, các vụ khiếu kiện hành chính xảy ra
ít nên chưa thấy rõ các lỗ hổng lập pháp cũng như chưa thấy nhiều những hạn chế
trong thực thi pháp luật. Tuy nhiên, không vì những vụ án hành chính xảy ra ít mà
lơ là việc hoàn thiện pháp luật, vì khiếu kiện vụ án hành chính, giải quyết vụ án
hành chính là ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Cơ sở để người
dân có lòng tin đối với bộ máy nhà nước cũng như các cơ quan tư pháp. Bộ máy
nhà nước ta còn nhiều sự ràng buộc trên thực tế giữa các cơ quan tư pháp và cơ
quan hành chính. Vì vậy, xác định thẩm quyền phù hợp, khách quan, đảm bảo công
bằng văn minh là yếu tố rất quan trọng.

I.

B. Phần nội dung
Khái quát chung về thẩm quyền xét xử vụ án hành chính
1. Khái niệm liên quan:
- Thẩm quyền:
Theo từ điển tiếng Việt “thẩm quyền là quyền đầy đủ để xét đoán, định đoạt

về một vấn đề nào đó”. Theo từ điển Luật học, “thẩm quyền” là tổng hợp các
quyền và nghĩa vụ hành động, quyết định của các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống
bộ máy nhà nước do pháp luật quy định. Như vậy, dưới những góc độ khác nhau
thì khái niệm “thẩm quyền” được giải thích có đôi chút khác nhau. Tuy nhiên, có
thể chung quy lại thẩm quyền chính là phương tiện để các chủ thể đại diện cho
quyền lực nhà nước thực hiện và duy trí nhiệm vụ, công vụ của mình.
Đối với Tòa án, thẩm quyền là khả năng nhà nước quy định cho cơ quan này
trong việc xem xét và phán quyết về tranh chấp pháp lý. Khi được nhà nước trao
quyền, Tòa án sau khi thụ lý vụ án, sẽ xem xét và ra phán quyết có tình bắt buộc
phải thi hành với các đối tượng có liên quan.


Theo Điều 31 Luật tố tụng hành chính 2015 thì Tòa án cấp huyện giải quyết
theo thủ tục sơ thẩm những khiếu kiện sau đây:
1 Giáo trình Luật Tố tụng hành chính, trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, 2015


1. Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành
chính nhà nước từ cấp huyện trở xuống trừ quyết định hành chính, hành vi hành
chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện.
2. Khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc của người đứng đầu cơ quan, tổ
chức từ cấp huyện trở xuống trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án đối
với công chức thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức đó.
3. Khiếu kiện danh sách cử tri của cơ quan lập danh sách cử tri trên cùng phạm vi
địa giới hành chính với Tòa án.2
1.2. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh:
Thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh theo quy định tại Điều 32 của Luật tố tụng
hành chính 2015:
-

Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của bộ, cơ quan ngang bộ,
cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Kiểm
toán nhà nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và quyết
định hành chính, hành vi hành chính của người có thẩm quyền trong cơ quan đó
mà người khởi kiện có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên cùng phạm vi địa
giới hành chính với Tòa án; trường hợp người khởi kiện không có nơi cư trú, nơi
làm việc hoặc trụ sở trên lãnh thổ Việt Nam thì thẩm quyền giải quyết thuộc Tòa án
nơi cơ quan, người có thẩm quyền ra quyết định hành chính, có hành vi hành
chính; Ví dụ: Hai công ty tại Hà Nội ký hợp đồng chuyển giao công nghệ, đã gửi
lên Bộ trưởng Bộ Khoa học công nghệ phê duyệt. Tuy nhiên, khi hết thời hạn pháp
luật quy định, hợp đồng không được phê duyệt cũng không có lý do chính đáng

nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài hoặc của người có thẩm
quyền trong cơ quan đó mà người khởi kiện có nơi cư trú trên cùng phạm vi địa
giới hành chính với Tòa án; trường hợp người khởi kiện không có nơi cư trú tại
Việt Nam thì Tòa án có thẩm quyền là Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội hoặc Tòa

-

án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh;
Khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc của người đứng đầu cơ quan, tổ chức
cấp tỉnh, bộ, ngành trung ương mà người khởi kiện có nơi làm việc khi bị kỷ luật

-

trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án;
Khiếu kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh
mà người khởi kiện có nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trụ sở trên cùng phạm vi địa

-

giới hành chính với Tòa án;
Trong một số trường hợp cần thiết, Tòa án cấp tỉnh có thể lấy lên giải quyết vụ án
hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp huyện
2. Thẩm quyền theo địa giới lãnh thổ


Thẩm quyền theo địa giới lãnh thổ là thẩm quyền để xác định Tòa án nơi
nào, ở đâu có quyền xét xử vụ án hành chính. Sau khi đã xác định được loại việc
và cấp xét xử, cần phải xác định Tòa án nơi nào có thẩm quyền xét xử đối với
khiếu kiện đó. Tức, xác định Tòa án huyện nào, Tỉnh nào.
Luật tố tụng hành chính 2015 không có điều luật cụ thể quy định về thẩm

Đánh giá quy định pháp luật về thẩm quyền xét xử vụ án hành

-

chính theo cấp xét xử và địa giới lãnh thổ của Tòa án nhân dân
Về thẩm quyền theo cấp xét xử: So với các quy định của Luật Tố tụng hành chính
năm 2010, Điều 31 và Điều 32 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 có những sửa
đổi, bổ sung cơ bản để phân định rõ thẩm quyền giải quyết các VAHC giữa Tòa án

•

cấp huyện với Tòa án cấp tỉnh:
Thứ nhất, có sự thay đổi lớn về thẩm quyền giải quyết các VAHC của Tòa án cấp
huyện và Tòa án cấp tỉnh trong Luật Tố tụng hành chính năm 2015. Đó là, đối với
quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND
cấp huyện thì thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm thuộc về Tòa án cấp tỉnh
chứ không còn thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp huyện. Đối với quy định này hiện
nay đang có hai luồng quan điểm.
Quan điểm thứ nhất cho rằng: Quy định này có ý nghĩa trong việc thúc đẩy
dân chủ, công khai, minh bạch nền hành chính; tạo điều kiện để thẩm phán thực
hiện tốt nguyên tắc độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Mặc dù chủ trương cải cách
tư pháp hiện nay là tăng thẩm quyền cho Tòa án cấp huyện, bảo đảm cho thẩm
phán và tòa án độc lập xét xử nhưng do nhiều nguyên nhân, Tòa án cấp huyện vẫn
phụ thuộc nhiều vào cấp ủy và cơ quan hành chính. Việc giao cho Tòa án cấp tỉnh
giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND cấp
huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện sẽ khắc phục tình trạng e ngại, nể nang của
thẩm phán trong việc xét xử; nếu có kháng cáo, kháng nghị thì sẽ do Tòa án nhân
dân cấp cao giải quyết theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, nên tính độc lập và




Thứ hai, khoản 8 Điều 32 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định: “Trường
hợp cần thiết, Tòa án cấp tỉnh có thể lấy lên giải quyết vụ án hành chính thuộc
thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp huyện theo quy định tại Điều 31 của Luật
này”. Quy định này đã được hướng dẫn tại Điều 4 Nghị quyết số 02/2011/NQHĐTP ngày 29/7/2011 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng
dẫn thi hành một số quy định của Luật Tố tụng hành chính (Nghị quyết số
02/2011/NQ-HĐTP)6. Theo các nội dung đã được hướng dẫn thì các khiếu kiện sau
đây cũng thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp tỉnh: Khiếu kiện quyết định
hành chính, hành vi hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp huyện
mà các thẩm phán của Tòa án cấp huyện đó đều thuộc trường hợp phải từ chối tiến
hành tố tụng hoặc bị thay đổi; Vụ án có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc
cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện ngoại giao của nước Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài hoặc cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Có thể thấy, đây là một quy định mang tính linh động, hỗ trợ giữa Tòa án cấp
huyện và Tòa án cấp tỉnh, tránh được thủ tục rườm rà, phức tạp mà vẫn giải quyết
được vụ án một cách chính xác. Tuy nhiên, quy định này cũng có thể phát sinh
hành vi lạm quyền của Tòa án cấp tỉnh nếu sử dụng một cách bừa bãi mà không có
căn cứ. Vì vậy, nên có văn bản hướng dẫn hoặc Điều luật cụ thể quy định về cụm

-

từ “trường hợp cần thiết” để tránh sự lạm dụng của Tòa án cấp tỉnh.
Về thẩm quyền theo địa giới lãnh thổ: Thẩm quyền theo địa giới lãnh thổ không
được quy định riêng tại một điều luật cụ thể mà nằm trong từng đoạn cuối của từng
Khoản trong các Điều luật quy định thẩm quyền của Tòa án theo cấp ( Điều 31,32).
5 Chỉ thị 01/2008/CT-CA về việc triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm công tác của ngành Tòa án
nhân dân năm 2008
6 Quy định này đã hết hiệu lực tuy nhiên có thể sử dụng để tham khảo.



phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật

4.
5.
6.

Tố tụng hành chính.
Luật Tố tụng hành chính 2015
Giáo trình Luật tố tụng hành chính, Trường đại học Kiểm sát Hà Nội, 2015
Chỉ thị 01/2008/CT-CA về việc triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ

7.

trọng tâm công tác của ngành Tòa án nhân dân năm 2008
Bản thuyết minh về dự án luật Tố tụng hành chính (sửa đổi) số 72 –
TANDTC, KHXX,