VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

H

C N

C XÃ HỘI NH
I

N

H

I V I INH VI N
CAO

N

H

N ỘC HI
IỆN I N

Chuyên ngành: C
Mã số

: 876 01 01

NV N H C


CC C

VI

V
CĐSP

Cao đ ng S phạm

CTXH

Công tác xã hội

DTTS

D n tộc thi u số

GVCN

Giáo viên ch nhiệm

HSSV

H c sinh, sinh viên

NVXH

Nh n viên xã hội



C N

C XÃ HỘI NH

.......................................................7

n tộc thi u số: khái niệm và đặc đi m ..............................................7

. . L luận về công tác xã hội nh m đối với sinh viên
. . Các yếu tố ảnh h

n tộc thi u số .................12

ng đến công tác xã hội nh m đối với sinh viên

n tộc thi u

số ...............................................................................................................................17
. . C s pháp l về công tác xã hội nh m đối với sinh viên
C ươ

2

VI N

H C

N


. . Thực trạng các yếu tố ảnh h

n tộc thi u số28

ng đến công tác xã hội nh m đối với sinh viên

n tộc thi u số..........................................................................................................47
C ươ

3

N

VIỆC
H

C N

CHO INH VI N
N N

VI N
. .

N

CAO HIỆ

N ỘC HI
ng


ng công tác xã hội nh m h tr t m kiếm việc làm cho sinh viên

n tộc

thi u số tr ờng CĐSP Điện iên ..............................................................................55
. . Đề xu t iện pháp n ng cao hiệu quả công tác xã hội nh m cho sinh viên

n

tộc thi u số tr ờng Cao đ ng S phạm Điện iên ....................................................66
K

N ..............................................................................................................73
I IỆ

HA

KH O ......................................................................................75


ANH

CC C I

,

N

2 1: Nhu c u tham gia các hoạt động công tác xã hội nh m c a SV


n tộc thi u số ................................. 50

2 1 : Các yếu tố thuộc về lãnh đạo c quan ..................................... 52
3 1 Nhu c u tham gia vào tiến tr nh Công tác xã hội nh m .... Error!
Bookmark not defined.
3 1 Mô tả thành ph n nh m nghiên cứu ............................................... 56


Ở Ầ
1.
Trong xu thế hội nhập toàn c u, Việt Nam đang từng

ớc kh ng định vị tr

quan tr ng c a m nh trên tr ờng quốc tế. Xu thế toàn c u hoá về kinh tế đòi hỏi c n
c nguồn nh n lực c tri thức, năng động, sáng tạo. Do đ điều c n thiết đặt ra là
ngành Giáo

c - Đào tạo phải đ i mới quá tr nh đào tạo nguồn nh n lực. Đặc iệt

là đ i mới giáo

c - đào tạo

ậc cao đ ng, đại h c. Hiện nay, việc ch tr ng rèn

luyện k năng nghề nghiệp cho ng ời h c là nhiệm v quan tr ng hàng đ u tại các
nhà tr ờng đại h c, cao đ ng. Luật giáo


lập, tự ch và sáng tạo.
Nh m sinh viên

n tộc thi u số v n còn gặp nhiều v n đề c n sự

quan t m h tr c a xã hội. Nh m sinh viên DTTS mặc ù c c hội đ
kiện tiếp cận hệ thống giáo

c tạo điều

c, n ng cao tr nh độ nhận thức, tuy nhiên trong quá

tr nh h c tập các m còn gặp nhiều kh khăn, làm hạn chế kết quả h c tập c ng nh
ảnh h

ng tới các hoạt động khác c a ản th n. Việc h tr sinh viên trong quá

tr nh h c tập, ngoài nh ng ch nh sách h tr c a Đảng và Nhà n ớc, th các iện
pháp can thiệp h tr thông qua sự t

ng tác về t m l , xã hội c a nh ng cán ộ

chuyên môn nh NVCTXH s là nh ng hoạt động can thiệp r t hiệu quả.
Công tác xã hội nh m gi p sinh viên DTTS tạo ra cảm giác đ
nh m, qua đ gi p sinh viên DTTS l loi khi

c thuộc về

ớc vào môi tr ờng mới, thông qua


hiện và các yếu tố ảnh h

ng đến kĩ năng công tác xã hội nh m trong hoạt động

thực hành, thực tập c a sinh viên trong quá tr nh đào tạo. Luận án c ng đã khảo sát,
đánh giá kĩ năng công tác xã hội nh m c a sinh viên ngành công tác xã hội và các
yếu tố ảnh h

ng đến thực trạng kĩ năng đ ; đề xu t và t chức thực nghiệm làm rõ

t nh khả thi c a một số ph

ng pháp ạy h c trong quá tr nh đào tạo, gi p n ng cao

kĩ năng công tác xã hội nh m cho sinh viên.
Luận văn thạc sĩ c a tác giả Nguyễn Thị Thu Nguyệt

0 5

Công tác xã hội

nh m trong việc h tr sinh viên tr ờng đại h c Thăng Long cai nghiện gam
onlin

đã phản ánh thực trạng nghiện Gam onlin c a sinh viên với t n su t và

mức độ khác nhau. Hậu quả đ lại nh ng tác động tiêu cực đến hoạt động h c tập,
quá tr nh phát tri n nhận thức, t nh cảm và các mối quan hệ xung quanh c a sinh
viên. Đề tài đề xu t mô h nh công tác xã hội nh m với vai trò c a nh n viên công
tác xã hội trong tr ờng h c trong việc tr gi p sinh viên giảm thi u hành vi ch i


0

trong đề tài: “Nghiên cứu ảnh h

ngôn ng tới kết quả h c tập c a sinh viên các

ng c a yếu tố

n tộc t ng ời tại tr ờng CĐSP

Điện iên” đã tiến hành khảo sát, ph n t ch, đánh giá thực trạng năng lực ngôn ng
c a sinh viên

n tộc t ng ời tr ờng CĐSP Điện iên c ng nh xác định mối quan

hệ gi a ngôn ng và kết quả h c tập c a sinh viên

n tộc t ng ời tr ờng CĐSP

Điện iên.[20]
Trong cuốn “Công tác xã hội với các
th

ng inh xã hội đã tr nh ày khái quát về

tác xã hội với v n đề ngh o đ i

các nh m


ng trong công tac xã hội nh m. Trong đ , tác giả c đề cập đến hai loại

h nh nh m là nh m can thiệp và nh m nhiệm v . Tác giả đi s u vào các loại h nh
can thiệp nh nh m giáo
trị liệu

c, nh m giải tr , nh m xã hội h a, nh m h tr , nh m

Tuy nhiên, tác giả ch a ph n t ch s u về các loại h nh nh m trên về m c

đ ch, nội ung, h nh thức, c ng nh vai trò c a nh n viên xã hội trong nh m

.

Tác giả Nguyễn Duy Nhiên, trong cuốn giáo tr nh “Công tác xã hội nh m” đã
ph n t ch s u về vai trò c a nh m đối với cá nh n trong đời sống, kh ng định công
tác xã hội nh m là ph

ng pháp tác nghiệp c a công tác xã hội, tr nh ày tiến tr nh

công tác xã hội nh m và yêu c u về kiến thức, kĩ năng c a nh n viên xã hội trong
công tác xã hội nh m
3

ụ

v

.
ệ


ựng c s l luận về công tác xã hội nh m trong việc tr gi p sinh viên nhà tr ờng
và các yếu tố ảnh h

ng đến hoạt động này.

Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động nhóm cho sinh viên

n tộc thi u số

và các hoạt động công tác xã hội nh m đối với sinh viên tr ờng CĐSP Điện iên,
tỉnh Điện iên.
ng

ng tiến tr nh công tác xã hội nh m và đề xu t giải pháp n ng cao hiệu

quả công tác xã hội nh m cho sinh viên
ư

v

ạ

n tộc thi u số.

v

4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu l luận và thực trạng hoạt động công tác xã hội nh m với sinh viên
n tộc thi u số tr ờng CĐSP Điện iên, tỉnh Điện iên.

l ậ v

ươ

5.1. Phương pháp luận
Đề tài s

ng ph

ng pháp luận uy vật iện chứng đ x m xét hoạt động

công tác xã hội nh m đối với sinh viên trong mối quan hệ với các yếu tố h c tập,
r n luyện, đặt v n đề trong một t ng th . Nh ng v n đề liên quan đến công tác xã

4


hội đối với sinh viên
chuyên nghiệp đ

n tộc thi u số và các ph

ng pháp thực hiện công tác xã hội

c ph n t ch th o các h ớng t

ng quan đ đ a ra kết luận khách

quan, toàn iện.
5.2. Phương pháp nghiên cứu


sinh viên.... nhằm ph c v cho quá tr nh nghiên cứu.
Ph

ng pháp quan sát: Ph

ng pháp quan sát trong quá tr nh thu thập thông

tin nhằm đánh giá mức độ tin cậy c a thông tin đã thu thập thông qua việc quan sát
hành vi, c chỉ, thái độ c a ng ời đ
pháp quan sát đ
Ph

cs

c phỏng v n. Trong đề tài nghiên cứu, ph

ng

ng đ quan sát tại nhiều thời đi m khác nhau.

ng pháp phỏng v n s u: Ph

ng pháp phỏng v n s u đ

c tiến hành với

5 m u. C th nh sau: cán ộ quản l công tác sinh viên 0 m u , giáo viên ch
nhiệm 0 m u và sinh viên DTTS 0 m u nhằm t m hi u s u nh ng v n đề mà
nội ung nghiên cứu muốn thực hiện.


ễ

l ậ vă

6.1. Ý nghĩa lí luận
Đề tài này s g p ph n làm sáng tỏ một số l luận liên quan đến v n đề nghiên
cứu nh : Công tác xã hội nh m là g

Công tác xã hội nh m đối với sinh viên

5

n


tộc thi u số là g

Các yếu tố ảnh h

ng đến công tác xã hội nh m đối với sinh

viên. Đề tài th hiện vai trò c a nh n viên công tác xã hội khi làm việc với sinh viên
n tộc thi u số.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Đối với sinh viên: Đề tài gi p sinh viên nhận thức đ

c thực trạng nhu c u

công tác xã hội nh m c a ản th n. Đồng thời cung c p iện pháp n ng cao k năng


ng pháp công tác xã hội nh m.
sung hệ thống l thuyết, thực hành

chuyên iệt về công tác xã hội n i chung và công tác xã hội nh m đối với sinh viên
n tộc thi u số n i riêng.
7. K

l ậ vă

Ngoài ph n m đ u, Kết luận, Danh m c tài liệu tham khảo, Ph l c k m th o,
luận văn còn c
Ch

ch

ng:

ng : Nh ng v n đề l luận về công tác xã hội nh m đối với sinh viên

n tộc thi u số.
Ch

ng : Thực trạng công tác xã hội nh m đối với sinh viên

n tộc thi u số

tại tr ờng Cao đ ng S phạm Điện iên.
Ch


SINH VIÊN
11

1

v

ệ

v

1.1.1. Một số hái niệm
1.1.1.1. Sinh viên
C nhiều khái niệm về sinh viên, tuy nhiên, th o cách hi u chung nh t th sinh
viên là nh ng ng ời đang th o h c
nguồn nh n lực ch t l

các tr ờng đại h c, cao đ ng – n i đào tạo

ng cao, đáp ứng yêu c u c a xã hội. Thuật ng “Sinh viên”

theo gốc từ tiếng La tinh là “Stu ns”; tiếng Anh là “Stu nt”; tiếng Pháp là
“Etu iant” và tiếng Nga là “студент” c nghĩa là ng ời làm việc, h c tập nhiệt t nh
đang khai thác và t m kiếm tri thức[20, tr 55].
- Theo X.L. Rubinstein: S
được đ o ạo ro
lao đ

v sả xuấ vậ c ấ



ằ

xã

ó

s

đặc b ệ

v ê rấ cơ đ

c uẩ bị c o v ệc

c c lĩ

c ođ

ệp vụ cao v

vực k

ế, xã

ực

ệ va

,v


v ê l đạ b ểu của

vê l

ườ

ọc ở bậc đạ

ọc.

ng thành năng động, sáng tạo trong xã hội đang đ

đào tạo trong các tr ờng Đại h c và Cao đ ng, là ch th c

c

thức, tự giác, t ch cực, c

trách nhiệm cao với hoạt động c a m nh nh t là hoạt động h c tập m rộng, đào s u tri
thức tự hoàn thiện m nh hoà nhập với sự phát tri n c a xã hội. 6, tr
Nh vậy, sự phát tri n hoàn chỉnh về th ch t và vai trò xã hội đ
c ờng c

nghĩa to lớn với sự phát tri n t m l c a lứa tu i này.

* Trong luận văn này, ch ng tôi hi u và s
S

vê l


cao, đ p ứ
c

êu cầu của xã

.

ểu s

c

D n tộc đ

c hi u th o hai nghĩa:

Th o nghĩa h p th

n tộc chỉ một cộng đồng ng ời c mối liên hệ chặt ch

và ền v ng, c chung sinh hoạt kinh tế, c ngôn ng riêng, c nh ng nét đặc thù
về văn h a; xu t hiện sau ộ lạc, ộ tộc; kế thừa và phát tri n cao h n nh ng tộc
ng ời

ộ lạc, ộ tộc và th hiện thành

tự giác tộc ng ời c a

n c cộng đồng


đ

c hi u

hai mức độ:

n tộc. Hiện nay

Việt Nam thuật ng “D n tộc” c th

c chỉ đạo

c h nh thành o sự tập h p c a nhiều ộ lạc và liên minh

c

thni , c a ộ phận tộc

mức độ này, D n tộc đồng nghĩa với nh n

quốc gia hay đ t n ớc, T quốc.
â

n tộc là

i một Nhà n ớc, thiết lập trên một lãnh

ộ lạc, sau này c a nhiều cộng đồng mang t nh tộc ng ời
ng ời”. Nh vậy



D n tộc thi u số c nguồn gốc lịch s

minorité historiqu s là tập th tộc

ng ời đã c mặt trên vùng lãnh th từ l u đời mà ng ời ta th ờng g i là
địa p upl s autochoton s

, tr 5 .

Dân tộc thi u số i c

minorité immigré s là nh ng ng ời n ớc ngoài sang

định c tại quốc gia c ch quyền.
S

v ê dâ

c

Sinh viên

n tộc ản

5, tr

.

ểu s

, Tr 5 .
ườ đa

eo

â lực c ấ lượ

cao,

.

1.1.2. Đ c điểm tâm lí v v n đ thường g p c a sinh viên dân tộc thiểu số
. . . . ặc đ ể

â lí của s

Đối với sinh viên

v ê dâ

c

ểu s

n tộc thi u số nh ng i u hiện t m l c a các m chịu sự

tác động c a yếu tố liên quan đến điều kiện sống, ảnh h
văn h a xã hội

miền n i. Sinh viên

n tộc thi u số tr t

ng t

nghĩa c a sự vật, hiện

ng c ph n còn nghèo nàn,

ng – logic còn hạn chế, các m c th i qu n suy nghĩ đ n

giản, một chiều, thiếu s u s c khi nh n nhận v n đề. T
nh c, ch a mềm

n

o, linh hoạt

uy c a các m còn cứng

, Tr

Nguyên nh n là o sống trong điều kiện kinh tế ch a đ

c phát tri n, môi

tr ờng giao tiếp h p, t va chạm, t t nh phức tạp cho nên vốn sống, vốn hi u iết
c a sinh viên

n tộc thi u số còn hạn h p, sinh viên


viên

ì

uy ph thông,

c

i vậy, việc

, Tr

cả : C ng nh nh ng sinh viên n i chung, t nh cảm c a sinh

n tộc thi u số đã n định. Các m ộc lộ cảm x c, t nh cảm s u s c và ền

v ng. Các m r t coi tr ng t nh ng ời với ng ời, luôn khát khao nh ng t nh cảm
đ p, th m thiết. Điều này đ

c ộc lộ

nhu c u kết ạn th n thiết, nhu c u nhận

ng ời cùng h c a các m. Tuy nhiên,

nh ng sinh viên

n tộc thi u số khác

nhau, mức độ i u hiện c a nhu c u kết ạn c th c sự khác nhau. Sinh viên nào

n tộc thi u số đã tin yêu ai

đ th h tin yêu tuyệt đối, nếu đã ghét ai th lại ghét hết thảy. Đặc đi m t m l này
r t c th g y ức chế
Sinh viên

các m trong giao tiếp với m i ng ời.

n tộc thi u số r t g n

với quê h

ng, làng ản, g n

với gia

đ nh, òng tộc. Khi xa gia đ nh, h c tập

môi tr ờng mới sinh viên

luôn c

ng. Nh ng i u hiện này th ờng th y

i u hiện nhớ nhà, nhớ quê h

nh ng sinh viên năm thứ nh t khi mới vào h c

10