PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THẠCH THÀNH

TRƯỜNG MẦM NON THẠCH BÌNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG GIAO TIẾP CHO
TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON THẠCH
BÌNH”

Người thực hiện: Đoàn Thị Sen
Sinh ngày; 29/01/1989
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Thạch Bình
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

1


THẠCH BÌNH, NĂM 2018

MỤC LỤC
TT
NỘI DUNG
1. Mở đầu
1.1
Lý do chọn đề tài
1.2
Mục đích nghiên cứu
1.3
Đối tượng nghiên cứu

2
3
3
3
3
3
3
5
5
6
9
10
11
12
12
13
14
15

1. Mở đầu
1.1.Lý do chọn đề tài :
Con người là một sinh vật xã hội - ngay từ khi sinh ra, con người đã có
nhu cầu liên lạc, giao tiếp và ứng xử với môi trường và những người xung quanh
2


để phát triển và tồn tại. Vì thế kỹ năng giao tiếp được xem là một trong những
kiến thức nền tảng của con người... Không phải đợi đến khi trẻ đi học, thì cha
mẹ mới quan tâm đến việc dạy trẻ kỹ năng giao tiếp, mà ngay từ nhỏ đã phải có
những quan tâm và tác động đến viêc phát triển kỹ năng cần thiết này, mà một

chưa thật chú trọng và cũng chưa có được những biện pháp hiệu quả nhất để
kích thích trẻ hoạt động giao tiếp. Để giúp trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi mạnh dạn, tự
tin trong giao tiếp là giáo viên đứng lớp mẫu giáo 3 – 4 tuổi tôi thấy cần thiết
phải giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo bé 3 - 4 tuổi, nhằm đáp ứng
nhu cầu giao tiếp của trẻ, định hướng cho trẻ những thói quen, hành vi tốt, rèn
cho trẻ những kỹ năng cơ bản. Hay nói cách khác rèn luyện kỹ năng giao tiếp ở
trẻ tạo điều kiện thuận lợi giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách. Chỉ có giao
tiếp thì mới giúp trẻ tự tin trong sinh hoạt và thực hiện được các nhiệm tồn tại
được trong đời sống con người. Từ thực tế hàng ngày tiếp xúc, hướng dẫn, giáo
dục trẻ những kỹ năng giao tiếp tôi đã tìm ra được “ Một số kinh nghiệm rèn kỹ
năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi tại trường mầm non Thạch Bình ” để
3


áp dụng thực hiện tại lớp mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi tôi đang phụ trách với mong
muốn giúp trẻ biết giao tiếp và thật tự tin trong giao tiếp hàng ngày.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu các biện pháp rèn kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo 3 – 4
tuổi ở trường mầm non Thạch Bình .
Phân tích, đánh giá thực trạng mức độ giao tiếp của trẻ trong lớp từ đó
tìm ra những giải pháp, biện pháp phù hợp với trẻ để rèn kỹ năng giao tiếp cho
trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi tại trường mầm non Thạch Bình
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Tổng kết các biện pháp tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng giao tiếp
cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
Trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi và giáo viên Trường mầm non Thạch Bình
1.4. Phương pháp nghiên cứu :
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế.
- Phương pháp thu thập thông tin
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết.



về kỹ năng sống cho trẻ. Lớp học trang bị các thiết bị hiện đại phục vụ cho giảng
dạy như Máy vi tính, ti vi, đầu đĩa
Chuyên môn xây dựng kế hoạch rèn luyện kỹ năng sống cho từng độ tuổi
phù hợp theo từng chủ đề năm học để giáo viên lựa chọn biện pháp giáo dục cho
phù hợp với trẻ ở độ tuổi lớp mình phụ trách. Lồng vào các buổi họp chuyên
môn tổ chức buổi các buổi hội thảo về việc giáo dục kỹ năng sống cho giáo viên
toàn trường.
Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của
trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô
giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ.
2.2.2.Khó khăn
Là giáo viên trẻ, vốn sống cũng như kinh nghiệm giáo dục trẻ còn hạn
chế nên gặp nhiều khó khăn trong việc chăm sóc- giáo dục trẻ cũng như dạy trẻ
kỹ năng giao tiếp.
Tuy trẻ cùng một độ tuổi nhưng khả năng nhận thức cũng như kỹ năng, kỹ
xảo hoạt động của các cháu không đồng đều, trong lớp có tới 70% trẻ chưa qua
nhà trẻ và có tới 30% trẻ là trẻ dân tộc thiểu số chưa nói thạo tiếng Việt nên việc
dạy trẻ kỹ năng giao tiếp cho trẻ gặp nhiều khó khăn.
Tâm lý trẻ mẫu giáo bé còn chưa ổn định, ở lứa tuổi này bé đang trải
qua “thời kì khủng hoảng tuổi lên ba” tính độc lập bắt đầu xuất hiện ở trẻ nhu
cầu muốn khẳng định mình là rất lớn, trẻ muốn có thẩm quyền đối với mọi vật
xung quanh, cái gì cũng dành về mình, do đó tính ích kỉ càng có dịp phát triển.
Một số phụ huynh còn xem nhẹ việc giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non, đưa
con đến trường chỉ đơn giản tìm chỗ gửi con để đi làm ăn. Phụ huynh rất ít dành
thời gian để giao tiếp cùng trẻ. Vì thế công tác phối hợp với phụ huynh trong
việc giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ còn gặp không ít khó khăn.
2.2.3.Kết quả khảo sát kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi tại
trường mầm non Thạch Bình

3
10,0
5 16,7
19 63,3
tiếp
Mạnh dạn, tự
2 tin trong giao
30
2
6,7
2
6,7
4 13,3
22
73,3
tiếp
Thể hiện cảm
3 xúc
trong
30
2
6,7
3
10,0
4 33,3
22
46,7
giao tiếp
Từ những kết quả trên tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đa phần chưa có các kỹ
năng giao tiếp. Đa phần trẻ nhút nhát, có tâm lý lo lắng, thiếu tự tin, ngại tiếp

Cứ với một ngữ điệu hàng ngày đón trẻ cũng không làm trẻ thân thiện
được với cô giáo. Tôi thường xuyên phải thay đổi cách giao tiếp với trẻ để giúp
trẻ nhanh gần gũi với cô với các bạn hơn. Tạo những yếu tố bất ngờ để thu hút
trẻ nhanh quen cô, quen bạn.
Ví dụ: Khi trò chuyện với trẻ bằng những câu hỏi lớp mình có gì đẹp?
Hôm nay Minh Anh mặc áo hoa đẹp thế? … vẫn chưa thu hút được trẻ trò
chuyện cùng cô. Tôi phải chuyển cách thể hiện tạo yếu tố bất ngờ để thu hút sự
chú ý của trẻ như : Ôi ty vi lớp mình hôm nay có chương trình gì mà sôi động
thế. Minh Anh nhìn xem các bạn đang làm gì thế nhỉ! …. Cứ dần dà như thế tôi
đã gần gũi, trò chuyện được với trẻ và giúp trẻ trò chuyện giao tiếp cùng với các
bạn trong lớp.
Trong lớp tôi có cháu: Trà Giang có bố mẹ đều làm công ty, Ở độ tuổi
nhà trẻ, bố mẹ cho ở nhà với ông bà. Vào đầu năm học khi bố mẹ đưa đi học,
cháu không khóc nhưng cũng không nói, không biết chào hỏi, không chơi với
các bạn, chỉ ngồi nhìn, Làm thế nào để giúp trẻ hoà nhập được với các bạn? Vì ở
nhà trẻ chỉ gioa tiếp với ông bà nên khi đến lớp có nhièu bạn, cô giáo lạ nên
phải tạo cho trẻ cảm giác an toàn khi ở bên cô giáo, bên các bạn. Tôi luôn gần
gũi và trò chuyện cùng trẻ để trẻ quen cô như: Hôm nay Trả Giang mặc áo hoa
đẹp thế? Con đứng lên cho cô ngắm chiếc áo của con nào? Hoặc: Sáng nay con
ăn gì? Con thích đồ chơi nào để cô lấy cho con? Tối qua về nhà con ăn những
gì? Mẹ con đi làm ở đâu? Nhà con có ai? ….. Lúc đầu cháu không nói, nhưng
6


tôi vẫn kiên trì và thay đổi hình thức ngữ điệu giọng nói và bằng những câu hỏi
đơn giản, thân thiết, bẳng cử chỉ ân cần để trẻ thấy tự tin và trong những hoạt
động vui chơi tôi cho cháu ngồi gần mình, tạo cơ hội để cháu được tâm sự kết
quả sau một thời gian ngắn cháu đã gần cô, chơi cùng bạn, biết trả lời câu hỏi
của cô đưa ra. Cháu đã thích đến lớp, ngồi học, ăn, ngủ cùng các bạn và chủ
động trò chuyện giao tiếp cùng cô, cùng bạn.

Ví dụ: Trong giờ đón trẻ: Khi đã ổn định trẻ sau giờ đón tôi tổ chức trò
chơi động để thu hút trẻ vào hoạt động như chơi trò chơi “ bọ dừa”, Cho trẻ ra
cùng chơi với cô khi đến câu “ Nó kêu Ối, ối., ối…” trẻ cùng cô nằm đạp chân
lên trời trẻ rất thích.

7


Cô cùng trẻ đang chơi trò chơi “ Bọ dừa”
Hoặc chơi trò chơi “ Ếch ộp” Trẻ sẽ cùng cô vừa chơi vừa đọc câu đồng
dao thể hiện điệu bộ khi đến câu Ếch kêu Ộp ộp Cho trẻ nhảy về trước. Lúc đầu
thấy các bạn chơi trẻ chỉ ngồi nhìn sau khi tôi động viên khuyến khích trẻ đã
tham gia chơi lúc đầu vẫn còn e ngại nhưng một lúc sau trẻ quen dần và tự tin
tham gia chơi cùng các bạn
Ngoài ra lớp tôi còn có cháu Phương Anh đã gần bốn tuổi nhưng ở nhà
được bố mẹ nuông chiều muốn gì được nấy, thích thì nói, không thích thì ngồi ì
và cũng không thích chơi với các bạn, khi tìm hiểu ra tôi mới biết năm ngoái
cháu đã đi học nhưng những buổi đi học ít hơn những buổi nghỉ, khi ở nhà cháu
không có bạn bè và cháu được bố mẹ đáp ứng rất đầy đủ về nhu cầu của mình
mà không cần nói ra. Sau khi tìm hiểu kỹ vấn đề tôi đã tổ chức các hoạt động
vui chơi, kích thích trẻ tham gia chơi, tôi chủ động đưa ra các yêu cầu trong giờ
chơi và khuyến khích trẻ tham gia.
Ví dụ: Tôi tổ chức buổi giao lưu văn nghệ, cho cho Phương Anh ngồi
cạnh tôi và giới thiệu với cả lớp có ca sĩ phương Anh đến dự, sau khi cho một
vài trẻ xung phong lên biểu diễn, tôi giới thiệu Ca sĩ Phương Anh sẽ hát tặng cả
lớp một bài hát, cả lớp vỗ tay cỗ vũ bạn nào, lúc đầu cháu còn rất e ngại rụt rè
không muốn đứng lên nhưng khi được các bạn cổ vũ, tôi động viên khuyến
khích, Phương Anh đã đứng lên hát cho cả lớp nghe tuy chưa được tự tin nhưng
Phương Anh cũng đã thể hiện trọn vẹn bà hát. Khi Phương Anh hát xong tôi cho
một trẻ cầm một bông hoa lên tặng ca sĩ và cả lớp vỗ tay động viên tôi thấy

giao tiếp với các bạn.Trong giờ hoạt động góc, nội dung ở góc phân vai là chơi
trò chơi đóng vai Bác sĩ khám bệnh. Với nội dung chơi Bác sĩ khám bệnh, sau
khi giao nhiệm vụ cho nhóm chơi, tôi gợi ý với nhóm chơi hôm nay sẽ chọn bạn
nào đóng vai Bác sĩ để khám bệnh cho mọi người nào? Tôi gợi ý các bạn thấy
Phương Anh thế nào nhỉ? Phương Anh sẽ thử vai nhé? Các bạn trong nhóm hãy
cổ vũ Bác sĩ Phương Anh nào? … Khi trẻ nhập vai chơi Phương Anh sẽ phải
giao tiếp cùng với các bạn để thực hiện tốt vai chơi của mình. Trong khi cho
Phương Anh nhập vai Bác sĩ khám bệnh, tôi quan sát để động viên hoặc uốn nắn
cho Phương Anh những kỹ năng giao tiếp chưa phù hợp, đồng thời tôi cũng
thường xuyên tạo các tình huống cho trẻ thi đua và cho các trẻ tự nhận xét vai
chơi của mình, của bạn. Lúc đầu tôi phải gợi hỏi các trẻ: Con thấy Bác sĩ
Phương Anh như thế nào? ( rất xinh) Bác sĩ bắt mạch có đau không? ... các
bệnh nhân hãy cỗ vũ để Bác sĩ Phương Anh hoàn thành nhiệm vụ nào? Với
những lời động viên, cổ vũ của cô giáo và các bạn trong lớp Phương Anh đã trở
nên nhanh nhẹn, thích tham gia vào các hoạt động giao tiếp với các bạn và là
một bé rất năng động, hoạt bát, biết nhường nhịn bạn bè và giao tiếp rất lễ phép.
Khi đóng vai Bác sỹ khám bệnh cho bệnh nhân thì bắt buộc Bác sĩ phải
hỏi thăm động viên bệnh nhân, kê đơn thuốc cho bệnh nhân, còn bệnh nhân phải
thể hiện sự mệt mỏi kể bệnh với Bác sỹ. Với những môi trường giao tiếp tôi đưa
ra để thực hiện được vai chơi của mình bắt buộc trẻ phải giao tiếp với nhau để
thực hiện nhiệm vụ
Chẳng hạn: Bệnh nhân: Bác sĩ ơi tôi đau lắm?
Bác sĩ: Bác đau chỗ nào
Bệnh nhân: Tôi đau bụng quá?
9


Bác sĩ: Nào để tôi xem ,.. à! Bụng Bác hơi đầy… Bác ăn những gì?
Bệnh nhân: ăn bim bim, ăn kẹo, uống nưới ngọt …..
Bác sĩ: Chỉ hơi đầy thôi, uống thuốc là khỏi. Từ nay không được

cách làm mới môi trường giao tiếp có như thế mới kích thích được trẻ tham gia
vào các hoạt giao tiếp.
2.3.3. Rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ thông qua hoạt động thực
hành
Đối với trẻ mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi vón từ của trẻ đang phát triển mạnh, trẻ
nói nhiều và rất hay hỏi. đây chính là điều kiện để giúp cho trẻ phát triển và rèn
luyện kỹ năng giao tiếp. Để trẻ phát triển và rèn luyện khả năng giao tiếp giáo
viên phải giúp trẻ có cơ hội thường xuyên được thực hành những kĩ năng giao
tiếp đã biết và học hỏi những kĩ năng giao tiếp mới. Bản thân các hoạt động
hàng ngày ở trường mầm non cho giáo viên vô số cơ hội phong phú để tác động
lên khả năng giao tiếp của trẻ. Chỉ cần có sự quan tâm, trong khi lập kế hoạch
giáo viên có thể tích hợp các cơ hội phát triển khả năng giao tiếp cho trẻ vào
10


nhiều loại hình hoạt động diễn ra trong ngày, vào các thời điểm khác nhau. Tuy
vậy, nên tránh tích hợp một cách đều đều và gượng ép, hãy chọn những cơ hội
thuận lợi và thú vị nhất. Trẻ cần được học các kỹ năng giao tiếp và nuôi dưỡng
hứng thú chia sẻ qua những trải nghiệm thú vị, vui vẻ.
Ví dụ: Trong giờ đón trẻ tôi hỏi trẻ hôm nay ai đưa các bạn đến lớp? Khi
bố mẹ ra về các con phải làm gì để bố mẹ vui? Các con chào bố mẹ như thế nào?
Nếu trẻ nào chào chưa đúng tôi hướng dẫn và cho trẻ thực hành lại.
Hoặc: Trước giờ trả trẻ tôi cho trẻ thực hành giao tiếp chào hỏi khi có bố
mẹ, ông bà đón trẻ. trước khi bố mẹ, ông bà đón về các con phải làm gì? Các
con đã thể hiện tình cảm của mình với cô giáo như thế nào nhỉ? cho trẻ trả lời
nếu trẻ thực hiện giao tiếp đúng với hoàn cảnh tôi khen động viên trẻ, nếu trẻ
thực hiện chưa đúng tôi hướng dẫn trẻ thực hiện giao tiếp cho đúng hoàn cảnh
Hoặc: Trong giờ ăn tôi đưa ra nhiều câu hỏi mở khác nhau để kích thích
trẻ chia sẻ: “Các con thích nhất những món ăn nào?”, “Ở nhà các con thích ăn
gì?” hoặc khuyến khích trẻ tham gia trò chuyện về màu sắc, mùi vị của nhiều

11


trao đổi với các bậc phụ huynh về vấn đề giáo dục giao tiếp cho trẻ ở gia đình.
Ví dụ: Với thời điểm đầu năm chủ yếu là rèn luyện cho trẻ mạnh dạn,tự
tin, biêt chào hỏi lễ phép … tôi đã phối hợp với phụ huynh cùng dạy trẻ biết
chào hỏi lễ phép như “ Con chào mẹ con đi học” hay “Con chào bà con đi học
về” … để cô giáo và gia đình cùng thống nhất cách dạy trẻ kỹ năng giao tiếp.
Hoặc: Bố mẹ ,anh chị và người thân cần tạo ra nhiều tình huống để trẻ
giao tiếp trẻ được gần gũi người lớn, tạo nhiều cơ hội để trẻ khám phá ,tìm tòi,
thích bắt trước những việc làm của người lớn.Qua việc làm đó trẻ sẽ được giao
tiếp rất nhiều với người lớn.
Ngoài ra tôi còn cung cấp rất nhiều kiến thức nuôi dạy con khoa học cho
các bậc phụ huynh. Xung quanh lớp tôi có những bức tranh tuyên truyền các
hình ảnh đẹp
Ví dụ : Cô trẻ ngồi nói chuyện, cháu kể chuyện cho ông nghe, tổ chức
hoạt động vui chơi của các nhóm lớp, kể chuyện theo tranh...Qua đó trẻ được
giao tiếp với mọi người làm cho kỹ năng giao tiếp được tăng dần, vốn từ, cách
dùng từ, cách đặt câu của trẻ được hình thành và phát triển mạnh hơn
Tôi còn có kế hoạch đặt vấn đề với phụ huynh dành những thời gian nhất
định để trò chuyện với trẻ về việc học tập ở trường.Trẻ tự kể lại cho cha mẹ, anh
chị nghe để tăng khả năng giao tiếp cho trẻ. Bên cạnh đó tôi còn có ý kiến đề
xuất với nhà trường tạo những không gian đẹp ví dụ như sân chơi bổ ích ,vườn
rau sạch,các góc tuyên truyền ngoài hành lang để gây tính tò mò cho trẻ,từ đó trẻ
đặt ra những câu hỏi đối với người lớn ví dụ: Cây gì đây cô? Tại sao cây lại có
hoa, có quả? Tại sao Con gà đẻ trứng ? Tại sao lại có mưa?......Qua đó trẻ được
giao tiếp rất nhiều.
Tôi luôn luôn sáng tạo tìm tòi các biện pháp làm sao phối hợp với phụ
huynh thật chặt chẽ có thông tin hai chiều giữa phụ huynh với giáo viên ,giữa
giáo viên với ban giám hiệu nhằm nắm bắt kịp thời đặc điểm của từng trẻ


Tốt

%

Khá

%

TB

%

Chưa
đạt

30

10

33,3

12

40,0

8

26,7


12

40,0

0

0

%
0

khi áp dụng các kinh nghiệm trên vào thực hiện trên trẻ
12


mẫu giáo bé 3 -4 tuổi tại trường mầm non Thạch Bình
Qua những việc làm trên, đến nay trẻ ở lớp tôi đã có sự tiến bộ rõ rệt như
xưng hô lễ phép, lịch sự trong giao tiếp, không còn tình trạng trẻ giao tiếp bằng
những câu cụt câu què
Bằng việc sử dụng một cách hợp lý và đan xen các biện pháp giáo dục kỹ
năng giao tiếp, trẻ ở lớp tôi không chỉ giao tiếp tích cực với những người thân
trong gia đình với cô giáo, với bạn bè trong lớp mà còn tích cực giao tiếp khi có
người lạ đến lớp hay khi có đoàn kiểm tra về thăm dự giờ lớp.
Kết quả không chỉ ở trên trẻ và từ phía phụ huynh mà bản thân tôi thấy
qua quá trình dạy trẻ kỹ năng giao tiếp tôi cũng đã có những thay đổi không còn
ngại giao tiếp kể cả trong lời ăn tiếng nói đã trở nên thân thiện gần gũi với đồng
nghiệp, phụ huynh và tạo được tính tích cực ở trẻ.
3. Kết luận và kiến nghị
3.1.Kết luận :
Sự phát triển không ngừng của các ngành khoa học công nghệ trong thời

13


- Làm tốt công tác tuyên truyền để huy động trẻ ra lớp từ độ tuổi nhà trẻ
để trẻ quen với môi trường nhóm, lớp, trẻ sẽ mạnh dạn tự tin. Khi đến độ tuổi
mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi trẻ đã được làm quen với môi trường lớp học trẻ sẽ tự tin,
mạnh dạn hơn và giao tiếp của trẻ ngày càng được phát triển có kỹ năng hơn.
Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã rút ra được trong quá trình giúp
trẻ rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Trong quá trình viết còn nhiều hạn chế, rất mong
nhận được sự góp ý của bạn bè đồng nghiệp, của Hội đồng khoa học cấp trên để
bản sáng kiến này được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG

Thạch Bình, ngày 25 tháng 3 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của bản
thân, không sao chép nội dung của người
khác
NGƯỜI VIẾT SKKN

Đoàn Thị Sen

14


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Giáo trình Tâm lý học trẻ mầm non của nhà xuất bản Đại học sư
phạm
[2]. Tạp chí giáo dục mầm non số 02-2016
[3]. Tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên cán bộ quản lý, giáo viên mầm non