SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đ Ề TÀI:
"MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KĨ NĂNG KỂ CHUYỆN CHO HỌC SINH
LỚP 2 TRONG PHÂN MÔN TIÊNG VIỆT"
I. SỰ CẦN THIẾT, MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC THỰC HIỆN SÁNG KIẾN.
Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng, đặt cơ sở ban đầu cho hệ thống giáo dục phổ
thông. Phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, phát triển nhân
tài. Đào tạo những con người có kiến thức văn hoá, khoa học tự chủ, sáng tạo, yêu
chủ nghĩa xã hội, sống lành mạnh, phát triển giáo dục là một trong những động lực
quan trọng thúc đẩy sự nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Mỗi môn học ở Tiểu học
có vị trí và vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách học sinh.
Môn Tiếng Việt được lồng ghép các phân môn: Tập đọc, Luyện từ và câu, Chính
tả, Tập làm văn và Kể chuyện. Kể chuyện ở Tiểu học ngoài mục đích giải trí, kích
thích hứng thú học tập, bồi dưỡng tâm hồn, trau dồi vốn sống còn nhằm phát triển
năng lực trí tuệ cho học sinh. Đồng thời mở rộng tích cực hoá vốn từ ngữ , phát
triển tư duy, nâng cao hiểu biết về đời sống góp phần hình thành nhân cách con
người mới.
Nhưng làm thế nào để dạy tốt tiết kể chuyện? Làm thế nào để gây hướng thú đối
với các em? Làm thế nào để rèn luyện kỹ năng kể chuyện cho học sinh Tiểu học nói
chung, học sinh lớp 2 nói riêng? Đó là một vấn đề quan trọng được các nhà giáo
dục quan tâm. Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 2 bản thân tôi rất trăn trở
cho chất lượng dạy tiết kể chuyện, với mục đích rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh
không chỉ đọc thuộc, nhớ nội dung câu chuyện mà còn phải biết nhập vai để thể
hiện được giọng kể, nét mặt, điệu bộ, cử chỉ, phù hợp với mỗi nhân vật trong từng
đoạn chuyện, trong từng câu chuyện kể. Vậy người giáo viên cần phải có phương
pháp dạy học thế nào để hướng dẫn học sinh làm được điều này. Đó chính là lý do
tôi chọn đề tài này.
1 . THỰC TRẠNG.
1.1. Đối với giáo viên.
Thông qua việc dự giờ- thăm lớp, qua trao đổi với các bạn đồng nghiệp tôi
Học sinh chưa biết
kể.
Đầu năm:
26
03 10 13
Từ kết quả trên tôi đã nghiên cứu để tìm ra những giải pháp thích hợp để tiết học
hiệu quả, nhẹ nhàng.
II. PHẠM VI TRIỂN KHAI THỰC HIỆN.
- Tại lớp 2A
-“Một số kinh nghiệm rèn kỷ năng kể chuyện cho học sinh lớp 2 trong phân môn kể
chuyện”áp dụng trong giờ dạy phân môn Tiếng Việt triển khai trong trường nói
chung khối 2 nói riêng.Và áp dụng được cho tất cả các trường Tiểu học.
III. MÔ TẢ SÁNG KIẾN:
* Một số biện pháp rèn kỹ năng kể chuyện cho học sinh lớp 2
1.Tự nghiên cứu và tìm hiểu tâm lý học sinh.
- Học sinh tiểu học còn mang tính tư duy cụ thể trực quan, nó được chuyển dần
từ cụ thể trực quan sang trìu tượng, khái quát. Vì thế khi dạy giáo viên cần chú ý
đến trực quan.
- Suốt những năm ở tiểu học, nếu các em được nghe và học kể chuyện đầy đủ
thì các em được bồi dưỡng nhận thức, tình cảm, được làm giàu vốn từ ngữ và phát
triển tư duy, đặc biệt là tư duy hình tượng. Ta thấy phân môn kể chuyện trở nên đa
dạng và phong phú. Dạy tốt kể chuyện, rèn kĩ năng kể chuyện tốt ở các em, giáo
viên sẽ tạo điều kiện tốt cho sự phát triển năng khiếu ở học sinh tạo điều kiện ươm
mầm cho những nhân tài mai sau.
2. Nghiên cứu đặc trưng bộ môn kể chuyện.
Tiết kể chuyện như tên gọi là đặc trưng kể chứ không phải đọc hay là giảng, là làm
bài tập. Khi dạy người giáo viên phải biết hướng dẫn các em kể lại bằng ngôn ngữ,
cử chỉ, điệu bộ. Biết vận dụng vào các tranh vẽ để nhớ lại nội dung từng đoạn của
câu chuyện. Do kể chuyện có tính chất tổng hợp nên tiết kể chuyện yêu cầu các em
rèn luyện.
3.3. Luyện kể kết hợp hài hoà giữa ánh mắt với động tác, cử chỉ, điệu bộ.
Ánh mắt của người kể có vai trò rất quan trọng trong kể chuyện, nó là yếu tố cơ
bản để làm cho người kể tạo dựng được câu chuyện có hồn. Nếu biết kết hợp hài
hoà giữa ánh mắt với động tác, điệu bộ, cử chỉ thì câu chuyện kể mới sống động,
mới thu hút được người xem. Muốn làm được điều này đòi hỏi người kể phải nhập
vai, phải hoà mình vào câu chuyện. Vì vậy người kể phải hiểu rõ tâm trạng vui
buồn, hay tức giận, của mỗi nhân vật trong từng đoạn chuyện, trong cả câu chuyện.
Học sinh cần tìm hiểu về mỗi quan hệ giữa các nhân vật trong truyện với nhau.
Muốn vậy, để thành công cho mỗi tiết dạy kể chuyện thì sau 2 tiết học tập đọc, giáo
viên cần dặn dò học sinh về nhà đọc kĩ bài và tìm hiểu tính cách của từng nhân vật
để chuẩn bị cho tiết học kể chuyện.
3.4. Thực hiện sắm vai phải thường xuyên và tổ chức có khoa học.
- Bất cứ lúc nào có người dự giờ hay không có người dự giờ, bài học nào phù
hợp với phương pháp đóng vai thì tổ chức cho học sinh sắm vai. Từ đó trở thành
thói quen và các em sẽ quen dần cách đóng vai. Tuy thời gian đầu sẽ khó khăn vì
các em còn nhỏ sau dần các em sẽ quen và sẽ trở thành nhu cầu học tập.
- Giáo viên không cung cấp trước lời nói của nhân vật, để các em tự tìm lấy.
- Giáo viên không bày sẵn các tình huống mà để các em dựa vào câu chuyện xử
lý các tình huống đó.
3.5. Thường xuyên tổ chức hoạt động nhóm trong mỗi tiết kể chuyện.
Đây là phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh,
học sinh cùng tranh luận, hợp tác để giải quyết vấn đề. Tổ chức cho học sinh luyện
kể theo nhóm là luyện cho tất cả học sinh đều được kể chỉ trong một thời gian ngắn
và tạo cho những học sinh có tính e ngại khắc phục dần dần, từ chỗ kể cho 3- 4 bạn
nghe rồi dần dần sẽ mạnh dạn kể cho nhiều người nghe.
Giáo viên tiến hành cho học sinh kể theo nhóm trong hoạt động 1( kể từng đoạn
câu chuyện theo tranh), yêu cầu trưởng nhóm phân công mỗi em kể một đoạn
chuyện. Nên chia nhóm nhỏ 4 em là hợp lý nhất.
Nên sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh sao cho các đối tượng học sinh xen kẽ nhau:
+ Học sinh khá- giỏi với học sinh trung bình- yếu.+ Học sinh nam với học sinh nữ.+
3.8. Thường xuyên tạo không khí thi đua giữa các cá nhân và giữa các nhóm
với nhau.
Trong quá trình cho học sinh kể thi trong nhóm giáo viên cho điểm từng em. Kết
quả của “ cá nhân” này được cộng lại dùng làm thành tích cho tập thể bằng điểm số
thi đua giữa các nhóm. Như vậy sẽ làm cho các đối tượng phải cố gắng chăm chỉ,
đồng thời tạo cho mỗi em trong nhóm luôn phát huy hết khản năng của mình để
không bị liên quan đến kêt quả xấu của cả nhóm.
3.9. Khuyến khích, động viên, hướng dẫn học sinh kể chuyện.
Tác phong của giáo viên là yếu tố quan trọng trong việc tiếp xúc, tổ chức học tập
và truyền thụ kiến thức cho học sinh. Giáo viên cần gần gũi, nhẹ nhàng và trực tiếp
theo dõi giúp đỡ các em với thái độ niềm nở, nhất là đối với môn kể chuyện thì vấn
đề này giáo viện lại càng đặc biệt quan tâm hơn vì trong mỗi tiết kể chuyện thường
có không ít em có thói quen rụt rè , ngại nói sẽ nói nhỏ và nói ấp a ấp úng, diễn đạt
kém. Nhưng lúc này nếu giáo viên có nét mặt nhăn nhó, khó chịu thì lại càng cho
các em rụt rè hơn và thậm chí còn hoảng rợ không nhớ đến nội dung chuyện và lần
sau sẽ không dám nữa. Nếu khi kể chuyện nối tiếp đoạn trong nhóm những học sinh
trung bình không nhớ được nội dung thì giáo viên nhẹ nhàng gợi mở cho học sinh
những câu hỏi gợi ý.
IV. KẾT QUẢ, HIỆU QUẢ MANG LẠI.
- Tiết kể chuyện góp phần hình thành nhân cách, đem lại cảm xúc, thẩm mỹ lành
mạnh, đem lại niềm vui cho các em suốt những năm ở trường tiểu học, kể chuyện
góp phần làm cho tâm hồn các em trong sáng.
- Mở rộng và tích cực hoá vốn từ ngữ, làm giàu vốn sống và vốn văn học cho các
em,
- Phát triển tư duy, nâng cao hiểu biết về đời sống, góp phần hình thành nhân cách
con người, nâng cao trình độ Tiếng Việt ở các em.
-Chất lượng của giờ kể chuyện lớp tôi đã nâng lên rõ rệt.
Kết quả cụ thể: Vừa qua tôi đã có kế hoạch khảo sát lớp tôi kết quả là:
Sĩ số HS kể tốt HS biết kể HS kể chưa lưu
loát
giảng dạy môn tiếng việt
Trên đây là “ Một số kinh nghiệm rèn kỹ năng kể chuyện cho học sinh lớp 2 trong
môn Tiếng Việt”. Tôi mong nhận được sự ủng hộ, góp ý, chỉ bảo của hội đồng khoa
học để giúp việc dạy kể chuyện tốt hơn.
Ý kiến xác nhận Phong Lạc, ngày 25 tháng 5
năm 2013
của thủ trưởng đơn vị Người viết
Nguyễn Thị Hường