MỤC LỤC
Tên đề mục
1. Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trang
1
1
2
2
2
2
2- 3
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.3. Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để
3- 4
4
giải quyết vấn đề
2.3.1 Giải pháp 1. Cách trang trí, tạo môi trường trong góc phù hợp
với quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
4-10
1. Lý do chọn đề tài
Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình
cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của
1
nhân cách, khơi dạy và phát triển tối đa những tiềm năng tiềm ẩn của trẻ [1].
Lấy trẻ làm trung tâm là một quan điểm giáo dục tiến bộ về vị trí của trẻ em
và vai trò của giáo viên trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường
giáo dục, lập kế hoạch và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường
mầm non, trong đó hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổi mẫu
giáo. [2]
Trẻ mẫu giáo thích bắt chước người lớn, thích được hoạt động tích cực
với bạn bè cùng lứa tuổi. Khi tham gia vào các hoạt động khác nhau sẽ giúp
trẻ tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh, lĩnh hội những kỹ năng sống cần
thiết, phát triển tính chủ động sáng tạo, khả năng giao tiếp, khơi gợi hứng thú
cảm xúc của trẻ. Hoạt động góc như một xã hội thu nhỏ, hết sức quan trọng
đối với trẻ. Thực tiễn giáo dục đã khẳng định: Với sự hướng dẫn hợp lý, hoạt
động chơi của trẻ sẽ được hình thành và phát triển một cách có hiệu quả trên
những nấc thang phát triển ngày càng cao do người lớn xây dựng. Và chỉ có
như vậy hoạt động chơi mới có vai trò là phương tiện giáo dục hàng đầu của
trẻ mầm non.
Tạo môi trường học tập cho trẻ mầm non nói chung là vệc làm đã được
các giáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉ
mang tính hình thức để trang trí cho đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây
dựng đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò của trẻ, khi học và
chơi trẻ đang còn thụ động. Trong những năm qua việc “Xây dựng môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” đã được các cấp quản lý từ trung ưng đến địa
phương. Đặc biệt năm học 2017- 2018 PGD huyện phát động tổ chức hội thi
“Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
thần hoạt động tích cực, nhằm mục đích cao nhất là tạo mọi cơ hội để mỗi cá
nhân trẻ được thể hiện hết khả năng của bản thân, phát triển toàn diện nhân
cách con người mới đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, của đất nước.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
- Tôi đi sâu nghiên cứu các biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
nhằm nâng cao chất lượng trong hoạt động góc của trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm
non Nga Tiến- Nga Sơn.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Với đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như
sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về yêu cầu tổ chức hoạt động góc cho trẻ
mầm non.
- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế việc tổ chức hoạt động góc cho
trẻ trong trường, thực tế trên trẻ, thu thập thông tin.
- Phương pháp thống kê xử lý số liệu.
2. Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Với trẻ mẫu giáo chơi là hình thức cơ bản giúp trẻ phát triển khả năng
suy nghĩ và sự giao tiếp của trẻ. Nhà tâm lý học Lêônchiep khẳng định: “Hoạt
động vui chơi mà trung tâm là trò chơi đóng vai theo chủ đề là hoạt động chủ
đạo của trẻ mẫu giáo. Thông qua trò chơi giúp trẻ hình thành và phát triển
cấu trúc tâm lý trong nhân cách của trẻ. Hoạt động chơi gây ra những biến
đổi về chất có ảnh hưởng quyết định đến sự hình thành nhân cách trẻ mẫu
giáo và chơi là tiền đề cho hoạt động học tập ở lứa tuổi tiếp theo” [3].
Trong lớp học không thể thiếu những mảng trang trí, những góc chơi của
trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn giáo viên cần tạo nên một môi trường lớp
học đa dạng bắt mắt….Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp,
thuận tiện, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; phản
quan trọng trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở hiệu
quả của việc tạo môi trường nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ
chăm sóc- giáo dục trẻ [6]
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi nghiên cứu
Trường mầm non xã Nga Tiến luôn nhận được sự quan tâm của các cấp
lãnh đạo Huyện, xã, thôn đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng học
tập.
Ban giám hiệu nhà trường đầu tư, mua sắm trang thiết bị đồ dùng, đồ
chơi mầm non phục vụ hoạt động chăm sóc- gíao dục trẻ nói chung cũng như
phục vụ hoạt động góc nói riêng ( Theo thông tư 02/2010/TT-BGDĐT của Bộ
Giáo dục& Đào tạo về “ Danh mục Đồ dùng – Đồ chơi – Thiết bị dạy học tối
thiểu dùng cho GDMN” ) như: Giá đồ chơi và đồ dùng, đồ chơi ở các góc…
Bản thân tôi là một giáo viên trẻ khoẻ, trực tiếp đứng lớp nhiều năm, đã
tích luỹ được nhiều kinh nghiệm tổ chức hoạt động góc, cùng với lòng yêu
nghề luôn có ý thức nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân theo kịp yêu
cầu giáo dục hiện hành, có tinh thần trách nhiệm cao, luôn mong muốn nâng
4
cao chất lượng giáo dục ở nông thôn, đặc biệt là cho các em nhỏ trong độ tuổi
mầm non ở quê tôi.
Tuy nhiên cũng có những hạn chế như:
Đôi khi tổ chức qua loa, đại khái cho có mà chưa chú trọng đến chất
lượng hoạt động góc. Chưa chú ý đến việc tận dụng các nguyên vật liệu mở,
chưa sử dụng hết chức năng của đồ dùng công nghiệp, còn thụ động, ít sáng
tạo. Việc làm đồ dùng đồ chơi còn nặng về hình thức, phô trương, chỉ có giáo
viên làm là chủ yếu, chưa tạo cơ hội cho trẻ cùng cô tham gia vào việc xây
dựng môi trường các góc.
Kỹ năng thể hiện vai chơi của trẻ chưa sâu, chưa nhập vai tốt, trẻ chơi
với đồ chơi là chủ yếu, chưa có sự giao lưu, liên kết với nhau, đôi khi còn
lấy trẻ làm trung tâm là môi trường giáo dục đảm bảo được các yêu cầu:
5
- Là môi trường giáo dục mà trẻ được tham gia xây dựng cùng giáo viên,
bổ sung thêm học liệu, đồ chơi, sắp xếp và vệ sinh góc chơi.
- Học liệu đa dạng, hấp dẫn, khuyến khích trẻ có thể sử dụng theo nhiều
cách sáng tạo khác nhau.
- Phong phú các góc hoạt động trong ngoài lớp.
- Tận dụng nguyên liệu sẵn có ở địa phương
- Có nhiều cơ hội cho trẻ được lựa chọn và hoạt động [7]
Áp dụng các yêu cầu trên, tôi đã thiết kế môi trường giáo dục trong các
góc ở lớp:
* Trước hết tôi trẻ cùng tôi tham gia vào việc xây dựng các góc, cùng
làm đồ chơi, trang trí, sắp xếp và vệ sinh góc chơi.
Ngoài những đồ dùng, đồ chơi mua sẵn trên thị trường thì tôi và trẻ phải
tự làm rất nhiều loại đồ dùng, đò chơi tranh ảnh khác phục vụ cho các hoạt
động ở lớp. Trước hết, tôi xác định rõ những loại tranh ảnh, đồ dùng có tính
chất giới thiệu chủ đề hoặc khó làm do cần có sự khéo léo tinh tế trong bố cục
đường nét thì cô làm, những loại tranh ảnh, đồ dùng đơn giản thì cô làm cùng
trẻ hoặc để trẻ tự làm dưới sự hướng dẫn, gợi ý của cô.
Khi bắt đầu vào một chủ đề mới, tôi cùng trẻ thảo luận (gợi ý, hướng dẫn
trẻ) để xây dựng những góc nào? Trong góc cần có những gì? Và làm như thế
nào để tạo ra những góc đó?
Ví dụ: Trong chủ đề “Động vật quanh bé”, tôi chuẩn bị tranh mảng chính,
các loại tranh ảnh về động vật theo các nhánh nhỏ của chủ đề, sau đó tôi
hướng dẫn trẻ chọn và dán hình ảnh các con vật theo đúng các nhánh như:
Hình ảnh các con vật: Trâu, bò, lợn, gà...gắn lên nhánh “ động vật nuôi trong
gia đình”; Chọn tranh: Hổ, voi, hươu, gấu... gắn lên nhánh “động vật sống
trong rừng”; Chọn lô tô: Tôm, cá, cua, ốc...gắn lên nhánh “động vật sống dưới
lịch cũ, giấy màu, cói lõi… tôi đã tạo ra các đồ dùng, đồ chơi sinh động,
phong phú, đẹp, hấp dẫn trẻ.
Ví dụ: Ở góc sách truyện: : Tôi sử dụng những hình ảnh trẻ vẽ và tô về
các trang phục để trang trí góc. Để tạo cho trẻ sự gần gũi và trẻ hứng thú vì nó
là sản phẩm của trẻ, trẻ tạo ra, chơi với nó và thực hiện cách trang trí theo sự
hướng dẫn của cô. Tận dụng giấy thừa, các tờ lịch cũ cô giúp trẻ đóng thành
các quyển sách, sau đó cho trẻ sưu tầm tranh ảnh cắt hoặc xé dán vào, mỗi trẻ
cảm nhận được cái đẹp riêng về quyển sách mình tự làm và được cô giúp.
Ví dụ: Góc phân vai: Tôi thấy hiện nay có các loại vỏ hộp bánh, hộp sữa,
hộp đựng mỹ phẩm thường có màu sắc rất đẹp nên tôi đã tận dụng làm đồ chơi
nấu ăn: xoong, nồi, bát, và để trưng bày cho cửa hàng bách hóa, tôi tạo các
món ăn từ đất nặn: thịt bò, xôi đỗ. Các món nem: túi nilong để làm vỏ quấn
nem, giấy màu vụn, xốp màu vụn làm nhân nem. Các món bánh tôi làm từ đất
nặn trắng và vàng: bánh trôi và bánh rán. Những món ăn có màu sắc đẹp, hấp
dẫn từ sách báo tranh ảnh tôi cho trẻ cắt và dán để trang trí góc chơi Tùy thuộc
vào từng chủ đề mà tôi trang tí, sắp xếp các vật dụng, đồ dùng, đồ chơi phù
hợp. Như trong chủ đề “Gia đình”, ngoài những đồ chơi công nghiệp, tôi cùng
trẻ chuẩn bị và sắp xếp các loại đồ chơi như: Hộp dựng thức ăn, điện thoại cũ,
giỏ xách, máy tính cũ, mẹt, rổ tre đựng bát, chõng tre,...giúp trẻ có cơ hội và
sáng tạo trong việc giả làm người lớn trong các tình huống hàng ngày và thử
các nghề nghiệp khác nhau.
Ví dụ: Góc xây dựng: Để kích thích trẻ thể hiện trí tưởng tượng, sáng tạo
và để trẻ tìm hiểu các khái niệm toán học, tôi đã chuẩn bị các hình khối bằng
gỗ có các hình dạng, kích cỡ khác nhau, khối hộp cát tông, nhựa, gạch, bộ đồ
lắp ghép, cói, lõi...trong góc có một không gian mở để trẻ bày các khối và xây
dựng, có kệ thấp để lưu trữ hộp dựng các hình khối và cất các dụng cụ, đồ
chơi đó.
Tạo ra hoa: cho trẻ lấy xốp màu cắt thành cánh hoa, sau đó dính vào vỏ
thạch, lấy ống hút làm cành, hoặc làm bằng giấy nhăn và xốp quấn quanh dây
thép.
theo sự hướng dẫn của cô.
Sau mỗi chủ đề tôi thường sắp xếp lại, bổ sung thêm đồ dùng đồ chơi
trong các góc. Tuy nhiên, không nhất thiết cứ thay mới hoàn toàn mà tôi đã
tận dụng, giữ lại những đồ dùng đồ chơi của chủ đề trước còn phù hợp với chủ
đề kế tiếp cho trẻ hoạt động mà vẫn có hiệu quả giáo dục cao, trẻ rất thích thú
hoạt động và nhận ra rằng thế giới xung quanh ta đều có liên quan chặt chẽ
với nhau.
Phụ lục 3: Hình ảnh đồ dùng đô chơi các góc
* Làm phong phú tên gọi, các mảng trang trí ở các góc phù hợp chủ đề
nhằm hấp dẫn trẻ
Để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ, làm mới cảm giác
về lớp học, tôi đã thay đổi, bố trí, sắp xếp lại một số góc tạo sự ấm cúng, thoải
mái vui tươi, mời gọi trẻ tham gia tích cực vào hoạt động.
Tôi đặt tên cho các góc thật đơn giản, dễ hiểu và phù hợp với nội dung
góc hoạt động, phù hợp chủ đề. Tên góc được viết to theo đúng quy định về
8
việc làm quen với chữ viết, gần gũi, dễ hiểu đối với trẻ. Tôi làm kí hiệu ở các
góc để cho trẻ chơi tất cả các góc. Kí hiệu của trẻ bằng số hoặc bằng chữ cái
chủ đề.
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Giao thông” góc sách có thể đặt tên là:
“Những câu chuyện trên đường”, nhưng ở chủ đề “Động vật quanh bé”
góc sách lại có thể đặt tên khác như: “ Những con vật đáng yêu”, hay “Tâm
sự của bác gấu”...
Cách trang trí trong các góc cũng cần linh hoạt, hấp dẫn. Tôi tận dụng
các sản phẩm của trẻ, của địa phương gần gũi giúp trẻ hoạt động giống thật
hơn. Hình ảnh, biểu bảng minh họa trong các góc là những con vật ngộ
nghĩnh, những hình ảnh gần gũi dễ hiểu với trẻ, những hình ảnh đó tôi không
vẽ chết lên tường mà vẽ tranh lên bạt, bìa cứng và dán lên góc để thuận tiện
9
tự tin giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với học liệu, đồ dùng, đồ chơi,
giúp quá trình dạy và học của cô và trẻ diễn ra thuận lợi, đạt mục tiêu giáo
dục.
Phụ lục 4: Các mảng trang trí tên gọi các góc
* Sắp xếp bố trí các góc và chuẩn bị đồ dùng đồ chơi sao cho tạo được
nhiều cơ hội để trẻ được lựa chọn và hoạt động dễ dàng thuận tiện.
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học
thêm lôi cuốn trẻ tôi đã cố gắng tạo nên một môi trường lớp học với những
màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh, có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần
gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ. Khi thiết kế môi trường
cho các góc hoạt động trong lớp căn cứ vào các điều kiện thực tế của trường,
lớp tôi phụ trách
- Vị trí góc hợp lý, thuận tiện cho trẻ hoạt động. Góc yên tĩnh xa góc hoạt
động ồn ào.
- Sắp xếp các góc có chỗ cho hoạt động chung và hoạt động cá nhân, tạo
điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình
thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn. Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái
mới, hoạt động với đồ vật và rèn luyện kỹ năng.
- Các góc có khoảng rộng, cách nhau hợp lý để đảm bảo an toàn và vận
động của trẻ trong quá trình hoạt động. Giữa các góc có lối đi rõ ràng để trẻ có
thể thiết lập các mối quan hệ trong khi chơi. Tôi đã sử dung các đồ dùng như:
Tủ, giá thấp, kệ, rèm cửa...để tạo ranh giới giữa các góc, giúp trẻ nhận dạng
được phạm vi góc của mình nhưng vẫn đảm bảo rằng ranh giới giữa các góc
không che tầm nhìn của trẻ và không cản trở việc tôi có thể quan sát khi bao
quát tất cả các góc khi trẻ hoạt động.
Ví dụ: Tôi sắp xếp các góc âm nhạc, góc đóng vai, góc xây dựng ở gần
nhau và xa các góc học tập/ sách; góc tạo hình; Góc xây dựng tránh lối đi lại,
A vẫn làm thợ cả. Nhiều khi bạn khác giơ tay xin làm thợ cả hay vào chơi ở
một góc khác, đổi một vai chơi nào đó để được chơi nhiều hơn, được khám
phá nhiều hơn nhưng cô đã không tin vào khả năng của trẻ mà không cho trẻ
thử vai. Thật ra trẻ đã rất nhàm chán với góc chơi, đồ chơi mà ngày nào cũng
chỉ ở góc cô đã chỉ định, trẻ rất muốn chơi ở góc khác với đồ chơi mà bạn
khác được chơi. Nhận thấy sự khát khao được chơi của trẻ, và nhận ra rằng
làm mất đi những cơ hội để trẻ phát triển là sự thiếu trách nhiệm của giáo
viên, nếu không cho trẻ thử, không cho trẻ thể hiện thì giáo viên không thể
đánh giá dúng khả năng của trẻ.
Chính vì vậy, năm học này tôi đã mạnh dạn thay đổi quan điểm của mình
trong việc thỏa thuận cho trẻ lựa chọn vai chơi để tạo cơ hội cho trẻ được trải
nghệm và được thử khả năng thành công của bản thân trẻ.
Ví dụ: Có thể cho trẻ sắm vai là trưởng nhóm thể hiện khả năng làm thủ
lĩnh, tôi tôn trọng những ý kiến của trẻ. Để hướng trẻ tự chọn góc, tôi hỏi trẻ
xem trẻ thích chơi ở góc nào: “Ai thích chơi ở góc xây dựng?”, “ Ai làm thợ
cả? ; “Ai thích chơi ở góc đóng vai?”; “ Ai sẽ làm bếp trưởng nhỉ?”, “Bạn nào
thích chơi ở góc sách?”, “Cho cô biết người quản lý sách đâu nào?”...Tôi
thường xuyên thay đổi cho mỗi trẻ được làm nhóm trưởng, hôm nay cháu này,
mai cháu khác để trẻ có cơ hội phát triển khả năng điều hành, quan sát, quán
xuyến nhóm chơi, cũng là tạo cơ hội để mỗi trẻ luyện tập khả năng làm chủ
tình hình, tính mạnh dạn, tự tin trong cuộc sống sau này.
Cũng như trong cuộc sống thường ngày, trong các mối quan hệ hợp tác,
có khi cá nhân này kết hợp với cá nhân kia tạo thành một nhóm làm việc năng
suất không cao. Nhưng cũng cá nhân này ta thay đổi kết hợp với cá nhân khác
thì hiệu quả công việc lại năng suất hơn. Bởi vậy, trong mỗi buổi thỏa thuận
chơi, tôi cũng lưu ý thay đổi sự kết hợp giữa các trẻ với nhau giúp trẻ có cơ
hội học tập vui chơi với nhiều bạn trong lớp, nếu hôm nay trẻ kết hợp với bạn
này cùng làm một việc trong một nhóm chơi mà không ăn ý, hay xung đột
trong ý tưởng, cách làm, nhưng ngày mai trẻ cùng chơi với bạn khác nhóm
11
khác có hướng dẫn của giáo viên.
Hoạt động học của trẻ chỉ hiệu quả khi trẻ có cách học tích cực, chủ
động, tự giác với một động cơ hoạt động từ bên trong. Vì vậy, tôi tìm cách tạo
ra các tình huống có vấn đề để lôi cuốn trẻ vào hoạt động, giúp trẻ chủ động
thể hiện tốt vai chơi, nhập vai giống thật hơn.
Tôi đã đi đến từng góc, dành thời gian để gợi ý những cách khác nhau khi
sử dụng vật liệu, khi chơi. Di chuyển quanh phòng để quan sát những gì xảy
ra ở các góc, tương tác hoặc làm việc với từng trẻ hoặc trong nhóm nhỏ. Kích
thích trẻ suy nghĩ và mở rộng trình độ chơi của trẻ đến một cấp độ cao hơn
Ví dụ 1: Đến góc đóng vai, với vai trò là bạn chơi với trẻ, trong vai người
mua hàng, tôi nói với người bán hàng:
- “Bác bán cho tôi 5 quả cà chua ạ! Hết bao nhiêu tiền vậy bác?
- Trẻ trả lời “năm nghìn bác ạ!”
12
- Tôi đưa ra 3 thẻ tiền, mỗi thẻ là 1000 và nói với trẻ: “Bác ơi! Tôi còn có
ba nghìn, vậy tôi nợ bác bao nhiêu nhỉ?”
- Trẻ nhẩm tính một lúc rồi trả lời: “Hai nhé! Là hai thẻ nữa nhé!”
- Tôi trả lời: “Vâng ạ, bác cứ ghi sổ, rồi mai tôi trả ạ!”
- Trẻ lại đi đến góc sách mượn 1 tờ giấy, 1 cái bút, ghi ghi chép chép, rồi
dặn tôi: “Nhớ mai trả nhé!”
- Tôi: “Tôi nhớ ạ! Cảm ơn bác!”
Và sau đó có trẻ khác đến mua hàng, tôi quan sát thấy các con nói với
nhau cũng lịch sự, gần gũi, biết cách hướng dẫn khách chọn hàng, đóng vào
túi, chào hỏi, cảm ơn... Khi đó tôi thấy trẻ thật sự nhập vai, trẻ hành động như
một người bán hàng thuần thục.
Ví dụ 2: Tôi đến góc xây dựng, với vai trò là người đi ngang qua công
trình và thấy trẻ chưa hoạt động tích cực tôi dùng các câu hỏi như
- Hôm nay các bác xây công trình gì vậy?
Phụ lục 7: Hình ảnh tôi đang tác động trẻ với đồ chơi
2.3.4 Giải pháp 4 . Kích thích trẻ suy nghĩ và mở rộng nội dung chơi
của trẻ nhằm tạo hứng thú và hiệu quả trong khi chơi.
Trong mỗi buổi chơi không tránh khỏi những lúc trẻ nhàm chán. Tuy có
nhiều đồ chơi nhưng chưa chắc trẻ đã biết nhiều cách chơi vì vốn kinh nghiệm
sống của trẻ còn hạn chế.
Để trẻ được chơi nhiều hơn, hứng thú với nội dung chơi của mình, giáo
viên phải có các phương pháp hướng dẫn giúp trẻ suy nghĩ tìm ra nhiều cách
chơi, nhiều cách tương tác với đồ chơi nhằm duy trì thời gian chơi của trẻ
đông thời giúp trẻ hứng thú, sáng tạo trong hoạt động, tận dụng hiệu quả tác
dụng của đồ dùng đồ chơi.
Vì thế, tôi thường xuyên theo dõi, quan sát các nhóm chơi, các hoạt động
của trẻ tại các góc, quan tâm bao quát toàn bộ khu vực hoạt động của trẻ. Tôi
chú ý quan sát để nắm bắt kỹ năng chơi, hứng thú chơi của trẻ. Thường xuyên
theo dõi trẻ hoạt động trong góc để tìm hểu năng lực, mức độ suy nghĩ của
từng trẻ, phát hiện ra đồ dùng, đồ chơi hoặc các vật liệu có khó khăn gì so với
khả năng của trẻ. Thông qua quan sát giúp tôi biết được khi nào trẻ cần giúp
đỡ, cần phải can thiệp, những gì cần phải bổ sung, thay đổi. Từ đó lựa chọn
biện pháp tác động, hướng dẫn trẻ chơi phù hợp, hiệu quả trên cơ sở kết quả
quan sát.
Ví dụ: Trong chủ đề “Giao thông” ở góc nghệ thuật, khi làm các phương
tiện giao thông trẻ còn lúng túng, cô gợi ý hướng dẫn trẻ làm ô tô từ hộp sữa,
chai lọ nhựa... máy bay từ bìa cát tông, xốp...
Trong quá trình quan sát và giám sát trẻ chơi, tôi đánh giá một cách liên
tục vì chơi là kiểu học đầu tiên của trẻ em, là phương tiện đánh giá kĩ năng,
thể lực, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm xã hội của trẻ. Việc đánh giá trẻ có một
vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình tổ chức môi trường, tổ chức các hoạt
động cho trẻ, giúp tôi định hướng mục tiêu giáo dục, xây dụng kế hoạch tổ
chức các góc hoạt động một cách hợp lý. Để củng cố kiến thức kỹ năng cho
trẻ và nâng cao trình độ hoạt động góc cho trẻ.
bên trong không có hình ảnh, hay bên ngoài là hình ảnh về nội dung một câu
chuyên, bài thơ về chủ đề, và mỗi buổi tôi hướng dẫn cho trẻ trong nhóm cùng
hoàn thành một quyển bằng cách cho trẻ cắt hình các con vật trong các quyển
sách, báo cũ và dán tạo thành quyển sách về chủ đề nhánh, đúng nội dung câu
chuyện, bài thơ và cho trẻ trưng bầy lên giá... Làm như vậy , tôi thấy trẻ rất
say mê làm việc, hứng thú hoạt động, phối hợp nhịp nhàng với bạn trong
nhóm chơi từ đầu đến cuối và trẻ cảm thấy mãn nguyện với những gì mình
làm được sau buổi chơi.
Song song với các phương pháp trên, việc sử dụng những học liệu mở
cũng là một cách kích thích trẻ suy nghĩ, tìm tòi, và duy trì hoạt động trong
góc hứng thú mà không bị nhàm chán.
Ví dụ: Tôi sử dụng những viên sỏi khác nhau để trẻ so sánh màu sắc,
hình dáng, kích thước, trọng lượng; Dùng những sợi dây nhiều màu để múa,
buộc tóc, tết nơ, làm giả miến nấu ăn, làm giây điện thoại, cũng có thể dùng
để so sánh chiều dài, để phân loại màu sắc...Học liệu mở kích thích trẻ sáng
tạo trong cách sử dụng và lôi cuốn trẻ vào hoạt động.
Bằng những biện pháp vừa phân tích trên không chỉ giúp trẻ tích cực hoạt
động mà còn kích thích trẻ suy nghĩ, tìm cách mở rộng hoạt động của mình
mà còn giúp trẻ nâng cao khả năng, trình độ chơi lên mức cao hơn, điều này
cũng có nghĩa là vốn hiểu biết của trẻ được mở rộng, trẻ được phát huy hết
khả năng của mình và hoạt động góc thật sự có hiệu quả.
Phụ lục 8: Hình ảnh tôi đang kích thích trẻ suy nghĩ và mở rộng nội
dung chơi
2.3.5 Giải pháp 5. Xây dựng các quy tắc trong góc và quản lý số
lượng trẻ trong góc chơi.
Ở trẻ 4-5 tuổi chủ đề và nội dung chơi đã được mở rộng và phong phú
hơn. Trẻ đã có thể tự xây dựng chủ đề chơi và vai chơi. Nội dung chơi của trẻ
15
hoạt động.
Ví dụ: Tôi đã điều hành, quản lý số lượng trẻ từng góc bằng các biện
pháp sau:
+ Dùng ghế; Đặt số lượng ghế nhất định tại một bàn để biểu trưng số
lương trẻ hoạt động trong một góc.
+ Dùng tấm bìa xanh đỏ: Lấy những tấm bìa hình tròn một mặt gián màu
đỏ, một mặt dán màu xanh. Treo số lượng nhất định những tấm bìa lên và
quay mặt màu xanh ra ngoài. Trẻ sẽ quay mặt màu đỏ ra ngoài khi trẻ tham gia
vào góc. Khi tất cả các tấm bìa đều quay mặt màu đỏ ra ngoài thì có nghĩa là
trong góc đã đủ trẻ.
16
+ Vòng cổ: Làm vòng cổ dơn giản với hình ảnh nhóm, treo vào vị trí của
góc. Khi vào góc chơi, trẻ sẽ lấy vòng đeo vào. Khi vòng hết thì trẻ biết góc
đó đã đủ người chơi.
+ Dùng cái hộp và kẹp hoa: Kẹp hoa được kẹp vào thành hộp để chit đủ
số lượng trẻ trong một góc. Khi vào góc chơi, trẻ sẽ lấy kẹp hoa bỏ vào hộp.
Khi kẹp được bỏ hết vào hộp thì góc đó đủ số trẻ . Và trẻ sẽ lấy kẹp hoa kẹp
lại lên thành hộp khi trẻ không muốn chơi ở goác đó nữa.
Trong một giờ hoạt động góc, tôi tạo cơ hội cho trẻ được chơi ở 2-3 góc
khác nhau. Cứ sau khoảng 15 phút tôi đến để thông báo rằng “Con có thể thay
đổi góc” và nhắc trẻ cất dọn đồ dùng trong góc để sang góc khác và nhắc trẻ
về số lượng tối đa trong từng góc.
Tuy nhiên tôi phải đảm bảo việc cung cấp học liệu đầy đủ cho trẻ hoạt
động và bố trí các góc là nơi có không gian cho trẻ chơi. Tôi theo dõi sự di
chuyển của trẻ bằng cách sử dụng một quyển vở để ghi lại các góc trẻ đã đến
tham gia và các hoạt động mà trẻ hoàn thành. Từ đó có cách hướng trẻ vào
hoạt động để đảm bảo rằng sau một chủ đề trẻ được hoạt động ở tất cả các góc
đã trao đổi với phụ huynh một số vấn đề cụ thể:
Tôi đã tổ chức một buổi hoạt động góc và mời phụ huynh đến dự, mặc dù
không được 100% phụ huynh có mặt nhưng những người tới dự đều tỏ ra hài
lòng khi thấy các con được hoạt động thực tế ngay tại lớp, họ rất ủng hộ kế
hoạch giáo dục của lớp và nhiệt tình giúp tôi rất nhiều trong việc trang trí và
sắm sửa đồ dùng đồ chơi cho lớp.
Tôi cũng tuyên truyền với phụ huynh: Khi trẻ trở về gia đình, các thành
viên trong gia đình hãy làm gương cho con em, cách cư xử theo đúng chuẩn
mực, thể hiện tình cảm gắn bó gia đình, quan tâm đến công việc của từng
người, nhất là kể cho trẻ nghe về công việc của từng thành viên, trả lời khi trẻ
có những thắc mắc về công việc, về cách xưng hô của mọi người... từ đó giúp
trẻ củng cố những hiểu biết, cũng như được mở rộng những kiến thức về cuộc
sống thực, giúp trẻ có ấn tượng sâu sắc và thể hiện tốt các vai chơi khi hoạt
động góc ở trường.
Trong việc trang trí các góc chơi ở lớp, tôi nhờ phụ huynh sưu tầm
nguyên vật liệu, có phụ huynh tặng lớp cả vanh lõi, phụ huynh cho bộ thúng,
mẹt, dóc quang gánh, sách báo cũ, điện thoại hỏng, chiếu manh, có thời điểm
tôi cùng trẻ trang trí góc gia đình trong chủ đề “Gia đình”, tôi đã trao đổi với
phụ huynh cho trẻ ảnh rời từng người trong gia đình để trẻ mang đến lớp gắn
vào cây thế hệ....những vật phẩm phụ huynh cho tặng rất thiết thực đã giúp
các hoạt động ở lớp của trẻ thêm hứng thú, đặc biệt hoạt động góc trở nên
sinh động, gần gũi, các kỹ năng của trẻ được củng cố và mở rông, chất lượng
hoạt động góc nhờ đó mà được nâng cao rõ rệt, giúp tôi hoàn thành sáng kiến
thành công ngoài mong đợi.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến
Qua quá trình nghiên cứu và áp dụng các giải pháp đã nêu trên, tôi nhận
thấy hiệu quả của sáng kiến là rất thiết thực
2.4.1. Đối với giáo viên
Bản thân tôi nắm vững kiến thức về dặc điểm phát triển tâm sinh lý của
trẻ 4-5 tuổi, nắm vững kiến thức kỹ năng tổ chức hoạt động góc cho trẻ, thành
giống thật hơn, đặc biệt trẻ được phát huy hết khả năng, cá tính của mình.
Phụ lục 9: Kết quả khảo sát trên trẻ sau khi áp dụng sáng kiến
3. Kết luận và kiến nghị
3.1. Kết luận
Việc tổ chức các hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi là một yếu
tố vô cùng quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ
em. Nắm vững được tình hình đặc điểm của nhà trường và
nhóm lớp tôi đã kết hợp các biện pháp và không coi nhẹ một
trong các biện pháp trên khi thực hiện hoạt động vui chơi.
Dựa trên đặc điểm tâm sinh lí của trẻ: “Học bằng chơi- chơi
mà học” việc tổ chức hoạt động góc cho trẻ, giúp trẻ hình
thành nhân cách và phát triển. Do đó giáo viên phải biết cách
lựa chọn các biện pháp phù hợp và vận dụng các biện pháp đó
có hiệu quả. Những biện pháp trên tôi đã vận dụng vào việc tổ
chức cho trẻ chơi hoạt động góc và đạt hiệu quả tốt có thể áp
dụng vào các lớp mẫu giáo nhỡ ở trong trường.
Muốn làm được như thế trước hết mỗi giáo viên phải có lòng yêu nghề,
yêu trẻ thực sự, không quản khó khăn, vất vả của đặc thù nghề nghiệp, kiên trì
chịu khó biết cố gắng tìm tòi học hỏi, không ngừng nâng cao trình độ chuyên
môn, học tập trao dồi đạo đức của người giáo viên. Phải nắm chắc nội dung
chương trình và phương pháp tổ chức hoạt động góc theo quan điểm giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm.
Qua quá trình tổ chức hoạt động góc trong lớp 4-5 tuổi, tôi đã rút ra
những bài học kinh nghiệm sau:
* Về cơ sở vật chất:
19
- Đồ chơi phải đẹp, kích cỡ không quá to hoặc quá nhỏ đối với trẻ. Đồ
chơi phải gắn với đời sống thực, đảm bảo an toàn tuyệt đối với trẻ. Có đồ
- Đối với nhà trường: Tham mưu xây dựng cơ sở vật chất trường lớp đảm
bảo đủ diện tích, không gian cho các hoạt động của trẻ. Mua sắm trang thiết
bị, tủ góc phù hợp với nội dung hoạt động từng góc, đồ dùng đồ chơi đa dạng,
phong phú đảm bảo cho trẻ hoạt động hàng ngày.
- Đối với phòng giáo dục: Tổ chức thêm các buổi chuyên đề nâng cao
nhận thúc của giáo viên về trách nhiệm của giáo viên trong công tác chăm sóc
trẻ nói chung và trong việc tổ chức hoạt động góc nói riêng.
Trên đây là một số biện pháp của tôi trong việc áp dụng sáng kiến: “
Nâng cao chất lượng hoạt động góc cho trẻ 4-5 tuổi bằng các biện pháp
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Rất mong nhận được những chia sẻ, trao đổi
20
đóng góp ý kiến của đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo để sáng kiến của tôi đạt
kết quả cao.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ
Nga Sơn, ngày 15 tháng 4 năm 2018
TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Mai Thị Hường
Nguyễn Thị Sương.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
STT
Tên tài liệu, tác giả tham khảo
8
Tài liệu BDTX chu kỳ 2- Bài 4 xây dựng môi trường giáo dục
9
Tài liệu chuyên đề tổ chức các hoạt động vui chơi
10
Tài liệu “ Xây dựng trường MN lấy trẻ làm trung tâm”
DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ XẾP
LOẠI CẤP PHÒNG DG&ĐT, SỞ GD& ĐT VÀ CÁC CẤP CAO HƠN
XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Sương
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên trường MN Nga Tiến
22
TT
1
2
3
4
2010- 2011
B
2013- 2014
B
2014- 2015
PHỤ LỤC
- Phụ lục 1: Kết quả khảo sát đầu năm
Các kỹ năng của trẻ khi
hoạt động góc
Kết quả
Đạt
23
Chưa đạt
Kỹ năng trang trí, sắp
xếp, làm đồ dùng đồ chơi
cùng cô
Kỹ năng làm nhóm
trưởng
Kỹ năng nhập vai, thể
hiên vai chơi.
25=74,3%
Phụ lục 2: Trẻ đang trang trí, sắp xếp đồ dùng đồ chơi cùng cô
Trẻ đang làm sách cùng cô
24
Trẻ đang đang sắp xếp đồ chơi ở góc
Trẻ đang đang lau chùi đồ chơi ở góc
25