VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ DUY THẮNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO TỒN
VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỘC NGƯỜI CƠTU
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ DUY THẮNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO TỒN
VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỘC NGƯỜI CƠTU
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính Mã
số

:

838.01.02

những thay đổi, chuyển biến về mặt kinh tế nói chung, xã hội đã đặt ra cho lĩnh vực văn
hóa nhiều vấn đề mới. Đặc biệt là những vấn đề nảy sinh do sự thay đổi của cơ cấu kinh
tế, kết cấu xã hội và sự biến đổi của cơ chế quản lý. Bên cạnh đó còn có những vấn đề
văn hóa nảy sinh từ quá trình đô thị hóa gắn liền với tiến trình công nghiệp hóa, hiện
đại hóa. Mặt khác, trình độ dân trí được nâng cao cũng làm cho nhu cầu hưởng thụ văn
hóa gia tăng về quy mô và chất lượng. Sự chuyển tiếp thế hệ còn đặt ra vấn đề bảo tồn,
phát huy các giá trị văn hóa truyền thống sao cho đảm bảo được sự phát triển bền vững
của đất nước.
Bản sắc văn hoá của một dân tộc là những giá trị vật chất và tinh thần đặc trưng
trường tồn cùng dân tộc đó. Một mặt nó phản ánh sinh động đời sống kinh tế - xã hội
của dân tộc, mặt khác nó cũng là dấu hiệu đặc trưng để chúng ta phân biệt và nhận biết
dân tộc này với dân tộc khác.
Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống có ý nghĩa sống còn đối mới
mỗi dân tộc, mỗi quốc gia, đặc biệt trong xu thế hội nhập với cơ chế thị trường hiện nay
thì vấn đề này càng được chú trọng và quan tâm hơn bao giờ hết.
Lịch sử văn hóa dân tộc Cơtu là một bộ phận, góp phần làm phong phú thêm
kho tàng văn hóa Việt Nam. Với số dân đứng thứ hai sau dân tộc Kinh ở Quảng Nam,
cộng đồng dân tộc Cơtu có từ lâu đời với đời sống tâm linh phong phú đã hình thành
nền văn hóa chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc. Song những giá trị truyền thống
của dân tộc này có nguy cơ mai một do chịu sự tác động bởi những mặt trái của nền
kinh tế thị trường, những hạn chế của việc thực hiện chính sách định cư, quy hoạch phát
triển kinh tế... Vì vậy, việc bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa tộc người Cơtu là nhiệm
vụ cấp thiết nhằm góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn hiện nay.

5


Tữ những ly do nêu trên, hoc viên chon đê tai ”Quản lý Nhà nước về bảo tồn và
phát triển văn hóa tộc người Cơtu từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” làm luận văn thạc sĩ
luật học chuyên nganh Luât Hiến pháp và Luật Hành chinh. Đề tài được thực hiện sẽ


Trong cuốn sách đầu tiên ở Việt Nam viết về văn hóa dân tộc Cơtu là “Tìm hiểu
văn hóa Ka Tu ”, Nxb Thuận Hóa, năm 2002, tác giả Tạ Đức đã nêu những vấn đề và
cách lý giải những khía cạnh đời sống văn hóa của dân tộc Cơtu, qua đó người đọc có
thể tiếp cận những giá trị và các tập tục của người Cơtu ở Quảng Nam.
Trong cuốn “Nhà Gươl của người Cơtu ”, Nxb Văn hóa Dân tộc, Hà Nội, năm
2006, tác giả Đinh Hồng Hải bằng việc mô tả kiến trúc Gươl và các lễ hội văn hóa của
người Cơtu, đã chỉ ra những khía cạnh đời sống tinh thần của người Cơtu ở Quảng
Nam.
Tác giả Lưu Hùng trong cuốn “Góp phần tìm hiểu văn hóa Cơtu”, Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội, năm 2006, đã giới thiệu những nét chính của văn hóa dân tộc Cơtu,
những giá trị tín ngưỡng và tập tục diễn ra trong đời sống của người Cơtu ở Quảng
Nam.
Viết về chính bản thân mình cùng với những nét đặc trưng của dân tộc mình, tác
giả Bh’riu Liếc trong cuốn “Văn hóa người Cơtu”, Nxb Đà Nẵng, năm 2009, đã trình
bày một cách sinh động về tộc danh, phạm vi cư trú, tính cách con người cùng với
những phong tục, tập quán và các lễ hội cổ truyền của người Cơtu ở Quảng Nam.
Trong công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hữu Thông, cuốn “Ka Tu- kẻ
sống đầu ngọn nước”, Nxb Thuận Hóa, năm 2005, đã lý giải về nguồn gốc hình thành
tộc người, phạm vi cư trú và tộc danh của người Cơtu, đồng thời tác giả cũng nêu một
số phong tục, tập quán, lễ hội của dân tộc này.
Cuốn tư liệu “Người Cơtu ở Việt Nam”, Nxb Thông tấn, Hà Nội, năm 2009 của
Trần Tấn Vịnh đã ghi lại bằng hình ảnh, miêu tả văn hóa người Cơtu ở Quảng Nam
trong cuộc sống hằng ngày và các sinh hoạt lễ hội.
Tuy nhiên, những công trình nêu trên chỉ mang tính chất khái quát chung về bản
sắc văn hóa, văn hóa các dân tộc thiểu số, tìm hiểu những giá trị văn hóa, phong tục tập
quán của người Cơtu, những nét đặc sắc, cái hay, cái đẹp của văn hóa dân tộc Cơtu chứ
chưa đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống dưới góc độ Quản lý nhà nước về bảo tồn
và phát triển văn hóa tộc người Cơtu từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam. Chính vì vậy, đề tài
không trùng lặp với các công trình đã công bố.

bàn tỉnh Quảng Nam trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến nay.
5. Phương phap luận và phương pháp nghiên cưu

5.1. Phương pháp luận
Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy
vật lịch sử, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật.
8


5.2. Phương pháp nghiên cứu
Bên cạnh đó, học viên còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể để giải
quyết các vấn đề đặt ra trong luận văn như: Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh,
thống kê.
6. Y nghia lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận, pháp lý về quản lý nhà nước về bảo tồn và
phát triển văn hóa góp phần nâng cao lý luận, nhận thức về bảo tồn và phát triển văn
hóa dân tộc.
Những kết luận rút ra từ bảo tồn và phát triển văn hóa và thực tiễn bảo tồn và
phát triển văn hóa tộc người Cơtu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam còn là cơ sở để hình
thành phương hướng hoàn thiện pháp luật về quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển
văn hóa tộc người Cơtu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói riêng và các dân tộc khác trên
cả nước nói chung.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Những kết quả nghiên cứu của luận văn đóng góp tích cực cho việc hoàn thiện
pháp luật về quản lý nhà nước. Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo học tập,
nghiên cứu cho sinh viên và các đồng nghiệp quan tâm đến vấn đề này.
7. Cơ cấu của luận văn


gồm phong cách ẩm thực, trang phục, cư xử và cả đức tin, tri thức được tiếp nhận...
Văn hóa liên kết với sự tiến hóa sinh học của loài người, trong quá trình phát
triển, tác động sinh học hay bản năng dần dần giảm bớt khi loài người đạt được trí
thông minh để định dạng môi trường tự nhiên cho chính mình. Đến lúc này, bản tính
con người không còn mang tính bản năng mà là văn hóa. Khả năng sáng tạo của con
người trong việc định hình thế giới hơn hẳn bất kỳ loài động vật nào khác và chỉ có con
người dựa vào văn hóa hơn là bản năng để đảm bảo cho sự sống còn của mình. Con
người có khả năng hình thành văn hóa và với tư cách là thành viên của một xã hội, con
người tiếp thu văn hóa, bảo tồn nó, đồng thời truyền đạt nó từ thế hệ này sang thế hệ
khác. Việc cùng có chung một văn hóa giúp xác định nhóm người hay xã hội mà các cá
thể là thành viên.
Từ những phân tích trên, có thể hiểu văn hóa như sau: Văn hóa là tổng thể
những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quyết định tính cách
của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và
văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các
1
0


giá trị, những tập trung và tín ngưỡng.
Văn hóa tộc người Cơtu: Văn hóa tộc người Cơtu là toàn bộ giá trị vật chất và
tinh thần được sáng tạo trong quá trình đấu tranh sinh tồn tạo dựng cuộc sống cộng
đồng của tộc người Cơtu. Nền văn hóa Cơtu được hình thành và gắn bó với núi rừng tự
nhiên của dãy Trường Sơn hùng vĩ. Văn hóa của tộc người Cơtu gồm những giá trị văn
hóa vật thể và phi vật thể rất độc đáo, phong phú, đa dạng và tinh tế đã cùng với giá trị
văn hóa của các dân tộc anh em khác tạo nên nền văn hóa của dân tộc Việt Nam.
Tuy có những nét tương đồng với một số dân tộc anh em khác nhưng văn hóa
tộc người Cơtu có những nét đặc trưng riêng rất phong phú, đa dạng và tinh tế. Nét độc
đáo đậm đà bản sắc văn hóa của tộc người Cơtu được biểu hiện rõ với những giá trị văn
hóa vật thể và phi vật thể.

của các dân tộc anh em khác tạo nên nền văn hóa của dân tộc Việt Nam.
Tộc người được hiểu như thế nào? Hiện nay, khái niệm dân tộc được sử dụng
trong các văn kiện chính trị, văn bản pháp luật hoặc trên phương tiện thông tin đại
chúng được hiểu theo hai nghĩa khác nhau:
Theo nghĩa thứ nhất, “dân tộc” được hiểu là “tộc người”. Với nghĩa này, dân tộc
là khái niệm dùng để chỉ cộng đồng người có các đặc trưng cơ bản về ngôn ngữ, văn
hoá và ý thức tự giác về cộng đồng có tính bền vững qua sự phát triển lâu dài của lịch
sử. Ví dụ: Dân tộc Thái, dân tộc Tày, dân tộc Ba Na, dân tộc Chăm, dân tộc Cơtu...
Hiểu theo nghĩa này, kết cấu dân cư của một quốc gia có thể bao gồm nhiều dân tộc (tộc
người) khác nhau, trong đó có những dân tộc chiếm đa số trong thành phần dân cư và
có những dân tộc thiểu số. Trong quá trình phát triển của mình, trong bản thân mỗi dân
tộc có thể có sự phân chia thành các nhóm người có những đặc điểm khác nhau về nơi
cư trú, văn hoá, lối sống, phong tục tập quán, nhưng đều được coi là cùng một dân tộc,
bởi có chung 3 điểm đặc trưng của một dân tộc như nói trên đây. Ví dụ: dân tộc Dao
bao gồm nhiều nhóm người, như các nhóm Dao đỏ, Dao tiền, Dao Tuyển, Dao quần
chẹt, Dao Thanh phán, Dao Thanh y, Dao quần trắng.
Theo nghĩa thứ hai, dân tộc được hiểu là quốc gia dân tộc. Ví dụ như: Dân tộc
Việt Nam, dân tộc Trung Hoa, dân tộc Lào... Theo nghĩa này, dân tộc là khái niệm dùng
để chỉ cộng đồng chính trị - xã hội được hợp thành bởi những tộc người khác nhau trên
lãnh thổ của một quốc gia nhất định. Như vậy, khái niệm dân tộc ở đây được hiểu đồng
nghĩa với quốc gia đa tộc người, và cũng đồng nghĩa với nhà nước thống nhất của các
tộc người trên một lãnh thổ có chủ quyền quốc gia. Theo nghĩa này, dân cư của dân tộc
này được phân biệt với dân cư của dân tộc khác bởi yếu tố quốc tịch.
1
2


Do đó, một tộc người có thể có ở những quốc gia dân tộc khác nhau theo sự di cư của
tộc người đó. Ví dụ: Trong kết cấu dân cư của dân tộc Việt Nam và dân tộc Trung Hoa
đều có tộc người H’Mông và tộc người Dao. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này,


hội của các dân tộc không thể có sự phát triển bền vững.
Ở nước ta, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống chính là vùng đang tồn
tại nhiều bất cập và hạn chế nhất trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.
Chính vì thế, cần phải có sự tác động của quản lý Nhà nước với những công cụ, phương
pháp và tiềm lực của mình để từng bước giải quyết những hạn chế khó khăn, đưa đồng
bào các dân tộc thiểu số hoà mình vào dòng chảy chung của Quốc gia, của thời đại. Qua
những phân tích trên ta thấy rằng, quản lý Nhà nước về dân tộc là nội dung cơ bản và là
tất yếu khách quan của quản lý Nhà nước.
* Các quan điểm về bảo tồn và phát triển
- Quan điểm về bảo tồn:
+ Bảo tồn nguyên vẹn: Những người theo quan điểm này cho rằng, những sản
phẩm của quá khứ nên được bảo tồn nguyên vẹn như nó vốn có để tránh tình trạng thế
hệ hiện tại làm méo mó, biến dạng di sản. Mỗi di sản chứa đựng những giá trị văn hoá xã hội nhất định mà không phải lúc nào thế hệ hiện tại cũng có thể hiểu biết một cách
cụ thể để có thể phát huy những giá trị ấy một cách thích hợp. Không những thế, những
tác động của ngày hôm nay sẽ tạo nên những lớp văn hoá khác không trùng nghĩa với
lớp văn hoá mà thế hệ trước chuyển giao cho thế hệ sau, vì thế có thể làm cho các thế
hệ sau nữa không thể truy nguyên được những giá trị của di sản đang tồn tại. Như vậy,
những người theo quan điểm này cho rằng, do chúng ta chưa có đủ thông tin, trình độ
hiểu biết để có thể lý giải giá trị của các di sản văn hoá, chúng ta nên giữ nguyên trạng
những di sản này để khi có điều kiện các thế hệ tiếp nối có thể xử lý, giải thích và tìm
cách kế thừa, phát huy di sản một cách tốt hơn.
+ Bảo tồn trên cơ sở kế thừa: Quan điểm bảo tồn trên cơ sở kế thừa những giá
trị độc đáo của quá khứ dường như là một xu thế khá phổ biến trong giới học giả hiện
nay khi bàn đến di sản nói chung, quản lý di sản nói riêng. Quan điểm lý thuyết này dựa
trên cơ sở mỗi di sản cần phải thực hiện nhiệm vụ lịch sử của mình ở một thời gian và
không gian cụ thể. Khi di sản ấy tồn tại ở không gian và thời gian hiện tại, di sản ấy cần
phát huy giá trị văn hoá - xã hội phù hợp với xã hội hiện nay và phải loại bỏ đi những gì
không phù hợp với xã hội ấy. Bảo tồn trên cơ sở kế thừa rất thuận tiện do chúng ta chỉ
lựa chọn những yếu tố hợp lý để phát huy. Tuy nhiên, vấn đề đáng nói ở đây là yếu tố

* Đặc điểm của quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển văn hóa tộc người
Cơtu
Thứ nhất, quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển văn hóa tộc người Cơtu là
hoạt động mang quyền lực nhà nước. Quyền lực nhà nước trong quản lý nhà nước về
1
5


bảo tồn và phát triển văn hóa tộc người Cơtu trước hết thể hiện ở việc các chủ thể có
thẩm quyền thể hiện ý chí nhà nước thông qua phương tiện nhất định, trong đó phương
tiện cơ bản và đặc biệt quan trọng được sử dụng là văn bản quản lý nhà nước đối với
các hoạt động văn hóa của tộc người Cơtu. Bằng việc ban hành văn bản, chủ thể quản
lý nhà nước thể hiện ý chí của mình dưới dạng các chủ trương, chính sách pháp luật
nhằm định hướng cho hoạt động xây dựng và áp dụng pháp luật; dưới dạng quy phạm
pháp luật nhằm cụ thể hóa các quy phạm pháp luật của cơ quan quyền lực nhà nước và
của cấp trên thành những quy định chi tiết để có thể triển khai thực hiện trong thực tiễn;
dưới dạng các mệnh lệnh cá biệt nhằm áp dụng pháp luật vào thực tiễn, trực tiếp thực
hiện quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ quản lý; dưới những dạng mệnh
lệnh chỉ đạo cấp dưới trong hoạt động nhằm tổ chức thực hiện pháp luật trong thực tiễn;
dưới dạng những thông tin hướng dẫn đối lập với cấp dưới nhằm đảm bảo sự thống
nhất, có hệ thống của bộ máy hành chính nhà nước.
Bên cạnh đó, quyền lực nhà nước còn thể hiện trong việc các chủ thể có thẩm
quyền tiến hành những hoạt động cần thiết để bảo đảm thực hiện ý chí nhà nước như
các biện pháp về tổ chức, về kinh tế, tuyên truyền giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế...,
nhờ đó ý chí của chủ thể quản lý nhà nước được bảo đảm thực hiện.
Thứ hai, quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển văn hóa tộc người Cơtu là
hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp. Quyền năng
hành pháp trước hết và chủ yếu thuộc về các cơ quan hành chính nhà nước. Quản lý nhà
nước có đối tượng tác động là các quan hệ xã hội phát sinh trên mọi lĩnh vực trong đời
sống xã hội của tộc người Cơtu, từ quan trọng tới ít quan trọng, từ phổ biến tới cá biệt

công tác quản lý nhà nước về dân tộc nói chung và tộc người Cơtu nói riêng ngày càng
trở thành một lĩnh vực hoạt động quan trọng của bộ máy nhà nước. Vai trò quan trọng
của công tác quản lý nhà nước về dân tộc thể hiện ở những điểm chủ yếu dưới đây:
Thứ nhất, vấn đề dân tộc là một nội dung trọng yếu trong đường lối cách mạng
của Đảng ta nhằm giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân, cội nguồn sức mạnh cho thắng
lợi của sự nghiệp cách mạng. Chính sách dân tộc của Đảng ta luôn nhất quán, đúng đắn
và sáng tạo, phù hợp với thực tiễn vấn đề dân tộc ở nước ta. Tuy nhiên, để những nội
dung đúng đắn và sáng tạo của chính sách dân tộc đi vào cuộc sống thì cần có sự tổ
chức thực hiện một cách triệt để các chính sách bằng hoạt động quản lý, điều hành của
các cơ quan quản lý nhà nước về dân tộc.
Thứ hai, trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, yêu cầu cấp thiết đặt ra là
cần thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng miền, thúc đẩy phát triển
kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục... của các dân tộc hiện nay còn đang ở trong tình trạng
kém phát triển. Để thực hiện được mục tiêu cấp thiết này, Nhà nước ta đang nỗ lực đầu
tư cho khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó đặc biệt quan tâm đầu tư cho đồng
1
7


bào dân tộc thiểu số cư trú ở vùng cao, vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn. Các chiến
lược, chương trình, kế hoạch hoạt động hướng đến đồng bào dân tộc thiểu số được thực
hiện thông qua hoạt động quản lý nhà nước về dân tộc.
Thứ ba, để hướng đến mục tiêu sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng một nước
kém phát triển, thì cùng với việc tích cực đầu tư làm thay đổi kinh tế - xã hội ở khu vực
đồng bào dân tộc thiểu số, một vấn đề quan trọng đặt ra là Đảng và Nhà nước ta cần
phát huy truyền thống đoàn kết dân tộc. Để làm được điều này không thể thiếu công tác
quản lý nhà nước về dân tộc, với tính chất là một lĩnh vực hoạt động thường xuyên
trong tổ chức, điều hành nền hành chính quốc gia.
Thứ tư, hiện nay vấn đề dân tộc và quan hệ dân tộc đang là một trong những vấn
đề thường xuyên bị các thế lực thù địch lợi dụng để gây rối an ninh chính trị, trật tự xã

đến cơ sở; thực hiện phân công, phân cấp có hiệu quả trong lĩnh vực công tác dân tộc;
Thứ tư, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho vùng dân tộc
thiểu số;
Thứ năm, kiểm tra, thanh tra, sơ kết, tổng kết, đánh giá việc thực hiện chính
sách, chương trình, dự án ở vùng dân tộc thiểu số; việc chấp hành pháp luật về công tác
dân tộc, phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, giải quyết
khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác dân tộc theo quy định của pháp luật;
Thứ sáu, tuyên truyền, giáo dục chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của
Nhà nước bằng nhiều biện pháp, hình thức để đồng bào các dân tộc hiểu rõ và chủ động
tham gia vào quá trình thực hiện. Tuyên truyền về truyền thống đoàn kết của các dân
tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tổ chức tốt các phong trào tương trợ,
giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc trong cộng đồng. Tổ chức hoạt động kết nghĩa giữa
các địa phương nhằm tương trợ phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, giải
quyết khó khăn trong cuộc sống;
Thứ bảy, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, quản lý cán bộ người dân tộc
thiểu số trong hệ thống chính trị và cán bộ trong hệ thống cơ quan làm công tác dân tộc;
Thứ tám, xây dựng hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu về công tác dân tộc;
Thứ chín, thẩm định các chương trình, dự án, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số;
Thứ mười, nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn tình hình công tác dân tộc,
chiến lược công tác dân tộc, chính sách dân tộc, quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác
dân tộc;
Mười một, hợp tác quốc tế về công tác dân tộc, phối hợp với các tổ chức, cá
nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế trong việc nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm về công
1
9


tác dân tộc; khuyến khích việc giúp đỡ, hỗ trợ đầu tư phát triển vùng dân tộc thiểu số,
vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn thực hiện tốt công tác
dân tộc và chính sách dân tộc theo quy định của pháp luật.



từ thực tiễn trong nước, cần có những văn bản pháp luật cụ thể để quản lý Nhà nước đối
với vấn đề dân tộc, mà cụ thể là đối với tộc người Cơtu, trong phạm vi luận văn này tập
trung một số vấn đề sau:
- Có những văn bản pháp quy cho từng lĩnh vực của đời sống xã hội đồng bào
các dân tộc thiểu số, trong đó có tộc người Cơtu.
- Xây dựng các văn bản pháp quy cho từng dân tộc mà đặc biệt là dân tộc Cơtu
hoặc từng vùng có các dân tộc sống tập trung theo lãnh thổ.
Hiện nay, chính phủ đã giao cho Bộ Tư pháp và Ủy ban Dân tộc phối hợp đưa
chương trình giáo dục pháp luật đến các vùng dân tộc thiểu số, làm cho đồng bào các
dân tộc biết được, hiểu được các chính sách pháp luật. Trên cơ sở đó Nhà nước tiến
hành chủ trương “Sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật”, thay thế dần với cách
sống kiểu xã hội truyền thống trong một số vùng đồng bào.
Quản lý bằng tổ chức bộ máy: Cơ quan quản lý Nhà nước ở Trung ương được
giao nhiệm vụ quản lý Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc trong phạm vi cả nước là
Ủy ban Dân tộc. Đối với các địa phương mà có đủ số lượng người dân tộc thiểu số theo
quy định của pháp luật thì được phép thành lập cơ quan quản lý hành chính Nhà nước ở
địa phương làm công tác dân tộc.
Cơ quan làm công tác quản lý dân tộc ở Trung ương: Hiện nay theo quy định tại
Nghị định 13/2017/NĐ-CP ngày 10/02/2017 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm
vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ủy ban Dân tộc thì Uỷ ban Dân tộc là cơ quan
ngang Bộ của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về công tác dân tộc
trong phạm vi cả nước; quản lý Nhà nước các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý của
Ủy ban Dân tộc theo quy định của pháp luật.
Cơ quan làm công tác quản lý Nhà nước về dân tộc ở địa phương: Theo quy
định tại Nghị định số 53/2004/NĐ-CP ngày 18/2/2004 của Chính phủ về kiện toàn tổ
chức bộ máy làm công tác dân tộc thuộc Ủy ban nhân dân các cấp thì Ủy ban nhân dân
các cấp căn cứ vào quy định của chính phủ quyết định về tổ chức bộ máy của cơ quan
quản lý Nhà nước làm công tác dân tộc tại các địa phương.

tiêu chí nêu trên thì tổ chức các công tác dân tộc thực hiện theo mô hình sau:
+ Thành lập phòng quản lý Nhà nước đa ngành đa lĩnh vực trong đó công tác
dân tộc và công tác chuyên môn khác có liên quan nhiều tới công tác dân tộc trực thuộc
Ủy ban nhân dân cấp huyện nhưng phải đảm bảo số phòng ở cấp huyện theo quy định
tại Nghị định số 37/2014/NĐ-CP ngày 05/5/2014 của Chính phủ quy định tổ chức các
cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh.
2
2


+ Bố trí cán bộ chuyên trách công tác dân tộc trong văn phòng Hội đồng nhân
dân và Ủy ban nhân dân hoặc phòng chuyên môn khác hiện có của Ủy ban nhân dân
cấp huyện.
- Mô hình tổ chức của cơ quan làm công tác dân tộc thuộc Ủy ban nhân dân cấp
xã: Đối với các xã có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn không thành lập
tổ chức riêng, nhưng phân công một ủy viên Ủy ban nhân dân cấp xã kiêm nhiệm theo
dõi, tổ chức thực hiện công tác dân tộc.
Quản lý bằng đầu tư tài chính: Trong quản lý Nhà nước tài chính là một nội
dung mà Nhà nước cần phải quản lý, ngược lại Nhà nước cũng phải sử dụng tài chính
làm công cụ để quản lý các lĩnh vực khác của đời sống xã hội.
Trong chính sách, chương trình, dự án bao hàm nội dung của Nhà nước đã sử
dụng tài chính cho sự phát triển của miền núi và đồng bào các dân tộc. Ngoài ra sự
quan tâm của chính phủ đối với miền núi và các dân tộc còn thể hiện ở việc đầu tư cho
xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư cho phát triển văn hoá , giáo dục, y tế, bảo vệ môi
trường... ở vùng miền núi, vùng sâu vùng xa vùng đồng bào các dân tộc thiểu số.
Tài chính vừa là nguồn lực đồng thời cũng là công cụ của quản lý Nhà nước. Vì
vậy Nhà nước cần phải có chính sách thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn lực, công cụ
này.
Quản lý bằng thanh tra, kiểm tra và tổng kết đánh giá: Kiểm soát đối với hành
chính Nhà nước bao gồm các hoạt động giám sát, kiểm tra, thanh tra. Tất cảc các hoạt

Yếu tố pháp luật

Vai trò của pháp luật trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống chính
là thông qua pháp luật đường lối, chủ trương của Đảng về văn hóa được nghiêm túc
thực hiện trong toàn xã hội; đồng thời pháp luật xác lập cơ sở pháp lý cho các chủ thể
tham gia giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa và chống lại những hành vi vi phạm pháp
luật về vấn đề trên nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt
Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
Có thể khái quát vai trò của pháp luật trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa
dân tộc trên những phương diện sau:
Thứ nhất, pháp luật thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng trong giữ gìn,
phát huy bản sắc văn hóa truyền thống và làm cho chủ trương, đường lối trở thành ý chí
và mục tiêu của toàn xã hội.
Thứ hai, pháp luật tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ quan quản lý nhà
nước, tổ chức và cá nhân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa.
Thứ ba, pháp luật là công cụ hữu hiệu giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa
truyền thống.
2
4


Thứ tư, pháp luật có vai trò giáo dục ý thức con người trong việc giữ gìn, phát
huy bản sắc văn hóa truyền thống.
1.4.2.

Bộ máy quản lý và nguồn nhân lực

Bộ máy quản lý nhà nước về văn hóa là một chỉnh thể các bộ phận trong cơ cấu
tổ chức quyền lực nhà nước, có chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ khác nhau, có quan hệ
ràng buộc và phụ thuộc lẫn nhau được bố trí thành cấp và khâu để thực hiện chức năng