VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN QUỐC VIỆT

PHÁP LUẬT VỀ TÁI ĐỊNH CƯ
ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN QUỐC VIỆT

PHÁP LUẬT VỀ TÁI ĐỊNH CƯ
ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành : Luật Kinh tế
Mã số

: 838.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

2.2. Thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về tái định cư đối với người dân khi
Nhà nước thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân tại thành phố Đà Nẵng ................... 32
CHƯƠNG 3. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TÁI ĐỊNH CƯ ĐỐI VỚI HỘ 49
GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ GIẢI PHÁP
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI TRÊN THỰC TẾ ..................... 49
3.1. Những yêu cầu đặt ra nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi
pháp luật về tái định cư đối với người dân khi Nhà nước thu hồi đất của hộ gia đình,
cá nhân...................................................................................................................... 49
3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về tái định cư đối với người dân
khi Nhà nước thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân .................................................. 52
3.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về tái định cư đối
với hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất .................................................. 61
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 73
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đất đai có tầm quan trọng và giá trị to lớn đối với con người cả về mặt nơi
ở lẫn tư liệu sản xuất. Trong Hiến pháp nước ta quy định đất đai thuộc sở hữu
của toàn dân, do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý theo quy
định của pháp luật. Nhà nước giao cho người dân sử dụng; từ khi giao đất cho
người dân, Nhà nước đã tuyên bố bảo hộ quyền sử dụng chính đáng của họ.
Những năm qua, Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại
hóa và đô thị hóa, các khu công nghiệp, khu dân cư phát triển nhanh trên cả nước đòi hỏi
phải có hệ thống giao thông đường xá mở rộng, hạ tầng kỷ thuật phải được quy hoạch
chiến lược lâu dài. Một trong các vấn đề có tính quyết định khi mở rộng cơ sở hạ tầng là
công giải tỏa tái định cư lại cho người dân. Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới
về vấn đề quy hoạch bố trí tái định cư là một hiện tượng mang tính chất quy luật và phổ
biến mà Chính phủ Việt Nam phải đối mặt.

thực thi pháp luật đất đai.
Việc nghiên cứu sâu hơn pháp luật về tái định cư đối với người dân khi nhà
nước thu hồi đất, để tiếp tục hoàn thiện theo hướng đáp ứng được yêu cầu của việc
chuyển đất nông nghiệp và đất ở của người dân sang mục tiêu của công nghiệp hóa,
hiện đại hóa, đô thị hóa và phương án quy hoạch bố trí tái định cư ở thành phố Đà
Nẵng hiện nay và những năm tới, nhằm đáp ứng được lợi ích của người dân trong
việc giải quyết di dời, giải tỏa, bố trí tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và bị thiệt
hại về tài sản trên đất đang đặt ra như một nhu cầu cấp thiết.
Với ý nghĩa đó, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Pháp luật về tái định cư đối
với người dân khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng’’.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật về tái định cư đối với người dân đã thu hút
sự quan tâm của nhiều tầng lớp nhân dân về tái định cư khi Nhà nhà nước thu hồi
đất. Một số các công trình tiêu biểu viết về thu hồi đất, về bồi thường và đặc biệt là
tái định cư cho người dân. Một số công trình liên quan đến đề tài luận văn được
công bố mà tác giả tiếp cận được như sau: PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến (2013),
Bình luận và góp ý đối với các quy định bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư khi

2


Nhà nước thu hồi đất trong Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Hội thảo khoa học góp ý
Luật Đất đai sửa đổi, Hà Nội; PGS. TS Nguyễn Quang Tuyến (2008), Vấn đề thu
hồi và bồi thường khi thu hồi đất trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi, bổ sung),
Tạp chí Luật học, (số 12); PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến (2012), Công khai, minh
bạch để bảo vệ quyền lợi của người bị thu hồi đất, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp Văn phòng Quốc hội, (số 3);PGS.TS. Nguyễn Quang Tuyến (2010), Th.S Nguyễn
Minh Ngọc, Pháp luật về bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở
Singapore và Trung Quốc – Những gợi mở cho Việt Nam trong hoàn thiện pháp
luật về bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Tạp chí Luật học, (số 10).
Nguyễn Vĩnh Diện(2006) Pháp luật về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất, Luận

Nhà nước thu hồi đất ở thành phố Đà Nẵng.
Khắc phục những bất cập hiện nay, đề xuất giải pháp cụ thể nhằm thực hiện tốt
hơn các quy định của pháp luật về tái định cư tại các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ
tầng ở thành phố Đà Nẵng.
Góp phần hoàn thiện pháp luật về tái định cư đối với người dân khi nhà nước thu
hồi đất nhằm ổn định đời sống để người dân yên tâm làm việc, sản xuất góp phần vào sự
phát triển của thành phố Đà Nẵng.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Phải nắm được các văn bản pháp luật liên quan đã được ban hành từ trước
cho đến nay về tái định cư đối với người dân khi Nhà nước thu hồi đất.
Thực tiễn thi hành pháp luật về tái định cư đối với hộ gia đình, cá nhân khi
Nhà nước thu hồi đất ở thành phố Đà Nẵng.
Giới thiệu khái quát các dự án nghiên cứu và pháp luật liên quan đến tái
định cư đối với hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở thành phố Đà Nẵng.
Đánh giá việc thực hiện pháp luật và tình hình tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất ở thành phố Đà Nẵng.
Ảnh hưởng trực tiếp của các quy định pháp luật về tái định cư đến đời
sống và việc làm của người dân có đất bị thu hồi ở thành phố Đà Nẵng.
Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về tái định cư đối
với hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất và nâng cao hiệu quả thực thi trên
thực tế.

4


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Một số dự án có thu hồi đất và bố trí tái định cư của người dân ở hành phố
Đà Nẵng.
Hộ gia đình, cá nhân bố trí tái định cư khi đã bị thu hồi đất và những thiệt hại

+ Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa: Điều tra, khảo sát thực địa về tình
hình tái định cư của các nhóm dự án điển hình trên địa bàn thành phố.
+ Phương pháp chuyên gia: Sử dụng ý kiến các chuyên gia tư vấn, các nhà
quản lý quy hoạch, quản lý sử dụng đất, đặc biệt là các chuyên gia trong lĩnh vực bố
trí tái định cư đối với người dân khi nhà nước thu hồi đất.
* Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
- Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được dùng để thống kê mô
tả tình hình của địa bàn nghiên cứu, thống kê diện tích đất thu hồi, pháp luật về tái
định cư tại các dự án, phân nhóm hộ và lựa chọn hộ điều tra phỏng vấn.
- Phương pháp so sánh: So sánh các trường hợp khác nhau trong pháp luật về
tái định cư của người dân ở các dự án.
- Phương pháp phân tích: Phân tích những tác động của pháp luật về tái định
cư ảnh hưởng đến việc sinh sống của người dân.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Những kết quả thu được thông qua thực hiện đề tài sẽ bổ sung cơ sở thực tiễn
để đánh giá chung về pháp luật về tái định cư đối với người dân và tình hình đời
sống, việc làm của hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước bố trí tái định cư.
Hoàn thiện những quy định pháp luật của nhà nước và địa phương về giải
quyết bố trí tái định cư của người dân nhằm đảm bảo cuộc sống cho người dân sau
khi bố trí tái định cư.
6.2. Thực tiễn luận văn
Đánh giá được thực trạng cuộc sống của người dân được bố trí tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất, đề xuất những giải pháp về tái định cư cho người dân,
hợp lý để đảm bảo đời sống cho người dân sau khi được bố trí tái định cư.
Kết quả của đề tài là nêu ra những ưu điểm để tiếp tục duy trì, phát huy, nhân
rộng và khuyết điểm để bổ sung, hoàn thiện hơn nữa pháp luật đất đai về tái định
cư; góp phần giải quyết vấn đề thực tiễn bức xúc đang đặt ra hiện nay ở thành phố
Đà Nẵng.


Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: “Thu hồi: Lấy lại cái đã đưa ra, đã cấp
phát ra hoặc bị người khác lấy” [38, tr 759].
Theo Từ điển giải thích thuật ngữ Luật học, thu hồi đất được hiểu là: “Cơ
quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi quyền sử dụng đất của người vi phạm quy
định về sử dụng đất để Nhà nước giao cho người khác sử dụng hoặc trả lại cho chủ
sử dụng đất hợp pháp bị lấn chiếm. Trường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu hồi đất
đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh,
lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng” [21]. Khái niệm này thực ra cũng chưa hẳn là
một định nghĩa rõ ràng về thu hồi đất, mặc dù có đề cập các trường hợp thu hồi đất
nhưng nội hàm của khái niệm này chưa bao quát hết các trường hợp thu hồi đất của
Nhà nước. Nhà nước không chỉ thu hồi đất của người có hành vi vi phạm về sử

8


Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full