VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN ĐÌNH KHANG

Nguyễn Đình Khang

CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP TAI NẠN LAO ĐỘNG
CHUYÊN NGÀNH CHÍNH SÁCH CÔNG

TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH DƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

NĂM 2018

HÀ NỘI - 2018
I


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Nguyễn Đình Khang

CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP TAI NẠN LAO ĐỘNG TỪ THỰC TIỄN
TỈNH BÌNH DƢƠNG
Chuyên ngành
Mã số

TỈNH BÌNH DƢƠNG GIAI ĐOẠN 2012 – 2016 .......................................................... 33
2.1. Lịch sử hình thành và phát triển bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Dƣơng ................ 33
2.2. Thực trạng về thực hiện chi trả chế độ tai nạn lao động tại tỉnh Bình
Dƣơng ............................................................................................................................. 35
Bảng 2.2: Tình hình tai nạn lao động tại tỉnh Bình Dƣơng giai đoạn 2012 – 2016 ........ 38
Bảng 2.4: Tình hình giải quyết chế độ tai nạn lao động theo nội dung chế độ tại tỉnh
Bình Dƣơng ..................................................................................................................... 40
2.3. Đánh giá việc thực hiện chính sách chi trả chế độ tai nạn lao động tại
Bình Dƣơng .................................................................................................................... 42
Chƣơng 3 ......................................................................................................................... 53
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP TAI NẠN LAO ĐỘNG
ĐẾN NĂM 2020 ............................................................................................................. 53
3.1. Kinh nghiệm quản lý chi trả chế độ tai nạn lao động ở một số quốc gia
trên thế giới và bài học cho Việt Nam ......................................................................... 53
3.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách trợ cấp tai nạn lao động................................. 62

III


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
AT,VSLĐ

An toàn, vệ sinh lao động

ASXH

An sinh xã hội

BNN



IV


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Phân biệt bảo hiểm xã hội với bảo hiểm thƣơng mại ..................................... 12
Bảng 2.1: Tình hình doanh nghiệp và lao động tham gia bảo hiểm xã hội tại tỉnh
Bình Dƣơng ..................................................................................................................... 36
Bảng 2.2: Tình hình tai nạn lao động tại tỉnh Bình Dƣơng giai đoạn 2012 –
2016.................................................................................................................................38
Bảng 2.3: Tình hình giải quyết chế độ tai nạn lao động theo loại chế độ trợ cấp tại
tỉnh Bình Dƣơng .............................................................................................................. 39
Bảng 2.4: Tình hình giải quyết chế độ tai nạn lao động theo nội dung chế độ tại tỉnh
Bình Dƣơng ..................................................................................................................... 40
Bảng 2.5: Tình hình giải quyết chế độ tai nạn lao động theo phƣơng thức chi trả tại
tỉnh Bình Dƣơng .............................................................................................................. 41

V


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Có thể nói chính sách trợ TNLĐ là một trong những chế độ BHXH ra đời
sớm nhất trong lịch sử phát triển của BHXH, có vai trò quan trọng trong việc đảm
bảo đời sống cho NLĐ sau khi bị rủi ro do quá trình lao động. Trong bối cảnh nền
kinh tế nƣớc ta đang trải qua quá trình cơ giới hóa, manh nha giai đoạn tự động hóa,
sự phát triển của các ngành công nghiệp chủ yếu dựa vào máy móc, thiết bị thay cho
thao tác thủ công của NLĐ làm cho tình hình TNLĐ cũng tăng nhanh qua các năm.
TNLĐ gây ra những tổn thất lớn lao về ngƣời và của cho các cá nhân, gia đình và
toàn xã hội.

Nam giai đoạn 1995 – 1996 thông qua việc phân tích các mặt nhƣ: cơ sở vật chất
phục vụ công tác chi trả, hệ thống sổ sách biểu mẫu chi trả BHXH, quản lý đối
tƣợng chi trả, quy trình chi trả và lệ phí chi trả; đồng thời qua việc phân tích các
phƣơng thức chi trả BHXH, phƣơng hƣớng hoàn thiện các phƣơng thức chi trả
BHXH ở nƣớc ta. Kết quả của đề tài này là:
+ Nêu lên đƣợc những ƣu điểm và nhƣợc điểm của phƣơng thức chi trả trực
tiếp và gián tiếp.
+ Đƣa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện tác nghiệp chi trả các chế độ
BHXH cho ngƣời lao động nhƣ: hoàn thiện các văn bản pháp lý để cơ quan BHXH
các cấp có cơ sở thực hiện; xây dựng hệ thống tổ chức bộ máy chi trả hoàn chỉnh từ
Trung ƣơng đến cơ sở; tính toán mức phí chi trả giữa các vùng, các khu vực cho
hợp lý hơn; tăng cƣờng cơ sở vật chất cho cơ quan BHXH cấp huyện phục vụ cho
công tác chi trả trực tiếp; tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát tài chính trong
khâu nghiệp vụ, chuyên môn; đẩy mạnh công tác học tập, rèn luyện, năng cao trình
độ nghiệp vụ chuyên môn, phẩm chất đạo đức của cán bộ làm công tác BHXH; tăng
cƣờng công tác tuyên truyền trên các phƣơng tiện thông tin đại chúng về chính sách,
chế độ BHXH.
- Đề tài khoa học “Hoàn thiện phƣơng thức tổ chức, quản lý chi trả chế độ
ốm đau, thai sản, TNLĐ và BNN cho ngƣời tham gia BHXH”, năm 1998, do TS.
Dƣơng Xuân Triệu làm Chủ nhiệm. Đề tài đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ
bản về chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và BNN cả trƣớc và sau khi BHXH
2


Việt Nam đi vào hoạt động. Đề tài đã phản ánh đƣợc quá trình tổ chức quản lý chi
ba chế độ theo cơ chế cũ, cũng nhƣ từ khi BHXH Việt Nam ra đời, đã phân tích
đƣợc những mặt mạnh, mặt yếu cùng với những tồn tại do các văn bản pháp luật về
BHXH gây ra. Qua đó, đề tài cũng đã đƣa ra những kiến nghị làm cơ sở cho việc
sửa đổi các văn bản pháp luật hiện hành để đáp ứng các yêu cầu đổi mới cơ chế
chính sách về BHXH.

cơ quan chịu trách nhiệm chính, cơ quan phối hợp thực hiện, nhằm phát huy hơn
nữa vai trò của chế độ TNLĐ trong việc đảm bảo đời sống của ngƣời lao động sau
khi bị TNLĐ, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc.
Tác giả luận văn tiến hành nghiên cứu những tài liệu khoa học đã công bố,
những văn bản pháp luật hiện hành và những tƣ liệu, báo cáo kết quả công tác thực
hiện chính sách trợ cấp TNLĐ tại tỉnh Bình Dƣơng trong giai đoạn 2012 – 2016;
tiếp cận, khảo sát trực tiếp đối với NLĐ, nhân viên phụ trách thủ tục BHXH ở một
số doanh nghiệp tại tỉnh Bình Dƣơng để lắng nghe sự phản hồi, đánh giá và kiến
nghị, đề xuất của họ đối với chính sách BHXH và chính sách trợ cấp TNLĐ trong
thời gian sắp tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu về chính sách BHXH nói chung và chính sách trợ cấp
TNLĐ nói riêng, tình hình thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dƣơng và đánh giá phản
hồi của đối tƣợng có liên quan (NLĐ, nhân viên phụ trách thủ tục BHXH làm việc
tại một số doanh nghiệp).
Luận văn nghiên cứu chế độ BHXH, chế độ trợ cấp TNLĐ của Việt Nam và
thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dƣơng trong giai đoạn 2012 - 2016.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Phương pháp luận:
Luận văn sử dụng kết hợp đồng thời cả phƣơng pháp diễn dịch và phƣơng
pháp quy nạp trong quá trình phân tích làm rõ vấn đề đặt ra hoặc chứng minh một
kết luận, một nhận xét của tác giả.
Phương pháp nghiên cứu:
Luận văn sử dụng các phƣơng pháp thu thập và phân tích thông tin nghiên
cứu sau:
- Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng

4



5


ngƣời lập thủ tục chế độ TNLĐ, qua đó làm rõ hơn các vấn đề nghiên cứu và để
nhận định, lập luận của tác giả mang tính khách quan. Đối với mỗi đối tƣợng đƣợc
phỏng vấn sâu thì tác giả thiết kế nội dung các câu hỏi có nội dung phù hợp, gắn với
hoạt động thực tiễn mà họ tiếp cận liên quan đến chính sách trợ cấp TNLĐ, trong đó
có nhấn mạnh sự đề xuất, nguyện vọng về chính sách trợ cấp TNLĐ của họ trong
thời gian sắp tới.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn của chế độ BHXH và chế độ trợ cấp
TNLĐ.
- Đƣa ra những cơ sở hoàn thiện chính sách trợ cấp TNLĐ.
- Thông qua thực trạng chính sách trợ cấp TNLĐ ở tỉnh Bình Dƣơng trong
giai đoạn 2012 – 2016, đề xuất những giải pháp để hoàn thiện chính sách trợ cấp
TNLĐ.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận kết cấu luận văn đƣợc kết cấu 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Lý luận cơ bản về chi trả chế độ TNLĐ
Chƣơng 2: Thực hiện chính sách chi trả chế độ TNLĐ tại tỉnh Bình Dƣơng
giai đoạn 2012 – 2016.
Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách trợ cấp TNLĐ đến năm 2020.

6


Chƣơng 1
LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH TRỢ CẤP TAI NẠN LAO ĐỘNG
1.1. Tổng quan về bảo hiểm xã hội
1.1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về chính sách bảo hiểm xã hội