VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Trần Văn Tuấn

THỜI HẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Trần Văn Tuấn

THỜI HẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH ĐỒNG NAI

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số

: 8380104

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BLTTHS:

Bộ luật tố tụng hình sự

HĐXX :

Hội đồng xét xử

TPCTPT:

Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

XXST

Xét xử sơ thẩm

:

CHXHCN:

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

HTND :

Hội thẩm nhân dân


thời hạn trong xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự.
Thời hạn xét xử sơ thẩm có vai trò, ý nghĩa rất lớn trong việc tuân thủ Hiến
pháp và cụ thể hóa Bộ luật tố tụng hình sự thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý.
Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa (CHXHCN) Việt
Nam, tại khoản 2 Điều 31, đã khẳng định: “Người bị buộc tội phải được Tòa án xét
xử kịp thời trong thời hạn luật định, công bằng, công khai”. Theo quy định trên của
Hiến pháp thì mọi hoạt động trong các giai đoạn tố tụng hình sự đều phải tuân thủ
và hướng đến nguyên tắc trên.

1


Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) quy định: “Tình tự, thủ tục khởi tố, điều
tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự”, như vậy với tư cách là một đạo luật quy
định về trình tự, thủ tục thực hiện các hoạt động tố tụng, BLTTHS phải ấn định các
loại thời hạn để thực hiện hoặc kết thúc một hoạt động tố tụng nào đó. Thời hạn là
một tiêu chí để xác định trách nhiệm của các chủ thể tố tụng hình sự, qua đó, đảm
bảo cho hoạt động giải quyết vụ án được tiến hành một cách thuận lợi, đảm bảo các
quyền tự do dân chủ của công dân, qua đó, cũng đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm của
tố tụng hình sự.
Thời hạn được quy định phải dựa trên những tiêu chí sau: Tiêu chí về tính cần
thiết, tiêu chí về tính phù hợp và tiêu chí về tính khả thi. Quy định thời hạn dựa trên
các tiêu chí nêu trên sẽ đảm bảo cho hoạt động tố tụng được tiến hành nhanh chóng,
tiết kiệm thời gian, tiết kiệm tài sản công sức của Nhà nước và những người tham
gia tố tụng khác, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị về
chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã xác định một trong những nhiệm vụ
trọng tâm cải cách tư pháp là phải hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự, pháp
luật dân sự và thủ tục tố tụng tư pháp, trong đó “Sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật
liên quan đến lĩnh vực tư pháp phù hợp mục tiêu của chiến lược xây dựng và hoàn

Các công trình nghiên cứu chuyên sâu gồm có:
Đề tài nghiên cứu cấp Bộ “Những vấn đề lý luận và thực tiễn cấp bách của tố
tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Vũ Đức Khiển (1996) đã cung cấp cơ sở lý luận
cũng như đánh giá thực trạng của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Đề tài nghiên
cứu cũng đã đưa ra một số lý luận và thực tiễn liên quan đến thời hạn trong tố tụng
hình sự.
Các đề tài khoa học như: “Một số vấn đề về quyết định tạm giam và thời hạn
tạm giam trong trường hợp HĐXX yêu cầu điều tra bổ sung tại phiên tòa” của tác
giả Hoàng Đạt Nam (2017), “Những nguyên tắc cơ bản của Tố tụng hình sự Việt
Nam và yêu cầu của việc sửa đổi toàn diện Bộ luật tố tụng hình sự” của tác giả Trần
Thế Vượng (1999), “Những nguyên tắc cơ bản của Luật Tố tụng hình sự Việt Nam”
của tác giả Hoàng Thị Sơn và Bùi Kiên Điện (1999), “Các nguyên tắc của tố tụng

3


hình sự trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền” của tác giả Nguyễn Cảnh
Hợp (2001) đã đề cập đến các nguyên tắc cần thiết trong việc xây dựng, triển khai
thực hiện tố tụng hình sự, mà trong đó việc đảm bảo thời hạn trong tố tụng hình sự
được xem là một trong những nguyên tắc cơ bản trong pháp luật tố tụng hình sự,
“Mô hình lý luận Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Phạm Hồng Hải
(2003).
Đề tài luận văn Thạc sĩ Luật học “Giai đoạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình
sự Việt Nam” của tác giả Vũ Thị Thủy Tiên (2001) đã đưa ra hệ thống cơ sở lý luận
về giai đoạn xét xử sơ thẩm trong tố tụng hình sự với những vấn đề cơ bản của giai
đoạn xét xử sơ thẩm trong suốt quá trình từ khi hồ sơ vụ án được chuyển giao cho
Tòa án, cho đến khi kết thúc bản án sơ thẩm hình sự. Nghiên cứu đã đề cập đến
những quy định về thời hạn chuẩn bị xét xử và thời hạn tạm giam để chuẩn bị xết
xử.
Luận văn Thạc sĩ Luật học “Chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự - Lý luận

hình sự nói chung và tại tỉnh Đồng Nai nói riêng. Vì vậy việc chọn đề tài “Thời hạn
xét xử sơ thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai”
là đòi hỏi cấp thiết mang giá trị lý luận và thực tiễn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Từ việc phân tích hệ thống lý luận và thực tiễn áp dụng thời hạn xét xử vụ án
hình sự sơ thẩm tại Tỉnh Đồng Nai; từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm góp phần hoàn
thiện pháp luật liên quan đến vấn đề thời hạn xét xử sơ thẩm theo pháp luật tố tụng
hình sự Việt Nam. Đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện về thời hạn xét
xử sơ thẩm vụ án hình sựnói chung và tại địa bàn tỉnh Đồng Nai nói riêng.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và pháp lý cơ bản về thời hạn xét xử sơ
thẩm trong tố tụng hình sự;
- Nghiên cứu phân tích, đánh giá thực tiễn quy định của pháp luật về thời hạn
xét xử sơ thẩm cũng như thực tiễn thực hiện, áp dụng pháp luật tố tụng hình sự về
thời hạn xét xử sơ thẩm tại địa bàn tỉnh Đồng Nai.
- Đề xuất một số kiến nghị và đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện về
thời hạn xét xử sơ thẩm nói chung và tại địa bàn tỉnh Đồng Nai nói riêng.

5


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Thời hạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự theo pháp luật tố tụng hình sự Việt
Nam từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu các quy định về thời hạn xét
xử sơ thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam và chỉ nghiên cứu thời hạn xét
xử sơ thẩm theo thủ tục bình thường, không nghiên cứu thời hạn xét xử sơ thẩm