VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐINH MINH LƯỢNG

THẨM QUYỀN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN QUÂN SỰ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN QUÂN KHU 5

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐINH MINH LƯỢNG

THẨM QUYỀN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN QUÂN SỰ
THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN QUÂN KHU 5

Chuyên ngành : Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
Mã số: 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN THỰC HIỆN THẨM QUYỀN XÉT XỬ CỦA
CÁC TÒA ÁN QUÂN SỰ QUÂN KHU 5 VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ THỰC HIỆN THẨM QUYỀN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN QUÂN
SỰ .............................................................................................................................50
3.1. Thực tiễn thực hiện thẩm quyền xét xử của các Tòa án quân sự Quân khu 5 ...50
3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thẩm quyền xét xử của Tòa án
quân sự ......................................................................................................................66
KẾT LUẬN ..............................................................................................................78
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CỤM TỪ ĐƯỢC VIẾT TẮT

STT

TỪ VIẾT TẮT

01

Bộ Luật hình sự

02

Bộ Luật tố tụng hình sự

03

Bộ Quốc phòng


Viện kiểm sát quân sự

BLHS
BLTTHS
BQP
TA

VKSQS


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu

Tên bảng

bảng
3.1.

3.2.

Số vụ án hình sự thụ lý theo thẩm quyền của Tòa án quân
sự hai cấp Quân khu 5 từ năm 2013 đến năm 2017.
Số bị can, bị cáo thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án
quân sự hai cấp Quân khu 5 từ năm 2013 đến năm 2017.

Trang
51

52

Tên sơ đồ

Trang

3.1:

Hệ thống Tòa án quân sự giai đoạn 2015-2020.

72

3.2:

Hệ thống Tòa án quân sự sau năm 2020.

74


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ở nước ta, cùng với các Tòa án nhân dân, các Tòa án quân sự được pháp luật
quy định là những cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
thuộc hệ thống Tòa án nhân dân được tổ chức trong Quân đội. Trải qua hơn 70 năm
xây dựng, hoạt động và trưởng thành, các TAQS đã phát triển từ thấp đến cao cùng với
sự phát triển không ngừng của Quân đội. Các Tòa án quân sự đã vượt mọi khó khăn,
hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình; bảo đảm xét xử đúng người, đúng tội,
đúng pháp luật; góp phần quan trọng vào sự nghiệp Cách mạng và xây dựng Quân đội
nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại. Các quy
định về tổ chức, hoạt động và thẩm quyền của TAQS luôn sửa đổi, bổ sung theo
hướng ngày càng hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu, nhiệm vụ từng giai đoạn lịch sử của đất
nước và Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đề tài: “Thẩm quyền xét xử của Tòa án Quân sự theo pháp luật tố tụng hình sự Việt
Nam từ thực tiễn Quân khu 5” làm Luận văn tốt nghiệp.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trên các báo, tạp chí, công trình nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án của
nhiều tác giả đã đề cập đến thẩm quyền xét xử của TAND, những bài viết này tiếp cận
từ nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, thẩm quyền xét xử của TAQS lại chưa được
quan tâm nghiên cứu nhiều. Liên quan đến TAQS cũng có một số công trình nghiên
cứu như: “TAQS và TA binh trong hệ thống các TA ở nước ta sau Cách mạng tháng
tám”-Tòa án quân sự Trung ương của TS. Nguyễn Đức Mai; “Xác định hợp lý phạm vi
thẩm quyền xét xử của Tòa án Quân sự theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của
Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp”-Tòa án quân sự Trung ương năm 2013
của TS. Mai Bộ; “Áp dụng pháp luật trong xét xử hình sự sơ thẩm của TAQS các cấp
ở Việt Nam hiện nay”-Tòa án quân sự Quân khu 5 của Th.s Lê Việt Dũng; Luận văn
thạc sĩ “Thẩm quyền xét xử của các Tòa án quân sự”-Trường Đại học Luật Hà Nội
năm 1998 của Đàm Văn Dũng...
Các công trình nghiên cứu trên chỉ đề cập về từng vấn đề riêng lẽ có liên quan
đến thẩm quyền xét xử của TAQS, nhiều vấn đề như căn cứ quy định thẩm quyền xét
xử của TAQS, giải quyết những vướng mắc cụ thể trong thực tiễn...còn bỏ ngõ về mặt
khoa học. Do vậy, với luận văn này tác giả tiếp tục hoàn thiện về cơ sở lý luận và đưa
ra các kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng thẩm quyền xét xử của TAQS, nhằm phù
2


hợp với yêu cầu cải cách tư pháp.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực tiễn thi hành các quy định về thẩm quyền
xét xử của TAQS theo pháp luật tố tụng hình sự của Tòa án quân sự 2 cấp Quân khu 5.
Từ đó tác giả đề xuất những kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật tố
tụng về thẩm quyền xét xử của TAQS, nâng cao hiệu quả xét xử của TAQS đáp ứng

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm các quy định của
pháp luật về thẩm quyền xét xử của TAQS Việt Nam theo pháp luật tố tụng hình sự
hiện nay.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo; các TAQS có thể khai thác kết
quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng xét xử các vụ án hình sự.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, danh mục các
chữ viết tắt và danh mục các bảng biểu, luận văn có kết cấu gồm 03 chương.
Chương 1. Một số vấn đề lý luận về thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự theo
pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
Chương 2. Thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự theo pháp luật tố tụng hình
sự Việt Nam
Chương 3. Thực tiễn thực hiện thẩm quyền xét xử của các Tòa án quân sự Quân
khu 5 và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự

4


CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẨM QUYỀN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN
QUÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
1.1. Khái niệm về thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự
Để hiểu rõ về khái niệm thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự, trước hết
chúng ta phải tìm hiểu thế nào là thẩm quyền xét xử của Tòa án nói chung.
Thẩm quyền không chỉ thể hiện được sự khác biệt giữa các cơ quan Nhà nước
với nhau mà còn là thuộc tính tất yếu của cơ quan quyền lực Nhà nước. Có thể thấy,
đối với một cơ quan Nhà nước, thẩm quyền giữ vai trò rất quan trọng, nên trước tiên ta