VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LẠI THỊ HUỲNH NHƯ

VAI TRÒ ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
CẤP XÃ, HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN
TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LẠI THỊ HUỲNH NHƯ

VAI TRÒ ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
CẤP XÃ, HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN
TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ

Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 8 31 02 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. PHẠM MINH TUẤN

Tác giả Luận văn

Lại Thị Huỳnh Như


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU

1
DÂN CHỦ, DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ VÀ VAI TRÒ CỦA

Chương 1

MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TRONG THỰC

11

HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ CƠ SỞ Ở CƠ SỞ
1.1.

Dân chủ và quy chế dân chủ ở cơ sở

11

1.1.1. Khái niệm về dân chủ và dân chủ ở cơ sở

11

1.1.2. Đặc điểm, nội dung của quy chế dân chủ ở cơ sở


26

27

27

Thực trạng phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
cấp xã nhằm thực hiện dân chủ ở cơ sở tại huyện Đức Hòa,

30

tỉnh Long An hiện nay
Tiểu kết chương 2

54

ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ
Chương 3

CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
CẤP XÃ TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN
CHỦ Ở CƠ SỞ HIỆN NAY

55


Hệ thống quan điểm, định hướng vai trò của Mặt trận Tổ
3.1.

quốc Việt Nam cấp xã trong thực hiện dân chủ cơ sở tại

giữa Mặt trận với các tổ chức thành viên.
Thường xuyên cũng cố, kiện toàn Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt
3.2.3.

Nam cấp xã về tổ chức; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác
Mặt trận ở xã có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu

73

nhiệm vụ trong tình hình mới
3.2.4.

Đổi mới nội dung phương thức hoạt động của ủy ban Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam cấp xã, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Tiểu kết chương 3

KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

81


BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết đầy đủ

Chữ viết tắt

Chính trị quốc gia


Nhà nước

NN

Chính quyền

CQ

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Phụ lục 01: Kết quả điều tra xã hội học
Phụ lục 2: Tổng hợp số liệu diện tích, dân số trên địa bàn huyện Đức Hòa
Phụ Lục 3: dân số của huyện năm 2016 chia theo dân tộc
Phụ Lục 4: Thống kê công tác MTTQVN cấp xã, huyện Đức Hòa, tỉnh Long
An thực hiện dân chủ ở cơ sở từ năm 2010 đến năm 2017
1. Kết quả tiếp xúc cử tri
2. Kết quả hai đợt lấy phiếu tín nhiệm theo pháp lệnh dân chủ (năm 2013 và
2014)
3. Kết quả kiện toàn ban thanh tra nhân dân
4. Tình hình tổ chức của ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng
đồng năm 2017
5. Tổng hợp kết quả công tác tiếp dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo
6. Kết quả công tác giám sát năm 2017
Phụ Lục 5: Tổng hợp tình hình tổ chức và chế độ phụ cấp của UBMTTQVN
cấp xã, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An năm 2017


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói dân chủ có nghĩa là dân làm chủ, dân là
chủ. Hệ thống chính trị của nước ta vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước


đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; tập hợp, phát
huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận
xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động
đối ngoại Nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cụ thể hơn, Luật Mặt trận số 75/2015/QH13 ngày 09 tháng 6 năm 2015 càng
khẳng định rõ: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân
dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng
cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà
nước, hoạt động đối ngoại Nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cương lĩnh năm 2011 (bổ sung, phát triển) nêu lên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn
thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của
Nhân dân...
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của HTCT, là cơ sở chính trị của chính
quyền Nhân dân, có vai trò rất lớn trong tham gia xây dựng và cũng cố chính quyền
Nhân dân; cùng Nhà nước chăm lo, bảo vệ lợi ích chính đáng của Nhân dân; động
viên Nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp
luật; giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ công
chức Nhà nước; tham gia phản biện xã hội…Thực tiễn cho thấy, ở địa phương nào
vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được phát huy, thực hiện tốt chức năng,
nhiệm vụ của mình, nơi đó dân chủ ở cơ sở không ngừng được triển khai, thực hiện
có hiệu quả, quyền làm chủ của Nhân dân được bảo đảm. Ngược lại, ở địa phương
nào vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không được phát huy tốt thì ở đó việc
triển khai thực hiện dân chủ ở cơ sở sẽ có nhiều biểu hiện yếu kém, quyền làm chủ của
Nhân dân bị hạn chế.
Trong những năm qua, thực hiện công cuộc đổi mới, phấn đấu xây dựng xã
nông thôn mới, đô thị văn minh, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã huyện Đức Hòa
tỉnh Long an cùng các tổ chức thành viên bước đầu thực hiện có hiệu quả dân chủ ở
cơ sở, góp phần hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh- quốc

xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở, cụ thể hóa một bước chỉ thị này, ngày
15/5/1998, Chính phủ ra Nghị định số 29/NĐ-CP ban hành kèm theo Quy chế thực
hiện dân chủ ở xã và đã được sửa đổi, bổ sung thay thế bằng Nghị định số 79/NĐCP ngày 7/7/2003 (quy chế này áp dụng cho cả phường và thị trấn, sau đây gọi là
Quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở), đặc biệt là Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH
(khóa XI), ngày 20/4/2007, về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, nhiều nhà
khoa học đã có những công trình nghiên cứu, tổng kết về vấn đề dân chủ ở cơ sở và

3


thực hiện dân chủ ở cơ sở. Đến năm 2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số
04/NĐ- CP ngày 09/01/2015 về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.
Các sách tham khảo, chuyên khảo nghiên cứu về dân chủ ở cơ sở và thực hiện
dân chủ ở cơ sở có: “Các đoàn thể Nhân dân với việc bảo đảm dân chủ ở cơ sở hiện
nay” do Phan Xuân Sơn chủ biên, Nxb CTQG, H. 2002; “Quy chế, thực hiện quy chế
dân chủ ở cấp xã: một số vấn đề về lý luận và thực tiễn” do Dương Xuân Ngọc chủ
biên, Nxb CTQG, H. 2004; “Dân chủ và dân chủ ở nông thôn trong tiến trình đổi
mới” do Hoàng Chí Bảo chủ biên, Nxb CTQG, H. 2005.
Các đề tài, luận án, luận văn về dân chủ ở cơ sở và thực hiện dân chủ ở cơ sở
có: Đề tài “Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hóa đời sống xã hội nông thôn
miền núi, vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta” do TS. Nguyễn
Quốc Phẩm chủ nhiệm, Nxb CTQG, H. 2000; Trần Đức Luân (2006), “Hệ thống
chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay”,
Luận văn thạc sĩ Triết học, Học viện Chính trị; Phạm Văn Hiền (2009), “Thực hiện
dân chủ ở nông thôn tỉnh Hải Dương hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Triết học, Học viện
Chính trị.
Từ các sách, công trình nghiên cứu trên cho thấy, thông qua việc khảo sát một
số vùng, địa phương, các tác giả đã phân tích một cách sâu sắc nội dung lý luận và
thực tiễn thực hiện dân chủ ở cơ sở, trực tiếp là QCDC ở cở sở; làm rõ vai trò của

thuận xã hội trong công cuộc đổi mới đất nước” do TS Nguyễn Thị Lan chủ biên,
Nxb CTQG, H. 2012.
Các đề tài, luận án, luận văn nghiên cứu về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có: Đề
tài Đề tài KX. 10. 03 (2009), Bộ Nội vụ: “Mô hình đổi mới, hoàn thiện tổ chức và
hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ
thống chính trị xã hội giai đoạn 2010 - 2015” do TS Thang Văn Phúc làm chủ
nhiệm. Bùi Quang Huy (2012),“Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã
trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Thái Bình hiện nay”, Luận văn thạc sĩ
Triết học, Học viện Chính trị.
Các cuốn sách và các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam một cách tổng thể từ lịch sử hình thành, phát triển đến mô hình, chức
năng, nhiệm vụ của Mặt trận; mối quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các
thành tố khác trong hệ thống chính trị cũng như vai trò của Mặt trận trong xây dựng
hệ thống chính trị. Đặc biệt, các tác giả bước đầu đi sâu nghiên cứu, tìm hiểu về một
số chức năng, nhiệm vụ cụ thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công cuộc đổi
mới như: giám sát, phản biện, xây dựng sự đồng thuận xã hội và thực hiện quyền làm

5


Luận vận đậy đu ở file:Luận vận Full