VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Trần Thị Thu Trang

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH
TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Trần Thị Thu Trang

NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH
TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 8.38.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

Chương 2 :TÌNH HÌNH LIÊN QUAN VÀ THỰC TRẠNG NGUYÊN NHÂN
VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA
BÀN QUẬN 7........................................................................................................... 20
2.1 Tình hình có liên quan đến nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh .................................... 20
2.2. Thực trạng tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ
Chí Minh. .............................................................................................................. 22
2.3. Thực trạng nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy trên
địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh ............................................................ 27
Chương 3: DỰ BÁO VÀ CÁC GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC NGUYÊN NHÂN
VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TRÊN ĐỊA
BÀN QUẬN 7, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .................................................... 44
3.1. Dự báo tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7 trong thời gian tới44
3.2. Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn
Quận 7 và vấn đề tăng cường nhận thức về chúng ............................................... 48
3.3. Giải pháp khắc phục nguyên nhân và điều kiện, tăng cường công tác phòng
ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh ............ 52
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 66
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLHS

: Bộ luật hình sự

BLTTHS

: Bộ luật tố tụng hình sự


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quận 7 thuộc địa phận Thành phố Hồ Chí Minh, được tách ra từ Huyện Nhà
Bè vào năm 1997. Quận 7 có diện t ch 36 km2, dân số 31 .178 người, được chia
thành 1

phường: Bình Thuận, Phú Mỹ, Phú Thuận, Tân Hưng, Tân Kiểng, Tân

Phong, Tân Phú, Tân Quy, Tân Thuận Đông, Tân Thuận Tây. Nằm ở cửa ngõ phía
Nam của Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 7 được biết đến như là một đô thị mới với
định hình phát triển là một đô thị văn minh quy tụ nhiều công trình quan trọng về
khoa học, giáo dục, thương mại, y tế đ c biệt với hàng loạt các điểm vui chơi giải
tr , khu trung tâm thương mại mua sắm sầm uất đang là điểm thu hút n i bật đối với
cư dân Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cư dân cả nước nói chung. Đồng thời,
Quận 7 còn được bao bọc bởi hệ thống sông ngòi nên có vị trí chiến lược trong khai
thác giao thông thuỷ và đường bộ. Với những giá trị đó, Quận 7 có điều kiện thu hút
đầu tư trong và ngoài nước. Khu chế xuất Tân Thuận trên địa bàn quận là một trong
những khu chế xuất lớn và hiệu quả nhất của Thành phố Hồ Chí Minh. Hiện nay
trên địa bàn Quận 7 đã và đang hình thành một số khu đô thị mới như khu đô thị
Phú Mỹ Hưng, khu đô thị Cityland Riverside, khu đô thị Nam Phú Villas, khu đô thị
Him Lam - Kênh Tẻ...
C ng như nhiều địa phương khác, c ng với sự phát triển kinh tế - xã hội,
Quận 7 c ng phải đối m t với nhiều hiện tượng tiêu cực, như: Sự phân hóa giàu
nghèo; sự xâm nhập văn hóa độc hại, lối sống thực dụng, tệ nạn xã hội,… làm cho
tình hình an ninh trật tự hết sức phức tạp; công tác giáo dục cảm hóa các đối tượng
nghiện, sau cai nghiện còn buông lỏng, vấn đề giải quyết việc làm cho người sau cai
nghiện tại địa phương, công tác quản lý thanh niên nhập cư hay người không có
việc làm chỉ mang tính hình thức. Các cấp chính quyền chưa tạo được những sân
chơi lành mạnh cho thanh niên địa phương và thanh niên nhập cư ở các Khu công


uyết định số 623 2 12

Đ-TTg ngày

14 4 2 16 của Thủ tướng Ch nh phủ về phê duyệt Chương trình quốc gia phòng
chống tội phạm giai đoạn 2 16 – 2 25 và định hướng đến năm 2 3 , uyết định số
1

1 2 11

Đ-TTg ngày 27 6 2 11 của Thủ tướng Ch nh phủ về phê duyệt chiến

lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2 2 và định
hướng đến năm 2 3 và

uyết định số 424 2 17

Đ-TTg ngày 7 4 2 17 của Thủ

tướng Ch nh phủ về phê duyệt chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2 2 …
Nhà nước c ng an hành, sửa đ i

sung các quy định của pháp luật về phòng

chống và kiểm soát ma túy làm cơ sở để đấu tranh với hiện tượng tiêu cực này.
Thực hiện các văn ản chỉ đạo của Đảng, Ch nh phủ, các cấp ủy đảng và
chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh nói chung, chính quyền Quận 7 nói riêng đã
đề ra nhiều kế hoạch chỉ đạo, tập trung lực lượng, áp dụng nhiều biện pháp phòng,
chống tội phạm như: Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh an hành Chương trình

ứng được yêu cầu phòng ngừa tội phạm này. Vì thế, hiện tượng tiêu cực ph biến
này cần phải được nghiên cứu cơ ản và chuyên sâu theo hướng tập trung phòng
ngừa tội phạm. Điều này có nghĩa rằng việc đề ra và tiến hành các biện pháp phòng
ngừa tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7 - Thành phố Hồ Chí
Minh không chỉ là vấn đề kinh nghiệm chủ nghĩa, mà phải được tạo dựng trên cơ sở
nhận thức rõ về tình hình tội phạm, về nguyên nhân và điều kiện của nó.
Phòng ngừa tội phạm là mục đ ch của tội phạm học và nó chỉ có thể đạt hiệu
quả cao khi phòng ngừa tội phạm được thiết lập trên cơ sở đã làm rõ được ản thân
tình hình tội phạm và ác định được nguyên nhân và điều kiện của hiện tượng tiêu
cực này. Như vậy, để đạt hiệu quả cao trong phòng ngừa tình hình tội phạm này
điều quan trọng là phải làm rõ được nguyên nhân và điều kiện của hiện thực đó một
cách toàn diện và hệ thống nhằm làm cơ sở thực tế cho việc hoạch định, đề ra các
iện pháp phòng ngừa đối với tội phạm này một cách hiệu quả nhất. Thực tế hiện
nay c ng chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu phòng ngừa tội phạm
về ma túy trên địa àn uận 7 Thành phố Hồ Ch Minh.
Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội
phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn
thạc sĩ là cần thiết.
3


2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Để có cơ sở lý luận cho việc thực hiện đề tài, tác giả đã tìm hiểu các công
trình khoa học liên quan đến đề tài này được nghiên cứu sau đây:
- Giáo trình “Tội phạm học” của GS.TS. Võ Khánh Vinh, NXB Công an
nhân dân, tái bản năm 2 11 và năm 2 13;
- “Tội phạm học, Luật Hình sự, Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam” NXB Chính
trị quốc gia, 1994;
- “Tội phạm học Việt Nam-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Viện Nhà
nước và Pháp luật, N


4


- Luận văn thạc sĩ luật học: “Đấu tranh phòng chống tội mua bán trái phép
chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”, của tác giả Đoàn Thị Ngọc Hà,
Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh năm 2

7;

- Luận văn thạc sĩ luật học: “Đấu tranh phòng, chống tội tàng trữ, vận
chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Cần Thơ”, của tác
giả Nguy n Thúy Hằng (Học viện khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã
hội Việt Nam) năm 2 1 ;
- Đề tài khoa học cấp bộ: “Hoạt động phòng chống tội phạm về ma túy tại
các cơ sở kinh doanh nhạy cảm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh - Thực trạng
và giải pháp”, của tác giả Trần Dân, Trường Cao đẳng CSND II năm 2 1 ;
- Luận văn thạc sĩ luật học: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép
chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh: Tình hình, nguyên nhân và giải
pháp phòng, chống”, của tác giả Đ ng Thị Huệ (Học viện khoa học xã hội thuộc
Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam) năm 2 13;
- Luận văn thạc sĩ luật học: “Đấu tranh phòng, chống ma túy trên địa bàn
quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội”, của tác giả Trần Thị Minh (Học viện khoa
học xã hội thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam) năm 2 1 ;
- Luận văn thạc sĩ luật học: “Đấu tranh phòng, chống các tội phạm về ma túy
trên địa bàn quận Lê Chân, Thành phố Hải Phòng”, của tác giả Đào Thị Huệ (Học
viện khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam) năm 2 12;
- Luận văn thạc sĩ luật học: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép
chất ma túy trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh: Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng
ngừa”, của tác giả Nguy n Thị Quế (Học viện khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm

Ba là, phân tích thực trạng nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2 13 đến năm
2017. Dự báo tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí
Minh trong những năm tới
Bốn là, đề xuất các biện pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội phạm về
ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực ti n nguyên nhân và điều
kiện của tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí
Minh. Luận văn lấy các quan điểm khoa học được nêu trong tội phạm học, thực ti n
6


nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7,
Thành phố Hồ Chí Minh để nghiên cứu các vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung: Nghiên cứu tình hình tội phạm về ma túy và nguyên nhân, điều
kiện của tình hình tội phạm về ma túy trên địa àn

uận 7, Thành phố Hồ Ch

Minh.
Về không gian nghiên cứu: Địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh.
Về thời gian: Luận văn thu thập số liệu thống kê trong 05 năm từ năm 2 13
đến năm 2 17 và nghiên cứu khoảng 100 bản án hình sự sơ th m của TAND Quận
7, Thành phố Hồ Chí Minh.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Đề tài luận văn được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa
Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Ch Minh c ng như hệ thống các quan điểm của Đảng

Chương 2: Tình hình liên quan và thực trạng nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Dự báo và các giải pháp khắc phục nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh.

8


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN
CỦA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MA TÚY
1.1. Khái niệm và ý nghĩa việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm về ma túy
1.1.1. Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của tình tình hình tội phạm về
ma túy
GS.TS. Võ Khánh Vinh khẳng định rằng, “Nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm được hiểu là hệ thống các hiện tượng xã hội tiêu cực trong hình
thái kinh tế - xã hội tương ứng quyết định sự ra đời của tình hình tội phạm như là
hậu quả của mình” và “Các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm tạo
thành một hệ thống gồm nhiều bộ phận cấu thành nó”.[46, tr. 87-88]
Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm không phải là một hiện
tượng ã hội đơn lẻ mà gồm nhiều ộ phận cấu thành tạo thành hệ thống. Tư tưởng
trên thể hiện bản chất nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm nói chung.
Tuy nhiên, để phục vụ việc giải quyết các nhiệm vụ của đề tài, quan điểm trên cần
phải được áp dụng vào trường hợp cụ thể của đề tài, tức là tìm ra nguyên nhân và
điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí
Minh.
Về nguyên nhân, theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin thì đó là phạm
trù chỉ sự tác động qua lại giữa các m t của một sự vật, một hiện tượng ho c giữa
các sự vật, các hiện tượng với nhau gây ra một sự biến đ i nhất định gọi là kết quả.

những tình huống, hoàn cảnh nhất định làm phát sinh các hành vi nguy hiểm cho xã
hội mà Luật hình sự quy định là tội phạm về ma túy
1.1.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình
hình tội phạm về ma túy
Phòng ngừa tình hình tội phạm là mục đ ch quan trọng nhất của tội phạm
học. Tuy nhiên, nghiên cứu việc phòng ngừa tội phạm phải uất phát từ kết quả
nghiên cứu các đối tượng khác của tội phạm học. Trong đó, nguyên nhân và điều
10


kiện của tình hình tội phạm luôn được ác định là đối tượng đóng vai trò quan
trọng. Điều này có nghĩa rằng, thông qua nghiên cứu làm rõ nguyên nhân và điều
kiện của tình hình tội phạm sẽ tạo thuận lợi nghiên cứu, nhận thức các đối tượng
nghiên cứu khác của tội phạm học. Vì vậy, vấn đề nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm nói chung và nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về
ma túy nói riêng được nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc sẽ mang lại nhiều ý
nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực ti n. Trong phạm vi luận văn này, tác giả xin
đề cập đến việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma
túy có các ý nghĩa ch nh sau:
Thứ nhất, góp phần nhận thức sâu sắc hơn, rõ nét hơn về “ ức tranh” tình
hình tội phạm về ma túy.
Tình hình tội phạm là nội dung cơ ản, đầu tiên thuộc đối tượng nghiên cứu
của tội phạm học, đó là hiện tượng tâm - sinh lý – xã hội tiêu cực, vừa mang tính
lịch sử và lịch sử cụ thể, vừa mang tính pháp lý hình sự với hạt nhân là tính giai
cấp, được biểu hiện thông qua t ng thể các hành vi phạm tội cùng các chủ thể đã
thực hiện các hành vi đó trong một đơn vị thời gian và không gian nhất định [29, tr.
107]. Nghiên cứu làm rõ tình hình tội phạm ch nh là thiết lập cơ sở để nghiên cứu
các đối tượng khác của tội phạm học như: Nguyên nhân và điều kiện của tình hình
tội phạm, quy luật phát sinh, vận động và tiêu vong của tội phạm, tình hình tội
phạm... Ở chiều ngược lại, khi nghiên cứu, làm rõ nguyên nhân và điều kiện của

Đây là mối liên hệ giữa “cái riêng”- nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội
phạm về ma túy nói chung và nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về
ma túy trên địa bàn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và “cái chung” nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm.
Thứ tư, phục vụ đắc lực cho nghiên cứu, đề ra các dự báo tình hình tội phạm
về ma túy và kế hoạch hóa hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm này.
Dự báo tình hình tội phạm được hiểu là việc tiến hành nghiên cứu, phân tích
tình hình tội phạm và đưa ra những phán đoán khoa học về khả năng tồn tại, di n
biến của tình hình tội phạm sẽ di n ra trong tương lai, trong những khoảng thời gian
và không gian nhất định nhằm đề ra các giải pháp chủ động phòng chống tội phạm
một cách hiệu quả [37, tr. 360]. Chỉ khi nhận thức đầy đủ nguyên nhân và điều kiện
12


của tình hình tội phạm về ma túy mới làm sáng tỏ các yếu tố thuộc các căn cứ của
dự áo, đưa ra những dự báo tiệm cận di n biến thực tế tình hình tội phạm về ma
túy trong tương lai.
1.2. Phân loại nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội tình hình tội
phạm về ma túy
Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy là sự tác động
qua lại giữa các yếu tố tiêu cực của môi trường sống với các yếu tố tâm – sinh lý
tiêu cực thuộc cá nhân con người, trong những tình huống, hoàn cảnh nhất định làm
phát sinh các hành vi nguy hiểm cho xã hội mà Luật hình sự quy định là tội phạm
về ma túy. Như vậy, có thể khẳng định rằng, nguyên nhân và điều kiện của tình
hình tội phạm về ma túy rất đa dạng phong phú. Để thuận lợi có việc nhận thức
chúng về m t khoa học và m t thực ti n thì cần phải phân loại chúng.
Việc phân loại nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy
c ng dựa trên lý luận về nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm. Tùy vào
cách tiếp cận vấn đề mà ta có thể phân loại nguyên nhân và điều kiện của tình hình
tội phạm về ma túy thành các nhóm khác nhau. Dựa vào lý luận về nguyên nhân và
điều kiện của tình hình tội phạm, có thể chia nguyên nhân và điều kiện của tình hình

phạm tội về ma túy thực hiện hành vi của mình.
+ Nguyên nhân và điều kiện chủ quan: là nguyên nhân và điều điện xuất hiện
và tác động phụ thuộc vào ý thức của con người phạm tội làm phát sinh ho c thúc
đ y tình hình tội phạm về ma túy.
- Căn cứ vào nội dung, các nguyên nhân và điều kiện tình hình tội phạm về
ma túy được chia thành:
+ Nguyên nhân và điều kiện kinh tế - xã hội. Đây là những nhân tố thuộc về
lĩnh vực kinh tế - xã hội có thể tác động làm phát sinh tội phạm về ma túy như là
thất nghiệp, đói nghèo, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa…
+ Nguyên nhân và điều kiện văn hóa, giáo dục: Đây là những nhân tố hạn
chế trong quá trình quản lý, triển khai thực hiện ch nh sách, chương trình về văn
hóa, giáo dục có thể tác động ảnh hưởng làm phát sinh tội phạm về ma túy. Ví dụ
như nhà trường chưa quản lý nghiêm giờ giấc của học sinh, nhiều em trốn học đi lêu
l ng; hay chưa chú trọng đưa giáo dục giới t nh vào trong chương trình, ho c đề cao
14


giáo dục văn hóa mà chưa chú trọng dạy đạo đức cho các em…nó sẽ ảnh hưởng rất
nhiều đối với nhân cách và suy nghĩ của một con người.
+ Nguyên nhân và điều kiện về t chức, quản lý: Đây là một thiếu sót, bất
cập trong hoạt động của các cơ quan chức năng có th m quyền quản lý trong lĩnh
vực nhất định. Thuộc về nguyên nhân này có thể là các nhân tố như: uông lỏng
quản lý, đ n đ y trách nhiệm cho nhau, không hợp tác trong giải quyết vụ việc…
+ Nguyên nhân và điều kiện về chính sách, pháp luật: Đây là một số thiếu
sót, bất cập của chính sách, pháp luật có thể tác động, ảnh hưởng làm phát sinh tội
phạm về ma túy
-

t thấy để giải quyết tốt nhiệm vụ của luận văn, tác giả lựa chọn cách


Tuy nhiên, tùy thuộc vào khả năng lĩnh hội, khả năng nhận thức của từng cá
nhân con người mà sự tác động của môi trường sinh sống chung đối với mỗi con
người rất khác nhau. Bởi trên thực tế, có nhiều người sống trong một môi trường có
nét tương đồng nhau nhưng có người thực hiện hành vi phạm tội và có người không
thực hiện hành vi phạm tội. Ho c là ngay cả giữa những người phạm tội thì mức độ
chịu sự tác động của môi trường dẫn đến việc thực hiện các hành vi phạm tội c ng
khác nhau. Bởi mỗi cá nhân vẫn có t nh độc lập dưới sự ảnh hưởng của môi trường
sống, có nghĩa là việc tiếp thu, chịu sự tác động từ môi trường sống đến cá nhân nào
lại là do từng cá nhân đó. Bởi vì, mỗi con người là một thực thể của xã hội, mỗi cá
nhân sống trong môi trường đó, không phải chỉ thụ động chịu sự tác động một phía
từ môi trường mà cá nhân đó đang sống đến bản thân mình, mà cá nhân đó còn có
thể chủ động tiếp nhận và tác động trở lại đến môi trường. Do vậy, tuy cùng sống
trong môi trường xấu, nhưng có cá nhân d dàng chịu sự tác động của môi trường
xấu, tiêm nhi m nhanh chóng những thói hư, tật xấu ngoài xã hội, nhưng ngược lại,
c ng có cá nhân ản lĩnh vững vàng trước mọi cám dỗ tiêu cực của môi trường sống
một cách hạn chế. Đó là lý do vì sao trong ã hội có những người phạm tội tồn tại
bên cạnh những người khác không phạm tội. Chính vì vậy khi tìm hiểu nguyên nhân
của tội phạm thì phải tìm hiểu cả nguyên nhân từ phía người phạm tội với những tố
chất sinh học và cả những đ c điểm tâm lý riêng biệt [19, tr. 71].
Việc nghiên cứu tất cả các yếu tố tác động bắt nguồn từ môi trường sống và
nguyên nhân xuất phát từ cá nhân người phạm tội, sự tác động qua lại giữa các yếu
16


tố đó giúp cho chúng ta có cái nhìn đầy đủ, khách quan, toàn diện khi tìm hiểu về
nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh tình hình tội phạm về ma túy, c ng như tạo
thuận lợi cho việc thiết kế các giải pháp “ngăn ch n”, “đ y l i” tội phạm về ma túy.
1.4. Mối quan hệ giữa nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm
về ma túy với tình hình tội phạm về ma túy với nhân thân người phạm tội về
ma túy và với phòng ngừa tình hình tội này

phận cấu thành tất yếu và rất quan trọng trong cơ chế hành vi phạm tội , còn các
hoàn cảnh của sự hình thành các đ c điểm tâm lý – ã hội tiêu cực của cá nhân uất
hiện trước các đ c điểm của cá nhân nằm trong mối quan hệ nhân quả với tình hình
tội phạm về ma túy, đó là yếu tố thuộc về môi trường sống.
Việc nhận thức, phân t ch các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội
phạm về ma túy không thể thiếu việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội về ma
túy, ản chất, các đ c điểm và quá trình hình thành nó. “Việc phân tích các nguyên
nhân và điều kiện của tội phạm cụ thể chỉ ra rằng không thể nhận thức, hiểu iết
được các nguyên nhân và điều kiện đó nếu thiếu việc cân nhắc nhân thân người
phạm tội” [62, tr. 97]. Nhân thân người phạm tội về ma túy là t ng thể các đ c điểm
có tác động chi phối hành vi phạm tội và c ng ch nh là kết quả của sự tác động qua
lại giữa người phạm tội và môi trường ã hội của người phạm tội về ma túy.
Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy ao hàm cả
những tác động qua lại của các yếu tố tiêu cực của môi trường gia đình, nhà trường,
môi trường kinh tế, văn hóa, ã hội vĩ mô đến sự hình thành các đ c điểm nhân thân
tiêu cực của người phạm tội về ma túy. Ngược lại, ch nh các đ c điểm tiêu cực của
nhân thân người phạm tội về ma túy c ng góp phần cho thấy rõ những nguyên nhân
và điều kiện làm phát sinh hành vi phạm tội về ma túy.
1.4.3. Mối quan hệ giữa nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm

về ma túy với phòng ngừa tội phạm
Phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy được hiểu theo nghĩa rộng là toàn
bộ những hoạt động nhằm khắc phục, loại trừ dần nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội phạm về ma túy và phát hiện, ngăn ch n, xử lý các tội phạm về ma túy
đã và đang ảy ra. Những hoạt động đó được tiến hành với những biện pháp cụ thể
khác nhau ví dụ: giáo dục xã hội, phát triển kinh tế, khởi tố, điều tra, truy tố…. Như
vậy, ở nghĩa rộng phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy bao gồm các hoạt động
18