VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THẠCH VANG

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI BẰNG HOÀ GIẢI
CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ THEO LUẬT ĐẤT ĐAI
NĂM 2013 TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THANH OAI,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
___________________

NGUYỄN THẠCH VANG

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI BẰNG HOÀ GIẢI
CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ THEO LUẬT ĐẤT ĐAI
NĂM 2013 TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THANH OAI,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số: 8.38.01.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

cấp xã tại huyện thanh oai, thành phố Hà Nội .................................................... 33
Chương 3. MỘT SỐ YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU
QUẢ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI BẰNG HOÀ GIẢI CỦA
UBND CẤP XÃ .................................................................................................. 56
3.1. Một số yêu cầu nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp đất đai bằng hoà
giải của uỷ ban nhân dân cấp xã.......................................................................... 56
KẾT LUẬN ......................................................................................................... 74
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................ 75


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tranh chấp đất đai là hiện tượng thường xảy ra trong đời sống xã hội với
nhiều đặc điểm và xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Ở Việt Nam, khi
kinh tế chuyển sang nền kinh tế thị trường, đất đai được trả lại giá trị thực vốn
có của nó thì tình trạng tranh chấp đất đai phát sinh ngày càng gia tăng về số
lượng, phức tạp về tính chất, nó có thể gây nên hậu quả nặng nề, ảnh hưởng tới
sự phát triển kinh tế, sự ổn định chính trị, xã hội.
Trong thời gian gần đây, tình trạng tranh chấp đất đai phát sinh diễn ra
phổ biến hơn, ở hầu hết các địa phương, đặc biệt là các vùng ven đô thị, đáng
chú ý có những tranh chấp phát sinh diễn ra gay gắt, kéo dài, nhiều xung đột đã
trở thành “điểm nóng” gây mất ổn định an ninh, chính trị, xã hội. Tính phức tạp
của tranh chấp đất đai không chỉ xuất phát từ lợi ích kinh tế, từ nguyên nhân có
tính lịch sử trong quản lý và sử dụng đất đai qua các thời kỳ, mà có phần từ sự
thiếu hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai của các cơ quan nhà
nước có thẩm quyền, sự bất hợp lý và thiếu tính đồng bộ của hệ thống chính
sách, pháp luật đất đai... Việc giải quyết tranh chấp đất đai hiện nay là vô cùng
cần thiết, là công việc khó khăn, phức tạp nhưng lại là khâu yếu hơn trong công
tác giải quyết các tranh chấp dân sự nói chung.
Hoà giải là một phương thức giải quyết cho một số trường hợp tranh chấp

độ khác nhau. Cụ thể: Các công trình luận văn, bài viết chuyên đề như: “Thủ
tục hòa giải ở cấp cơ sở đối với tranh chấp đất đai theo quy định của Luật Đất
đai năm 2003” của TS. Nguyễn Minh Hằng, Tạp chí Kiểm sát, số 3 2008; Bài
viết về “hòa giải tranh chấp đất đai” của tác giả Phạm Thái Quý đăng trên Tạp
chí Dân chủ và pháp luật, số 11 2009; Bài viết “Vấn đề hòa giải tranh chấp đất
đai tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn” của tác giả Nguyễn Văn Hương
đăng trên Tạp chí Toà án nhân dân, số 02 2012; Bài viết “Hòa giải tranh chấp
đất đai theo Điều 135 Luật Đất đai và một số vấn đề đặt ra” của tác giả Mai Thị
T Oanh, Tạp chí Toà án nhân dân, số 21 2012 v.v...
2


Đáng ch ý là có Báo cáo khảo sát nghiên cứu về “Hòa giải tranh chấp
đất đai tại Việt Nam - Phân tích pháp luật hiện hành, các thực tiễn và khuyến
nghị cho cải cách” của Viện Nghiên cứu Chính sách, Pháp luật và Phát triển
(PLD) vào năm 2012.
Sau khi Luật Đất đai năm 2013 được ban hành, đã có thêm một số công
trình nghiên cứu về vấn đề này như: Bài viết “Một số đi m mới về giải quyết
tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai năm 2013” của các tác giả PGS.TS.
Nguyễn Quang Tuyến

ThS. Nguyễn Vĩnh Diện đăng trên Tạp chí Dân chủ và

Pháp luật số 9 2014; Luận văn Thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Thị Hảo về
“Hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai” tại Khoa Luật Đại học Quốc gia
năm 2014; Chuyên đề: Kỹ năng giải quyết tranh chấp đất đai và hoà giải tranh
chấp đất đai – PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến giảng tại Hội thảo tập huấn Hoà
giải viên, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân cư tại Ph
Yên và Sóc Trăng, năm 2015 (do Vụ PBGDPL, Bộ Tư pháp tổ chức); Hoà giải
tranh chấp đất đai tại Việt Nam- Phân tích pháp luật hiện hành, các thực tiễn và

đai của Uỷ ban nhân dân cấp xã bao gồm:
+ Khái niệm, đặc điểm của tranh chấp đất đai nói chung và giải quyết
tranh chấp đất đai bằng hoà giải nói riêng.
+ Các hình thức hoà giải trong giải quyết tranh chấp đất đai
+ Khái niệm, đặc điểm của giải quyết tranh chấp đấ đai bằng hoà giải của
Uỷ ban nhân dân cấp xã.
+ Giá trị pháp lý của giải quyết tranh chấp đất đai bằng hoà giải của Uỷ
ban nhân dân cấp xã.
- Làm rõ thực trạng pháp luật và thực trạng áp dụng phương thức giải
quyết tranh chấp đất đai bằng hoà giải của Ủy ban nhân dân cấp xã ở huyện
Thanh Oai, thành phố Hà Nội.
- Đề xuất định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng như tổ chức
thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng phương thức giải quyết tranh chấp
đất đai bằng hoà giải của Ủy ban nhân dân cấp xã.
4


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài tập trung vào các vấn đề lý luận và thực
tiễn pháp luật về giải tranh chấp đất đai bằng hoà giải của Ủy ban nhân dân cấp
xã. Các quy định của pháp luật đất đaà các quy định pháp luật có liên quan về
hòa giải các tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn từ khi Luật Đất đai năm 2013 có
hiệu lực thi hành và qua thực tiễn thực hiện pháp luật về vấn đề này tại Ủy ban
nhân dân cấp xã tại huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn cũng sử dụng các phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy
vật biện chứng và duy vật lịch sử của triết học Mác – Lênin, kết hợp các phương

quyết tranh chấp đất đai bằng hoà giải của Uỷ ban nhân dân cấp xã.

6


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOÀ GIẢI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ
1.1. Khái quát về tranh chấp đất đai và giải quyết tranh chấp đất đai
bằng hoà giải
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của tranh chấp đất đai
1.1.1.1. Khái niệm tranh chấp đất đai
Tranh chấp đất đai là hiện tượng thường xảy ra trong đời sống xã hội ở
các thời kỳ lịch sử khác nhau. Tranh chấp đất đai phát sinh manh nha từ những
bất đồng, mâu thuẫn giữa những người sử dụng đất với nhau hoặc giữa họ với tổ
chức, cá nhân khác có quyền và nghĩa vụ hay lợi ích trong quá trình quản lý, sử
dụng đất. Trong bất kỳ xã hội nào, đất đai luôn có vai trò, vị trí quan trọng đối
với đời sống con người, nó cũng góp phần vào sự phồn vinh của mỗi quốc gia.
Cùng với sự phát triển sản xuất và đời sống, nhu cầu sử dụng đất đai trở thành
hiện tượng bình thường, phổ biến trong xã hội, đặc biệt là trong nền kinh tế thị
trường, khi mà đất đai được trả lại giá trị thực vốn có của nó. Tranh chấp đất đai
là một thuật ngữ đã trở lên khá phổ biến trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, xét
dưới góc độ học thuật thì tranh chấp đất đai là gì?
Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: “Tranh chấp là những bất đồng, trái
ngược nhau” [14, tr.808]. Như vậy, theo ngôn ngữ học, tranh chấp được hiểu là
những bất đồng trái ngược nhau giữa hai hoặc nhiều người trong quan hệ xã hội.
Trên thực tế, tranh chấp xảy ra ở nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội với những
loại hình rất phong ph , đa dạng. (Ví dụ: Tranh chấp về lối đi, tranh chấp hợp
đồng, tranh chấp tài sản thừa kế…)
Theo Từ điển Giải thích thuật ngữ Luật học thì: “Tranh chấp đất đai là

hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất. Vì vậy, người sử dụng đất chỉ có thể là
chủ thể quản lý đất đai hoặc chủ thể sử dụng đất, chứ không phải là chủ sở hữu
đất đai.
8


Luận vận đậy đu ở file:Luận vận Full