VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ THỊ THANH TÂM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC
TỪ THỰC TIỄN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
Ngành: Luật hiến pháp - Luật hành chính
Mã số: 8 38 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP - LUẬT HÀNH CHÍNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ THỊ HỒNG VÂN

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.Các số liệu
ghi trong luận văn là trung thực.Những kết luận khoa học của luận văn chưa
từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

NGÔ THỊ THANH TÂM


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT


2.1. Một vài nét về đặc điểm của Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội ....... 35
2.2. Thực tiễn hoạt động quản lý đào tạo đại học tại trường Đại học Công
nghiệp Hà Nội ................................................................................................. 38
2.3. Đánh giá chung về hoạt động quản lý đào tạo đại học của trường Đại học
Công nghiệp Hà Nội........................................................................................ 58
Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP
HÀ NỘI HIỆN NAY ..................................................................................... 66
3.1. Những quan điểm chỉ đạo ........................................................................ 66
3.2. Các giải pháp bảo đảm quản lý nhà nước về đào tạo đại học tại trường
Đại học Công nghiệp Hà Nội. ......................................................................... 69
KẾT LUẬN .................................................................................................... 75
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 77


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh hiện tại khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang gõ cửa,
thế giới đã chứng kiến sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt là
công nghệ thông tin, truyền thông, tiếp tục tạo ra làn sóng toàn cầu hóa mạnh mẽ
trên toàn thế giới.
Để thích ứng với toàn cầu hóa, hệ thống giáo dục đại học phải được định
hướng lại về cấu trúc và chức năng đồng thời phải chú trọng nâng cao năng lực đào
tạo để đối mặt với thách thức của quá trình toàn cầu hóa. Yêu cầu hội nhập quốc tế
về giáo dục đại học là tất yếu và đang phát triển theo hai hướng. “Một là hợp tác
truyền thống: coi giáo dục đại học là lợi ích công. Hai là coi giáo dục đại học là dịch
vụ thương mại vì lợi nhuận. Nhìn chung các nước có xu hướng coi giáo dục đại học
vừa là lợi ích công, vừa là lợi ích tư” [13].
Sự thay đổi này khiến chính phủ các nước phải xem xét lại cơ chế quản lý
nhà nước về giáo dục đại học, bổ sung hệ thống pháp luật mới về giáo dục đại học

đi đến mục tiêu đã định hay không. Sự yếu kém của quản lý sẽ kéo theo sự yếu kém
khác của cả hệ thống giáo dục đại học.
Đã có nhiều công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nước đề cập đến quản lý
nhà nước về giáo dục, đào tạo đại học và đã đặt nền tảng về lý luận và thực tiễn cho
vấn đề này. Các nghiên cứu đã đề cập đến vấn đề ở cấp độ hệ thống hoặc ở các
trường đại học lớn, tại các thành phố lớn và các khu vực phát triển, nhưng chưa có
một nghiên cứu nào đề cập đến quản lý nhà nước về đào tạo đại học của một trường
đại học thuộc bộ ngành.
Trong hệ thống các trường đại học ở nước ta hiện nay, Đại học Công nghiệp
Hà Nội là một trong những trường kỹ thuật có quy mô và số lượng sinh viên lớn
nhất, là một trong 08 trường đại học công lập trực thuộc Bộ Công Thương. Mục tiêu
và nhiệm vụ của nhà trường là đào tạo nhân lực trình độ cao và nghiên cứu khoa
học đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước và của ngành.
Việc thực hiện tốt vai trò quản lý về đào tạo đại học là yếu tố tiên quyết quyết định
thành công của nhà trường trong nhiệm vụ giáo dục và đào tạo. Đó là lý do chính để
tác giả lựa chọn vấn đề “Quản lý nhà nước về đào tạo đại học từ thực tiễn trường
Đại học Công nghiệp Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu.

2


2. Tình hình nghiên cứu đề tài
2.1. Nghiên cứu về quản lý nhà nước
Trong thời gian qua ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý
giáo dục đại học ở dạng sách giáo khoa, tập bài giảng ở các cơ sở đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức như: Giáo trình Quản lý nhà nước của Học việc Chính trị
- Hành chính Quốc gia HCM (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2007); giáo trình
Luật hành chính Việt Nam của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội, 2010); giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của trường Đại học
Luật Hà Nội (Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2005); giáo trình Quản lý hành chính

giáo dục: góc nhìn cuộc sống” báo cáo tại hội thảo “Tiếp tục đổi mới để phát triển”,
Đà Nẵng, 7/2005 và “Chỗ nghẽn lớn nhất trong phát triển là giáo dục”, Báo Tuần
Việt Nam, 3/2011; Phạm Phụ “Nhận dạng một số khoảng cách và sự khác biệt giữa
thế giới và Việt Nam về giáo dục đại học trước xu thế toàn cầu hóa”, báo cáo tại
diễn đàn quốc tế về giáo dục Việt Nam “Đổi mới giáo dục đại học và hội nhập quốc
tế”, Hà Nội 6/2004.
Nhìn chung những công trình nghiên cứu nói trên về giáo dục, quản lý nhà
nước về giáo dục chủ yếu được nhìn nhận từ góc độ quản lý nhà nước hoặc từ góc
độ xã hội học của vấn đề giáo dục vào đào tạo. Do đó các công trình này mới chỉ đề
cập một cách chung nhất và khái quát nhất mà chưa xem xét vấn đề một cách hệ
thống, đặc biệt là ít phân tích về thể chế pháp luật từ góc nhìn của khoa học Luật.
2.3 Nghiên cứu về đào tạo và quản lý đào tạo đại học
Đã có một số công trình nghiên cứu phân tích thực trạng về quản lý nhà nước
trong lĩnh vực đào tạo theo cấp độ khác nhau, và đưa ra nhiều đề xuất về hoàn thiện
quản lý đào tạo đại học.
- Nghiên cứu ở góc độ pháp lý, liên quan đến hoạt động xây dựng, thực hiện
và bảo đảm thực hiện pháp luật về giáo dục đại học, Nguyễn Đức Cường trong đề
tài nghiên cứu: Hoàn thiện pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học Việt Nam hiện nay, Luận án tiến sĩ Luật học
năm 2009 đã phân tích, nhận định về quá trình phát triển cũng như những hạn chế
đáng lưu ý của pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng từ 1998 đến 2009
và thông qua kinh nghiệm quốc tế đã đưa ra các kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện
nội dung pháp luật về quản lý các trường đại học, cao đẳng. Luận án cũng rút ra các
quan điểm chỉ đạo việc hoàn thiện các quy định về pháp luật quản lý các trường đại
học, cao đẳng và tham khảo một số quy định của pháp luật nước ngoài nhằm hoàn
thiện pháp luật về quản lý các trường cao đẳng, đại học Việt Nam.

4



cần thiết và đã khảo sát và thử nghiệm một số giải pháp cho kết quả tốt.

5


- Nghiên cứu về giáo dục và đào tạo tại trường ĐHCNHN, Vũ Thị Hồng Vân
trong đề tài nghiên cứu: Thực hiện pháp luật về giáo dục và đào tạo ở trường Đại
học Công nghiệp Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, đề tài khoa học cấp trường năm
2017, tác giả tập trung nghiên cứu thực trạng việc thực hiện pháp luật về giáo dục
và đào tạo tại trường ĐHCNHN; đánh giá ưu điểm, hạn chế và đưa ra các giải pháp
bảo đảm thực hiện pháp luật về giáo dục và đào tạo tại trường ĐHCNHN.
2.4. Nghiên cứu của học giả nước ngoài về giáo dục đại học Việt Nam
Trong những năm qua, nhiều học giả Mỹ đã công bố những nghiên cứu về
thực trạng và phương hướng đổi mới giáo dục đại học Việt Nam trong xu thế toàn
cầu hóa. Có thể kể tới các công trình sau đây:
- Thomas Valely và Ben Wilkinson (Trường đại học Kennedy thuộc đại học
Harvard): Giáo dục đại học Việt Nam: khủng hoảng và phản ứng, báo cáo trước Ủy
viên phía Hoa Kỳ thuộc Ủy ban song phương về giáo dục đại học, tháng 11/2008.
- Lựa chọn thành công, báo cáo của nhóm giáo sư và chuyên gia thuộc Đại
học Harvard về chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam 2010-2020 năm 2008.
Những công trình trên đã nghiên cứu một cách toàn diện và sâu rộng tình
hình kinh tế xã hội Việt Nam, thực trạng giáo dục đại học Việt Nam và đã đưa ra
nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy cải cách giáo dục đại học Việt Nam theo hướng giao
quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội cho các cơ sở giáo dục đại học. Những công
trình này có giá trị tham khảo quan trọng cho các cơ quan quản lý nhà nước về giáo
dục đại học và các nhà nghiên cứu.
Kết luận: Các công trình nghiên cứu quản lý nhà nước về giáo dục, trong đó
có giáo dục đại học đã được tiến hành trên những phạm vi rộng, hẹp khác nhau,
xuất phát từ những góc độ khác nhau và thông qua việc phân tích cơ sở lý luận, cơ
sở thực tiễn, các tác giả đã đề xuất nhiều giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về

về giáo dục đại học, đặc biệt là các quan điểm và đường lối phát triển giáo dục đại
học thể hiện trong Đại hội XII, Luật Giáo dục 2005 và Luật Giáo dục đại học 2012.
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã vận dụng các phương pháp nghiên
cứu khoa học như: phương pháp hệ thống hóa và khái quát hóa; phương pháp phân
tích, tổng hợp, đối chiếu so sánh; phương pháp mô tả để nêu lên thực trạng quản lý
nhà nước về đào tạo đại học hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục những
hạn chế trong quản lý đào tạo đại học tại trường ĐHCNHN.
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa khoa học: Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên đề cập một
cách toàn diện và có hệ thống về vấn đề quản lý nhà nước về đào tạo đại học từ thực

7


tiễn trường ĐHCNHN. Vì vậy về mặt khoa học, luận văn có những đóng góp mới
sau:
- Hệ thống hóa được những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước về đào tạo
đại học
- Đưa ra được bức tranh thực trạng về quản lý nhà nước về đào tạo đại học
của trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.
- Đề xuất được các giải pháp quản lý nhà nước về đào tạo đại học ở trường
Đại học Công nghiệp Hà Nội.
Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn có thế sử dụng để tham khảo, nghiên cứu học
tập, phục vụ công tác quản lý nhà nước về đào tạo đại học; đồng thời những giải
pháp, kết luận trong luận văn có thể được sử dụng vào thực tiễn quản lý đào tạo ở
một số trường đại học, đặc biệt là trường ĐHCNHN và trường đại học thuộc Bộ
Công thương.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3
chương: