BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
------------

TRẦN THU HẰNG

MỐI QUAN HỆGIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ
NỢ CÔNG – BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI
MỘT SỐ QUỐC GIA CHÂU Á – THÁI BÌNH DƯƠNG
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số

: 60340201

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS. TS. SỬ ĐÌNH THÀNH

Thành phố Hồ Chí Minh – năm 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn: “Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ
công – Bằng chứng thực nghiệm tại một số quốc gia Châu Á – Thái Bình
Dương” là công trình nghiên cứu do chính tác giả thực hiện và theo sự hướng dẫn
của người hướng dẫn khoa học: GS. TS. Sử Đình Thành.
Nội dung nghiên cứu được đúc kết từ quá trình học tập và kết quả nghiên cứu
thực tiễn trong thời gian qua. Các thông tin, dữ liệu nghiên cứu trong đề tài này là
trung thực và chính xác.Các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại
bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào.

2.1.1

Nợ công: ................................................................................................. 5

2.1.2

Thâm hụt ngân sách ................................................................................ 6

2.1.3

Mối quan hệ giữa nợ công và thâm hụt ngân sách ................................... 7

2.2

Các nghiên cứu trước: .................................................................................. 13

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ...................................................................................... 18
CHƯƠNG 3. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ...................... 19
3.1 Quy trình nghiên cứu ....................................................................................... 19
3.2 Mô hình nghiên cứu ......................................................................................... 20


3.3 Dữ liệu và đo lường các biến ........................................................................... 21
3.3.1 Mô tả các biến nghiên cứu ......................................................................... 21
3.3.2 Dữ liệu nghiên cứu .................................................................................... 23
3.4 Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 25
3.4.1 Phương pháp kiểm định trực tiếp ............................................................... 25
3.4.2 Phương pháp kiểm định gián tiếp .............................................................. 25
3.4.3 Thủ tục kiểm định và ước lượng ................................................................ 26
3.4.4 Các kiểm định thực hiện trong mô hình ..................................................... 27

EU: liên minh Châu Âu (European Union)
FMOLS: Fully Modified Ordinary Least Squares
GDP: tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Products)
GMM: phương pháp ước lượng theo Moment tổng quát (Generalized Mothod of
Moments)
HKG: Hồng Kông (Hong Kong)
IDN: Indonesia
IMF: quỹ tiền tệ thế giới
JPN: Nhật Bản (Japan)
MENA: các nước Trung Đông và Bắc Phi (Middle East and North Africa region)
MNG: Mông Cổ (Mongolia)
MYS: Malaysia
NPG: No Ponzi Game
NSNN: ngân sách nhà nước
NZL: New Zealand
PVC: Ràng buộc ngân sách liên thời gian (Present Value Budget Constraint)
SGP: Singapore
THA: Thái Lan (Thailand)
UNCTAD: Diễn đàn Thương mại và phát triển Liên Hiệp Quốc (United Nations
Conference on Trade and Development)
VECM: mô hình vector hiệu chỉnh sai số (Vector Error Correction Model)
WB: ngân hàng thế giới (World Bank)


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 4.1: Thống kê mô tả giữa các biến trong mô hình
Bảng 4.2: Ma trận tương quan tuyến tính giữa các cặp biến trong mô hình
Bảng 4.3: Kiểm định tính dừng
Bảng 4.4: Kiểm định tính đồng liên kết trên dữ liệu bảng bằng kiểm định Kao.
Bảng 4.5: Kiểm định tính đồng liên kết trên dữ liệu bảng bằng Pedroni

hai chuỗi là dừng thì mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công là bền vững.
Tuy nhiên, Smith và Zin (1991) sử dụng cùng mô hình với dữ liệu hàng tháng của
Canada trong giai đoạn từ 1946 – 1984, kết quả cho thấy thâm hụt ngân sách bền
vững nhưng nợ là không bền vững. Buiter và Patel (1992) nghiên cứu thực nghiệm
trường hợp Ấn Độ, sử dụng dữ liệu hàng năm giai đoạn nghiên cứu từ năm 1970
đến 1988, kết quả nghiên cứu cho thấy nợ công của Ấn Độ là không bền vững. Sử
dụng dữ liệu hàng tháng cho Italy và giai đoạn 1979-1991, kết quả nghiên cứu của
Baglioni và Cherubini (1993) cho thấy nợ công của Italy không bền vững. Caporale
(1995) sử dụng dữ liệu hàng năm tại một số nước EU trong giai đoạn 1960-1991
cho thấy nợ công của Ý, Hy Lạp, Đan Mạch và Đức là không bền vững.
Makrydakis (1999) sử dụng dữ liệu hàng năm cho Hy Lạp trong giai đoạn 19581995 cũng thấy rằng nợ là không bền vững.


2

Prohl and Schneider (2006) đã kiểm định đồng liên kết dữ liệu bảng giữa thâm
hụt ngân sách và nợ công tính theo % GDP của 15 nước thuộc EU trong giai đoạn
từ 1970 đến 2004. Kết quả kiểm định cho thấy, thâm hụt ngân sách và nợ công theo
% GDP là đồng liên kết trong giai đoạn nghiên cứu, như vậy mối quan hệ giữa thâm
hụt ngân sách và nợ công là bền vững, chính sách tài khóa của 15 nước EU ổn định
và phù hợp với mô hình ràng buộc ngân sách liên thời gian trong giai đoạn từ năm
1970 đến năm 2004.Neaime (2015), cũng sử dụng đồng liên kết để kiểm định mối
quan hệ dài hạn giữa tổng thu ngân sách và chi tiêu chính phủ để đánh giá sự phát
triển tài chính của các nước Châu Âu trong 3 thập kỷ từ giữa những năm 1970. Kết
quả cho thấy ngoại trừ Đức, các nước khác đều có thâm hụt ngân sách là không bền
vững. Sử dụng kiểm định đồng liên kết, kết quả cho thấy mối quan hệ giữa thâm hụt
ngân sách và nợ công cũng như chính sách tài khóa là bền vững ở các nước Đức và
Pháp. Chính sách tài khóa bền vững ở Ireland, Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha
trong những năm 1970 và 1980. Tuy nhiên, cả hai chuỗi chi tiêu chính phủ và thu
ngân sách bắt đầu không dừng từ sau khủng khoảng tài chính năm 2008.

Đối tượng nghiên cứu: mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công.
Phạm vi thu thập dữ liệu: nghiên cứu tập trung 9 quốc gia có đầy đủ dữ liệu
trong tất cả các quốc gia khu vực Châu Á – Thái Bình Dươngdựa trên phân loại
vùng lãnh thổ và vị trí địa lý của Ngân hàng Thế giới World Bank 1 trong giai đoạn
2000 - 2014.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Bài nghiên cứu được dựa trên cơ sở hệ thống hóa cơ sở lý thuyết và các kết
quả nghiên cứu thực nghiệm trong những năm gần đây để làm nền tảng lý thuyết.
Sử dụng các phương pháp thống kê, thống kê mô tả, tổng hợp, phân tích, kết
hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm để xem xét, đánh giá mối
quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công đối với 9 nước tại khu vực Châu Á –
Thái Bình Dương.
Bài nghiên cứu sẽ sử dụng dữ liệu bảng, lần lượt kiểm định tính dừng và kiểm
định đồng liên kết nhằm kiểm chứng tính phù hợp lựa chọn phương pháp ước

1

Nguồn: https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-andlending-groups


4

lượng, thực hiện hồi quy dài hạn FMOLS và hồi quy GMM nhằm xem tác động
ngắn hạn giữa các biến.
Phần mềm thống kê STATA 12 và EVIEW 8 được sử dụng để xử lý dữ liệu
bảng trong bài nghiên cứu.
1.5 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
Bài nghiên cứu đóng góp quan trọng vào các kết quả nghiên cứu thực nghiệm
và một lần nữa kiểm định lại tính chuẩn xác của các nghiên cứu lý thuyết trước đây,
củng cố những lý thuyết phù hợp với thực nghiệm khu vực trong giai đoạn nghiên

công của các cơ quan quản lý nợ công và tổ chức kinh tế - tài chính trên thế giới
cũng khác nhau. Nhìn chung có thể chia các khái niệm này thành hai nhóm: nợ công
theo nghĩa hẹp và nợ công theo nghĩa rộng.
Theo Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Nợ công theo
nghĩa rộng, là nghĩa vụ nợ của khu vực công, bao gồm các nghĩa vụ của Chính phủ
trung ương, các cấp chính quyền địa phương, ngân hàng trung ương và các tổ chức
độc lập (nguồn vốn hoạt động do ngân sách nhà nước quyết định hay trên 50% vốn
thuộc sở hữu nhà nước và trong trường hợp vỡ nợ, nhà nước phải trả nợ thay). Theo
nghĩa hẹp, nợ công bao gồm nghĩa vụ nợ của Chính phủ trung ương, các cấp chính
quyền địa phương và nợ của các tổ chức độc lập được Chính phủ bảo lãnh thanh
toán. Quan niệm về nợ công của Ngân hàng Thế giới cũng tương tự như quan niệm
của Hệ thống quản lý nợ và phân tích tài chính của Diễn đàn Thương mại và Phát
triển Liên hợp quốc, bao gồm bốn nhóm chủ thể: nợ của Chính phủ Trung ương và
các Bộ, ban, ngành trung ương; nợ của các cấp chính quyền địa phương; nợ của
Ngân hàng Trung ương; và nợ của các tổ chức độc lập mà Chính phủ sở hữu trên
50% vốn, hoặc việc quyết lập ngân sách phải được sự phê duyệt của Chính phủ
hoặc Chính phủ là người chịu trách nhiệm trả nợ trong trường hợp tổ chức đó vỡ nợ.
Tùy thuộc thể chế kinh tế và chính trị, quan niệm về nợ công ở mỗi quốc gia
cũng có sự khác biệt. Tại hầu hết các nước trên thế giới, Luật Quản lý nợ công đều
xác định nợ công gồm nợ của chính phủ và nợ được chính phủ bảo lãnh. Một số
nước, nợ công còn bao gồm nợ của chính quyền địa phương (Đài Loan, Bungari,
Rumani....), nợ của doanh nghiệp nhà nước phi lợi nhuận (Thái Lan, Indonesia...).


6

2.1.2 Thâm hụt ngân sách
Trong kinh tế học vĩ mô, thâm hụt ngân sách là tình trạng các khoản chi của
ngân sách Nhà nước (ngân sách chính phủ) lớn hơn các khoản thu, phần chênh lệch
chính là thâm hụt ngân sách. Trường hợp ngược lại, khi các khoản thu lớn hơn các

nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, thực hiện chính sách kích
cầu để giúp các doanh nghiệp có thêm nguồn vốn đầu tư và vượt qua các giai đoạn
khó khăn của nền kinh tế, việc giãn thuế, giảm thuế và miễn thuế được thực hiện
khá nhiều trong giai đoạn hiện nay. Nhưng mặt trái của việc miễn thuế, giảm thuế
hoặc chậm thu là ảnh hưởng tới nguồn thu của ngân sách nhà nước, làm ngân sách
nhà nước duy trì một khoản thâm hụt lớn trong các giai đoạn kinh tế khó khăn.
- Quy mô chi tiêu của chính phủ quá lớn: tăng chi tiêu chính phủ có ưu điểm là
giúp nền kinh tế tăng trưởng khi tạo ra được việc làm trong nền kinh tế và quan
trọng hơn là xây dựng và nâng cao được cơ sở hạ tầng cho sự phát triển lâu dài của
nền kinh tế không được thực hiện hiệu quả, tức là nguồn vốn đầu tư quá nhiều
nhưng không tạo ra được giá trị gia tăng cho nền kinh tế trong tương lai thì sẽ có tác
động tiêu cực trong lâu dài. Việc chi tiêu lớn những không mang lại hiệu quả sẽ tạo
ra nguy cơ bất ổn lâu dài như lạm phát hoặc rủi ro thanh khoản trong tương lai vì
thiếu cơ chế giám sát đảm bảo sự hoạt động lành mạnh của hệ thống tài chính. Đa
số các nhà kinh tế đều đồng ý rằng nếu chi tiêu chính phủ vượt ra khỏi một ngưỡng
nào đó sẽ làm cản trở sự phát triển của nền kinh tế thông qua hiệu ứng “lấn át” của
đầu tư công đối với đầu tư tư nhân trong nền kinh tế. Và điều này lại gây ra sự phân
bổ nguồn lực không hợp lý làm hiệu quả cả nền kinh tế giảm sút đồng thời thâm hụt
ngân sách lại càng tăng.
2.1.3 Mối quan hệ giữa nợ công và thâm hụt ngân sách
Xét về bản chất kinh tế, nợ công xuất phát từ thâm hụt ngân sách, hay tổng chi
tiêu của chính phủ nhiều hơn tổng thu của mình. Để làm giảm mức thâm hụt này,
chính phủ phải tăng nguồn thu ngân sách, hoặc cắt giảm chi tiêu. Cắt giảm chi tiêu
không phải là một việc dễ dàng trong ngắn hạn, khi những kế hoạch chi tiêu của
chính phủ đã được hoạch định cụ thể. Chính vì thế, chính phủ chỉ có thể tìm cách
gia tăng tổng nguồn thu của mình. Có hai cách để gia tăng tổng nguồn thu, thứ nhất
chính phủ có thể gia tăng thuế. Tuy nhiên, tăng thuế có thể ảnh hưởng tiêu cực, đó
là làm giảm tiêu dùng, giảm động lực lao động và sản xuất dẫn đến suy thoái kinh



trong nước, qua đó giảm bớt các yếu tố bất ổn trong nền kinh tế. Tuy nhiên, vay


9

nước ngoài lại có những tác động khác nguy hại đến nền kinh tế. Trong thời gian
đầu, một dòng ngoại tệ lớn chảy vào trong nước sẽ làm giảm sức ép cân đối ngoại
tệ. Mặc dù sẽ có những tác động nhất định lên tỷ giá hối đoái theo hướng làm tăng
giá đồng nội tệ và ảnh hưởng đến cán cân thương mại, song những tác động này chỉ
trong ngắn hạn. Trong trung và dài hạn, việc chính phủ phải cân đối nguồn ngoại tệ
trả nợ gốc và lãi sẽ đẩy nhu cầu ngoại tệ tăng cao, làm giảm giá đồng nội tệ, tăng
chi phí nhập khẩu máy móc thiết bị và nguyên liệu (thường chiếm tỷ trọng lớn ở các
nước đang phát triển), tăng chi phí đầu vào của nền kinh tế, dẫn tới các nguy cơ lạm
phát. Tỷ giá tăng cao sẽ làm chi phí thanh toán nợ trở nên đắt đỏ hơn, càng làm tăng
nguy cơ vỡ nợ, nếu như quy mô nợ vượt quá sức chịu đựng của ngân sách nhà
nước. Xét về mặt này, vay trong nước an toàn hơn vay nước ngoài, vì trong trường
hợp gánh nặng nợ trong nước vượt quá khả năng thu ngân sách, chính phủ vẫn còn
một phương án cuối cùng là phát hành tiền để trang trải các khoản nợ và chấp nhận
các rủi ro về tăng lạm phát, trong khi không thể làm như vậy đối với các khoản nợ
nước ngoài.
Bên cạnh những hậu quả về mặt kinh tế, chính sách tài khoá không bền vững
và những nguy cơ vỡ nợ có thể sẽ đưa quốc gia đó tới nguy cơ suy giảm chủ quyền
chính trị, khi phải chịu những áp lực to lớn từ phía các chủ nợ và các tổ chức tài
chính quốc tế nhằm cải tổ lại các thể chế kinh tế theo hướng tự do hoá. Thông
thường, đó là những sức ép về việc thắt chặt chi tiêu, tăng thuế khoá, giảm trợ cấp
xã hội, và đi xa hơn nữa là những yêu cầu về cải cách thể chế, thay đổi bộ máy quản
lý, thay đổi các định hướng kinh tế theo hướng tự do hoá nhiều hơn. Ngoài ra, việc
lệ thuộc quá nhiều vào các khoản vay nợ nước ngoài cũng sẽ làm giảm vị thế chính
trị của quốc gia trong các mối quan hệ song phương cũng như đa phương với các
đối tác là các nước chủ nợ.

Chia cả 2 vế phương trình (1) cho 1+r và biến đổi thì ta được phương trình (2):
𝐵𝑡−1 = ∑𝑛𝑗=0

𝑇𝑡+𝑗

(1+𝑟)𝑗+1

− ∑𝑛𝑗=0

𝐺𝑡+𝑗

(1+𝑟)𝑗+1

+

𝐵𝑛+1

(1+𝑟)𝑛+1

(2)

Trong đó, G không dùng để thanh toán lãi suất và T là nguồn thu thuế của
chính phủ.


11

Ngoài ra, việc đi vay mới lại càng tăng gánh nặng trả lãi trong tương lai, điều
này lại dẫn đến việc phải phát hành thêm nợ mới và vòng xoáy cứ thế lặp lại. Nói
cách khác việc vay nợ mới để trả nợ cũ sẽ rất nguy hiểm khi các khoản nợ vay mới

phạm và khi đó phương trình (2) được viết lại như phương trình (4):
𝐵𝑡−1 = ∑∞
𝑗=0

𝑇𝑡+𝑗

(1+𝑟)𝑗+1

− ∑𝑛𝑗=0

𝐺𝑡+𝑗

(1+𝑟)𝑗+1

(4)


12

Tuy nhiên, điều kiện ràng buộc này sẽ khó thực thi trong thực tế và khá lỏng
lẻo. Theo nguyên lý này nợ công sẽ bền vững nếu tốc độ nợ công luôn nhỏ hơn lãi
suất thực của các nợ công mới phát hành, bất kể kết cấu và mức nợ ban đầu ra sao.
Bên cạnh đó, cam kết đạt thặng dư ngân sách trong tương lai thường thiếu tin cậy
(ví dụ cam kết giảm chi) và không hiệu quả (ví dụ tăng thu). Để giảm thâm hụt ngân
sách trong tương lai chính phủ có hai lựa chọn khả dĩ là giảm chi tiêu công hoặc
tăng thu ngân sách. Nếu giảm chi tiêu công sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của các
nhóm lợi ích, đôi khi khó thực thi bởi rào cản về mặt chính trị do có sự phản kháng
từ các nhóm này. Nếu tăng thuế và ban hành các khoản phí, lệ phí mới nhằm tăng
thu ngân sách có thể dẫn đến lạm thu và tận thu, ảnh hưởng đến phúc lợi xã hội do
gia tăng tổn thất vô ích.

−

Zt

Yt

(7)


13

Thay (6) vào (7) ta được phương trình (8):
Bt
Yt

=

(1+r) Bt−1

(1+g) Yt−1

Z

− t (8)
Yt

Viết lại phương trình (8) ta có phương trình (9):
𝑏𝑡 =

(1+𝑟)

như bằng không (g xấp xỉ 0). Khi đó phương trình (12) gần như bằng:
zt = (r-g) bt-1

(13)

Nếu nợ của các nước Châu Á – Thái Bình Dương không tăng thêm thì phương
trình (6) sẽ được giữ nguyên. Do đó, nợ sẽ phụ thuộc chênh lệch giữa lãi suất thực r
và tốc độ tăng trưởng GDP g. Nếu g > r, lúc này nợ sẽ ổn định với thâm hụt ngân
sách ( tức là z âm). Nếu r = g, nợ ổn định khi thâm hụt ngân sách cân bằng. Nếu r >
g, nợ sẽ tiếp tục tăng theo thời gian mặc dù ngân sách thặng dư ( tức là z dương).
2.2

Các nghiên cứu trước:


14

Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ thâm hụt ngân sách và nợ công trong
nền kinh tế phát triển rất nhiều thông qua hai cách tiếp cận trực tiếp và tiếp cận gián
tiếp.
Cách tiếp cận trực tiếp, trực tiếp kiểm định mối quan hệ giữa thâm hụt ngân
sách và nợ công trực tiếp qua việc kiểm định chuỗi thâm hụt ngân sách và nợ công.
Cách tiếp cận này đã được khởi xướng bởi các bài nghiên cứu của Hamilton và
Flavin (1986). Bài nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian của Mỹ trong giai
đoạn từ năm 1962 đến năm 1984. Nhóm tác giả kiểm định tính dừng để kiểm tra các
điều kiện NPG và ràng buộc ngân sách của chính phủ. Kết quả cho thấy nếu chuỗi
thâm hụt ngân sách và nợ công là chuỗi dừng thì mối quan hệ giữa thâm hụt ngân
sách và nợ công là bền vững. Trehan và Walsh (1991), sử dụng mô hình tương tự
cũng trên dữ liệu của nền kinh tế Mỹ nhưng thời gian nghiên cứu từ năm 1890 đến
năm 1983 và từ năm 1960 đến năm 1984, kết quả cũng cho thấy nếu cả hai chuỗi là

thấy, thâm hụt ngân sách và nợ công theo % GDP tại các nước Pháp, Đức,
Luxembourg, Bồ Đào Nha, Thụy Điển và Anh là đồng liên kết. Kết quả này phù
hợp với kết quả nghiên cứu thực nghiệm trước đây (Afonso, 2005). Đối với các
nước còn lại trong mẫu, không thể bác bỏ giả thuyết không có đồng liên kết.
Cách tiếp cận gián tiếp, kiểm định mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ
công thông qua kiểm định thu ngân sách và chi tiêu chính phủ được khởi sướng bởi
Tanner và Liu (1994). Tanner và Liu (1994) sử dụng kỹ thuật đồng liên kết để kiểm
định mối quan hệ dài hạn giữa tổng thu ngân sách và chi tiêu chính phủ. Nếu tổng
thu ngân sách và chi tiêu chính phủ có mối quan hệ dài hạn thì mối quan hệ giữa nợ
công và thâm hụt ngân sáchcũng như chính sách tài khóa là bền vững. Tanner và
Liu (1994) đã sử dụng dữ liệu của Mỹ từ năm 1950-1989 kết quả cho thấy hai biến
số chi tiêu và thu nhập liên bang là đồng liên kết bậc 1. Do đó, mối quan hệ giữa
thâm hụt ngân sách và nợ công bền vững.
Neaime (2009, 2010) sử dụng kiểm định tính dừng mối quan hệ dài hạn giữa
thu ngân sách và chi tiêu chính phủ bằng cách áp dụng kiểm định Phillips-Perron
(PP) và kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller hiệu chỉnh (ADF) và mô hình ràng
buộc ngân sách, để xem xét tính bền vững chính sách tài khóa tại các nước
MENAtrong thời kỳ hậu khủng hoảng tài chính của Mỹ. Trong bối cảnh của cuộc
khủng hoảng tài chính của Mỹ, một số quốc gia nợ công khá lớn, đặc biệt ở các


16

quốc gia MENA mới nổi như Ai Cập, Jordan, Morocco, Tunisia và Thổ Nhĩ Kỳ.
Khó khăn tài chính khu vực công đã trở thành một vấn đề quan trọng trong hoạch
định chính sách của khu vực này. Kết quả thực nghiệm cho thấy tính bền vững
mạnh ở Tunisia nhờ có kỷ luật tài khóa. Tính bền vững yếu ở Ai Cập do những năm
1990 kế hoạch tư nhân hóa ở nước này thành công. Các kết quả khác nhau ở
Marocco do nước này đang có những cải cách nhằm phục hồi tài chính thời gian
gần đây. Và chính sách nợ và chính sách tài khóa không bền vững ở Jordan và Thổ

mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại một số nước Châu Á – Thái
Bình Dương.


18

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
Tóm lại, trong chương 2 đề tài đã đưa ra các nghiên cứu lý thuyết về nợ công,
thâm hụt ngân sách và mối quan hệ giữa nợ công và thâm hụt ngân sách thông qua
việc tiếp cận mô hình ràng buộc ngân sách.
Chương 2 cũng đã đưa ra các công trình nghiên cứu thực nghiệm về mối quan
hệ giữa thâm hụt ngân sách và nợ công tại nhiều quốc gia và nhiều giai đoạn. Bên
cạnh đó cũng tìm hiểu các phương pháp định lượng để tìm hiểu mối quan hệ dài hạn
và ngắn hạn của nợ công và thâm hụt ngân sách.
Qua phân tích ở chương 2, đề tài đã đưa ra những lý thuyết nền cơ bản cũng
như kết quả nghiên cứu thực nghiệm được kiểm chứng tại nhiều quốc gia trên thế
giới trong thời gian trải dài, từ cơ sở đó tác giả có thể hoàn toàn vận dụng để phân
tích các mối tương quan trong những chương tiếp theo.


19

CHƯƠNG 3.MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Quy trình nghiên cứu
Sơ đồ 3.1: Quy trình nghiên cứu được tóm tắt như sau:
Xác định vấn đề nghiên cứu

Tìm hiểu các nghiên cứu trước
đây