SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT TÔ HIẾN THÀNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY
TRONG DẠY HỌC BÀI 2 “THỰC HIỆN PHÁP LUẬT”
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12.

Người thực hiện: Nguyến Đỗ Huyền Chi
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Giáo dục công dân


THANH HÓA NĂM 2018.


MỤC LỤC
1.MỞ ĐẦU..........................................................................................................2
1.1 Lý do chọn đề tài...........................................................................................2
1.2. Mục đích nghiên cứu....................................................................................2
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu..............................................................................2
2.NỘI DUNG......................................................................................................2
2.1. Cơ sở lí luận .................................................................................................2
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN................................................5
2.3. Các giải pháp đã sử dụng..............................................................................6
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm ...........................................................9
3. KẾT KUẬN,KIẾN NGHỊ.............................................................................9
3.1. Kết luận .......................................................................................................9

kỹ năng sống.Tôi xin trình bày ứng dụng công cụ học tập-sơ đồ tư duy
iMinMap vào dạy bài 2 “Thực hiện pháp luật”,môn GDCD lớp 12 .Sơ đồ tư duy
iMinMap đã được ứng dụng vào dạy học từ lâu, tuy nhiên ứng dụng sơ đồ tư
duy vào dạy môn GDCD còn chưa nhiều, nhất là vào chương trình GDCD lớp
12.
1.2.Mục đích nghiên cứu.
Ứng dụng sơ đồ tư duy iMindmap vào dạy một bài trong chương trình
GDCD lớp 12 ở trường THPT nhằm tăng hứng thú học tập, tăng khả năng
ghi nhớ kiến thức, phát huy tính sáng tạo của học sinh từ đó cải thiện khả
năng vận dụng những kiến thức pháp luật vào cuộc sống.
1.3.Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh các lớp 12 trong trường.
1.4.Phương pháp nghiên cứu..
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
- Phương pháp tổng hợp thống kê.
2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1.Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2


Hiện nay ,Bộ giáo dục và đào tạo đang tiếp tục đổi mới phương pháp dạy
học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong các nhà trường phổ thông. Một
trong những phương pháp dạy học mới và hiện đại nhất được đưa vào là phương
pháp dạy học bằng sơ đồ tư duy - một phương pháp dạy học mới đang được rất
nhiều nước trên thế giới áp dụng. Qua việc tìm hiểu và vận dụng phương pháp
dạy học bằng sơ đồ tư duy, tôi nhận thấy phương pháp dạy học này rất có hiệu
quả trong công tác giảng dạy và học tập của học sinh. Bước đầu đã khơi gợi
trong học sinh hứng thú với môn học, đồng thời đem đến cho các em tư duy
mới, sáng tạo về môn học.

Bước 2: Vẽ thêm các tiêu đề phụ vào chủ đề trung tâm
- Tiêu đề phụ có thể viết bằng chữ in hoa nằm trên các nhánh to để làm
nổi bật.
- Tiêu đề phụ được gắn với trung tâm.
3


- Tiêu đề phụ nên được vẽ chéo góc để nhiều nhánh phụ khác có thể được
vẽ tỏa ra một cách dễ dàng.
Bước 3: Trong từng tiêu đề phụ vẽ thêm các ý chính và các chi tiết hỗ trợ
- Khi vẽ các ý chính và các chi tiết hỗ trợ chỉ nên tận dụng các từ khóa và
hình ảnh.
- Nên dùng những biểu tượng, cách viết tắt để tiết kiệm không gian vẽ và
thời gian.
- Mỗi từ khóa, hình ảnh nên được vẽ trên một đoạn gấp khúc riêng trên
nhánh. Trên mỗi khúc nên chỉ có tối đa một từ khóa.
- Sau đó nối các nhánh chính cấp 1 đến hình ảnh trung tâm, nối các nhánh
cấp 2 đến các nhánh cấp 1, nối các nhánh cấp 3 đến các nhánh cấp 2… bằng
đường kẻ. Các đường kẻ càng ở gần trung tâm thì càng được tô đậm hơn.
- Nên dùng các đường kẻ cong thay vì các đường kẻ thẳng vì đường kẻ
cong được tổ chức rõ ràng sẽ thu hút được sự chú ý của mắt nhiều hơn.
- Tất cả các nhánh tỏa ra cùng một điểm nên có cùng một màu. Chúng ta
thay đổi màu sắc khi đi từ ý chính ra đến các ý phụ cụ thể hơn.
Bước 4: Người viết có thể thêm nhiều hình ảnh nhằm giúp các ý quan trọng
thêm nổi bật cũng như giúp lưu chúngvào trí nhớ tốt hơn.
2.1.2.Ưu điểm của sơ đồ tư duy iMindMap đối với hoạt động dạy môn
GDCD.
*Sử dụng sơ đồ tư duy như một công cụ để giúp học sinh chiếm lĩnh kiến
thức tổng hợp về bài học :
Với phương pháp sơ đồ tư duy trong giảng dạy từng bước giáo viên sẽ

tâm. Với cách học truyền thống, học sinh ghi chép và thực hiện kiến thức theo
trật tự tuyến tính nên khả năng nhớ kiến thức thường ít hơn < 50% dung lượng
bài. Sử dụng sơ đồ tư duy giúp các em khắc phục được hạn chế đó. Sau mỗi giờ
học, khi cần củng cố kiến thức học sinh chỉ cần nhìn vào sơ đồ tư duy có thể tái
hiện được 80%-90% kiến thức bài học. Sau khi kết thúc tiết học, học sinh không
phải mất một lượng lớn thời gian để đọc lại kiến thức như cách học truyền thống
mà chỉ cần quan sát lại sơ đồ tổng thể vẫn có thể tái hiện nội dung bài học một
cách cụ thể, chi tiết. Như thế, học sinh vừa nâng cao được kết quả học tập vừa
tiết kiệm được thời gian.
Trong giảng dạy các môn học nói chung và dạy GDCD 12 nói riêng
không có phương pháp, biện pháp nào là độc tôn, là vạn năng cả. Người dạy cần
kết hợp các phương pháp, biện pháp một cách sinh động để gây hứng thú cho
học sinh và nâng cao hiệu quả giờ dạy.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1. Giáo viên
Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án điện tử đặc biệt là các công
cụ hỗ trợ soạn giảng như sơ đồ tư duy iMindMap…, nghĩ rằng sẽ tốn thời gian
để chuẩn bị một bài giảng. Một tiết học thảo luận nhóm giáo viên sẽ phải chuẩn
bị nhiều hơn như câu hỏi thảo luận, tình huống xảy ra không có trong giáo án…
Với tiết học áp dụng sơ đồ tư duy iMindMap thì việc chuẩn bị sẽ phải công phu
hơn như giấy vẽ, bút vẽ, mầu các loại…. Để có một bài giảng như thế đòi hỏi
phải mất nhiều thời gian chuẩn bị mà đó chính là điều mà các giáo viên thường
hay tránh. Khảo sát hiệu quả từ phía học sinh cho thấy, nếu sử dụng phương
pháp dạy học truyền thống với phấn trắng bảng đen thì hiệu qua mang lại chỉ có
30%,trong khi hiệu quả của phương pháp cùng xây dựng bài học lên đến 70%.
Việc sử dụng phương pháp mới đòi hỏi một giáo án mới. Thực ra, để tiết dạy
thực sự hiệu quả thì giáo viên phải vất vả gấp nhiều lần so với cách dạy truyền
thống. Ngoài kiến thức căn bản về vi tính, sử dụng thành thạo phần mềm power
point, công cụ soạn giảng iMindMap, giáo viên cần phải có niềm đam mê thật sự
với công việc thiết kế đòi hỏi sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính thẩm mỹ để tăng

nhiều, học sinh chưa tích cực tham gia học. Để khắc phục tình trạng trên, tôi
mạnh dạn áp dụng sử dụng phương pháp học bằng sơ đồ tư duy vào dạy một số
bài trong chương trình môn GDCD lớp 12, thời gian áp dụng từ tháng 9/2017
đến hết tháng 12 năm 2017. Kết quả khảo sát cho thấy phương pháp sử dụng sơ
đồ tư duy iMindMap là công cụ có nhiều ưu điểm trong giảng dạy, quản lí...mà
Bộ Giáo dục& Đào tạo đã và đang khuyến khích sử dụng trong dạy học văn hoá,
trong quản lí nhà trường.
2.3.1.Kết quả khảo sát.
Việc khảo sát kiến thức học sinh đã lĩnh hội trong các tiết giảng trước
được tôi thực hiện vào tháng 11/2017 với hai lớp (01 thực nghiệm và 01 đối
chứng). Kết quả thu được như sau:
Kết quả lớp thực nghiệm(mức điểm)
(Lớp 12A3 - 36 HS)
Giỏi
Khá
TB
Yếu
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
8
22%
22
61%
6


SL
2

%
5,5%

3.2. Nhận xét kết quả
Qua kết quả khảo sát như trên tôi rút ra được nhận xét.
- Với lớp đối chứng:
+ Học sinh không nhớ được hết các khái niệm, nội dung kiến thức vừa
học, ít biết liên hệ thực tế vậy thì sau này khả năng vận dụng thành thạo để trở
thành kỹ năng sống sẽ kém hơn.
+ Học sinh không nắm rõ các khái niệm, không biết cách sử lý tình huống
thực tế….
+ Không thể liên hệ, áp dụng được kiến thức vào thực tiễn cuộc sống xã hội
Do vậy kết quả sau khi khảo sát số học sinh đạt điểm trung bình là rất lớn,
rất ít học sinh đạt điểm khá và không có học sinh nào đạt điểm giỏi, học sinh đạt
điểm yếu vẫn còn.
- Với lớp thực nghiệm:
+ Nắm chắc ngay được các kiến thức cơ bản, trọng tâm
+ Biết liên hệ thực tế
+ Định hướng ngay được cách giải quyết vấn đề theo yêu cầu của bài
kiểm tra đặt ra.
+ Đã thể hiện được những kiến thức nhỏ nhất.
+ Học sinh hứng thú học tập, lớp học sôi nổi. Kết quả thể hiện bằng điểm bài
kiểm tra có nhiều học sinh đạt loại khá, đặc biệt có 19,5% học sinh đạt điểm giỏi.
Vì vậy trong quá trình giảng dạy học GDCD tôi đã và đang ứng dụng công
cụ hỗ trợ soạn giảng vào giảng dạy và đã thu được hiệu quả thiết thực cao. Do đó
tôi đã mạnh dạn viết chuyên đề “Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học bài 2

3.KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Sự kết hợp bài giảng điện tử với các công cụ hỗ trợ iMinMap làm cho
học sinh rất hứng thú trong học tập, hăng say phát biểu, tiếp thu kiến thức tốt
hơn, nắm vững kiến thức cơ bản, phát huy được tính tích cực, tự giác của học
sinh. Mặt khác, sử dụng sơ đồ tư duy trong giờ dạy sẽ bắt buộc tất cả 100% học
sinh đều phải động não, sáng tạo và chỉ trong một tờ giấy các em có thể trình
bày nội dung của bài học. Các em sẽ tự khám phá và khi tạo được một tác phẩm
đẹp, ý tưởng hoàn chỉnh được giáo viên và các bạn ngợi khen sẽ phấn khởi rất
nhiều.
Mỗi học sinh có một tính cách, một ý tưởng rất khác nhau khi trình bày sơ
đồ tư duy của mình nhưng điều quan trọng là các em biết cách tự ghi chép đầy
đủ nội dung bài học để học ở nhà, hoặc có thể trinh bày trước tập thể lớp và ghi
nhớ lâu kiến thức bài học.
Sử dụng thành thạo và hiệu quả sơ đồ tư duy trong dạy học sẽ mang lại
nhiều kết quả tốt và đáng khích lệ trong phương thức học tập của học sinh và
phương pháp giảng dạy của giáo viên.
Học sinh sẽ học được phương pháp học tập, tăng tính chủ động, sáng tạo
và phát triển tư duy. Giáo viên sẽ tiết kiệm được thời gian, tăng sự linh hoạt
trong bài giảng, và quan trọng nhất sẽ giúp học sinh nắm được kiến thức thông
qua một “sơ đồ” thể hiện các liên kết chặt chẽ của tri thức.
Việc sử dụng các phần mềm mind mapping sẽ làm cho công việc lập sơ
đồ tư duy dễ dàng và linh hoạt hơn, đồng thời, đây cũng là một bước tiến trong
việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nhằm nâng cao hiệu quả của
công tác dạy học.
Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học GDCD bước đầu tạo một không khí
sôi nổi, hào hứng của cả thầy và trò trong các hoạt động dạy học của nhà trường,
là một trong những nội dung quan trọng của phong trào thi đua “Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đẩy
mạnh triển khai.

Xác nhận của thủ trưởng đơn vị

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm
2018
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh
nghiệm của mình viết, không sao chép
nội dung của người khác.

Nguyễn Đỗ Huyền Chi

10


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bản đồ tư duy - phương pháp dạy và học hiệu quả
ThS. Nguyễn Thị Thanh Xuân - Khoa Kế toán –Trường Đại học Đại Nam.
2. Bản đồ tư duy - phương pháp dạy và học hiệu quả
Trần Kim Hương- Khoa Sư phạm Toán – Tin, trường Đại học Đồng Tháp
3. Dạy học bằng Bản đồ tư duy - một giải pháp góp phần đổi mới cơ bản giáo
dục Hoàng Hoa,Báo Tin tức.
4. Dạy tốt - học tốt các môn học bằng bản đồ tư duy
Trần Đình Châu- Đặng Thị Thu Thủy, NXB Giáo dục Việt Nam.
5. Tony Buzan: Truyền cảm hứng bằng “sơ đồ tư duy”(Nguồn : Vietnamnet)

11