1. MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Trong giáo dục, chúng ta cần sự hòa nhập mạnh mẽ với bên ngoài, nhưng
sự hòa nhập đó luôn mang tính hai mặt của cuộc sống, cùng với những giá trị tốt
đẹp ta tiếp thu được, nhưng cũng không ít mặt tiêu cực ta không muốn tiếp thu,
nhưng nó vẫn đi theo ta suốt cả chặng đường. Chính điều này đã làm cho con
người ta như đang đứng giữa nga ba đường và luôn phải suy nghĩ nên chọn ngã
rẽ nào là đúng nhất.
Chúng ta thường có câu: trẻ em như là tờ giấy trắng mà ai trong chúng ta
cũng có thể vẽ lên đó. Nói cách khác, học sinh cũng là đối tượng dễ bị ảnh
hưởng từ các luồng tư tưởng, các phong thái, tính cách của những người xung
quanh. Đặc biệt hiện nay - thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 với sự phát triển
mạnh mẽ của công nghệ số, sự phát triển của mạng xã hội quá nhanh thì điều đó
lại càng rất dễ.
Trên thực tế, nhiều học sinh tốt, có ý thức, chăm ngoan, chịu khó học
hỏi, ... nhưng những học sinh chưa nhận thức đúng đắn được việc học tập và rèn
luyện cũng không ít. Hiện nay bất cứ trường nào, lớp nào cũng có những học
sinh tốt và những học sinh chưa tốt. Lớp tôi chủ nhiệm ở đây cũng không ngoại
lệ.
Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm, những năm trước tôi chưa đi sâu,
chưa chú ý nhiều đến công tác chủ nhiệm, chỉ mong là hoàn thành nhiệm vụ
công tác chủ nhiệm và các công việc chủ nhiệm chỉ mang tính hình thức còn tôi
chỉ chú ý tập trung vào công tác chuyên môn. Chính vì thế, ở những năm trước
tôi chưa quan tâm đến việc xây dựng một tập thể Ban cán sự lớp tốt, có thể quản
lớp những khi tôi không có mặt trên lớp, không quan tâm đến khả năng tự quản
của một số đối tượng học sinh, nên Ban cán sự lớp hoạt động chưa hiệu quả.
Những vấn đề này đã làm tôi suy nghĩ rất nhiều. Khi nhìn lại quá trình
làm công tác chủ nhiệm của các năm trước, tôi thấy mình còn rất nhiều hạn chế
và những hạn chế này cần được khắc phục ngay. Điều đó làm tôi suy nghĩ, tìm
tòi để nâng cao công tác chủ nhiệm của mình. Tôi đã nghĩ và thử nghiệm nhiều
biện pháp. Và bây giờ tôi mong muốn tạo ra một bước ngoặt trong công tác chủ

Chắc rằng trong chúng ta ai cũng biết, bản chất của quá trình giáo dục là
tổ chức toàn bộ các hoạt động của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi để học sinh
phát triển và bộc lộ hết khả năng của mình.
Đối với giáo viên chủ nhiệm ở trường trung học phổ thông là người trực
tiếp vừa “dạy” và vừa “dỗ”, đảm nhận nhiều gánh nặng cũng như những trọng
trách cao cả, là người quản lí toàn diện một tập thể học sinh của một lớp, có
nhiều thời gian gắn bó, gần gũi với học sinh. Hơn nữa là học sinh đầu cấp, các
em học sinh hầu hết đều đang trong độ tuổi trưởng thánh.
Để thực hiện tốt vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp, trước tiên
người giáo viên phải xác định rõ được vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục,
phải nắm được đường lối, quan điểm lí luận giáo dục, đồng thời người giáo viên
chủ nhiệm cũng phải tham gia vào các hoạt động chính trị xã hội tốt, tự rèn
luyện mình ở mức độ cao hơn.
Hàng năm khi được Ban giám hiệu nhà trường phân công nhiệm vụ, tôi
vừa mừng, vừa lo. Mừng vì mình có thể được cống hiến một phần công sức của
mình cho ngôi trường mà mình gắn bó. Lo là vì mỗi năm thì đối tượng học sinh
lại khác nhau, tâm sinh lí của các em cũng có sự thay đổi theo từng độ tuổi, hoàn

2


cảnh, có những em chăm ngoan học giỏi hơn và cũng có những em học sinh cá
biệt hơn, nghịch ngợm hơn so với năm học trước...
Năm nay tôi được Ban giám hiệu nhà trường tiếp phân công chủ nhiệm
lớp 10A6, đây là lớp thuộc phân ban cơ bản C, phần lớn học sinh là nữ, chăm
ngoan và có ý thức học tốt, thế nhưng, bên cạnh đó cũng còn có những em học
sinh nghịch ngợm, còn lơ là trong việc học. Thực trạng vấn đề này đã đặt ra một
số yêu cầu là tôi phải làm thế nào để các em cố gắng phấn đấu rèn luyện trong
học tập cũng như trong các hoạt động phong trào của lớp để có sự khác biệt (tốt
hơn) với các lớp khác trong khối và cũng như trong toàn trường.


2.3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
2.3.1. Xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp.
* Cơ sở để chọn ban cán sự lớp
Khi bắt đầu vào nhận lớp, tôi cố gắng nhớ hết tên học sinh trong lớp. Đây
là điều rất quan trọng. Bởi con người, ai cũng muốn mình là người quan trọng
đối với người khác, là người được người khác tôn trọng. Việc giáo viên gọi tên
các em học sinh mới ngay những ngày đầu gặp nhau là biểu hiện của điều đó.
Chắc chắn rằng học sinh sẽ rất vui, rất bất ngờ vì việc này. Chính điều này sẽ
giúp cho giáo viên chủ nhiệm nhanh chóng để lại ấn tượng của mình trong các
em. Điều quan trọng là các em nhận được sự tôn trọng của giáo viên chủ nhiệm
đối với mỗi học sinh.
Tiếp theo giáo viên chủ nhiệm sẽ thực hiện các kế hoạch chung của nhà
trường, có thể ví dụ như những buổi lao động đầu năm, hoặc là buổi học nội quy
nhà trường. Bằng những hoạt động như lao động, giáo viên chủ nhiệm sẽ định
hình được đội ngũ Ban cán sự lớp sau này và đưa ra những biện pháp giáo dục
học sinh về sau.
Sau khi nhận lớp, tôi cố gắng tìm hiểu ngay một số thông tin quan trọng
của một số học sinh như: Địa bàn cư trú ở đâu, học sinh thuộc diện khó khăn,
học sinh có hoàn cảnh cha mẹ đang trong tình trạng bất ổn về hôn nhân gia đình
hoặc là một số thông tin về học lực và hạnh kiểm của các em ở các lớp cấp dưới,
rồi năng khiếu của một số em ...
Trên cơ sở những thông tin đó, trước những hành vi ứng xử của học sinh,
tôi sẽ đưa ra được những biện pháp xử lí phù hợp, có thái độ, lời nói đúng mực,
tránh đụng chạm đến những vấn đề tế nhị hay nhạy cảm của các em và cũng là
để động viên kịp thời.
Theo tôi nghĩ, khi mới nhận lớp, giáo viên chủ nhiệm không nên áp đặt
ngay những quy định của lớp, buộc các em vào ngay khuôn khổ của mình. Vì
điều này sẽ tạo cho các sự gò bó, thiếu thiện cảm với giáo viên chủ nhiệm.
Sau một thời gian làm quen được với lớp, đến tuần học đầu tiên, tôi cho

lớp phó còn lại tôi chọn em học sinh thuộc Định Hòa. Tương tự như vậy tôi
cũng chọn tổ trưởng của các tổ cũng phân chia theo địa bàn cư trú.
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc chọn Ban cán sự lớp rất quan
trọng, nhưng các thành viên trong lớp cũng có vai trò không kém. Vì vậy khi lựa
chọn giáo viên cần căn cứ vào sự tín nhiệm của tập thể, điều này thể hiện qua
việc bình bầu dân chủ trong lớp.
Khi tiến hành chia tổ, tôi cũng cần tạo ra sự đồng đều trong tổ, có nghĩa là
mỗi tổ sẽ có các đối tượng học sinh có học lực, hạnh kiểm, hoàn cảnh gia đình,
địa bàn cư trú, ... tương đồng nhau. Làm được như vậy thì trong quá trình học
tập các em có thể hỗ trợ nhau, nhắc nhở nhau trong học tập cũng như trong các
hoạt động.
Khi tiến hành bầu Ban cán sự lớp, tôi nêu ra ý kiến: “Ban cán sự lớp do
thầy chọn hay các em chọn?”. Khi học sinh cả lớp quyết định do các em chọn thì
giáo viên chủ nhiệm cần thỏa thuận: “thầy đồng ý cho các em chọn nhưng khi
chọn xong các em phải tôn trọng, hoạt động theo sự điều hành của các bạn trong
Ban cán sự lớp”. Việc bầu chọn Ban cán sự lớp được tiến hành trong tiết sinh
hoạt chủ nhiệm đầu tiên ở tuần thứ nhất. Khi bầu Ban cán sự lớp, tôi thông qua
các tiêu chuẩn của các chức danh được bầu.
5


Có thể đưa ra một vài ví dụ:
* Tiêu chuẩn của ban cán sự lớp.
- Tiêu chuẩn của lớp trưởng
Học lực từ khá trở lên, hạnh kiểm tốt, năng động, nhiệt tình, có khả năng
tổ chức, có uy tín với các bạn trong lớp. Lớp trưởng không chỉ đơn thuần, nhất
thiết phải là người đứng đầu lớp về học tập mà là người có khả năng tổng hợp,
biết phân phối, giải quyết hài hòa, hợp lý các công việc, mối quan hệ để đưa
thành tích tập thể lớp cũng như cá nhân được tiến lên. Trên kinh nghiệm và góc
độ quan sát thì một lớp trưởng “cừ” phải có những tố chất sau:


Lớp trưởng cũng như người anh và “Làm anh khó đấy – phải đâu chuyện
đùa”, đòi hỏi yêu cầu tổng hợp các khả năng cũng như hài hòa các mối quan hệ
trong quản lý con người. Tuy nhiên đó cũng là một thử thách, trải nghiệm của
các em. Sẽ có rất nhiều kỷ niệm vui để nhớ.
- Tiêu chuẩn của lớp phó học tập: Học lực giỏi, hạnh kiểm tốt, nhiệt tình
giúp đỡ bạn bè, tính tình hòa đồng, ...
Qua các tiêu chuẩn mà tôi đưa ra như thế, các em học sinh trong lớp bắt
đầu đã định hình được những người mà mình sẽ chọn. Chọn xong lớp trưởng,
lớp phó học tập, đến lớp phó lao động (giáo viên có thể quan sát qua các buổi
lao động đầu năm), giáo viên có thể chỉ định luôn và phân tích, đưa ra các lí do
để các em học sinh trong lớp thuyết phục vì sao chọn em học sinh này . Đến lượt
bầu lớp phó văn - thể - mĩ thì tôi đưa ra một số tiêu chí như học khá trở lên, có
năng khiếu: ca hát, múa, hoặc có thể chơi được một loại nhạc cụ nào đó... sau đó
các em học sinh trong lớp tự bầu. Sau đó là bầu thủ quỹ tôi cũng đưa ra một vài
tiêu chí và hỏi ý kiến của các em học sinh trong lớp xem đã có em nào ở lớp
dưới có kinh nghiệm, uy tín làm công việc này và để các em tự bầu. Khi bầu tổ
trưởng, giáo viên cũng nên định hướng cho các em. Bên cạnh bầu lớp trưởng,
lớp phó, thủ quỹ, tổ trưởng tôi còn định hướng cho các em lựa chọn ra một cán
sự lớp làm thư ký, thông thường chúng ta đều nghĩ trong một lớp học không
nhất thiết phải có thư ký, tuy nhiên tôi nghĩ đây lại là một móc xích quan trọng
không thể thiếu trong quá trình quản lý lớp.
Kết quả bầu chọn Ban cán sự lớp 10A6 như sau:
Lớp trưởng: LêThị Tú Hà
Lớp phó học tập 1: Lê Thị Nam (chịu trách nhiệm các môn tự nhiên).
Lớp phó học tập 2: Ngô Yến Quỳnh (chịu trách nhiệm các môn xã hội).
Lớp phó lao động: Lê Văn Thắng
Lớp phó văn - thể - mĩ: Lê Thị Hồng Phượng
Thủy quỹ: Phạm Thị Chi.
Thư ký: Lê Thị Thùy Dung

Ủy viên: Lê Văn Thắng.
Sau khi bầu chọn xong Ban cán sự lớp, tôi tiến hành phân công cụ thể cho
từng chức cụ trong lớp:
2.3.3. Nhiệm vụ của ban cán sự lớp.
* Nhiệm vụ của lớp trưởng:
Chịu trách nhiệm trước giáo viên chủ nhiệm và Hiệu trưởng về việc quản
lý , điều hành mọi mặt của lớp khi không có giáo viên chủ nhiệm hoặc theo lệnh
của giáo viên chủ nhiệm. Cụ thể như sau:
+ Thay mặt giáo viên chủ nhiệm quản lý, duy trì trật tự kỷ cương, điều
hành lớp thực hiện nội dung, kế hoạch theo qui định của trường , nhận chìa khóa
phòng học tại phòng trực (bảo vệ). Chịu trách nhiệm về mọi hiện tượng và mọi

8


việc xẩy ra ở lớp trong quá trình mình phụ trách. Khi có vụ việc mà mình không
thể quản lý điều hành và xử lý được phải báo cáo gấp với người có trách nhiệm
nơi gần nhất (Ban Giám Hiệu, Bảo vệ, giáo viên phụ trách Đoàn, giáo viên bộ
môn hoặc bất cứ cán bộ – công nhân viên chức nào của trường).
+ Trước khi vào mỗi tiết học phải ghi sĩ số, tên học sinh vắng có phép
hay không lên góc bảng phía cửa ra vào của lớp. Nếu phải di chuyển phòng học,
tập hợp lớp theo 2 hàng dọc và chỉ huy di chuyển có trật tự về phòng được qui
định. Nếu vắng giáo viên dạy phải báo cáo ngay với Ban giám hiệu, giáo viên
chủ nhiệm, giáo viên phụ trách Đoàn để xử lý .
+ Thường xuyên theo dõi lịch công tác, thông báo của trường để triển
khai công việc cho lớp đúng theo yêu cầu của trường.
+ Tuyệt đối chấp hành và thực hiện những yêu cầu, mệnh lệnh của giáo
viên chủ nhiệm hay người có trách nhiệm của nhà trường, hoàn thành tốt các
yêu cầu mệnh lệnh đó .
+ Cuối tuần phải báo cáo với giáo viên chủ nhiệm về tình hình của lớp,

+ Lớp phó lao động: Phân công, theo dõi, đôn đốc các thành viên trong
lớp ở các buổi lao động. Theo dõi công tác trực nhật hàng ngày của các tổ, ý
thức giữ gìn vệ sinh cá nhân các thành viên trong lớp. Cuối tuần báo cáo về giáo
viên chủ nhiệm.
+ Lớp phó văn - thể - mĩ: chịu trách nhiệm về các hoạt động văn nghệ, thể
dục thể thao.
* Nhiệm vụ của thủ quỹ: thu - chi, quản lí các khoản quỹ của lớp, cuối
tháng báo cáo công khai trước lớp.
* Nhiệm vụ của thư ký:
+ Ghi danh sách học sinh vào sổ ghi tên ghi điểm của lớp
+ Chịu trách nhiệm bảo quản và quản lý, ghi và tổng kết sổ đầu bài. Cụ
thể là : Hàng ngày nhận và trả sổ đầu bài ở phòng văn thư.
+ Ghi các mục trong số đầu bài mà học sinh được quyền ghi ví dụ như:
ngày, tháng, năm, tên tiết học, tên bài dạy, số học sinh vắng học trong một tiết
học.
+ Thư ký phải trực tiếp ghi các cột: Thứ, ngày tháng; Tên học sinh nghỉ
tiết. Ghi tên học sinh trực nhật theo phân công của lớp; Cột học sinh nghỉ tiết :
ghi tên học sinh vắng, ghi chú rõ có phép hay không phép. Hàng tuần căn cứ tiêu
chuẩn xếp loại tiết học đánh giá lại bằng bút chì và thống kê số tiết đạt học tốt,
tiết A, B, C (sau khi đã chỉnh theo chuẩn xếp loại); số lượt đạt các điểm kiểm tra
bài cũ (từ 0 đến 2, 3 và 4, 5 và 6, 7 và 8, 9 và 10, lượt học sinh không chuẩn bị
bài) vào dòng cuối của sổ theo dõi của lớp được giáo viên chủ nhiệm phát .
+ Ghi biên bản các cuộc họp của lớp, của cán bộ lớp và của cán bộ lớp với
giáo viên chủ nhiệm.
+ Thực hiện đầy đủ, nghiêm túc, chính xác các yêu cầu và mệnh lệnh của
giáo viên chủ nhiệm.

10



cùng chung một lớp, chung một độ tuổi, chung địa bàn cư trú nên học sinh
thường hiểu nhau, nắm được thông tin của nhau. Các em có thể tâm sự với nhau
những điều mà chúng khó tâm sự với giáo viên chủ nhiệm. Vì vậy giáo viên chủ
nhiệm nên tận dụng ưu thế điểm này ở Ban cán sự lớp để nắm tình hình của các
thành viên trong lớp, không những thế, giáo viên chủ nhiệm còn có thể “nhờ”
các em giải quyết những vấn đề mà bản thân mình khó giải quyết.

11


Trong mỗi một lớp thường có những học sinh giỏi, khá, trung bình khác
nhau, ít vì lí do năng lực, mà phần nhiều là do lười biếng không chịu học bài và
làm bài tập ở nhà, cha mẹ không quan tâm... Trong trường hợp này kết hợp với
Ban cán sự lớp hỗ trợ các em trong 15 phút đầu giờ, hoặc là làm bài tập ở nhà,
giáo viên chủ nhiệm cho Ban cán sự lớp giám sát việc học tập của các thành
viên trong lớp để thúc dục ý thức trách nhiệm đối với việc học của mình.
Qua quá trình làm việc và hoạt động của lớp, tôi thấy Ban cán sự lớp làm
việc hiệu quả, được các thành viên trong lớp tôn trọng. Chính điều này là nhân
tố tích cực giúp lớp tôi luôn hoàn thành tốt các nhiệm vụ mỗi khi Ban giám hiệu
nhà trường, tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nhà trường và các
tổ chức khác trong nhà trường giao và được các giáo viên trong trường đánh giá
rất cao.
2.4. Kết quả đạt được
Việc sử dụng “một số biện pháp quản lí học sinh của giáo viên chủ nhiệm
thông qua Ban cán sự lớp” đã mang lại hiệu quả rất lớn trong công tác chủ
nhiệm của tôi.
Và đến cuối năm học 2017 - 2018 lớp tôi đã đạt được các kết quả như
sau:
+ Về học tập và rèn luyện
Loại Giỏi

kiểm

Loại Khá

Loại Khá

Loại Trung bình

Số lượng

Tỉ lệ

Số lượng

Tỉ lệ

Số lượng

Tỉ lệ

41

100%

00

00

00


không đơn giản. Nó vốn đã khó với một giáo viên lại càng khó hơn đối với một
giáo viên chủ nhiệm. Theo tôi nghĩ, chúng ta những người giáo viên hãy đặt
niểm tin thực sự vào các em, khi đó các em mới tự tin thể hiện và khẳng định
được những năng lực thực sự của mình.
Người giáo viên phải thực sự mẫu mực, phải là tấm gương sáng toàn vẹn
từ nhận thức đến hành động thực tiễn, từ lời nói cử chỉ điệu bộ đến thái độ ứng
xử hằng ngày đây là cách giáo dục dùng nhân cách tác động đến nhân cách. Để
trở thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo, tôi luôn quan niệm: Phải sống
cho trong sạch dù có nghèo về vật chất nhưng luôn giàu có về mặt tâm hồn, tình
cảm và mỗi ngày sẽ là một sự tiến bộ hơn hoàn thiện hơn.
Giáo viên chủ nhiệm cần phải có lí tưởng nghề nghiệp đúng đắn, phải
thực sự am hiểu nắm bắt sâu sát, chủ trương đường lối giáo dục của Đảng và
Nhà nước trong thời kì đổi mới. Chính lí tưởng và lòng yêu nghề mến trẻ sẽ là
nghị lực niềm tin để người giáo viên vững bước trong sự nghiệp giáo dục mà
mình đã theo đuổi.
Giáo viên cần không ngừng học tập, trau dồi chuyên môn, phải có tay
nghề cao. Đây chính là yếu tố quyết định sự thành công của công tác chủ nhiệm.
Tóm lại, để làm tốt “Một số biện pháp quản lí học sinh của giáo viên chủ
nhiệm thông qua Ban cán sự lớp”, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm không chỉ
phải là một giáo viên dạy tốt môn học văn hoá, phải quan tâm đến chất lượng hai
mặt giáo dục là học lực và hạnh kiểm của học sinh (là vấn đề trọng tâm) mà còn
phải quan tâm đến sự phát triển ở học sinh về các giá trị đạo đức, thẩm mỹ, thể

13


chất, phải tạo điều kiện thuận lợi cho các em có cơ hội khẳng định, thể hiện
được năng lực, năng khiếu của mình, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi mạng
internet đang phủ sóng toàn cầu và khi cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật lần thứ
4 đang tác động đến mọi mặt của đời sống của con người. Do vậy, theo tôi, hai

Vietbao.vn
Baomoi.com
SKKN ĐÃ ĐƯỢC XẾP LOẠI:
STT

Tên SKKN

1

Một số biện pháp nâng cao hiệu quả
bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử
ở trường THPT Yên Định I

Cấp đánh giá, xếp
loại

Năm học

Cấp sở, xếp loại c 2013 -2014

15


MỤC LỤC
1.
MỞ
ĐẦU:..................................................................................................
1.1.
Lí
do

khảo:........................................................................................
Sáng kiến được xếp loại:...............................................................................

1
1
2
2
2
2
2
2
3
4
4
8
8
11
12
13
13
14

16