VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
-------------------

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG

SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG HỆ THỐNG
CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP
TẠI TỈNH NAM ĐỊNH
Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số: 9 31 03 01

LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÃ HỘI HỌC

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS.VŨ MẠNH LỢI

Hà Nội, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Sự tham gia của phụ nữ trong hệ
thống chính trị cấp cơ sở: nghiên cứu trường hợp tại tỉnh Nam Định” là
công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và tài liệu trong luận án là trung
thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tất cả những
tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn và tham chiếu đầy đủ.

Nghiên cứu sinh

Nguyễn Thị Phương

Những người thân yêu trong gia đình đã dành cho tôi sự ủng hộ thầm lặng
nhưng vô cùng to lớn trong mọi lĩnh vực để tôi có thể yên tâm theo đuổi con
đường học vấn đã lựa chọn.
Ba năm chỉ là quãng thời gian ngắn ngủi trong cuộc đời mỗi con người,
nhưng với tôi, ba năm qua chính là sự khởi đầu cho một giai đoạn mới, một lựa
chọn mới – không ngừng nâng cao năng lực, kiến thức của bản thân, gắn bó với
khoa học và cống hiến hết mình cho khoa học.
Cuối cùng, tôi xin nguyện chúc cho tất cả các thầy cô, bạn bè, những
người thân yêu của tôi luôn có được cuộc sống hạnh phúc viên mãn, sức khỏe
dồi dào.
Hà Nội, 15 tháng 3 năm 2018


MỤC LỤC

Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các sơ đồ
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ........................... 9
1.1. Nghiên cứu về sự tham gia chính trị của phụ nữ ở nước ngoài .......................9
1.2. Nghiên cứu về sự tham gia chính trị của phụ nữ ở Việt Nam........................22
1.3. Đóng góp của các công trình nghiên cứu đã được thực hiện .........................42
1.4. Những khoảng trống trong nghiên cứu về phụ nữ tham gia chính trị ...........43
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI............... 47


Từ viết tắt

Từ gốc

BCH

Ban chấp hành

BĐG

Bình đẳng giới

BTV

Ban thường vụ

CB

Cán bộ

ĐCS

Đảng Cộng sản

GAD

Giới và phát triển

HĐND


TƯ

Trung ương

UBND

Ủy ban nhân dân

UBQGVSTBPN

Ủy ban Quốc gia vì sự tiến bộ phụ nữ


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1: HTCTCCS ở Việt Nam .......................................................................... 50
Sơ đồ 2: Khung phân tích của Luận án ................................................................ 81


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Tỷ lệ nữ tham gia cấp Ủy cấp huyện, thành phố và cấp cơ sở (%)............ 87
Bảng 3.2. Tỷ lệ nữ tham gia HĐND cấp huyện, thành phố và cấp cơ sở (%) ........... 88
Bảng 3.3. Tỷ lệ nữ tham gia chính quyền cấp huyện, thành phố và cấp cơ sở (%)........... 90
Bảng 3.4. Tỷ lệ nữ trong hệ thống chính trị cấp cơ sở (%) .................................. 92
Bảng 3.5. Vị trí công tác hiện nay của người được hỏi (%) ................................ 93
Bảng 3.6. Thực trạng tham gia vào các lĩnh vực công việc ở địa phương (%) .......... 95
Bảng 3.7. Mức độ phù hợp của cá nhân đối với các lĩnh vực công việc (%)............. 98
Bảng 3.8. Đánh giá về việc phân công công việc hiện nay (%) ........................ 100
Bảng 3.9. So sánh “Làm chính” và “Đóng góp chính” của nam giới ................ 102
Bảng 4.1. Mức độ đồng ý của người được hỏi và của người dân địa phương đối

tốt nhiệm vụ của phụ nữ ..................................................................................... 140


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong lịch sử hơn 4000 năm của Việt Nam, phụ nữ luôn chứng tỏ được
vai trò quan trọng của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phụ
nữ có mặt trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong bất kì lĩnh vực
nào, ở bất kì giai đoạn lịch sử nào phụ nữ cũng luôn lao động, chiến đấu hết
mình, sát cánh cùng nam giới trong sản xuất vật chất, gìn giữ, phát huy văn hóa
truyền thống của dân tộc, giữ gìn và bảo vệ tổ quốc. Tuy nhiên, do ảnh hưởng
của các tư tưởng thống trị phong kiến, do ảnh hưởng của hệ tư tưởng đạo đức
Nho giáo, địa vị phụ nữ trong gia đình và ngoài xã hội luôn bị hạn chế. Phụ nữ
luôn bị coi là những người phụ thuộc vào nam giới, cho dù nhiều khi trong gia
đình họ là người lao động chính, có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo đời
sống kinh tế, vật chất của cả gia đình, nhưng họ thường không có quyền quyết
định các công việc lớn. Các công việc chăm sóc gia đình, chồng con, đảm bảo
cuộc sống ổn định cho gia đình được xem như là thiên chức của phụ nữ. Ở chế
độ phong kiến phụ nữ rất ít khi được tham gia vào các hoạt động cộng đồng,
thậm chí một số phụ nữ có ý chí và tài năng, đã phải giả trai để tự tạo ra cơ hội
được đóng góp năng lực của mình cho đất nước.
Kể từ năm 1930, Đảng Cộng sản (ĐCS) Việt Nam được thành lập, sự
nghiệp giải phóng phụ nữ bắt đầu được quan tâm ở Việt Nam, phụ nữ có cơ hội
được tham gia vào các hoạt động cộng đồng và tham gia vào đời sống chính trị của
đất nước. Kể từ đó đến nay, trong các cơ quan của Đảng, trong Quốc hội (QH), các
cơ quan dân cử địa phương, các cơ quan Quản lý nhà nước ở Trung ương (TƯ) và
địa phương… đều có sự góp mặt của phụ nữ. Nhận thức được vai trò to lớn của phụ
nữ, ĐCS Việt Nam và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, đường
lối, chính sách, luật pháp nhằm đảm bảo quyền bình đẳng và phát triển cho phụ nữ
trên mọi lĩnh vực, đồng thời nhằm huy động sự tham gia, đóng góp và những tiềm

nghiên cứu sẽ giúp khuyến nghị một số giải pháp thúc đẩy sự tham gia của phụ

2


nữ trong HTCTCCS, thúc đẩy BĐG trong lĩnh vực chính trị của tỉnh Nam Định
nói riêng và của Việt Nam nói chung.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Dựa trên những luận cứ khoa học và thực tiễn Luận án phân tích thực
trạng và ảnh hưởng của một số nhân tố đến sự tham gia của phụ nữ vào
HTCTCCS trường hợp tỉnh Nam Định, qua đó đề xuất một số giải pháp tăng
cường sự tham gia của phụ nữ trong HTCTCCS, thúc đẩy BĐG tại tỉnh Nam
Định nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
(1) Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài;
(2) Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
(3) Phân tích thực trạng sự tham gia của phụ nữ trong HTCTCCS tỉnh Nam Định;
(4) Phân tích ảnh hưởng của một số nhân tố tới sự tham gia của phụ nữ trong
HTCTCCS tỉnh Nam Định;
(5) Khuyến nghị một số giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong
HTCTCCS, thúc đẩy BĐG tại tỉnh Nam Định nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung.
2.3. Câu hỏi nghiên cứu
(1) Thực trạng phụ nữ tham gia trong HTCTCCS tại tỉnh Nam Định hiện
nay như thế nào?
(2) Những nhân tố xã hội nào tác động đến sự tham gia của phụ nữ trong
HTCTCCS tại tỉnh Nam Định?
(3) Cần có giải pháp gì để tăng cường và nâng cao hiệu quả sự tham gia
của phụ nữ trong HTCTCCS?
2.4 Giả thuyết nghiên cứu

4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp luận
Luận án dựa trên ba nguyên tắc cơ bản trong phương pháp luận nhận thức của
chủ nghĩa Mác – Lê nin, bao gồm: Thứ nhất, đó là nguyên tắc đảm bảo tính khách

4


Luận án đủ ở file: Luận án full