Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

Phụ lục
Phụ lục...............................................................................................................1
A. PHẦN MỞ ĐẦU..........................................................................................1
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:...........................................................................1
2. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI...................................................1
3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU...................................................................2
4. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI..........................................................................2
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.............................................................2
B. PHẦN NỘI DUNG.......................................................................................2
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ............................................................2
2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU......................................3
a. Thuận lợi, khó khăn:..............................................................................3
b. Thành công, hạn chế:.............................................................................3
c. Các nguyên nhân, yếu tố tác động:........................................................4
3. NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC CỦA GIẢI PHÁP...................................4
a. Mục tiêu của giải pháp..........................................................................4
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp...........................................4
C. MINH HỌA DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG TIẾT THƯỜNG
THỨC MĨ THUẬT............................................................................................8
Tiết 19: Thường thức mỹ thuật TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM.............8
I.MỤC TIÊU.............................................................................................8
II. Chuẩn bị................................................................................................9
III. Tiến trình dạy học................................................................................9


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS


được phong phú.
- Hiện nay yêu cầu đặt ra nên dạy học theo chủ đề tích hợp kiến thức liên
môn, với mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đổi mới phương pháp
dạy học, đòi hỏi phải tăng cường hoạt động của học sinh như vận dụng kiến
thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn. Khi giải quyết một vấn đề trong
thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội, yêu cầu học sinh phải vận dụng kiến
thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học. Vì vậy, dạy học cần phải tăng
cường theo hướng tích hợp, liên môn.
- Sau khi tiếp xúc với chương trình đổi mới phương pháp dạy học, và
dạy học theo chủ đề tích hợp kiến thức liên môn tôi thấy đây là phương pháp
dạy học tích cực hiện nay. Phương pháp này có nhiều chuyển biến tích cực
trong một tiết dạy nếu ta áp dụng nó. Thứ nhất phát huy được tính tích cực
của Học sinh, thứ hai tiết học sẽ phong phú về nội dung, Học sinh hiểu được
bài học một cách sâu sắc, đồng thời có thêm hiểu biết về các lĩnh vực có liên
quan khác.
- Chính vì thấy được tính tích cực của phương pháp dạy học và trải qua
các học kì thực nghiệm với kết quả khả quan nên tôi đã chọn đề tài này : Dạy
học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường THCS.

2. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
- Dạy môn Mĩ thuật ở trường trung học cơ sở không phải để đào tạo các
em HS trở thành hoạ sĩ hay những người chuyên sâu về lĩnh vực mĩ thuật mà


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

dạy Mĩ thuật ở đây là nhằm giúp các em thấy được, cảm nhận được cái đẹp.
Cái đẹp trong mỗi đồ vật, trong các công trình kiến trúc, trong các tác phẩm
nghệ thuật, trong thiên nhiên, cảnh vật, con người, cái đẹp của làng quê, thôn

- Phương pháp khảo sát thực tiễn và ứng dụng thực tế
- Phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin...
B. PHẦN NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
- Dạy học tích hợp là một nội dung quan trọng của quá trình đổi mới
phương pháp dạy học trong thời gian gần đây. Bên cạnh việc học môn Mĩ
thuật học sinh còn có thêm hiểu biết về các lĩnh khác, các môn học khác được
lồng ghép trong bài dạy của giáo viên như văn hóa xã hội, khoa học, lịch sử,
âm nhạc, giáo dục, văn học, địa lí...từ đó nâng cao hiểu biết cho học sinh giúp
các em có thêm kiến thức, kĩ năng trong quá trình hoàn thiện nhân cách Đức –
Trí - Thể - Mĩ.
- Trước đây dạy học không có tích hợp nên nội dung trong một tiết dạy
còn ít, nghèo nàn và chưa được sâu rộng. Còn hiện nay nếu áp dụng phương
pháp dạy học tích hợp học sinh có hiểu biết sâu sắc hơn về các khái niệm, và
cũng có thể mở rộng giáo dục các em về tình yêu quê hương đất nước, có ý
thức bảo vệ môi trường , thực hiện tốt an toàn giao thông...
- Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên
quan vào quá trình dạy học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục
pháp luật, giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, hải đảo và bảo vệ môi
trường, an toàn giao thông ...
- Còn dạy học liên môn là phải xác định nội dung kiến thức liên quan
đến hai hay nhiều môn học trong một tiết dạy, nhưng phải tránh tình trạng
Học sinh phải học nhiều lần một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

với những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể
bố trí dạy trong chương trình của môn đó và chỉ có thể nhắc lước qua ở môn

+ Môn mĩ thuật đã được đưa vào trong chương trình học bắt buộc đã lâu, từ
học sinh tiểu học cũng đã được tiếp cận với môn mĩ thuật nên có nhiều thành
công khi giảng dạy các phân môn.
+ Trong những năm gần đây phương pháp dạy học đã được đổi mới nhiều nên
học sinh không còn lạ lẫm với những phương phương dạy học mà thầy cô đưa
ra đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình dạy học.
+ Hiện nay công nghệ thông tin phát triển mạnh tạo nhiều điều kiện thuận lợi
cho GV tìm tòi tài liệu như tranh ảnh, phim tư liệu... để bài dạy phong phú,
gây được hứng thú cho HS khi tiếp cận môn học.
- Hạn chế:
+ Hiện nay môn Mỹ thuật trong nhà trường phổ thông chỉ dạy một tiết trên
tuần đó là phần thời gian quá ít không đủ cho các em tìm tòi tiếp thu và phát
huy được khả năng vẽ sáng tạo của mình và lượng kiến thức để truyền đạt cho
các em chưa được sâu rộng
+ Nhiều GV chưa thuần thục trong việc sử dụng công nghệ thông tin nên cũng
còn nhiều khó khăn trong tìm kiếm tài liệu cũng như ứng dụng vào trong bài
giảng.
c. Các nguyên nhân, yếu tố tác động:
- Một số giáo viên chưa chú trọng dạy Mĩ thuật vì môn học này chưa được
xem trọng. Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến môn học còn cho là
môn phụ, không cần thiết dẫn đến khâu chuẩn bị đồ dùng học tập cho con em
chưa được chu đáo.
- Khả năng sử dụng công nghệ thông tin còn hạn chế.
- Dụng cụ, trang thiết bị, mẫu vẽ dùng cho phân môn còn quá ít.


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

- Cách đánh giá xếp loại Đạt và Chưa Đạt (Đ-CĐ) khiến HS còn chủ quan

Trong các bài thường thức mĩ thuật khi giới thiệu về những nền văn hóa
Việt Nam Giáo viên có thể lựa chọn những bài hát gắn liền với văn hóa đó để
giới thiệu với Học sinh bằng cách lồng ghép video vào giáo án để Học sinh
vừa nghe nhạc vừa xem hình ảnh. Hoặc trong các bài vẽ tranh phong cảnh
cũng có thể cho Học sinh nghe, xem một đoạn nhạc với hình ảnh đẹp quê
hương ở các vùng miền để HS liên tưởng và cảm nhận... Trong lúc Học sinh
thực hành vẽ nếu có điều kiện Giáo viên nên mở nhạc nhỏ để Học sinh hứng
thú và sáng tạo hơn. Để làm được điều này yêu cầu người Giáo viên phải có
kiến thức về tin học để có thể tìm kiếm, tải các đoạn video và sử dụng các
phần mềm để cắt phim, lồng phim vào giáo án.

 Sinh học trong môn Mĩ thuật
Trong chương trình có những bài kí họa, tạo họa tiết trang trí như khi vẽ chiếc
lá không phải là chúng ta giúp học sinh phân tích cấu tạo của nó mà phải giúp
các em nắm được đặc điểm cấu trúc, hình dáng để vẽ cho đúng bên cạnh đó
có thể giới thiệu cho Học sinh những họa sĩ nổi tiếng về vẽ tranh phong
cảnh…


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

 Văn học trong môn Mĩ thuật
Văn học liên quan nhiều đến Mĩ thuật như giới thiệu văn hóa vùng Tây
nguyên trong bài “Sơ lược về mĩ thuật các dân tộc ít người” Giáo viên nên
giới thiệu về các tác phẩm sử thi, trường ca, các câu thơ, dân ca của dân tộc Ê
đê…Những câu chuyện cổ tích là nguồn đề tài tuyệt vời để chúng ta đưa vào
các bài vẽ tranh: minh họa truyện cổ tích, trình bày bìa sách… Một đoạn thơ
về quê hương tươi đẹp sẽ góp phần khơi dạy sáng tạo trong bài vẽ tranh
phong cảnh…Hoặc những bài thường thức mĩ thuật về Tranh dân gian Việt

trên thế giới cũng là một nguồn tài liệu lớn cho các bài học mỹ thuật .Chẳng
hạn như lịch sử Trung Quốc, văn hóa Nhật Bản, Ấn độ trong bài “ Sơ lược Mĩ
thuật Châu Á”, lịch sử phát triển của thế giới qua các thời kì…trước khi đi
vào tìm hiểu các nền văn hóa, các tác phẩm mĩ thuật thì Giáo viên phải giới
thiệu sơ lược cho Học sinh về bối cảnh lịch sử, tình hình của đất nước vào
giai đoạn bấy giờ. Ví dụ trong bài “sơ lược về Mĩ thuật Việt Nam từ cuối XIX
đến năm 1954” trong chương trình Mĩ Thuật lớp 7 trước tiên Giáo viên phải
khái quát về tình hình xã hội Việt Nam giai đoạn đấy để khi giới thiệu các tác
phẩm thì Học sinh mới hiểu được nội dung ý nghĩa sự ra đời của tác phẩm…

 Địa lý trong môn Mĩ thuật


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

Địa lý luôn có trong bài thường thức mĩ thuật như vị trí địa lý của các
công trình kiến trúc, các nền văn hóa như trong bài “sơ lược về mĩ thuật các
dân tộc ít người”. Giáo viên phải giới thiệu bản đồ Việt Nam và chỉ ra vị trí
sinh sống của đồng bào các dân tộc ít người, hoặc vị trí các công trình kiến
trúc ví dụ tìm hiểu về các dòng tranh dân gian Giáo viên phải giới thiệu về vị
trí địa lí của các dòng tranh và có thể sử dụng bản đồ để minh họa trực quan
hơn…bên cạnh đó Học sinh có thể vận dụng kiến thức mĩ thuật để vẽ bản đồ.

 Toán học trong môn mĩ thuật
Toán học và mỹ thuật là hai môn học không thể tách rời, toán học được
kết nối với mỹ thuật thông qua hình dạng, đường nét, sự đối xứng và các mẫu.
Sự hiện diện của toán học thể hiện rõ ở các bài vẽ trang trí hình vuông, hình
tròn, đường diềm và các bài vẽ theo mẫu…và nó chạy xuyên suốt trong tất cả
các bài học, những ý tưởng về các hình dạng toán học luôn hiệu quả vì sự đơn

sống xã hội Việt Nam.
- Học sinh hiểu giá trị nghệ thuật và tính sáng tạo thông qua nội dung và
hình thức thể hiện của tranh dân gian.
*Kỹ năng:
- Nhận biết được nội dung, ý nghĩa của các bức tranh dân gian.
- Phân biệt được các dòng tranh dân gian.
- Hình thành các kĩ năng sống.
*Thái độ: - Yêu quý, trân trọng và có ý thức giữ gìn, phát huy nền nghệ thuật
truyền thống của dân tộc.
2. Mục tiêu phát triển năng lực:
- Năng lực giải quyết vấn đề, thu thập và xử lí thông tin
- Năng lực chung : hoạt động tập thể, NL nhận xét, đánh giá,
- Năng lực chuyên biệt : cảm thụ thẩm mỹ, quan sát, giao tiếp nghệ thuật,
II. Chuẩn bị.
1. Đồ dùng dạy học:
Giáo viên: - Tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống
- Tranh ảnh, video, tư liệu về tranh dân gian
Học sinh: - Sưu tầm một số bức tranh dân gian


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

- Đọc trước bài ở nhà.
2. Phương pháp dạy học: - Trực quan, vấn đáp, Thuyết trình, kết hợp
với minh hoạ. Thảo luận...
III. Tiến trình dạy học.
1. Ổn định.
- Kiểm tra sĩ số HS
2. Bài cũ.

gian lưu hành

Tiết 19- Xem tranh dân gian) đã giới thiệu sơ qua HS đọc bài
trong sgk
về tranh dân gian.

rộng rãi trong
nhân dân,
được đông

NL
hình
thành


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

? Em biết gì về tranh dân gian.

HS trả lời câu đảo nhân dân

GV vào bài chú ý các điểm sau:

hỏi và ghi

ưa thích.

nhớ


chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ của làng

( Bắc Ninh),

Hồ. Mỗi lần tết đến, đứng trước những cái chiếu
bày bán tranh làng Hồ giải trên các lề phố…họ

HS suy nghĩ

Hàng Trống

đã đem vào cuộc sống một cái nhìn thuần phác,

trả lời

(Hà Nội),

càng ngắm càng thấy đậm đà, lành mạnh, hóm
hỉnh tươi vui. ». Đấy là đoạn văn rất hay mà các
em đã học ở môn tập đọc lớp 5 nói về tranh Dân
gian…(Tuần 27 : tập đọc : Tranh làng Hồ)

Kim Hoàng
(Hà Tây).
Làng Sình
(Huế), một số

NL
quan
sát

tộc như :
- Tết về nhớ bánh chưng xanh,
Nhớ tràng pháo chuột, nhớ tranh lợn gà.
- Dù ai buôn bán trăm nghề
Nhớ đến tháng chạp thì về buôn tranh

giữa nét khắc
gỗ và tô màu
bằng tay. Nội

( Giáo dục Kĩ năng sống cho HS, truyền

dung tranh

thống văn hóa dân tộc)

lấy từ cuộc

+Tranh dân gian xuất phát từ đời sống tinh thần và

sống sinh

phục vụ nhu cầu thẫm mĩ của người dân đồng thời

hoạt hằng


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS


Cho HS xem một số tranh của từng vùng và giới

hỏi và ghi

thiệu:

nhớ

*Kim Hoàng thuộc làng Kim Hoàng, xã Vân
Canh, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây cũ, nay là
Hà Nội, tranh cũng có mục đích và nội dung
giống tranh Đông Hồ và Hàng Trống.
*Làng sình ở cố đô Huế. Làng Sình hay còn gọi
là làng Lại Ân thuộc xã Phú Mậu - huyện Phú

HS quan sát,

Vang, cách thành phố Huế khoảng 9km về phía

lắng nghe


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

Đông.là một nơi chuyên sản xuất tranh với mục
đích cúng lễ, phục vụ tín ngưỡng, tranh cúng
xong thì được mang đi đốt cho nên đến nay còn
lại chủ yếu là các bản khắc gỗ
*Một số vùng miền núi phía Bắc thì tranh dân

-Thời lượng : 16 phút
* Tranh Đông Hồ.
PP : Trực quan, Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận,
giải quyết vấn đề, trình bày.
-Thời lượng 8 phút
? Tranh Đông Hồ được sản xuất ở đâu ?

II. Hai dòng

GV dựa trên hình ảnh làng Đông Hồ để giải thích,

tranh Đông

giới thiệu.

Hồ và Hàng

- Về vị trí địa lí của làng Đông Hồ : Ở tiết 2 môn

Trống

địa lí lớp 6 các em đã được học bài bản đồ và
cách vẽ bản đồ cho nên bây giờ nhìn lên bản đồ

1. Tranh

này các em sẽ dễ dàng nhận ra vị trí của làng

HS đọc bài


-Tranh Đông
Hồ thuộc xã

Làng Đông Hồ nằm ven sông Đuống là một

và làm hàng m ã.(Địa lí 4- tiết 13,14 : Hoạt động

Đông Hồ

Thành tỉnh
Bắc Ninh.
-Tác giả là
những người
nông dân.
-Tranh được

NL

sản xuất hàng xử lí
loạt bằng
thông
những khuôn

tin


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

nghề làm tranh bị gián đoạn đến khi hòa bình


Đông Hồ được nhiều người biết đến, tranh

tự nhiên, có

sát

không chỉ xuất hiện trong đời sống hằng ngày

gam màu

mà còn xuất hiện sinh động trong các tác phẩm

trầm, ấm.

Văn học như bài thơ Bên kia sông Đuống của

-Đối tượng

nhà thơ Hoàng Cầm :

NL

phục vụ là

cảm

Bên kia sông Đuống

những người

Bây giờ tan tác về đâu ?
Hoặc thơ của Tú Xương về ngày tết:
Đì đoẹt ngoài sân tràng pháo chuột
Loẹt lòe trên vách bức tranh gà
Cho HS quan sát vài bức tranh Đông Hồ.
? Tác giả của tranh Đông Hồ là ai ?

NL
Hoạt
động
tập
thể


Sáng kiến kinh nghiệm dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Mĩ Thuật ở trường
THCS

GV : Tác giả là những nghệ sĩ nông dân làm tranh
trong những lúc nông nhàn.

NL

? Tranh Đông Hồ được sản xuất như thế nào ?

phân

GV : đưa ra một số hình minh họa các bước làm

tích


THCS

giấy. Màu điệp là màu được tạo thành từ việc
nghiền nhỏ vỏ con sò, con điệp kết hợp với hồ.

Học sinh

Giấy dó sau khi quét màu điệp được mang đi phơi

quan sát và

khô rồi sau đó mới dùng để in tranh và đây chính

trả lời theo

là một sáng tạo trong nghệ thuật của các nghệ

hiểu cá nhân:

nhân xưa). Màu sắc được tạo thành từ các nguyên
liệu từ tự nhiên như : màu đen lấy từ than lá tre,
màu xanh lấy từ lá cây, màu vàng lấy từ hoa hòe,
hoa huệ, màu đỏ lấy từ sỏi đỏ tán mịn, màu trắng
lấy từ vỏ sò tán nhỏ…

Học sinh trả

? Tranh Đông Hồ có đường nét như thế nào ?

lời câu hỏi

HS trả lời

 Tranh Hàng Trống.
PP : Trực quan, Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận,
giải quyết vấn đề, trình bày.
-Thời lượng 8 phút
? Vì sao gọi là tranh Hàng Trống ?
GV : Cho HS xem hình ảnh phố Hàng Trống và

HS trả lời

giới thiệu vị trí địa lí :
Ở lớp 4 ( Địa lí lớp 4 : Tiết 15- Thủ đô Hà nội) các
em đã được thầy cô giới thiệu và xem bản đồ Hà
Nội nên các em có thể nhận ra vị trí phố Hàng
Trống trên bản đồ. Phố Hàng Trống thuộc quận

HS ghi bài

Hoàn Kiếm-Hà nội, có chiều dài 0,5km nằm gần
các con phố Hàng Hòm, Hàng Bông, Hàng Gai,
Hàng Hành. Đây là con phố buôn bán rất sầm
uất.
Về lịch sử hình thành: Gọi là Hàng Trống vì
trước đây những người dân làm trống ở Hưng
Yên đến định cư, làm và buôn bán trống. Nơi
đây có nhiều ngành thủ công truyền thống như

2. Tranh



Hàng Trống và giới thiệu – Không giống như tranh

-Tác giả của

Đông Hồ các nghệ nhân Hàng Trống chỉ dùng bản

tranh Hàng

khắc để in màu đen làm đường viền cho các hình

Trống là

sau đó trực tiếp dùng bút lông để tô màu bằng tay

những nghệ

theo kiểu cản màu hay vờn màu ( một nữa bút lông

nhân.

chấm màu còn một nữa chấm nước để vờn màu

-Tranh Hàng

theo đậm nhạt).

NL

? Chất liệu làm tranh lấy từ đâu ?

HS trả lời

mảnh mai tinh tế, mang vẻ đẹp trang trọng, quý

GV ghi nội dung : Tranh Hàng Trống thuộc phố
Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Tác giả
của tranh Hàng Trống là những nghệ nhân. Tranh
Hàng Trống chỉ cần bản khắc gỗ màu đen làm
đường viền sau đấy các nghệ nhân trực tiếp tô

NL
quan
sát

-Nguyên liệu
làm tranh có

thuật) nên đường nét được trau chuốt mềm mại,
phái.

tin

HS quan sát
và lắng nghe.

sẵn trên thị

NL

trường.

NL