I. Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:
Những năm gần đây, Nghị quyết của Trung ương Đảng và các văn kiện của nhà nước,
của Bộ giáo dục & Đào tạo đều nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học.
Trọng tâm của đổi mới phương pháp dạy học là thay đổi lối dạy truyền thụ một chiều (chủ yếu
là bắt học sinh ghi nhớ kiến thức) sang lối dạy tích cực có sự hướng dẫn giúp đỡ của người dạy
nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự
học, tinh thần hợp tác, có niềm vui và hứng thú trong học tập. Chuyển từ hình thức đồng loạt
cả lớp sang tổ chức dạy học theo các hình thức tương tác: Học cá nhân, học theo nhóm, bồi
dưỡng năng lực độc lập suy nghĩ vận dụng sáng tạo kiến thức đã học tránh thiên về ghi nhớ
máy móc, không nắm được bản chất vấn đề.
Dạy học tích hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục, rèn luyện và phát triển kĩ
năng tư duy, phân tích tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa cho người học. Sự phát triển
nhanh chóng của khoa học kĩ thuật trong giai đoạn hiện nay đang đòi hỏi sự thay đổi căn bản
và toàn diện về nội dung và phương pháp giáo dục. Quan điểm dạy học tích hợp là một định
hướng trong đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, là một bước chuyển từ cách tiếp cận nội
dung giáo dục sang tiếp cận năng lực nhằm đào tạo con người có tri thức mới, năng động, sáng
tạo khi giải quyết các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.
Việc vận dụng tốt phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Địa lý ở trường
THCS có vai trò quan trọng góp phần bổ sung kiến thức các môn học khác, giúp học sinh
hứng thú, say mê học tập, góp phần nâng cao hiệu quả bài học, thực hiện tốt định hướng đổi
mới phương pháp dạy học ở trường THCS hiện nay.
Đối với môn Địa lí là môn học nghiên cứu các kiến thức liên quan đến cả tự nhiên và
kinh tế xã hội nên trong quá trình học tập đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp,
liên quan đến nhiều môn học. Vì vậy, dạy học cần phải tăng cường theo hướng tích hợp, liên
môn. Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình
dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục
chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả,
bảo vệ môi trường, an toàn giao thông...vào trong môn học nhằm giúp các em nắm kiến thức
sâu hơn, rèn luyện các em về ý thức, kỹ năng, thái độ đúng đắn. Xuất phát từ lý do trên tôi
chọn đề tài “ Cách dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Địa lý cấp THCS”
II. Mô tả giải pháp kỹ thuật:

Phương pháp trao đổi kinh nghiệm: tiến hành trao đổi, học hỏi từ đồng nghiệp, các tích
lũy qua việc dự giờ từ đồng nghiệp, sinh hoạt tổ chuyên môn .
Sưu tầm, liệt kê các tình huống yêu cầu học sinh vận dụng nhiều ôn để giải quyết cho
một số bài dạy cụ thể ở chương trình địa lí trung học cơ sở và lồng ghép giảng dạy trong các giờ
học.
2. Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh khối THCS
3. Giải pháp, biện pháp:
3.1 Nội dung
Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc
các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự
hòa hợp, sự kết hợp”.
Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu,
giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế
hoạch dạy học”.
Dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Địa lý là rất quan trọng vì Địa lý là môn học
nghiên cứu cả kiến thức tự nhiên lẫn kinh tế-xã hội. Nhờ tích hợp kiến thức của các môn học
khác, của các vấn đề nóng trong xã hội sẽ giúp các em hứng thú học tập hơn. Trau dồi thêm
kiến thức cho bản thân, làm quen với quá trình hoạt động nhóm, kết hợp được “học đi đôi với
hành”.
Để thực hiện thành công một tiết dạy thì sự chuẩn bị của giáo viên là rất cần thiết, Giáo
viên ngoài việc xác định mục đích, yêu cầu, đồ dùng dạy học liên quan…thì việc chuẩn bị giáo
án là vô cùng quan trọng: Giáo án dạy học tích hợp không phải là một bản đề cương kiến thức
để giáo viên lên lớp giảng giải, truyền thụ áp đặt cho học sinh, mà là một bản thiết kế các hoạt
động, thao tác nhằm tổ chức cho HS thực hiện trong giờ lên lớp để lĩnh hội tri thức, phát triển
năng lực và nhân cách theo mục đích giáo dục và giáo dưỡng của bộ môn. Đó là bản thiết kế
gồm hai phần hợp thành hữu cơ: Một là, hệ thống các tình huống dạy học được đặt ra từ nội
dung khách quan của bài dạy, phù hợp với tính chất và trình độ tiếp nhận của học sinh. Hai là,
một hệ thống các hoạt động, thao tác tương ứng với các tình huống trên do giáo viên sắp xếp,
tổ chức hợp lí nhằm hướng dẫn HS từng bước tiếp cận, chiếm lĩnh bài học một cách tích cực

kiểm soát, củng cố những nhận thức đúng, uốn nắn những nhận thức chưa đúng. Việc kiểm
soát sự thực hiện qua thông tin, tự đánh giá, điều chỉnh
3.2 Một số chủ đề tích hợp trong dạy học Địa lí THCS.
a.Ví dụ 1: Chủ đề tích hợp giáo dục về dân số ( Địa lí 7: bài 1, 2, 4, 10, 11…Địa lí 8: bài 11,
15…Địa lí 9: bài 2, 4….
Bài 2: DÂN SỐ VÀ SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ ( Địa lí 9 )
1. Dân số.
- Cho biết số dân Việt Nam năm 2002? So sánh dân số và diện tích Việt Nam với các nước và
rút ra nhận xét?
- Dân số Việt Nam năm 2002 là:79,7 triệu người.
- Là nước đông dân đứng thứ 3 ở Đông Nam á, thứ 14 trên thế giới
GV: 1-4-2012, dân số Việt Nam tại thời điểm điều tra đang có 88.526,883 người đứng thứ 12
trên thế giới
2. Sự gia tăng dân số
- Nhận xét mối quan hệ gia tăng dân số tự nhiên với sự thay đổi số dân và giải thích?
- Từ 1954 -> 2003: Dân số nước ta tăng liên tục. Cuối những năm 50: có sự “Bùng nổ dân số”.
- Năm 2003 tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên: 1,43%
- Sau khi HS nắm được tình hình dân số và gia tăng dân số nước ta.
- Gv cho HS tranh luận về hậu quả của dân số đông và tăng nhanh gây ra những hậu quả gì?
Hậu quả: -Về Chất lượng cuộc sống:
3


+ GDP bình quân đầu người thấp, đời sống chậm cải thiện
+ Việc cung cấp lương thực, phát triển y tế giáo dục, văn hoá gặp nhiều khó khăn.
- Tài nguyên môi trường:
+Tài nguyên cạn kiệt, môi trường ô nhiễm, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững nền kt
+Không gian cư trú chật hẹp
- Phát triển kinh tế: + Tốc độ tăng trưởng kinh tế và tổng thu nhập quốc dân thấp. Kinh tế
chậm phát triển, ảnh hưởng đến ổn định xã hội, tích lũy và tiêu dùng

tài nguyên. Giữa thế kỉ XX ở những khu vực này lại có sự bùng nổ dân số đưa đến những hậu
quả nghiêm trọng đối với phát triển kinh tế, đời sống con người và tài nguyên môi trường
2. Sức ép của dân số tới tài nguyên, môi trường
- Hs So sánh sự gia tăng tự nhiên của dân số và lương thực? Bình quân lương thực giảm do
nguyên nhân nào?
(Dân số tăng nhanh hơn sản lượng lương thực dẫn đến thiếu ăn do đó người dân phải
phá rừng để tăng diện tích canh tác dẫn đến diện tích rừng thế giới ngày càng bị thu hẹp, tài
nguyên ngày càng cạn kiệt, môi trường ngày càng suy thoái…)
4


- Phân tích bảng số liệu dân số và rừng ở Đông Nam Á từ năm 1980 - 1990 và trả lời :
+ Dân số tăng hay giảm? Diện tích rừng tăng hay giảm?
- Cho nhận xét về tương quan giữa dân số và diện tích rừng?
- Nêu những tác động của dân số đến môi trường?
Dân số tăng nhanh làm cho tài nguyên bị cạn kiệt (rừng bị thu hẹp, đất trồng bạc
màu, mt ô nhiễm…), kinh tế chậm phát triển, chất lượng cuộc sống thấp.
- Cho biết những biện pháp tích cực để bảo vệ tài nguyên và môi trường?
( Việc giảm gia tăng dân số, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân sẽ có tác
động tích cực tới tài nguyên và môi trường)
b.Ví dụ 2: Chủ đề tích hợp giáo dục về bảo vệ chủ quyền dân tộc. ( Địa 8: bài 23,24…Địa
9: bài 17, 38…)
Bài 23: Vị trí giới hạn hình dạng lãnh thổ Việt Nam ( Địa lí 8 )
1. Vi trí, giới hạn lãnh thổ.

Hình 23.2 Bản đồ hành chính Viêt Nam
5


Dựa vào bảng 23.2 + H23.2 sgk

Tây

Sín Thầu – Mường Nhé – Điện Biên

0
8 34’ B
0
22 22’ B

0
104 40’ Đ
0
102 10’ Đ

Đông

Vạn Thạnh – Vạn Ninh – Khánh Hòa

0
12 40’ B

0
109 24’ Đ

* Sau khi học sinh đã nắm được vị trí, giới hạn của đất nước ta trên đất liền. Tôi lồng
ghép giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền dân tộc trong dạy học bộ môn.
Trước tiên Giáo viên đặt câu hỏi:
? Nước ta có chung biên giới với nước nào?
- Chung biên giới trên đất liền với Trung Quốc. Đường biên giới trên đất liền Việt Nam –
Trung Quốc dài 1449,566 km (đường biên giới trên đất liền: 1065,652 km, đường biên giới đi

vùng biển của những nước nào bao quanh. Biển Đông?
- Biển Việt Nam có diện tích > 1 triệu km2
- Là 1 bộ phận của Biển Đông. Biển Việt Nam nằm trong biển Đông có ranh giới chưa được
thống nhất, chưa được xem xét riêng biệt như phần đất liền mà xét chung trong Biển Đông.
GV giảng qua Hình 24.5: Sơ đồ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải ven bờ lục địa
Việt Nam
* Sau khi học sinh nắm được diện tích giới hạn của biển Đông và vùng biển Việt Nam
GV lồng ghép giáo dục giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền dân tộc trong dạy học bộ môn.
Biển Đông đã và đang là vùng biển chung của các quốc gia trong khu vực và chứa đựng
nhiều quan tâm chung của các nước trong và ngoài khu vực. Biển Đông không thuộc hoàn
7


toàn riêng về một nước, kể cả Trung Quốc, Việt Nam, Malaysia, hay Philippin, Brunei. Vì thế,
các vấn đề của Biển Đông cần được các nước trong khu vực, trên tinh thần cầu thị, tôn trọng
chủ quyền và lợi ích của nhau, tuân thủ pháp luật quốc tế, cùng nhau tìm một giải pháp công
bằng, mà các bên cùng có thể chấp nhận. Các yêu sách biển vô lý và đi ngược lại các quy định
của luật biển quốc tế như “đường lưỡi bò” sẽ không thể có chỗ đứng trong thế giới hiện đại.
Bài 38: Phát triển tổng hợp kinh tế và bảo vệ tài nguyên môi trường biển - đảo ( Địa lí 9 )
1. Vùng biển Việt Nam.
- Dựa vào lược đồ vùng biển Việt Nam cho biết biểnViệt Nam tiếp giáp với vùng biển của
những Quốc gia nào?
- Trung Quốc, Philippin, Malaixia, Inđônêxia, Đông Timo, Campuchia…
- Nước ta có đường bờ biển dài bao nhiêu km? Có bao nhiêu tỉnh, thành giáp biển? Cả nước
có 28 tỉnh thành phố giáp biển. Nước ta có bờ biển dài 3.260 km từ Móng Cái đến Hà Tiên ,
với vùng biển rộng trên 1 triệu km2, có trên 30 cảng biển, 112 cửa sông, 47 vũng, vịnh và
khoảng 4.000 hòn đảo lớn, nhỏ
- GV giới thiệu sơ đồ lát cắt ngang vùng biển VN

Lát cắt khái quát các vùng biển Việt Nam

của Trung Quốc về bản đồ đường lưỡi bò trên Biển Đông

- Qua bản đồ này em có suy nghĩ gì về việc tranh chấp biển Đông của Trung Quốc với vùng
biển nước ta nói riêng và khu vực Đông Nam Á nói chung?
Thế giới nhận định về yêu sách “đường lưỡi bò”, là một yêu sách vô lý, hoàn toàn
không có cơ sở khoa học, không có giá trị pháp lý quốc tế và không ai có thể chấp nhận được.
“Đường lưỡi bò” không thể mang lại cho Trung Quốc quyền chủ quyền và quyền tài phán đối
với vùng biển nằm phía trong đường này theo quy chế của Vùng đặc quyền về kinh tế và thềm
lục địa của Công ước Luật biển 1982.
Sau khi Trung Quốc gửi hai Công hàm lên Liên Hợp Quốc ngày 7/5/2009 (tức là thời
điểm “đường lưỡi bò” chính thức xuất hiện lần đầu tiên trước cộng đồng quốc tế), ngày
8/5/2009 Việt Nam đã gửi ngay Công hàm để phản đối: “Các quần đảo Hoàng Sa và Trường
Sa là bộ phận của lãnh thổ Việt Nam. Việt Nam có chủ quyền không thể chối cãi đối với các
quần đảo này. Yêu sách của Trung Quốc đối với các đảo và vùng biển lân cận ở Biển Đông
như được minh hoạ trên bản đồ đính kèm với các Công hàm CML/17/2009 và CML/18/2009
không hề có cơ sở pháp lý, lịch sử và thực tế, do đó vô hiệu.”
Ngày 08/07/2010, Indonesia – một quốc gia lớn của ASEAN, cũng đã gửi công hàm
9


No. 480 /POL-703/VII/10 lên Liên Hợp Quốc để phản đối các yêu sách trên vùng biển này của
Trung Quốc.
Ngày 5/4/2011, Philippines cũng gửi một Công hàm lên Liên Hợp Quốc để phản đối
“đường lưỡi bò” của Trung Quốc.
- Là học sinh chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ chủ quyền biển đảo nước ta nói riêng và
toàn vẹn lãnh thổ nước ta nói chung?
- Nắm được vị trí giới hạn của nước ta cả trên đất liền và hải đảo.
- Tham gia “Góp đá xây Trường Sa” do Báo Tuổi Trẻ phát động. Tình yêu Tổ quốc, học sinh
có cơ hội hiểu rõ hơn về Hoàng Sa và Trường Sa, để rồi yêu quý hơn mảnh đất thiêng liêng
của Tổ quốc.

Người Kinh có tập quán ăn trầu cau, hút thuốc lào, thuốc lá, uống nước chè, nước vối.
Ngoài cơm tẻ, cơm nếp, còn có cháo, xôi. Mắm tôm, trứng vịt lộn là món ăn độc đáo của
người Kinh.
Vốn văn học cổ của người Kinh khá lớn: có văn học miệng (truyện cổ, ca dao, tục ngữ),
có văn học viết bằng chữ. Nghệ thuật phát triển sớm và đạt trình độ cao về nhiều mặt: ca hát,
10


âm nhạc, điêu khắc, hội họa, múa, diễn xướng.
Trang phục có đủ các chủng loại y phục khăn áo, váy, quần, khố (trước đây), mũ nón,
giày dép... và trang sức. Phụ nữ Việt thường mang áo dài, áo tứ thân, áo bà ba Nam Bộ, nón lá
bài thơ.
- Lễ hội: Là một nước nông nghiệp, nên hầu hết các lễ hội diễn ra vào lúc “nông nhàn”
- mùa xuân và mùa thu, trong đó có một số lễ hội chung cho mọi người trên khắp đất nước như
Tết Nguyên Đán, Rằm Tháng Bẩy ( Lễ Vu Lan ), Rằm Tháng Tám ( Tết Trung Thu ) Giỗ Tổ
Hùng Vương ( 10/3 Âm lịch )
- Em hãy nêu hiểu biết của mình về thực trạng văn hóa Việt hiện nay.
Ngày nay nhiều nếp sống thể hiện thuần phong mỹ tục truyền thống của dân tộc ta bị
thương mại hóa. Đời sống tinh thần, tâm linh của lễ giáo, nơi tôn nghiêm của các lễ hội cũng
trở thành nơi kinh doanh trục lợi của không ít cá nhân và tập thể.
Đạo đức xã hội băng hoại, nhiều giá trị văn hóa làng xã, văn hóa cổ truyền bị mai một.
Các hình thức văn hóa nghệ thuật truyền thống (chèo, tuồng, cải lương, múa rối ...) đang dần
mai một, không còn nhận được sự quan tâm của công chúng, nhất là giới trẻ. Các giá trị văn
hóa truyền thống như tôn sư trọng đạo, hiếu kính với ông bà cha mẹ ... đôi lúc,
đôi nơi chưa được đề cao, thậm chí, bị trà đạp nghiêm trọng. Các chuẩn mưc đạo đức truyền
thống (trong cách nói năng, ăn mặc, ứng xử ...) đang dần bị mai một….
Nhiều làng nghề truyền thống đã không được trú trọng.
- Nguyên nhân nào làm cho nền văn hóa Việt Nam đang ngày càng mai một dần?
Do thị trường hàng hóa phát triển, nhiều yếu tố ngoại lai du nhập thiếu kiểm soát. Mặt
trái của quá trình đô thị hóa cùng những tác động xấu của kinh tế thị trường đã và đang dần

có biện pháp hữu hiệu để giảm bớt lượng khí nhà kính, nhiệt độ Trái Đất sẽ tăng thêm từ 1,8
đến 6,4 độ C vào năm 2100, lượng mưa sẽ tăng thêm 5-10%, băng ở hai cực và trên các núi
cao chảy nhiều hơn, mực nước biển sẽ dâng cao khoảng 70-100 cm. Nước biển dâng lên gây
xói mòn bờ biển, ngập lụt vùng ven bờ, làm suy thoái đất ngập nước, nước mặn xâm nhập, giết
chất các loài thực vật, động vật nước ngọt.
Chúng ta biết rằng, các loài sinh vật muốn phát triển một cách bình thường cần có một môi
trường sống phù hợp, tương đối ổn định về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, thức ăn, nguồn
nước...và cộng đồng các loài sinh vật trong nơi sống đó. Chỉ một trong những nhân tố của môi
trường bị biến đổi, sự phát triển của một loài sinh vật nào đó sẽ bị ảnh hưởng, thậm chí có thể
bị nhiệt vong, tuỳ vào mức độ biến đổi nhiều hay ít. Vì thế chúng ta phải bảo vệ tài nguyên
sinh vật, bảo vệ môi trường sống của chúng ta
Bài 22- Hoạt động kinh tế của con người ở đới lạnh (Địa lý 7)
Mục 2: Việc nghiên cứu và khai thác môi trường
Giáo viên tiến hành giáo dục tích hợp theo trình tự sau:
- Dựa vào kiến thức sách giáo khoa em hãy cho biết hoạt động kinh tế của con người ở
đới lạnh là gì?
(Khai thác dầu mỏ, khoáng sản quý, đánh bắt và chế biến cá voi....)
- Việc đánh bắt dộng vật quý hiếm qúa mức để lấy da, thịt.....dẫn đến hậu quả gì?
- HS: Có nguy cơ cạn kiệt, nhiều loài thú có lông quý và cá voi đứng trước nguy cơ tuyệt
chủng
- Trước tình trạng đó chúng ta cần có những biện pháp gì để bảo vệ các loài động vật từ
biển, bảo vệ sự đa dạng sinh học biển?
(Việc đánh bắt động vật quá mức ở môi trường đới lạnh nói riêng và các môi rường tự
nhiên khác đã dẫn tới hậu quả các loài động vật, sinh vật biển có nguy cơ cạn kiệt, nhiều loài
có nguy cơ tuyệt chủng. Đối với môi trường đới lạnh sự giảm sút nghiêm trọng của các voi đã
dẫn đến tình trạng mất cân bằng trong tự nhiên, đó là quần thể tôm tép dẫn đến tình trạng quá
dư thừa vì nguồn thức ăn của các voi là tôm tép vì thế tổ chức hoà bình thế giới đã đưa ra các
biện pháp bảo vệ cá voi xanh, chống các tàu săn bắt cá voi trên biển.)
Bài 38- Địa lý 8 Đặc điểm sinh vật Việt Nam
Mục 2: Bảo vệ tài nguyên động vật


Mục 3: Bảo vệ tài nguyên động vật
- Hiện trạng hệ động vật ở nước ta hiện nay?
+ Hs trả lời:
• Có 9 loài đã tuyệt chủng: tê giác 2 sừng, bò xám, cá sấu hoa cà, cầy rái lá,...
• Có 418 loài động vật đang bị đe dọa ngoài thiên nhiên, tăng 167 loài so với thời điểm
năm 1992. Trong đó có 116 loài động vật được coi là “ rất nguy cấp”.
• Có 365 loài cần được bảo vệ khỏi nguy cơ tuyệt chủng như cá mòi, vọc đầu trắng, cá
cháy...
• Nhiều nguồn gen động vật quý hiếm bị mất đi
• Nguồn sinh vật dưới nước cũng giảm sút rõ rệt.
GV cho hs quan sát một số loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng

Hổ Việt Nam

Sếu đầu đỏ

Sao La

Voọc mũi hếch

- Nguyên nhân làm giảm tài nguyên động vật

14

Tê giác

Gà rừng





- Biện pháp bảo vệ sự đa dạng sinh học:
+ Trồng rừng, bảo vệ và chăm sóc rừng
+ Khai thác rừng hợp lý
+ Tham gia các hoạt động tuyên truyền, bảo vệ rừng, bảo vệ sự đa dạng sinh học
+ Cấm săn bắt động vật bừa bãi đồng thời xây dựng nhiều khu bảo tồn thiên nhiên và
vườn quốc gia để bảo vệ sinh vật và sự đa dạng của sinh vật
+ Xử lý nghiêm khắc những người cố tình vi phạm
- Đối với địa phương em đang sinh sống bảo vệ rừng có vai trò như thế nào?
+ HS: Là nơi bắt nguồn của nhiều dòng sông chảy về các vùng lân cận, địa hình chủ
yếu là các cao nguyên nên bảo vệ rừng có vai trò rất quan trọng để chống xói mòn, sạt lở đất...
Bảo vệ rừng đầu nguồn có vai trò không những đối với Tây Nguyên mà còn có ý nghĩa lớn đối
với các vùng lân cận vì các con sông xuất phát từ Tây Nguyên chảy về các vùng lân cận
e. Ví dụ 5: Chủ đề tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường ( Địa lí 6: bài18, 23, 24, 27, Địa lí 7:
bài 1, 10, 17, 21, 22, 23… Địa lí 8: bài 28, 31, 32, 33, 38….. Đia lí 9: bài 2, 9, 38, 39….)
Bài 17: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI ÔN HÒA (Địa lí 7)
Mục 2. Ô nhiễm nước
* Hình thức hoạt động: Thảo luận theo nhóm. Các nhóm cùng trao đổi và điền vào phiếu học
tập các nội dung theo yêu cầu.
* GV chia lớp làm 4 nhóm học tập
- GV phát phiếu học tập cho học sinh đã kẻ sẵn như sau: (Thời gian thảo luận là 8 phút).
* Nhóm 1, 2: Nêu nguyên nhân, hậu quả và biện pháp khắc phục của ô nhiễm không khí
* Nhóm 3,4: Nêu nguyên nhân, hậu quả và biện pháp khắc phục của ô nhiễm nước, nước biển.
Ô nhiễm nước sông
Ô nhiễm nước biển
Nguyên nhân
Hậu quả
Biện pháp khắc phục
- GV chọn một số phiếu học tập đã hoàn thành dán lên bảng cho cả lớp theo dõi và xác định

Nguyên
nhân

- Hóa chất từ các nhà máy, xí nghiệp
thải ra.
- Lượng phân bón hóa học và thuốc trừ
sâu dư thừa trên đồng ruộng, cùng với
các chất thải nông nghiệp, sinh hoạt
của con người ………

- Do váng dầu từ hoạt động khai thác
và vận chuyển dầu.
- Các chất độc hại từ sông ngòi chảy
ra biển……

Hậu quả

- Làm chết ngạc các sinh vật sống ở
trong nước, thiếu nước sạch cho sản
xuất và đời sống.

- Làm chết ngạt các sinh vật sống ở
trong nước biển.
- Gây ra hiện tượng thủy triều đen,
thủy triều đỏ…..

Biện pháp
khắc phục

- Xử lí các nguồn nước thải trước khi đổ ra sông, biển.


thức giáo dục khác nhau.
Vấn đề giáo dục môi trường ở nhà trường làm cho giáo viên và học sinh có ý thức
thường xuyên và luôn nhạy cảm đối với mọi khía cạnh của môi trường, thu nhận được những
thông tin, kiến thức cơ bản về môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa con người với môi
trường, phát triển những kĩ năng cơ bản bảo vệ và gìn giữ môi trường, kĩ năng dự đoán, phòng
tránh và giải quyết những vấn đề môi trường nảy sinh, tham gia tích cực vào những hoạt động
khôi phục, bảo vệ và gìn giữ môi trường, có ý thức về tầm quan trọng của môi trường trong
sạch đối với sức khỏe con người, với chất lượng cuộc sống chúng ta.
4. Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp
Để tổ chức dạy học tích hợp thành công cần có các điều kiện sau:
- Phương pháp dạy học: Các phương pháp dạy học được áp dụng theo định hướng hành
động, tích hợp giữa truyền thụ kiến thức lý thuyết với hình thành rèn và luyện kỹ năng thực
hành nhằm tạo điều kiện cho người học chủ động tham gia và hình thành cho người học năng
lực thực hành.
- Phương tiện dạy học: Phương tiện dạy học được thiết kế, phát triển phù hợp với đối tượng
học sinh và chương trình đào tạo.
* Đối với giáo viên
- Để thành công trong tiết dạy việc chuẩn bị của giáo viên là vô cùng quan trọng. Ngoài việc
xác định mục đích, yêu cầu, đồ dùng dạy học liên quan đến bài dạy thì giáo viên còn dự kiến
mục dạy nào cần phải tích hợp, tích hợp nội dung gì, thời gian là bao lâu, qua nội dung tích
hợp sẽ giáo dục cho học sinh những gì....
- Để nâng cao chất lượng môn Địa lý người giáo viên phải yêu nghề, có tâm huyết với nghề,
có bề dày kinh nghiệm, có tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tình với công việc
- Không ngừng trau dồi kiến thức, nắm vững kiến thức về bộ môn, phải biết phối hợp các
phương pháp khác để phát huy tối ưu nhất hiệu quả của việc dạy học tích hợp.
- Giảng dạy tích hợp là dạy kết hợp lý thuyết và thực hành, do vậy giáo viên phải đảm bảo dạy
được cả lý thuyết và thực hành. Ngoài kiến thức chuyên môn, kỹ năng tay nghề thì giáo viên
phải có trình độ xác định các mục tiêu bài dạy, phân bố thời gian hợp lý, chọn lựa phương
pháp dạy học phù hợp, khả năng bao quát và điều hành hoạt động của HS. Giáo viên cũng cần

đổi sự vật hiện tượng khác, và đồng thời nó sẽ ảnh hưởng đến một sự vật, hiện tượng khác
nữa. Do đó, khi nhận thức về một vấn đề, chúng ta phải có quan điểm toàn diện, tránh quan
điểm phiến diện chỉ xét sự vật, hiện tượng ở một mối liên hệ rồi vội vàng kết luận bản chất và
quy luật của chúng. Vì vậy, để nhận thức đúng đắn một vấn đề phải đặt chúng trong mối liện
hệ giữa các bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật, hiện tượng đó, trong sự
tác động qua lại giữa sự vật đó với sự vật khác, kể cả mối liên hệ trực tiếp và mối liên hệ gián
tiếp, trên cơ sở đó ta mới nhận thức đúng và đầy đủ một vấn đề.
III. Hiệu quả do sáng kiến đem lại:
1. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
Qua thực tế giảng dạy bộ môn Địa lý trong trường phổ thông tôi nhận thấy vẫn còn
nhiều học sinh không thích học bộ môn này và coi đây là môn phụ, môn học khô khan, kiến
thức rộng ( Cả tự nhiên và kinh tế xã hội, cả kiến thức trong nước cũng như các Châu lục và
các nước khác trên thế giới). Sau nhiều năm giảng dạy, đi dự giờ các đồng nghiệp tôi nhận
thấy rằng nếu như trong tiết dạy nếu như giáo viên chỉ sử dụng một vài phương pháp thông
dụng như thuyết trình, giải thích, sử dụng đồ dùng trực quan trong bài dạy thì sẽ khiến bài học
nặng nề, khô khan học sinh sẽ cảm thấy nhàm chán. Do vậy nếu chúng ta biết tích hợp nội
dung kiến thức phù hợp trong từng bài dạy, tiết dạy sẽ thêm phần hấp dẫn, sẽ thu hút được sự
chú ý của học sinh, dần dần sẽ khiến các em yêu thích môn học
Với kinh nghiệm vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lý cấp THCS, tôi đã
khảo nghiệm ở học sinh, các em ngày càng yêu thích môn học hơn, thấy môn học không nhàm
chán, không khô khan như các em nghĩ và chất lượng bộ môn ngày càng nâng cao cả chất
lượng đại trà và chất lượng mũi nhọn.
2. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
- Sau khi thực hiện sáng kiến: “Dạy học theo chủ đề tích hợp trong môn Địa lý cấp THCS”.
Tôi nhận thấy có rất nhiều em nắm chắc bài chắc hơn, có kỹ năng giải các dạng bài tập, biết
phân tích đánh giá các sự vật, hiện tượng Địa lý, biết mối quan hệ tác động qua lại giữa các
thành phần tự nhiên, giữa tự nhiên với kinh tế xã hội và ngược lại. Các em say mê hơn trong
học tập, chất lượng đại trà cũng như mũi nhọn ngày càng được nâng, làm cho tiết dạy thêm
phần hấp dẫn, thu hút được sự chú ý của học sinh
- Về chủ đề bảo vệ môi trường và các em đã không xả rác bừa bãi mà để đúng nơi quy định,

Để việc tích hợp đạt hiệu quả cao
* Đối với cơ sở GD & ĐT: cần “Đổi mới Chương trình và SGK giáo dục phổ thông vì dạy
học tích hợp đã trở thành nguyên lí cơ bản của giáo dục hiện đại cho nên phần nội dung môn
học trong mô hình cấu trúc SGK không nên trình bày đơn vị bài học theo tiết học, mà nên theo
chủ đề nội dung ứng với các tình huống tích hợp. Cố gắng để các chủ đề này được sắp xếp làm
sao không phá vỡ quá nhiều logic nội tại của nội dung khoa học mỗi môn học, phân môn trong
SGK. Cần triển khai các chuyên đề, các đợt tập huấn về việc dạy học tích hợp vào không chỉ
môn Địa lí mà trên tất cả các môn học THCS.
Nên có sự phối hợp đồng bộ giữa chương trình các môn học và vận dụng linh hoạt các
phương pháp tích hợp với mỗi lĩnh vực kiến thức cần đạt được. Bên cạnh đó, tăng cường các
giờ thực hành, hoạt động ngoại khoá theo chủ đề,... Giảm giờ dạy lí thuyết của giáo viên, tăng
thời lượng hoạt động học tập của học sinh. Xây dựng hệ thống bài tập mở, bài tập gắn với thực
tiễn, bài tập có nội dung vận dụng kiến thức liên môn...
* Đối với nhà trường.
Đối với nhà trường cần chú trọng hơn đến vấn đề này, bằng những cách làm khác nhau,
tổ chức nhiều hoạt động thiết thực như tổ chức các chuyên đề, các tiết học ngoại khóa hay hoạt
động ngoài giờ lên lớp tích hợp các vấn đề như môi trường, biển đảo, vấn đề văn hóa…..sẽ tạo
hừng thú học tập cho HS.
- Mua bổ sung tài liệu liên quan đến bộ môn Địa lý ( Vì số liệu bộ môn nó luôn thay đổi)
- Hàng năm nên tổ chức cho các em đi ngoại khóa để các em tìm hiểu thêm các kiến thức về
quê hương đất nước từ đó giáo dục các em ý thức bảo vệ tài nguyên, bảo vệ đất nước, bảo vệ
20


chủ quyền dân tộc.
* Đối với giáo viên:
- Phải có tinh thần trách nhiệm cao, phải nhiệt tình, say mê với công việc, tận tụy với học sinh.
Phải có sự đầu tư, chú trọng hơn nữa trong giảng dạy, giáo dục học sinh, quan tâm đổi mới
phương pháp dạy học
- Phải không ngừng trau dồi chuyên môn, nghiệp vụ để vận dụng linh hoạt các phương pháp



Học sinh làm đồ lưu niệm từ phế thải
- Chủ đề bảo vệ đa dạng sinh học

Học sinh trồng cây
- Chủ đề bảo vệ chủ quyền dân tộc

Học sinh tham luận về chủ quyền biển đảo Việt Nam sáng thứ 2 đầu tuần
23


- Chủ đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam

Học sinh diễn văn nghệ phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

24


TÀI LIỆU THAM KHẢO

STT

Tên tài liệu

1

Dạy học tích hợp phát triển năng lực học sinh (Quyển
1: Khoa học tự nhiên)


Luật biển Việt Nam được Quốc hội của Việt Nam Nhà xuất bản quốc gia
thông qua vào ngày 21/6/2012
Luật số 06/2003/QH11 của Quốc hội : Luật biên giới
quốc gia
Tài nguyên Biển Đông. Việt Nam, NXB Giáo dục, 2002, Phùng Ngọc Đĩnh.
Địa lí tự nhiên Việt Nam, NXBGD, 1999
Vũ Tự Lập
Ngoài ra tài liệu còn sử dụng tư liệu của một số trang Các trang mạng Internet
web:
;
http://vnexpress;
dantri.com.vn; Báo điện tử; www.f5news.vn; Thư
viện bài giảng điện tử, tư liệu các dân tộc… Tạp chí
Du lịch www.unescovietnam.vn;

25